11/04/2020
Rob Bilott ਉਹਾਇਉ (Ohio) ਸਟੇਟ ਦੇ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਅਟਾਰਨੀ ਆ। ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਕੰਪਨੀ Dupont ਨੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਟੈਫ਼ਲੌਨ ਕੋਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕੂੜਾ ਡੰਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਟੈਫਲੌਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਵੋਂਗੇ ਟੈਫ਼ਲੌਨ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਈ ਭਲਾ। ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਤੇ ਫ਼ਲੋਰੀਨ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆ ਜਿਸਨੂੰ Dupont ਨੇ ਸਭ ਤੋੱ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਟਰ ਪਰੂਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਜੰਗਾਂ ਮੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਟੈਫ਼ਲੌਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਇਸ ਸੋਚ ਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਨੌਨ-ਸਟਿੱਕ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ। ਇਹ ਨੌਨ-ਸਟਿੱਕ ਭਾਂਡੇ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਆ ਤੇ ਸਟੇਟਸ ਸਿੰਬਲ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਵੋਂਗੇ ਕਿ ਰੌਲਾ ਕਾਹਦਾ। ਰੌਲਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕਿ Dupont ਦੇ ਟੈਫਲੋਨ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋੱ ਜਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਅਬਨੌਰਮਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋਂਗੇ ਭੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ Rob Bilott ਤੋਂ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਈ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਐ, ਇਹ ਤਾਂ Rob Bilott ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਾਤਰ ਐ।
ਅਸਲ਼ ਵਿੱਚ Rob Billot ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਡਿਫੈਂਸ ਅਟਾਰਨੀ ਸੀ ਜੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਕੇਸ ਲੜਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਲਬਰ ਟੇਨੈਂਟ ਸੀ, ਦਾ ਫੋਨ ਆਉਂਦਾ ਜੋ ਕਿ ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਰਕਰਸਬਰਗ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਰੌਬ ਬਿਲੌਟ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ। ਫੋਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਰੌਬ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਰੌਬ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰਾਂ Dupont ਦੇ ਕੈਮੀਕਲ ਉਸਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਆ। ਪਰ ਰੌਬ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਡਿਫੈਂਸ ਅਟਾਰਨੀ ਸੀ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੌਬ ਉਸ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੋਂ ਬੇਬਸ ਸੀ। ਸੋ ਰੌਬ ਉਸਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਨੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਆ, ਜੇ ਕਰ ਸਕਦਾਂ ਤਾਂ ਦੱਸ ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਘਰੇ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਰੌਬ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਓਹਨਾਂ ਹੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਕਨਿਕ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੱਸ ਰੌਬ ਉਸ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ 190 ਗਾਈਆਂ ਗੰਧਲਾ (ਕੰਟੈਮੀਨੇਟਡ) ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਮਰੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਕਾਲ਼ੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਆ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗ ਜਿਵੇਂ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਆ, ਰਸੌਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਆ। ਕੁਝ ਕੇਸਾਂ ਚ ਤਾਂ ਗਾਵਾਂ ਭੂਸਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲ਼ੀ ਮਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਆ। ਵਿਲਬਰ ਟੇਨੈਂਟ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦਾ ਏਕੜ-ਭਰ ਰਕਬਾ ਉਹਨਾਂ ਗਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ।
ਹੁਣ ਰੌਬ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਮੋੜ ਆਉਂਦਾ ਆ, ਉਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਡਿਫੈਂਸ ਅਟਾਰਨੀ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ Dupont ਦੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇੱਕਠਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੋਤੜੇ ਫ਼ਰੋਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ। ਉਸ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਰੌਬ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਫਲੌਨ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕੀ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਅਸਰ ਕੀ ਲੱਛਣ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਨਗੇ, ਵਗ਼ੈਰਾ ਵਗ਼ੈਰਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਗਾਈਡਲਾਈਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਖੋਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੌਬ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਲਬਰ ਟੇਨੈਂਟ ਵੱਲੋਂ Dupont ਤੇ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਕੇਸ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਲਬਰ ਨੂੰ ਫ਼ੇਫ਼ੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਵਿਲਬਰ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਰੌਬ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੈਮੀਕਲ ਨੇ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੇ ਬੋਝ ਕਰਕੇ ਰੌਬ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰੌਬ ਦੀ ਘਰ ਆਲੀ ਵੀ ਡਾਹਢੀ ਔਖੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਰੌਬ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਰੌਬ ਦੀ ਘਰ ਆਲੀ ਮਸਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਰੌਬ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਆ ਤੇ ਹੱਲਾਸੇ਼ਰੀ ਦਿੰਦੀ ਆ ਬੀ ਦੱਬ ਦੇ ਆੜੀ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹੀ ਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ 😂।
ਕੇਸ ਚੱਲਦਾ, ਤਰੀਕਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਤੇ ਕੇਸ ਦਾ ਸੁਖਦ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ। Dupont ਪੀੜਤ 3535 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 607.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਦੇਣਦਾਰ ਹੁੰਦਾ, ਮਤਲਬ Dupont 'ਤੇ 607.7 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਤੇ Dupont ਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕੇਸ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਪਰ ਰੌਬ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨੇ ਏਸ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣੇ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ Dupont ਨੂੰ ਇਹ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ।
ਇਹ ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ਰੌਬ ਦੀ, ਵਿਲਬਰ ਦੀ ਅਤੇ Dupont ਦੀਆਂ ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ। ਅਸਲ਼ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਆ ਇਹ ਕੀਮਿਆਈ ਪਦਾਰਥ (ਟੈਫਲੌਨ) ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਅਬਾਦੀ ਚੋਂ 99% ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਿਆ। ਇਹਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਓਂ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸਮੱਸਿਆ। ਸਾਡੀ ਰਸੋਈ ਵਿਚਲੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਕਹਿੰਦੇ ਆ, ਕਿਸੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਿਆ ਅੰਨ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੈਲਰੀਆਂ ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਕੇ ਜਾਂਦਾ। ਬਾਕੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਥੋਡੇ ਹੱਥ ਆ ਹੁਣ, ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਆ ਵੀ ਜਿਸ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਸਮਝੋ ਉਹਨੇਂ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਰੁਲਣੋ ਬਚਾ ਲਿਆ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ॥
✍🏻 ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ
