26/12/2025
শ্বেৰেণ্টিং: ডিজিটেল যুগত শিশুৰ গোপনীয়তা আৰু অভিভাৱকৰ দায়িত্ব
বর্তমান সময়ত সামাজিক মাধ্যম আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক অপৰিহাৰ্য অঙ্গ হৈ পৰিছে। অভিভাৱকসকলৰ মাজত তেওঁলোকৰ সন্তানৰ ছবি, ভিডিঅ', জন্মদিনৰ ক্ষণ, স্কুলৰ সফলতা আদিৰ ছবি শ্বেয়াৰ কৰাৰ প্ৰৱণতা বাঢ়িছে। এই পৰিঘটনাটোকেই "Sharenting" বুলি কোৱা হয়, যি "Share" আৰু "Parenting" শব্দদ্বয়ৰ এক সংমিশ্ৰণ। কিন্তু বৰ্তমানৰ এই যুগত এই ডিজিটেল ভালপোৱা যে নিৰাপদ নহয় সেই কথাটো বহুতে গভীৰভাৱে নাভাৱে।
শ্বেৰেণ্টিং মানে কি?
Sharenting হৈছে অভিভাৱকে নিজৰ সন্তানৰ বিষয়ে সামাজিক মাধ্যমত নিয়মিতভাৱে বিভিন্ন তথ্য, ছবি, বা ভিডিঅ’ শ্বেয়াৰ কৰাৰ এক প্ৰক্ৰিয়া। বহুসময়ত যদিও এইবোৰ মৰম, ভালপোৱা,গৰ্ব তথা শৈশৱৰ ধুনীয়া মুহূৰ্তবোৰ ধৰি ৰখাৰ এক প্ৰয়াস হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়, কিন্তু বহুক্ষেত্ৰত এইবোৰে শিশু এটিৰ জীৱনৰ গোপনীয়তাৰ ওপৰত আঁচ পেলাব পাৰে।
শ্বেৰেণ্টিংৰ পৰা হ'ব পৰা বিপদসমূহ:
১. ডিজিটেল পদচিহ্ন (Digital Footprint): সন্তানৰ ছবি, নাম, জন্মৰ তাৰিখ, বিদ্যালয়ৰ নাম আদি সামাজিক মাধ্যমত প্ৰকাশ কৰা মানে তেওঁলোকে এই ডিজিটেল পৃথিৱীৰ বিষয়ে জনাৰ আগতেই ডিজিটেল পদচিহ্ন অতি সৰু বয়সৰ পৰাই আৰম্ভ হৈ যায়। যিবোৰ তথ্য ইন্টাৰনেটত স্থায়ীভাৱে ৰৈ যায।
২. শিশুৰ পৰিচয় চুৰি (Child Identity Theft): অৰ্থাৎ শিশুৰ নাম, জন্মৰ তাৰিখ, ঠিকনা আদি অনলাইনত উপলব্ধ হ’লে সেয়া বহু সময়ত হেকাৰৰ লক্ষ্য হোৱা দেখিবলৈ পোৱ যায়। যি পৰিচয় হেকাৰে অবৈধ ভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
৩. শিশু নিৰ্যাতন (Child Exploitation): UNICEF আৰু Interpol ৰ মতে বহুতো Pe*****le গ্ৰুপে শিশুৰ অনলাইন ফটো Child po*******hy অথবা grooming ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে।
৪. মানসিক প্ৰভাৱ: কিছুমান শিশুৱে ডাঙৰ হোৱাৰ পিছত মাক দেউতাকে শ্বেয়াৰ কৰা তথ্যবোৰৰ বাবে লাজ পায় বা লগ সমনিয়াই জোকাবলৈ লোৱা ইত্যাদি সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকৰ মতামত অবিহনে তেওঁলোকৰ জীৱন সামাজিক মাধ্যমত আগতীয়াকৈ মুকলি কৰাটোৱে নভৱাকৈয়ে তেওঁলোকৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক হ'ব পাৰে।
University of Michigan (২০১৮) ৰ অনুসন্ধানত দেখা গৈছে যে ৭৫% অভিভাৱকে ৫ বছৰ বয়সৰ আগতেই সন্তানৰ ছবি ফেচবুক, ইনষ্টাগ্ৰামত শ্বেয়াৰ কৰে। UK Child Commissioner ৰ মতে ১৩ বছৰ বয়সৰ আগতে এটা শিশুৰ বিষয়ে প্ৰায় ১৩০০ ছবিৰ ডিজিটেল পদচিহ্ন সৃষ্টি হয়। এই ক্ষেত্ৰত American Academy of Pediatrics কৈছে যে অভিভাৱকে শিশু-সম্পৰ্কীয় বিষয় শ্বেয়াৰ কৰাৰ পূৰ্বে গম্ভীৰভাৱে তাৰ দীৰ্ঘকালীন প্ৰভাৱৰ কথা ভাবিব লাগে।
Sharenting কিয় হয়?
