Darul Uloom Nadwatul Ulama

Malugod at taos-pusong pagbati sa ating mga minamahal na kapatid na matagumpay na nakatapos ng ‘Ilm al-Dīn at ganap na nagtapos bilang ‘Ālim at mula sa Jamiah Binoria, Pakistan, at Ma‘had ad-Da‘wah wa at-Tarbiyyah al-Islāmiyyah, Indonesia.
Ang inyong pagtatapos ay hindi lamang bunga ng mahabang panahon ng pagsisikap, pagtitiyaga, at sakripisyo, kundi isa ring malaking amānah at karangalang ipinagkaloob ng Allah. Kayo ay kabilang ngayon sa mga tagapagmana ng kaalaman ng mga Propeta—may tungkuling ipalaganap ang katotohanan, itaguyod ang katarungan, at maging ilaw ng patnubay para sa ummah sa liwanag ng Qur’an at Sunnah.

Nawa’y maging daan ang inyong kaalaman upang mapalakas ang pananampalataya ng sambayanan, maitaguyod ang mabuting asal, at maipahayag ang Islām nang may karunungan, kahinahunan, at habag. Ang inyong paglalakbay sa landas ng kaalaman ay nagsisilbing inspirasyon sa kasalukuyan at sa mga susunod pang henerasyon ng mga mag-aaral ng relihiyon.

Nawa’y pagpalain kayo ng Allah ng kapaki-pakinabang na kaalaman, matatag na pananampalataya, at wagas na ikhlās sa bawat gawain. Nawa’y gawin Niya kayong mga da‘ī na tapat, mga ‘ulamā’ na mapagpakumbaba, at mga tagapagdala ng patnubay at kapayapaan saan man kayo dalhin ng inyong landas. Nawa’y tanggapin ng Allah ang inyong mga pagsisikap at gawin itong sadaqah jāriyah hanggang sa Araw ng Paghuhukom.

Āmīn yā Rabbal ‘Ālamīn.

Taos-pusong pagbati mula sa mga Estudyanteng Pilipino sa India, Nadwatul ‘Ulamā’.

Al-ḥamdu lillāhi Rabbil ‘ālamīn.
Pinupuri natin ang Allah na muling nagbigay sa atin ng pagkakataon na salubungin ang isang dakilang panauhin — ang buwan ng Ramaḍān. Isang buwan na hindi dumadating para sa lahat, kundi pinipili kung sino ang aabutan nito.
Mga kapatid sa Islam,
Hindi lahat ng umabot sa Ramaḍān ay nagtagumpay,
at hindi lahat ng nag-ayuno ay napatawad.

Ang tanong ay: paano natin ito sasalubungin?
📜 Sabi ng Propeta ﷺ
Ang Rasulullah ﷺ ay nagsabi:
مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Sinumang mag-ayuno sa Ramaḍān nang may pananampalataya at pag-asang gantimpala, ay patatawarin ang kanyang mga nagdaang kasalanan.
Mga kapatid,
hindi sinabi ng Propeta ﷺ: “sinumang magutom”
kundi: “īmānan waḥtisāban” — may pananampalataya at tamang layunin.
🧠 Paliwanag ng mga Ulama
Sinabi ng Imām an-Nawawī (رحمه الله):
معنى إيمانًا واحتسابًا: تصديقًا بفرضه، محتسبًا ثوابه عند الله، مع طيب النفس
Ibig sabihin:
➡️ paniniwala na obligasyon ang Ramaḍān
➡️ pag-asang gantimpala mula sa Allah
➡️ pagsalubong nang malinis ang puso, hindi napipilitan
🌱 Halimbawa ng mga Salaf
Sinabi ni Ibn Rajab al-Ḥanbalī (رحمه الله):
كان السلف يدعون الله ستة أشهر أن يبلغهم رمضان، ثم يدعونه ستة أشهر أن يتقبله منهم
Anim na buwan silang nanalangin na maabutan ang Ramaḍān,
at anim na buwan ulit na tanggapin ito mula sa kanila.
Mga kapatid,
tayo minsan ay:
sinalubong ang Ramaḍān na walang pagsisisi
walang paghahanda
walang pagbabago
Pero ang Ramaḍān ay hindi lang petsa sa kalendaryo ,
ITO AY PAGKAKATAON PARA SA KAPATAWARAN

⚠️ Babala ng Propeta ﷺ
Sinabi rin ng Rasulullah ﷺ:
رَغِمَ أَنْفُ رَجُلٍ دَخَلَ عَلَيْهِ رَمَضَانُ ثُمَّ انْسَلَخَ قَبْلَ أَنْ يُغْفَرَ لَهُ
Mapahiya ang taong inabutan ng Ramaḍān ngunit ito’y lumipas nang hindi siya napatawad.
🤲 Pangwakas na Paalala
Mga kapatid sa Islam,
Salubungin natin ang Ramaḍān:
-may tunay na niyyah
-may pagsisisi
-may pagpapasya na magbago
Dahil ang pinakamalaking gantimpala ng maayos na pagsalubong sa Ramaḍān ay:
Kapatawaran ng mga kasalanan at bagong simula sa ALLAH TAALA.
اللهم بلغنا رمضان، وتقبله منا، واغفر لنا ذنوبنا.

Ang Mi‘rāj bilang Pagmamahal ng Allah sa Nabi ( SAW)
1️⃣ Ginawa ang Mi‘rāj pagkatapos ng pinakamabigat na pagsubok.

