देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र

पशुपालन दुग्धव्यवसाय व्यवस्थान करण्याचा संपला आत्ता लोड !
आजच करा फुले अमृतकाळ व फुले डेअरी अँप डाउनलोड !!

Team MPKV - CoE ICRTC - CoE - DTSPA.

अधिक माहितीसाठी
संपर्क - +91 98905 05649

🐄फुले अमृतकाळ🐄
गूगल प्ले स्टोर लिंक

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dairy.thi

iOS अँप लिंक

https://apps.apple.com/in/app/phule-amrutkal/id6478096291

🐂फुले डेरी 🐂
गुगल प्लेस्टोर लिंक
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dairy.phule_farmer

शाश्वत देशी गोपालन प्रशिक्षण कार्यक्रम
कालावधी १ महिन्याकरीता
महात्मा फुले कृषि विद्यापीठ राहुरी अंतर्गत कृषी महाविद्यालय पुणे येथे पशुसंवर्धन आणि दुग्धशास्त्र विभागात देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र २०२० पासून कार्यान्वित आहे. या प्रकल्पांतर्गत भारतातील सर्वाधिक दूध देणाऱ्या गीर, सहिवाल, राठी, थारपारकर आणि रेडसिंधी या देशी गाईंचे संगोपन, संवर्धन व तुलनात्मक अभ्यास केला जातो. तसेच प्रकल्पामध्ये महाराष्ट्राच्या विविध भागात आढळणाऱ्या खिलार, देवणी, डांगी, कोकण कपिला, गवळावू आणि लाल कंधारी तसेच भारतातील सर्वात लहान गाय पुंगनूर यांचे संगोपन केले जात आहे. प्रशिक्षण केंद्रामध्ये विविध विषयांवर शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले जाते. तसेच शाश्वत देशी गोपालनाचे एकमेव भारतातील आदर्श मॉडेल येथे कार्यरत आहे. प्रकल्पामध्ये शुद्ध देशी दुध व दुग्धजन्य पदार्थ निर्मिती व विक्री केली जाते तसेच शेणापासून प्रोम, गांडूळ खत आणि बायोगॅस निर्मीती केली जाते. तसेच शेण-गोमूत्र प्रक्रिया करून विविध पदार्थ तयार केले जातात. नैसर्गिक व सेंद्रिय शेतीसाठी लागणारी सामग्री येथे तयार करण्यात येते.
सदर प्रकल्पामध्ये विविध विषयावर एक व तीन दिवसीय प्रशिक्षण कार्यक्रम राबविले जातात त्या धरतीवर देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र प्रकल्पामध्ये महाराष्ट्रातील १० वी पास असणाऱ्यांसाठी प्रथम येणाऱ्यांस प्रथम प्राधान्य तत्वावर एक महिन्यासाठी शाश्वत देशी गोपालन प्रशिक्षण आयोजित केले आहे. सदर प्रशिक्षणामध्ये दैनंदिन जनावरे व्यवस्थापन, शाश्वत देशी गोपालन, वर्षभरासाठी हिरवा चारा नियोजन, समतोल आहार व घरगुती खाद्य निर्मिती, देशी गाईंचे पोषण व आहार, देशी गाईंच्या आहारामध्ये औषधे वनस्पतींचा वापर, जनावारांचे घरगुती उपचार, दुध व दुग्धजन्य पदार्थ निर्मिती, देशी गोमय-गोमुत्र प्रक्रिया, ननैसर्गिक शेती आधारित पशुपालन, चाऱ्यासाठी मुरघास निर्मिती, अधिक दुध उत्पादनासाठी बायपास फॅट व बायपास प्रोटीनचा वापर, देशी गाईच्या आहारात क्षार व खनिजांचे महत्त्व, डेअरीतील विविध यंत्रे व त्यांचा वापर डेअरीतील विविध अॅप्स व माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर इ. विषयांवर प्रात्याक्षिक प्रशिक्षण कार्यक्रम राबविण्यात येणार आहे.
सदर प्रशिक्षणाची माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. प्रशिक्षण कालावधी : एक महिना (०१/०४/२०२६ ते ३०/०४/२०२६)
२. प्रशिक्षणार्थीची संख्या : १०
३. प्रवेश फी : रु. १०००/-
४. वसतीगृह शुल्क : रु. १५००/- एक महिन्यासाठी (उपलब्धतेनुसार)

