23/02/2026
ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ 15 ਡਾਲਰ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਨਬੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1982 ਵਿੱਚ, ਕੀਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ — ਕ੍ਰਿਸ ਮਬੁਰੂ — ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆਉਣ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ, ਲਾਲਟੈਣ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਬਿਨਾਂ ਮਦਦ ਦੇ ਉਸਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ — ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ ਤੋੜਦਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 80 ਸਾਲਾ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਪ੍ਰਾਯੋਜਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਮ ਚੁਣਿਆ — “ਕ੍ਰਿਸ ਮਬੁਰੂ, ਕੀਨੀਆ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਸਕੂਲ ਟਰਮ ਵਿੱਚ 15 ਡਾਲਰ ਭੇਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਪਛਾਣ, ਨਾ ਧੰਨਵਾਦ ਦੀ ਉਮੀਦ — ਬੱਸ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਫੈਸਲਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਦੇ ਮਿਲਣ ਵੀ ਨਾ।
ਉਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਕਮ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਗਈ।
ਕ੍ਰਿਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਹਿਲਡੇ ਨੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ — ਉਹ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਇਆ।
ਕ੍ਰਿਸ ਨੇ ਨੈਰੋਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਵਿੱਚ ਫੁਲਬ੍ਰਾਈਟ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ।
ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਕੀਲ ਬਣਿਆ — ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪਰ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਟਕਦੀ ਰਹੀ।
ਉਹ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੰਨਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।
ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2001 ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਪਰ ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਉਸਨੇ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ — ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕੇ।
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆਏ।
ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ।
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਸਨ।
ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਕ੍ਰਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ, ਸਨੇਹੀ ਅਤੇ ਵਿਨਮਰ ਔਰਤ ਮਿਲੀ — ਜੋ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੈਨੀਫਰ ਅਰਨੋਲਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਖੋਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜੋ ਹਿਲਡੇ ਨੇ ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ ਦਾ ਜਨਮ 1922 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਨੂਰੇਮਬਰਗ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਉਦੋਂ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਡਨ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨੀਤੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਸੀਹੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਮਾਂ ਦਾ ਫਿਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।
ਹਿਲਡੇ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਤੋਂ ਇਸ ਲਈ ਬਚੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ — ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ।
ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ —
ਉਹੀ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜੇਗਾ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਤਾ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋ ਪਿਆ।
ਅਤੇ ਹਿਲਡੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2003 ਵਿੱਚ, ਹਿਲਡੇ ਕੀਨੀਆ ਆਈਆਂ — “ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫੰਡ” ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਲਈ।
ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਮੜ ਪਿਆ।
2012 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਈਆਂ — ਆਪਣੇ 90ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ —
ਸੈਂਕੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
13 ਜਨਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, 98 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅੱਜ “ਹਿਲਡੇ ਬੈਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫੰਡ” ਲਗਭਗ 1,000 ਕੀਨੀਆਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਅਤੇ ਕਈ ਹੁਣ ਖੁਦ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਔਰਤ।
ਪੰਦਰਾਂ ਡਾਲਰ।
ਇੱਕ ਬੱਚਾ।
ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਇੱਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ।
ਉਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਹੁਣ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ:
“ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”
ਹਿਲਡੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹੇਗਾ।