বিশেষজ্ঞসকলে মতপোষণ কৰা মতে সামাজিক স্বীকৃতি(Social validation) অৰ্থাৎ Likes, comments আৰু attention পোৱাৰ মনোভাৱত বহুতে শ্বেয়াৰ কৰে। তাৰ উপৰিও বহুতে শৈশৱৰ ধুনীয়া মুহূৰ্তবোৰ ধৰি ৰখাৰ বাবে সামাজিক মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰে। আনহাতেদি সন্তানৰ সফলতাৰ উল্লাসত বহুতে তথ্যসমূহ শ্বেয়াৰ কৰে। যিসকলে সন্তানৰ জীৱনৰ সকলোবোৰ মুহূৰ্তৰ কথা সৱিশেষ শ্বেয়াৰ কৰে তেওঁলোকে ডিজিটেল পৃথিৱীৰ সম্ভাৱ্য বিপদসমূহৰ বিষয়ে সজাগ নাথাকে।
অভিভাৱকৰ কৰিবলগীয়া
১) ল'ৰা- ছোৱালীৰ ফটো বা ভিডিঅ’ সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰাৰ আগত সন্তানৰ গোপনীয়তাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাৰ লগতে শিশুটিৰ জীৱনত ইয়াৰ
দীৰ্ঘকালীন প্ৰভাৱ কি হ'ব পাৰে সেই কথা এবাৰ চিন্তা কৰা দৰকাৰী!
২) শ্বেয়াৰ কৰাৰ আগত শিশুটিৰ বয়স অনুযায়ী সেই বিষয়ে জনাই অনুমতি লোৱাটো আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। বয়স অনুযায়ী সেই বিষয়ক কথা পাতি আৰু তেওঁলোকৰ মতামতক আগত ৰাখিহে আগবঢ়া প্ৰয়োজন!
৩) ল'ৰা ছোৱালীৰ ডিজিটেল ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে সাৱধান হোৱাটো অভিভাৱকৰ এক দায়িত্ব। কিয়নো
এবাৰ সামাজিক মাধ্যম বা অনলাইনত শ্বেয়াৰ হোৱা বিষয় সহজে আঁতৰাব নোৱাৰি।
৪) পোষ্টটো কোনে কোনে চাব পাৰে Privacy Settings ত গৈ নিৰ্বাচন কৰি লোৱাটো আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ!
৫) শিশুটিৰ ডিজিটেল পৃথিৱীৰ একো জ্ঞান নহওঁতেই ইন্টাৰনেটত আপুনি শিশুটিৰ ডিজিটেল পদচিহ্ন গঢ়ি দিছে। সেই কথা মনত ৰাখিব!