प्रशिक्षणाकरीता आवश्यक कागदपत्रे : १० वी पास गुणपत्रक/प्रमाणपत्र, शाळा सोडल्याचा दाखला, आधार कार्ड आणि २ पासपोर्ट साईज फोटो
संपर्कासाठी दुरध्वनी मो. ९८९०५०५६४९
पत्ता: देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र, पशुसंवर्धन व दुग्धशास्त्र विभाग, कृषि महाविद्यालय, मरीआई गेट, जुना पुणे-मुंबई रोड, पुणे ४११००३

उन्हाळ्यामध्ये गाईंचा उष्मघात कमी करण्याचा संपला आत्ता लोड !
आजच करा फुले अमृतकाळ अँप डाउनलोड !!

देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र कृषि महाविद्यालय पुणे (ICRTC) आणि DTSPA टीमने AgroSpectrum Technovate 2026 Conference या कृषी क्षेत्रातील नवोन्मेष आणि तंत्रज्ञानावर आधारित प्रतिष्ठित राष्ट्रीय परिषदेत **द्वितीय क्रमांक** मिळवला आहे.

या परिषदेमध्ये आम्ही फुले अमृतकाळ मोबाईल अँप (“Phule Smart Amrutkal Mobile Application: A Digital Decision Support Tool for Climate-Resilient Livestock Farming”) या विषयावर सादरीकरण केले. या सादरीकरणामध्ये बदलत्या हवामान परिस्थितीत पशुपालक शेतकऱ्यांना पशुधन व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षमपणे करता यावे यासाठी विकसित केलेल्या डिजिटल निर्णय सहाय्यक साधनाची (Digital Decision Support Tool) भूमिका स्पष्ट करण्यात आली.

या यशामागे गोपालक व विद्यापीठाच्या मान्यवर अधिकाऱ्यांचे सतत मिळत असलेले सहकार्य आणि प्रोत्साहन महत्त्वपूर्ण ठरले आहे. त्याबद्दल आम्ही मनःपूर्वक आभारी आहोत. 🐂💐🙏🏻

धन्यवाद.

We are pleased to inform you that our ICRTC and DTSPA team has secured the Second Prize at the AgroSpectrum Technovate 2026 Conference, a prestigious national platform focused on innovation and technology in agriculture.
Our presentation titled “Phule Smart Amrutkal Mobile Application: A Digital Decision Support Tool for Climate-Resilient Livestock Farming” highlighted the role of digital tools in supporting farmers for better livestock management under changing climatic conditions.
We are grateful for the continuous guidance from you sir and support from the university officials, which has motivated us to achieve this recognition. 🐂💐🙏🏻
Thank you
Team MPKV - CoE ICRTC - CoE - DTSPA.
अधिक माहितीसाठी
संपर्क - +91 98905 05649
गूगल प्ले स्टोर लिंक

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dairy.thi

iOS अँप लिंक

https://apps.apple.com/in/app/phule-amrutkal/id6478096291

देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्रास ‘अजितदादा पवार’ यांचे नाव देण्यास मान्यता!
अजितदादा पवार देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र नामकरण.

या केंद्राच्या उर्वरित बळकटीकरणासाठी टप्पा २ अंतर्गत ५६ कोटी रुपये मागणीचा प्रस्ताव शासनास सादर करण्यात आला. दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवार यांच्या संकल्पनेतून हे नाविन्यपुर्ण देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र साकारले होते.

Indigenous Cattle Research cm Training Center (ICRTC)
🚩 **Second Phase of IVF/ET Program Launched – A Major Step Towards Indigenous Cattle Conservation** by ICRTC -MPKV Rahuri🐂🌱
Date : 25 February, 2026

Today marks a significant milestone as the **second phase of the IVF/ET program** has been successfully launched through ICRTC at Parinche village, Tal. Purandar, Dist. Pune, for the conservation and genetic upgradation of Indigenous Milch Type Cattle Breeds.

This prestigious program is being implemented through Maharashtra Livestock Development Board (MLDB), Department of Animal Husbandry, Government of Maharashtra.

The program is implementing under the visionary guidance of **Hon’ble Vice Chancellor Dr. Vilas Kharche Sir** and the dynamic leadership of **Director of Research Dr. Prashant Bodake**, Mahatma Phule Krishi Vidyapeeth (MPKV), Rahuri.

