12/12/2024
लेख क्रमांक: १४
🌹🌹
कै.भालचंद्र शंकर जोशी
नाशिक एज्युकेशन सोसायटीच्या नावलौकिकात अनेक नामवंत शिक्षकांनी भर घातली. सेवानिवृत्तीनंतर देखील ज्यांनी संस्थेच्या कामात हातभार लावला अशा नामवंत शिक्षकांपैकी एक म्हणजे भालचंद्र शंकर जोशी सर.
श्री.भा. शं. जोशी यांचे मूळ गाव जळगाव जिल्ह्यातील भडगाव- पाचोरा. इयत्ता दुसरीत शिकत असताना त्यांचे पितृछत्र हरपले. त्यांच्या मातोश्रींनी अतिशय खडतर परिस्थितीमध्ये मुलांचे संगोपन करून त्यांचे शिक्षण पूर्ण केले.
सरांचे मोठे बंधू श्री.भास्कर शंकर जोशी नाशिकला आले. प्रारंभी ते पेठे विद्यालयात हिंदी विषयाचे शिक्षक म्हणून रुजू झाले. नोकरी करता करता त्यांनी हिंदी विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले. पुढे त्यांनी पेठे हायस्कूलची नोकरी सोडून एच.पी.टी. महाविद्यालयात प्राध्यापकाची नोकरी मिळवली.नंतर १९७६ मध्ये श्री.भालचंद्र शंकर जोशी संस्थेच्या नवीन इंग्रजी शाळा ओझर येथे शिक्षक म्हणून रुजू झाले. ग्रामीण भागातील मुलांना आणि पालकांना समजून घेऊन मार्गदर्शन करणाऱ्या अनेक शिक्षकांपैकी जोशी सर होते. त्यांचा प्रेमळ आणि विनोदी स्वभाव यामुळे विद्यार्थी आणि शिक्षकांमध्ये सर प्रिय होते. पुढे संस्थेच्या मुख्य शाखेत म्हणजे पेठे विद्यालयात त्यांची बदली होऊन तेथेच सर सेवानिवृत्त झाले. श्री.भा. शं. जोशी हिंदी विषयाचे उत्तम अध्यापक म्हणून सर्वांना परिचित झाले. हिंदी विषयातील व्याकरण अत्यंत प्रभावीपणे आणि सोपे करून शिकविण्यात त्यांचा हातखंडा होता. हिंदी बरोबरच इतिहास हा त्यांचा अत्यंत आवडीचा विषय होता. इतिहास विषय बोलका आणि जिवंत करून अत्यंत प्रभावीपणे सर शिकवित. राष्ट्रभाषा हिंदी सर्वांना अवगत व्हावी, यासाठी अनेक उपक्रम सर राबवित. हिंदी राष्ट्रभाषा सभेच्या विविध परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहित करून उत्तम मार्गदर्शन ते करीत.
नाशिक एज्युकेशन सोसायटीच्या अनेक उपक्रमांपैकी संपूर्ण महाराष्ट्रात गाजलेली कै.
गो.ह.देशपांडे वक्तृत्व स्पर्धा समितीवर जोशी सरांनी अनेक वर्षे विविध भूमिकांमधून काम केले. शाळा आणि संस्थेचा नावलौकिक वाढविण्यात ते सतत अग्रेसर असत.
नाशिक एज्युकेशन सोसायटीच्या पगारदार नोकरांच्या क्रेडिट को-ऑपरेटिव्ह सोसायटीचे सर्व काम, त्यांनी एक हाती अनेक वर्षे सांभाळले.
अत्यंत साधी राहणी, मिश्किल विनोदी स्वभाव, डोक्यावर गांधी टोपी, जिभेवर साखर आणि सतत कार्यमग्न ही जोशी सरांची काही वैशिष्ट्ये सांगता येतील. तरुण शिक्षकांशी सुसंवाद साधून शाळा आणि संस्था प्रगतीपथावर नेण्यासाठी सतत मार्गदर्शन ते करीत असत. एखादा प्रसंग विनोदी शैलीतून सांगून जमलेल्यांचे मनोरंजन करण्याची कला सरांना अवगत होती.
त्यांचे बालपण आणि तरुणपण अत्यंत प्रतिकूल आणि बिकट आर्थिक परिस्थितीत गेल्यामुळे आयुष्यभर काटकसर आणि बचत करण्याची सवय त्यांना लागली होती. आपल्यासारखे कठीण आणि संकटाचे प्रसंग इतरांवर येऊ नयेत म्हणून ते इतरांना मदत करण्याकरिता सदैव पुढे राहत. योग्य ठिकाणी आवश्यक तेवढा खर्च करून बचतीकडे त्यांचा कल असे. बचतीची सवय विद्यार्थ्यांनी देखील अंगीकारावी, असा त्यांचा नेहमी अट्टहास असे.
प्रामाणिकपणे कर्म करीत राहणे आणि चेहऱ्यावर सदैव हास्य असणे ही आनंदी जीवनाची लक्षणे आहेत,असे ते मानत.
एक अभ्यासू, विद्यार्थी प्रिय, शांत, संयमी, मृदुभाषी, व्यवसायाशी प्रामाणिक, निष्ठावंत असे जोशी सर कायमच सर्वांच्या स्मरणात राहतील.
नाशिक एज्युकेशन सोसायटी आणि पेठे विद्यालयाच्या शतक महोत्सवाच्या निमित्ताने शाळेच्या लौकिकात भर घालणाऱ्या कै.भालचंद्र शंकर जोशी सरांना विनम्र अभिवादन !
लेखन
शैलेश पाटोळे
पेठे विद्यालय,नाशिक