অভিভাৱকে কি কৰিব নালাগে:
১) শিশুৰ ব্যক্তিগত তথ্য (স্কুল, ঠিকনা, জন্মৰ তাৰিখ ইত্যাদি) অনলাইনত শ্বেয়াৰ কৰিব নালাগে। দুষ্ট চক্ৰই শিশুৰ Identity Theft ৰ বাবে সুযোগ ল'ব পাৰে।
২) ল'ৰা ছোৱালীৰ অৰ্ধ উলংগ বা গা ধুওৱাৰ সময়ৰ ফটো আপলোড কৰাৰ পৰা বিৰত থকা ভাল। দুষ্ট চক্ৰই এই ফটো Child Exploitation ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
৩) সামাজিক মাধ্যমত সন্তানৰ লগত জড়িত কিছুমান বিষয় যেনে- ব্যৱহাৰজনিত সমস্যা, শাস্তি পোৱা বা আন কিছুমান সংবেদনশীল বিষয় যি সৰু হৈ থাকোতে অভিভাৱকৰ বাবে মৰমলগা হ'ব পাৰে কিন্তু ইয়াৰ প্ৰভাৱ ভৱিষ্যতে শিশুৰ মানসিক জগতত কেনেদৰে পৰিব পাৰে সেই বিষয়ে আপূুনিও নাজানে সেয়ে শ্বেয়াৰ কৰাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে।
৪) বৰ্তমানৰ Like বা Attention পৃথিৱীত সেইবোৰ পাবৰ বাবে সন্তানৰ Privacy লৈ যাতে ভৱিষ্যতে একো অসুবিধা নহয় সেই বিষয়ক কথাবোৰ সদায় মনত ৰাখি আগবঢ়া দৰকাৰী।
৫ যদি আবশ্যক হয়, তেতিয়াহে ফটো শ্বেয়াৰ কৰিব লাগে আৰু সেয়া কৰাৰ পূৰ্বে অভিভাৱক হিচাপে দায়িত্বশীল হোৱা দৰকাৰী।
এই ক্ষেত্ৰত Assam Police এ ২০২৩ চনত নামৰ এক সচেতনতামূলক অভিযান আৰম্ভ কৰে। এই অভিযানৰ অধীনত, AI-Generated ছবি ব্যৱহাৰ কৰি অভিভাৱকসকলক সতর্ক কৰা হয় যে সন্তানৰ ছবি সামাজিক মাধ্যমত শ্বেয়াৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ গোপনীয়তা আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে হানিকাৰক হ'ব পাৰে। সেই সময়ৰ Assam Police ৰ টুইটটোত উল্লেখ আছিল যে "Likes fade, but the digital scars remain. Shield your child from the perils of Sharenting. Be mindful of what you share about your child on Social Media".
আনহাতেদি Assam Police ৰ Sishu Mitra উদ্যোগৰ অধীনত, ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত "Infantia" নামৰ এক ৰাষ্ট্ৰীয় সংলাপ অনুষ্ঠিত হয়। এই সংলাপত শিশুৰ ডিজিটেল অধিকাৰ, অনলাইন সুৰক্ষা, আৰু অভিভাৱকৰ দায়িত্ব সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানত Assam Police ৰ DGP Harmeet Singh কৈছিল যে "We must go beyond policing and policy—we must become protectors of childhood in all its evolving forms. The internet is now a fundamental part of that journey." এই সংলাপত অভিনেত্ৰী Neha Dhupia-এ অংশগ্ৰহণ কৰি ডিজিটেল যুগত অভিভাৱকৰ দায়িত্ব সম্পৰ্কে নিজৰ অভিজ্ঞতা শ্বেয়াৰ কৰে।
Sharenting ৰ ক্ষেত্ৰত অভিভাৱকসকল সজাগ আৰু সচেতন হ'ব লাগে। সন্তানৰ ফটো শ্বেয়াৰ কৰাৰ আগতে এজন অভিভাৱক হিচাপে নিজৰ দায়িত্ববোধ আৰু সন্তানৰ অধিকাৰৰ মাজত এক সমতা ৰাখি চিন্তাশীল হৈ আগবঢ়া দৰকাৰ।
✍️মৌচুমী ফুকন
বি:দ্ৰ: ডিচেম্বৰ ২০২৫ ৰ xahitya.org ত প্ৰকাশিত https://xahitya.org/?fbclid=IwdGRzaAO7etRjbGNrA7t6ynNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHrogdh7EIf4F8tFI0N5E2ZBu8aRj_buonVWvTKsIzvISJLRdeQYLnCIl5vH6&brid=G67HXEVKJapCwcp4KaizMQ
