संस्कृत प्रभात

16/09/2025

05/07/2022

दि. ५ जुलै २०२० रोजी गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी हे पेज सुरू केले, त्याला आज २ वर्षे झाली. आज या पृष्ठाचा द्वितीय वर्धापन दिन आहे.
संस्कृत प्रभात चिरायु होवो!

08/03/2022

।। गृहपाठः १९ (ब) ।।

पुढील मराठी वाक्यांचे संस्कृतमध्ये भाषांतर करा.

१. (मी) अग्नी मध्ये तूप टाकतो.
२. ईश्वर पापी माणसांच्या पापाना क्षमा करतो.
३. कमले पाण्यात उगवतात.
४. कवींमध्ये कालिदास प्रथम होय.
५. खलाशांचे शत्रुत्व (हे) लढाईचे कारण आहे.
६. गृहामध्ये (घरामध्ये) दीप आहेत.
७. चोर ब्राह्मणांचे द्रव्य चोरतो.
८. ढग आकाशात सरतात (फिरतात).
९. तलावाचे पाणी खारे आहे.
१०. पर्वताच्या शिखरावर बर्फ आहे.
११. फुले बागेत झाडांना सुशोभित करतात.
१२. बागांच्या शोभेने (मी) खुष झालो आहे.
१३. मनुष्यांमध्ये राम हा उत्तम होय.
१४. माणसाचा सेवक गावाला जातो.
१५. मूर्खाला औषध नाही.
१६. यक्ष कुबेराचे सेवक होत.
१७. यतींची वस्ती (राहणे) अरण्यात असते.
१८. राजे राजवाड्यात राहतात.
१९. वानरांच्या शेपट्या (पुच्छे) लांब असतात.
२०. (तो) वृक्षाचे पान आणतो.
२१. श्रीमंत लोक वाड्यात राहतात.
२२. समुद्रात पुष्कळ रत्ने आहेत.
२३. सूज्ञ मनुष्य (आपल्या) मनात रागाला जागा (थारा) देत नाही.
२४. हरीच्या (दोघां) मुलांची वर्तणुक स्तुत्य आहे.
२५. हे हरि, विनयाने लोक खूष होतात.

04/03/2022

॥ गृहपाठ १९ (अ)॥

खालील संस्कृत वाक्यांचा संधि-विग्रह करून मराठीत भाषांतर करा -

१. अरीणां सैनिकान् नृपतिर्जयति (नृपतिः जयति)।
२. आसनेषूपविशन्ति। (आसनेषु उपविशन्ति।)
३. आचार्याः शिष्याणां धर्मं कथयन्ति।
४. ईश्वरस्य/देवस्य प्रसादेन जीवामि।
५. ऋषीणां वचनं प्रमाणम्।
६. कवयो लोकेषु वीराणां पराक्रमान् कथयन्ति।
७. कासारे कमलान्युद्भवन्ति (कमलानि उद्भवन्ति)।
८. गजानां यूथं चरति।
९. गिरिषु वसन्ति सिंहाः।
१०. गिरेः शिखराद्वृषः (शिखरात् वृषः) पतति।
११. ग्रीष्मे सूर्यस्य प्रकाश्चण्डो (प्रकाशः चण्डो) भवति।
१२. चन्द्रस्य प्रकाशो जनानामाह्लादको (जनानाम् आह्लादको) भवति।
१३. धूर्जटौ यतीनां चित्तमस्ति।
१४. नगरे जना (जनाः) वसन्ति।
१५. नराणां पालको नृप:।
१६. मनुष्याणामगदेन (मनुष्याणाम् अगदेन) व्याधयो (व्याधयः) नश्यन्ति।
१७. योधस्य पाणौ खड्गोऽस्ति (खड्गः अस्ति)।
१८. लक्ष्मणस्य सारथिः सुमन्त्रो (सुमन्त्रः) नगरं रथं नयति।
१९. वनेषु श्वापदाः सन्ति।
२०. वर्णानां ब्राह्मणः श्रेष्ठः।
२१. वारीणां निधिरुदधिः (निधिः उदधिः)।
२२. वीरयोर्युध्दं (वीरयोः युद्धं) भवति।
२३. शठानां चरितं गर्ह्यम्।
२४. शास्त्राणां तत्त्वं प्रज्ञो बोधति।
२५. सागरस्य/समुद्रस्य जलं लवणम्।
२६. हरेः पुस्तकं क्वास्ति (क्व अस्ति)।

