Insight School of Sciences

07/06/2025

Learn:- Basics of chemical separation

07/06/2025

practice

03/06/2025

https://youtu.be/9rsfc6Md8JA?si=FGzqT_xhP494bjpJ

25/03/2025

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ:-
ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਤਰਜਾਂ ਪੰਨੇ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਕੇ ਹੌਂਸਲਾ ਦਵੋ ਜੀ
https://www.facebook.com/share/12Emq1nDfd9/?mibextid=wwXIfr

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਪੱਲੇ ਬੰਨੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਖੋਹ ਨਹੀ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਖੁਦ ਲਈ ਕਰਨਾ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੀਜਾ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਅਕਾਲੀ (timeless) ਹਨ। ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਗੂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਕਾਸ਼ ਅੱਜ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਹੋਰ ਲਿਖਾਂਗਾ।

ਅੱਜ ਸਮੇਂ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਾਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਸਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਨਹੀ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਟਕਣ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਮਨ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਵੀ ਲੋਕ ਸ਼ਾਰਟਕਟ ਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਥਾਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਪਰ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਰੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਅੰਤ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਦਰੁਸਤ (heal) ਕਰਨ ਲਈ ਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵੱਲ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਹ ਤਹਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਬਾਕੀ 95% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਜਮਾਨੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਹੁਨਰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ।

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਉੱਧਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਿਵੇਂ ਖੋਲੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ +1,+2 ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਲੈਬ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਜੋ ਕੋਈ ਉਪਕਰਨ ਜਾਂ ਮਟੀਰੀਅਲ ਬਣਾਵੇ, ਟੀਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਜੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਆਦਿ ਕਰਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਅੰਦਰ ਜਜ਼ਬਾ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਬੱਸ ਉਸਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਬੀਐੱਸਸੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿਟ ਆਧਾਰਿਤ ਉੱਧਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸੰਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉੱਭਰਦੇ ਟ੍ਰੈਂਡ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬਚਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵੇਸਟ (waste) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਉਪਯੋਗੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 10 ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਸੈਂਟਰ ਹੋਵੇ, ਰਸਾਇਣ ਭੌਤਿਕ ਜੀਵ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ (coding, programming, AI-ML) ਸਭ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਥੱਲੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਾਰਕਿਟ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਗੇ।

ਮੇਰੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਇੱਕਮਨ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀ ਦਿੱਖਦੀ, ਸਭ ਅੰਦਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੱਭਿਅਤਾ ਬਣਨ ਵੱਲ ਕਦਮ ਪੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ੧੦੦ ਵਰ੍ਹੇ ਸਾਡੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਭੂਤ ਸਾਂਭੇ ਤਾਂ ਕਾਲ ਅਕਾਲ ਇੱਕ ਮਿੱਕ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਹੁਕਮੀ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨਿਰੀ ਊਰਜਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ।

ਡਾ. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
ਪੀਐੱਚਡੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,
ਪੋਸਟਡਾਕਟਰਲ ਫੈਲੋ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਵਾਰਸਾ, ਪੋਲੈਂਡ।
ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਕਾਲਜ, ਲਾਂਡਰਾਂ, ਮੋਹਾਲੀ।

04/02/2024

15/12/2023

ਸਾਈਬਰ ਨੇਟਿਕਸ

ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਮੈਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਅਦਾਰੇ "ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ" ਵਿੱਚ ਖ਼ੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ "Sir James Fraser Stoddart" (ਸਰ ਜੇਮਸ ਫਰੇਜ਼ਰ ਸਟੋਡਰਟ) ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
ਸਾਡੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟਡੋਕ ਵਿਗਿਆਨੀ (ਵੀਟੇਕ, ਜੋ ਇੱਕ ਫਿਜਿਸਿਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਚਰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ) ਨਾਲ਼ ਅੱਜ ਲੰਬੀ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਲਿਖਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਵੀਟੇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਦਾ ਸ਼ੁਕੀਨ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਧ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਵੀ ਘੋਖਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ "ਇੱਕ" ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਵੀਟੇਕ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਅੱਜ "ਸੈਬਰਨੇਟਿਕਸ" ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਸੈਬਰਨੇਟਿਕਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਐਸਾ ਤੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਾਦੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਵੀਟੇਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ, ਕੀ ਕੋਈ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਅਨੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੋਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇੱਥੇ ਵੀਟੇਕ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ:

ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀ ਹੈ ਇਸਨੂੰ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਨਵੀ ਬਣੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ।
ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਨਵੀਂ ਸੰਗਤ (interaction) ਇੱਕ ਰੈਫਰੈਂਸ ਮਨ (individual mind) ਦਾ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (perspective) ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਹੀ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੁੰਘਾਰਾ ਭਰਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਜਿੰਨੇ ਮਨ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਜਾਣਗੇ, ਉੰਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਭੌਤਿਕ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਇਆ ਭਾਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਕੂਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਮ ਦੇ ਉਸ ਇੱਕ ਪਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਸੀਂ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਡਾ. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ
ਪੋਸਟ ਡਾਕ੍ਟਰਲ ਫੈਲੋ
ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਪੋਲੈਂਡ।

12/06/2023

Good morning dear friends,

Lets revive this discussion portal, for the preparation of chemistry topics from basics to graduate and post graduate level.

Mode & domain of discussion

Specific questions and concept discussion by post.

Small videos through you tube link

Discussion on Industrial Chemistry and applications

Modern research in material chemistry

Show your support by adding audience to the page by liking and sharing. It will give me boost to start this forum.

Dr. Prabhjot Singh, Ph. D.

14/08/2022

Which of the following have lowest coagulation power against As2S3 sol?

a) Na+
b) K+
c) Mg2+
d) Ca+2

(All are chloride salts)

26/05/2022

NEST 2018
Let's join to practice and discuss the best problems in chemistry.

25/05/2022

A practice sheet for IIT JEE/NEET aspirants

Join online forums for quality learning.

Insight School of Sciences
PUNJAB

22/05/2022

IIT JEE NEET Chemistry: Practice and discuss with Prabhjot Singh

MSc. Chemistry
NET JRF 2014, 2015, 2017
Ph.D. Chemistry/Nanoscience(S)