Paramjit kariyam

ਕੁਦਰਤ: ਇਕ ਅਣਕਿਹਾ ਸੰਵਾਦ
,,..................................
​ਪਹੁ-ਫੁੱਟਾਲੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ
ਤ੍ਰੇਲ-ਭਿੱਜੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ
ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਚੁਗਦੀ ਹੈ,
ਤਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਨੇ
ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਖੌਟਾ ਪਾ ਕੇ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਜ਼ ਲੁਕੋ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
​ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਣਵੇਖੇ ਸਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ,
ਜਦ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦੇ ਨੇ,
ਤਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਛਣਕਣ
ਵਕਤ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ
ਰੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਬਿਰਹੜੇ ਰਾਗ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।
​ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਵਹਿਣ—
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਕਲਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ
ਕੋਈ ਨੀਲਾ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਅੱਥਰੂ ਹੋਵੇ,
ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ
ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
​ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਨਹੀਂ,
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਹ ਬੇ-ਅੰਤ ਕਵਿਤਾ ਹੈ,
ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਪੰਨੇ 'ਤੇ
ਮੌਸਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ
ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਨੇ।
By paramjit kariyam

ਕਾਲਾ ਸੇਕ: ਬਾਰੂਦ
,.......................
​ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਸਬਰ ਦਾ 'ਕਾਲਾ ਨਿਚੋੜ' ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਹੱਥ ਨੇ
ਲੋਹੇ ਦੇ ਜਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
​ਬਾਰੂਦ...
ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ,
ਇਹ ਤਾਂ ਇੱਕ 'ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਖ' ਹੈ,
ਜੋ ਗੰਧਕ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ
ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸੇਕ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ।
​ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਗੁੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ
ਕਾਲੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ 'ਸੋਗੀ ਹਸਤਾਖ਼ਰ' ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਖ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ 'ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਸੂਰਜਾਂ' ਦਾ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲਹੂ ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ
ਧਾਤ ਦੇ ਸੰਦੂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ
​ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ 'ਮਸਾਲਾ' ਆਖਦੇ ਹੋ?
ਨਹੀਂ!
ਇਹ ਤਾਂ 'ਕਾਇਨਾਤ ਦੇ ਜਿਸਮ 'ਤੇ
ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਹੜ' ਹੈ,
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੈ—
ਜਦੋਂ ਕੋਈ 'ਪਾਗ਼ਲ ਅੰਗਿਆਰ'
ਇਸਦੀ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਛੂਹੇ,
ਤੇ ਇਹ ' ਘਰ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ' ਉਡਾ ਦੇਵੇ।
By paramjit kariyam

ਵਕਤ: ਇੱਕ ਬੇਨਾਮ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਇੱਕ ਮੌਨ ਕਸਾਈ
.....................................................
​ਵਕਤ ਕੋਈ ਮਿੱਠੀ ਲੋਰੀ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਉਸਤਰੇ ਦੀ ਧਾਰ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਸਾਡੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ ਛਿੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ,
ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਸਾਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਪੀੜ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਤੇ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਨਿਚੋੜ ਕੇ,
ਸਾਨੂੰ 'ਕੱਲ੍ਹ' ਦੇ ਕੂੜੇਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
​ਦੇਖੋ! ਇਹ ਵਕਤ ਇੱਕ ਭੁੱਖਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ,
ਜਿਸ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ 'ਸਕਿੰਟਾਂ' ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਹਨ।
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ੰਜਰ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ,
ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ... ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ
ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਗਿਰਝਾਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
​ਵਕਤ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਸਿਉਂਕ ਹੈ,
ਜੋ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਚੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਉਹ ਫਕੀਰ ਹੈ,
ਜੋ ਰੋਜ਼ ਸਾਡੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੈਰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ,
ਤੇ ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ... ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ
ਇਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
​ਇਹ ਵਕਤ ਇੱਕ ਕਸਾਈ ਦੀ ਆਰੀ ਹੈ,
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੇ 'ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ' ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਉਸ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਡੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ
ਰੇਤ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
​ਵਕਤ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲੀ ਕਬਰ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਸਾਡਾ ਨਾਪ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ,
ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਹਾਰ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹਨ।
ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ—
ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਨਿਰਮੋਹੀ ਵਣਜਾਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਜੋ ਸਾਡੇ ਅਰਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਲੁੱਟ ਕੇ
ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
​ਹੁਣ ਦੇਖੋ! ਵਕਤ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਚੁਫੇਰਵੀਂ (Clock) ਹੈ,
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੀਆਂ ਹਨ।
ਹਰ 'ਟਿੱਕ-ਟਿੱਕ' ਇੱਕ ਹਥੌੜੇ ਦੀ ਸੱਟ ਹੈ,
ਜੋ ਸਾਡੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਭੋਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਉਹ ਕਾਲਾ ਸੱਪ ਹੈ,
ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਟਿੱਕੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ 'ਰਾਤ' ਦੇ ਜਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
​ਵਕਤ ਇੱਕ ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਭੱਠੀ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਪਿਘਲਦੀ ਹੈ,
ਤੇ ਅਸੀਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਦਰੇ ਲੋਹੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਸਾਡੇ ਹਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੰਗ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤੇ ਸਾਡੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
​ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਾਣੀ ਵੰਡ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ,
ਪਰ ਖ਼ਰਚਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਵਕਤ ਕੋਲ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਹ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਹਾਂ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਗੇ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹਨ,
ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਾਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਨਚਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤੇ ਜਦੋਂ ਜੀਅ ਭਰ ਜਾਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
​ਵਕਤ ਅੰਤ ਹੈ, ਵਕਤ ਹੀ ਆਰੰਭ ਹੈ,
ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮ ਦਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਜੱਲਾਦ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਜੋ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਗੁਨਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ।
By. Paramjit kariyam

ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਕਾਤਰਾਂ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ
,.......................................
​ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਇਆਂ ਵਿੱਚ,
ਕੁਝ ਅਣਵਿਕੇ 'ਥਾਨ' ਪਏ ਨੇ—
ਉਹਨਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ
ਵਕਤ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ’ਤੇ ਕਦੇ ਸੀਅ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
​ਸੁਪਨਾ ਕੋਈ ਗੁਲਾਬੀ ਬੱਦਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਇਹ ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ
ਤਾਲੂਏ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਉਹ ਨਮਕੀਨ ਸੇਕ ਹੈ,
ਜੋ ਪਿਆਸ ਤਾਂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਪਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਤਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
​ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ...
ਸੁਪਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ,
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਗੱਡੇ ਤਾਂ ਗਏ,
ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਟੰਗੀ ਜਾਂਦੀ;
ਬੱਸ ਜੰਗਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਜੂਦ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
​ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਿਨਾਂ ਪਤੇ ਵਾਲੀ ਚਿੱਠੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,
ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਡਾਕ-ਚੌਕੀ ’ਤੇ ਰੋਜ਼ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਹਨ,
ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਉੱਕਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
​ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਨਹੀਂ,
ਬੱਸ ਓਸ ਦਰਜ਼ੀ ਵਾਂਗ (ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ),
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਲੀੜੇ ਉਧੇੜ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—
ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਹ ਦੀ ਗਰਮੀ ਹੈ,
ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਲੀਪਨ ਦਾ ਠੰਢਾ ਪਾਲਾ?
​ਸੁਪਨੇ...
ਮੇਰੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਉਸ ਬਰਫ਼ ਵਰਗੇ ਨੇ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ,
ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ,
ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਪੋਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ
ਪਾਣੀ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਹੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ
ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
by paramjit kariyam

ਹਾਦਸਾ: ਵਕਤ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੀਲ
.......................................
​ਹਾਦਸਾ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਵਕਤ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਸ ਪਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨ ਵੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਤਾਰ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਗਈ,
ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਨੀਲੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਿਆਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਟੀਪਾ ਘੁਲ ਗਿਆ।
​ਸੜਕ 'ਤੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਕੱਚ ਦੇ ਦਾਣੇ,
ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ—
ਉਹ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਨੇ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ,
ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਤੀ ਨੂੰ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਚੰਡਿਆ ਹੋਵੇ।
​ਉਹ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੀਸ਼ਾ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਰਚੇ ਦਿਸਦੇ ਨੇ—
ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖ਼ਾਬਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
ਉੱਥੇ ਪਈ ਇੱਕ ਅੱਧੀ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ,
ਹੁਣ ਇੱਕ ਬੇਵੱਸ ਸਵਾਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ,
ਜਿਸਦਾ ਜਵਾਬ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਮੋੜ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ ਕੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
​ਹਾਦਸਾ ਇੱਕ ਭੁੱਖਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ,
ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰੁਤਬਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਕੈਂਚੀ ਹੈ,
ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਥਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨਾਪਿਆਂ ਹੀ ਵਢ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ।
​ਦੇਖੋ,
ਉਸ ਮੋੜ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਬੁੱਢਾ ਬੋਰਡ,
ਹੁਣ ਇੱਕ ਗੁੰਗੇ ਗਵਾਹ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੇਠ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ
ਹੁਣ ਲਹੂ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਬੰਜਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ,
ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਥੋਹਰ ਫੁੱਟਦੇ ਨੇ,
ਜੋ ਹਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਕਤ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਨੇ।
​ਰੂਹ ਦੀ ਕੰਬਣੀ
​ਕੰਧ 'ਤੇ ਲਟਕਦਾ ਕੈਲੰਡਰ,
ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਸਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਹੁਣ ਬਦਲਦੀ ਨਹੀਂ,
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਘਰ ਲਈ ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਦਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ,
ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਵੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੜਫੜਾਹਟ ਹੈ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮੀਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਨੇ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ।
​ਹੁਣ ਹਰ ਰਾਤ,
ਉਸ ਮੋੜ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹਵਾ ਵੈਣ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ,
ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਵਾਂਗ
ਉਸ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਛ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨੱਚਦਾ ਸੀ।
By. Paramjit kariyam