🔬 **Phase I Achievement:**
More than **60 healthy calves** were born under the first phase of this IVF/ET initiative — a proud achievement in the conservation of high-pedigree indigenous breeds under MPKV jurisdiction.

🎯 **Phase II Target:**
Production of **200 calves** of elite indigenous milch breeds:
• Sahiwal
• Gir
• Rathi
• Red Sindhi
• Tharparkar
• ⁠Dangi
• ⁠Khillar

The historic **MoU between ICRTC - MPKV Rahuri and MLDB** was signed in the esteemed presence of the Hon’ble Chief Minister of Maharashtra, reflecting strong policy support for indigenous cattle conservation.

🌍 **Why This Program Matters:**
✔ Conservation of elite milch-type indigenous breeds
✔ Climate-resilient dairy farming model for Maharashtra
✔ Strengthening natural farming systems
✔ Scientific breeding through advanced IVF/ET technology
✔ Creation of high genetic merit herds for future generations

This initiative will set a benchmark in Maharashtra for sustainable Indigenous dairy development under changing climatic conditions and will significantly contribute to natural farming and rural prosperity.

ICRTC - MPKV remains committed to strengthening Indigenous Cattle Conservation through science, collaboration, and dedication.

# # Dangi🐂🌾

🚩 **परिंचे येथे देशी दुधाळ गायींच्या संवर्धनासाठी IVF/ET कार्यक्रमाचा दुसरा टप्पा सुरू** 🐄🌱

आज ता. पुरंदर, जि. पुणे येथील परिंचे गावात देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्र पुणे मार्फत देशी दुधाळ गायींच्या संवर्धन व उच्च जनुकीय गुणवत्तावाढीसाठी भ्रूण प्रत्यारोपण **IVF/ET कार्यक्रमाचा दुसरा टप्पा** यशस्वीपणे सुरू करण्यात आला.

हा महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम Maharashtra Livestock Development Board (MLDB), पशुसंवर्धन विभाग, महाराष्ट्र शासन यांच्या सहकार्याने राबविण्यात येत आहे.

मा. कुलगुरू डॉ. विलास खर्चे सर यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण मार्गदर्शनाखाली तसेच संशोधन संचालक डॉ. प्रशांत बोडके यांच्या सक्षम नेतृत्वाखाली, महात्मा फुले कृषि विद्यापीठ, राहुरी अंतर्गत हा कार्यक्रम प्रभावीपणे पुढे जात आहे.

🔬 **पहिला टप्पा – उल्लेखनीय यश:**
पहिल्या टप्प्यात ६० पेक्षा अधिक निरोगी व उच्च जनुकीय क्षमतेची वासरे जन्माला आली असून हा देशी गोवंश संवर्धनातील एक अभिमानास्पद टप्पा ठरला आहे.

🎯 **दुसरा टप्पा – उद्दिष्ट:**
या टप्प्यात पुढील उच्च दर्जाच्या देशी दुधाळ वंशांपासून २०० टेस्ट बेबी वासरे निर्माण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे:
• सहीवाल
• गीर
• राठी
• रेड सिंधी
• थारपारकर
• ⁠डांगी
• ⁠खिल्लार
या कार्यक्रमासाठी ICRTC, MPKV राहुरी व MLDB यांच्यात सामंजस्य करार (MoU) मा. मुख्यमंत्री यांच्या उपस्थितीत करण्यात आला होता.

🌍 **या उपक्रमाचे महत्त्व:**
✔ देशी दुधाळ वंशांचे संवर्धन व जतन
✔ हवामान बदलाच्या परिस्थितीत तग धरणारी दुग्धव्यवस्था
✔ नैसर्गिक शेतीस पूरक असा पशुधन विकास
✔ प्रगत IVF/ET तंत्रज्ञानाद्वारे उच्च जनुकीय क्षमतेची पिढी निर्माण
✔ महाराष्ट्रात शाश्वत दुग्धविकासासाठी भक्कम पाया

हा उपक्रम महाराष्ट्रात देशी गायींच्या संवर्धनासाठी एक मैलाचा दगड ठरणार असून भविष्यातील शाश्वत व नैसर्गिक कृषी व्यवस्थेला मोठी चालना देणार आहे.

#देशीगाय #नैसर्गिकशेती #हवामानतगदुग्धव्यवस्था #महाराष्ट्र 🐄🌾