04/09/2021

CP

*संस्कृत भाषेचा चमत्कार*

अहिः = सर्पः
अहिरिपुः = गरुडः
अहिरिपुपतिः = विष्णुः
अहिरिपुपतिकान्ता = लक्ष्मीः
अहिरिपुपतिकान्तातातः = सागरः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धः = रामः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ता = सीता
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरः = रावणः

अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयः = मेघनादः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्ता = लक्ष्मणः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदाता = हनुमान्
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजः = अर्जुनः

अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखा = श्रीकृष्णः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतः = प्रद्युम्नः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतः = अनिरुद्धः

अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्ता = उषा
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्तातातः = बाणासुरः
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्तातातसम्पूज्यः = शिवः

अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्तातातसम्पूज्यकान्ता = पार्वती
अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्तातातसम्पूज्यकान्तापिता = हिमालयः

अहिरिपुपतिकान्तातातसम्बद्धकान्ताहरतनयनिहन्तृप्राणदातृध्वजसखिसुतसुतकान्तातातसम्पूज्यकान्तापितृशिरोवहा = गङ्गा,

सा मां पुनातु इति अन्वयः
असे हे संस्कृत भाषेचे सामर्थ्य..?🚩🚩

22/06/2021

॥ पाठ १९ (अ)॥

धातु Verbs

१. उप + विश् (६ गण/तुदादि धातु) - बसणे;
२. क्षम् (क्षाम्) (४ गण/दिवादि धातु) - क्षमा करणे, माफी मागणे;
३. प्र + रुह् - वाढणे;

अव्यय Adverb

क्व - कोठे;

विशेषणे Adjectives

१. आह्लादक -आनंदकारक, आनंद देणारा;
२. गर्ह्य - निंद्य, निंदेस पात्र;
३. चण्ड - उष्ण, कडक;
४. दीर्घ - लांब;
५. प्रथम - आद्य, पहिला;
६. प्रशस्य - स्तुत्य, स्तुतीस योग्य;
७. लवण - क्षार, मीठ, खारट;
८. श्रेष्ठ - उत्कृष्ट, उत्तम;

नामें (नपुंसक लिंगी) Nouns (Neuter)

१. औषध - दवा, औषध;
२. कारण - निमित्त, प्रयोजन;
३. घृत - तूप, आद्य;
४. चरित - चरित्र, कथा;
५. चित्त - मन, अंत:करण;
६. प्रमाण - पुरावा, हेतू;
७. यूथ - कळप;
८. युध्द - लढाई, संग्राम;
९. लाङ्गुल - शेपूट, पुच्छ;
१०. वचन - बोलणे, भाषण;
११. वैर - शत्रुत्व, द्वेष;
१२. सौंदर्य - लावण्य, शोभा, उत्कृष्ट रूप;
२३. हर्म्य - प्रासाद, वाडा;
२४. हिम - बर्फ, शीत;

06/06/2021

।। पाठ १९ ।।

१. अवकाश - जागा;
२. आचार - वर्तन, वर्तणूक;
३. खड्ग - तलवार;
४. ग्रीष्म - उन्हाळा;
५. चन्द्र - चांदोबा, सोम, इन्दु;
६. दीप - दिवा;
७. धनपति - कुबेर;
८. धनिक - श्रीमंत;
९. धर्म - सद्गुण, कर्तव्य;
१०. निधि - संग्रह, संचय, साठा;
११. पराक्रम - शौर्य, प्रताप, बळ;
१२. पालक - रक्षणकर्ता, पालनपोषण करणारा;
१३. प्रकाश - उजेड, तेज;
१४. प्रसाद - कृपा, देवास अर्पण केलेले अन्न;
१५. यक्ष - कुबेराचे सेवक;
१६. वर्ण - जात, रंग;
१७. वास - वस्ती, निवासस्थान;
१८. वीर - शूर पुरुष, योध्दा, लढवय्या;
१९. वृष - बैल, वृषभ;
२०. श्वापद - जनावर, हिंस्र पशू;