ਸਕੂਨ: ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿੜਿਆ ਫੁੱਲ
...........................................
​ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ!
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਵੈ-ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਬਾਰੂਦ ਫਟਿਆ ਹੈ,
ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ
ਕਿਸੇ ਕੱਚ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਕਿਰ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ੋਰ ਇੰਨਾ ਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਹੋ ਗਏ,
ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਤੀਰ ਮੋਮ ਵਾਂਗ
ਪਿਘਲ ਕੇ ਮੇਰੀ ਰੂਹ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੱਗੇ।
​ਇਹ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਭੇੜ ਸੀ,
ਜਿਸਨੇ ਮੇਰੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਹੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ।
​ਪਰ ਫਿਰ...
ਉਸ ਧੂਏਂ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ,
ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ।
ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ,
ਤਾਂ ਉਸ ਸਵਾਹ ਦੀ ਤਹਿ ਹੇਠੋਂ
ਸਕੂਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਫੁੱਟੀ।
​ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਜਿਵੇਂ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁੱਪ,
ਜਿਵੇਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਮੁੱਢ 'ਤੇ
ਕੋਈ ਨਿਮਾਣੀ ਜਿਹੀ ਹਰੀ ਕਰੂੰਬਲ।
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਵਗਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ।
​ਵੇਖੋ! ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੁਣ
ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—
ਡੂੰਘੀ, ਠੰਢੀ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਥਿਰ।
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕਾਂਜੀ ਦਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਉਬਲਦਾ,
ਸਗੋਂ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
​ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਬੋਲੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਉਹ ਉਡਾਣ ਹੈ,
ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਸ ਕੰਧ ਨੂੰ ਟੱਪ ਗਿਆ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ 'ਕੱਲ੍ਹ' ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਗਿਰਝ ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨੋਚਦਾ।
​ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਸਾਧੂ,
ਜਿਸਦੇ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਕੋਹਰਾ
ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੀਰੋ (ਸ਼ੂਨਯ) ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
​ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਕਿਤਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹਰ ਅੱਖਰ
ਹੁਣ ਸਕੂਨ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਖ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਣ,
ਬੱਸ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਠਹਿਰਾਅ...
ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਹ ਨੇ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ
​ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ
ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੇ
ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦੇ ਲੀੜੇ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਉੱਥੇ ਵਕਤ ਇੱਕ ਭੁੱਖੇ ਬਘਿਆੜ ਵਾਂਗ
ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਕੰਬਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਡਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
​ਪਰ ਵੇਖ!
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਬਰੂਹ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ
ਜਿੱਥੇ ਵਕਤ ਦੀ ਘੜੀ ਦਾ ਪੈਂਡੂਲਮ ਵੀ
ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਜਿਵੇਂ ਤਿੜਕੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਮਦਾ ਹੋਇਆ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ,
ਜੋ ਮੇਰੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਨੂੰ
ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
​ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਰਜ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਦੀ ਉਹ ਨਿਮਾਣੀ ਲਿਖਤ ਹੈ
ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਕਾਈ ਵਾਂਗ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ,
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਹੀ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਰਫੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
​ਵੇਖੋ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਇਆਂ ਵਿੱਚ
ਹੁਣ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਅ ਵਰਗੀ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਉਦਾਸੀ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਾ ਹੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੈਰਾਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਹ ਢੇਰੀ ਹੋਈ ਸੁਆਹ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਚਿਣਗ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਛੋਹ ਵਿੱਚ
ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਸਿਮਟ ਆਇਆ ਹੈ।
​ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਬਗਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ,
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਖੰਭ ਫੜਫੜਾਏ
ਨੀਲੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਵਜੂਦ ਹੁਣ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਉਸ ਸਿੱਲ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਦੇ
ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।
​ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੇ,
ਸਗੋਂ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਬਾਲਕ,
ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ,
ਨਾ ਅੱਜ ਦਾ ਬੋਝ,
ਬੱਸ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਨੀਂਦ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹੈ।
​ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਹਾਂ,
ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲੀ ਕਾਸਾ ਹਾਂ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਨ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ
ਲਬਾਲਬ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਆਖਰੀ ਟਾਂਕਾ ਹਾਂ,
ਜੋ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ
ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।

