09/05/2025
मी नुकतीच रावण ही कादंबरी वाचली. त्यावर माझे मत.
रावण – एक असामान्य विद्वान, एक कुशल योद्धा, एक तत्त्वज्ञ राजा.
महादेवाला प्रसन्न करणारा भक्त, शिवतांडव स्तोत्राचा रचनाकार, आयुर्वेद, राज्यशास्त्र, तंत्र, संगीत, आणि वेदांचा ज्ञाता. त्याच्या अंगी असंख्य गुण होते, ज्यामुळे तो केवळ एक राक्षसराज नव्हता – तो एक संपूर्ण संस्कृतीचा प्रणेता होता.
‘रावण’ ही कादंबरी वाचताना मन सुन्न झालं. शरद तांदळे सरांनी रावणाच्या व्यक्तिमत्त्वाची जी खोल, अभ्यासपूर्ण आणि समतोल मांडणी केली आहे, ती मनावर गारूड करते. रावण फक्त खलनायक नव्हता, तर तो एक तत्त्वज्ञ, ज्ञानी राजा, संस्कृतीचा रक्षक होता.
'रावण' ही केवळ एक कादंबरी नाही, तर ती एक वैचारिक प्रवाह आहे, जो रावण या बहुविध व्यक्तिमत्त्वाच्या छायाचित्रांना उजळवतो. शरद तांदळे यांनी अत्यंत सर्जनशीलतेने आणि प्रगल्भतेने रावणाच्या आयुष्याचा विविध अंगांनी घेतलेला अभ्यास वाखाणण्याजोगा आहे. आजवर फक्त खलनायक म्हणून ओळखल्या गेलेल्या रावणाचा एक अभ्यासू, तत्त्वज्ञ, योद्धा, संस्कृतीचे रक्षण करणारा राजा आणि न्यायप्रिय नेता म्हणून उलगडा करण्याचा हा प्रयत्न मनाला चटका लावतो आणि विचारप्रवृत्त करतो.
कथेतील प्रत्येक ओळ ही रावणाच्या अंतर्मनात डोकावण्याची संधी देते. विशेषतः रावणाच्या भावविश्वाची, त्याच्या दु:खाची, संघर्षांची आणि त्याच्या कर्तृत्वाची सजीव मांडणी वाचकाला थक्क करून टाकते. बुद्धिबळ, रुद्रवीणा, आयुर्वेद, तंत्र, राज्यशास्त्र या विविध विषयांतील त्याचे ज्ञान केवळ वर्णनापुरते न राहता, त्या त्या पात्रांच्या संवादांतून प्रभावीपणे समोर येते.
रावणाने लंकेसारखं समृद्ध राज्य उभारलं, जिथे त्याच्या प्रजेला सर्व सुखं लाभत होती. त्याने दैत्य, दानव, आणि उपेक्षित जमातींना एकत्र करून एक स्वतंत्र आणि सामर्थ्यशाली व्यवस्था निर्माण केली. त्याच्या प्रत्येक कृतीमागे बुद्धिमत्तेचं, तत्वनिष्ठेचं, आणि स्वाभिमानाचं प्रतिबिंब होतं.
हो, त्याच्याकडून चूक झाली – सीतेचं अपहरण त्याने केलं. पण त्या चुकीची किंमत त्यानेही मोजली. परंतु त्याने कधीच तिचा अपमान केला नाही, हेही तेवढंच खरं.
शरद तांदळे यांची ही कलाकृती एक ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून नवी मांडणी करते आणि पारंपरिक दृष्टिकोनाला आव्हान देते. ही कादंबरी रावणला समजून घेण्यासाठी आणि पूर्वग्रहमुक्त दृष्टीने पाहण्यासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरते.
रावणदहन करताना रावणाचे दुर्गुण जाळा, पण त्याच्या गुणांची राख उडवू नका.
कारण इतिहास हा फक्त विजेत्यांनी लिहिलेला असतो, पण सत्य त्या राखेमध्ये दडलेलं असतं...
"रावण" ही कादंबरी वाचल्यावर तुमच्या मनात एकच प्रश्न उरतो — रावण खरोखरच खलनायक होता की misunderstood नायक?
‘रावण’ ही केवळ एक कथा नाही, तर रावणाला नव्याने समजून घेण्याची संधी आहे. वाचायलाच हवी, मनात घर करेल अशी कादंबरी!
गणेश चव्हाण (GDC Sir)
संचालक: GDC IAS ACADEMY
GDC ACADEMY
#मीरावण #रावणदहनपूर्वीचा_विचार #खलनायककीमहानायक ूर्वीचा_प्रश्न #संस्कृतीचा_रक्षक Sharad Tandale - Voice Of Youth