By Paramjit kariyam

ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ

​ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਅੱਖਰ ਹਾਂ,
ਜੋ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਤਾਂ ਗਏ,
ਪਰ ਕਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਗਏ...
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਉਹ ਸਫ਼ਾ,
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਪਲਟ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
​ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਧੂੜ ਹਾਂ,
ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ
ਤੇਰੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਬਣੀ,
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਉਹ ਲਾਲੀ,
ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ
ਤੇਰੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ
ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
​ਅਜੀਬ ਹੈ ਨਾ...
ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ
ਤੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ,
ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ
ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦੀ ਕੋਈ ਲਕੀਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ।
​ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ...
ਮੇਰਾ 'ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣਾ' ਹੀ
ਤੇਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ।
​ By , paramjit kariyam

ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਿਆ ਸੂਰਜ
........ ....................................
​ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ
ਧੁੱਪ ਦੇ ਪੈਰ ਸੜਦੇ ਨੇ।
ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ 'ਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ,
ਜਿਹੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ
ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਰ ਗਏ।
​ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਸਿਉਂਕ
​ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖ਼ਤਾਂ ਵਰਗੇ ਨੇ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਹੀ
ਵਕਤ ਦੀ ਨਮੀ ਨੇ ਚੱਟ ਲਈ ਹੈ।
ਅੱਖਰ ਹੁਣ ਪਛਾਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ,
ਬੱਸ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਖੁਰਦਰਾਪਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦਰਦ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
ਮੈਂ ਉਸ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹੰਦਾ ਹਾਂ,
ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪੋਰਾਂ 'ਤੇ
ਸੁਆਹ ਵਰਗਾ ਸਵਾਦ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
​ਖੰਡਰ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ
​ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਖੰਡਰ ਦੀ ਤਿੜਕੀ ਹੋਈ ਟਾਇਲ 'ਚੋਂ
ਕੋਈ ਅਣਚਾਹੀ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿਣਕ ਉੱਗ ਆਵੇ—
ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਲੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਹਾਰ,
ਬੱਸ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿੱਦੀ ਖਾਹਿਸ਼!
ਇਹ ਘਾਹ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਤਰੇੜਾਂ ਨੂੰ
ਹੋਰ ਚੌੜਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ,
ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ... ਇਹ ਹਰੀ ਹੈ।
​ਵਕਤ ਦੀ ਚੱਕੀ
​ਬਾਹਰ ਵਕਤ ਦੀ ਚੱਕੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ
ਬਰੀਕ ਆਟੇ ਵਾਂਗ ਪੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੈਂ ਉਸ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਦਾ ਹਾਂ,
ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਜੂਦ ਨੂੰ
ਭੁੱਖੇ ਪੇਟ ਵਾਂਗ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ,
ਸਿਵਾਏ ਇੱਕ ਚੀਕ ਦੇ,
ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਿੱਚ
ਜ਼ੰਗ ਲੱਗੇ ਘੁੰਗਰੂ ਵਾਂਗ ਫਸੀ ਹੋਈ ਹੈ।
​ਅੰਤਿਮ ਸੰਵਾਦ
​ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹੁਣ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਬਨੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦੇ,
ਉਹ ਹੁਣ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਜੰਗਲ ਵੱਲ
ਉਡਾਣ ਭਰ ਚੁੱਕੇ ਨੇ।
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਾਕੀ ਹੈ—
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼,
ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦਾ ਹੋਇਆ
ਅੱਧਾ ਚੰਦਰਮਾ,
ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—
ਅਧੂਰਾ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਇਕੱਲਾ।
​ਮੈਂ ਉਸ ਚੰਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹਾਂ,
ਤਾਂ ਰਾਤ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ
ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਵਾਂਗ ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਤੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ...
ਸਫ਼ੈਦ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਨੁਕਤਾ
ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
By paramjit kariyam

Paramjit kariyam

ਸਾਹਿਤ