Binanggit ng mga ‘ulamā’ (Ibn Kathir, Qadi ‘Iyaḍ, Shibli Nu‘mānī) na ang Mi‘rāj ay naganap:
matapos mamatay sina Khadījah ( r. a. ) at Abū Ṭalib ,matapos ang pang-aapi sa nabi muhammad aa Ṭā’if.
📌 Kapag ang Nabī ( SAW) ay nasaktan bilang tao, inalagaan siya ng Allah bilang minamahal na Sugo.
Ang Mi‘rāj ay aliw (tasliyah) mula sa Allah.
Ang Mi‘rāj ay hindi lang himala.
Ito ay yakap ng Allah sa Kanyang minamahal na Sugo matapos siyang masaktan sa lupa.
Inakyat siya ng Allah upang ipakita:
“Kung tinalikuran ka ng mundo, Ako ay malapit sa iyo.” SUBHANALLAH!!

Noong panahong iyon, ang Nabī Muḥammad ay dumaraan sa pinakamabigat na yugto ng kanyang buhay. Namatay ang kanyang asawa na si Sayyidah Khadījah (ra) ang kanyang asawa at sandigan, at namatay rin ang kanyang tito na si Abū Ṭālib ang kanyang tagapagtanggol. Pagkatapos nito, tinanggihan at sinaktan pa siya sa Ṭā’if. Halos isinara na ng lupa ang lahat ng pintuan para sa kanya .

Sa ganitong kalagayan, pinili ng Allah na aliwin at parangalan ang Kanyang Sugo sa isang paraang hindi pa naranasan ng sinumang tao.

Isang gabi, habang ang Nabī ﷺ ay nasa Masjid al-Ḥarām (ayon sa ibang salaysay, nasa bahay ni Umm Hānī’), dumating ang Jibrīl عليه السلام.
Binuksan ng Jibrīl ang dibdib ng Nabī ﷺ, hinugasan ang kanyang puso gamit ang tubig ng Zamzam, at pinuno ito ng pananampalataya at karunungan.
Ito ay espirituwal na paghahanda—sapagkat ang paglalakbay na ito ay hindi karaniwan, kundi pag-akyat sa mga dakilang tanda ng Allah.

Pagkatapos nito, dinala sabi Nabī ang isang nilikhang tinatawag na Burāq na
mas mabilis kaysa anumang hayop. Ang bawat hakbang nito ay hanggang sa dulo ng tanaw ng paningin.
Sumakay ang Nabī ﷺ, at sa isang gabi lamang, naglakbay siya mula Makkah patungong Masjid al-Aqṣā sa Bayt al-Maqdis (Jerusalem).
Pagdating doon:
Itinali niya ang Burāq,
Pumasok sa Masjid al-Aqṣā,
At doon, tinipon ng Allah ang lahat ng mga propeta.
Ang Nabī Muḥammad ﷺ ang naging imām nila sa ṣalah.
👉 Ipinakita rito na :
Siya ang pinakahuling sugo,
At ang kanyang mensahe ang kumukumpleto sa mensahe ng lahat ng propeta ( QURAN)

Mula sa Bayt al-Maqdis, iniakyat ang Nabī ﷺ sa mga langit, kasama ang Jibrīl alayhis salam.

🔹 Unang Langit
Nakita niya si Ādam عليه السلام, ama ng sangkatauhan. Binati siya ni Ādam at ipinanalangin ang kabutihan ng kanyang ummah.
🔹 Ikalawang Langit
Nakita niya sina ‘Īsā at Yaḥyā عليهما السلام, na masayang tumanggap at nagbigay-pugay sa kanya.
🔹 Ikatlong Langit
Nakita niya si Yūsuf عليه السلام, na binigyan ng kalahati ng kagandahan. ( ayon sa isang kitab).
🔹 Ikaapat na Langit
Nakita niya si Idrīs عليه السلام, na itinaas ng Allah sa mataas na antas.
🔹 Ikalimang Langit
Nakita niya si Hārūn عليه السلام, kapatid ng Mūsā.
🔹 Ikaanim na Langit
Nakita niya ang Mūsā عليه السلام. Nang umalis ang Nabī ﷺ, umiyak ang Mūsā dahil mas marami raw ang papasok sa Jannah mula sa ummah ng Muḥammad kaysa sa kanyang ummah.
🔹 Ikapitong Langit
Nakita niya ang Ibrāhīm عليه السلام, nakasandal sa Bayt al-Ma‘mūr, na dinarasalan ng mga anghel araw-araw.

Pagkatapos nito, umabot ang Nabī ﷺ sa Sidrat al-Muntahā—ang hangganan ng nilikha.
Dito hindi na maaaring lumampas ang Jibrīl.
Nakita ng Nabī ﷺ:
ang Jannah,
at ang ilan sa pinakadakilang tanda ng Allah.
“لَقَدْ رَأَىٰ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَىٰ Katotohanang nakita niya ang dakilang mga tanda ng kanyang Panginoon.

Sa Mi‘rāj, iniutos ng Allah ang 50 ṣalāh sa isang araw.
Sa pagbabalik, pinayuhan siya ng Mūsā عليه السلام na humingi ng pagpapagaan, sapagkat hindi kakayanin ng ummah.
Paulit-ulit na bumalik ang Nabī ﷺ hanggang sa: ➡️ naging limang ṣalāh,
➡️ ngunit may gantimpalang limampu.

👉 Kaya ang ṣalāh ay:
direktang regalo mula sa langit,
at Mi‘rāj ng bawat mananampalataya.

Pagbabalik sa Makkah
Sa iisang gabi, bumalik ang Nabī ﷺ sa Makkah.
Nang ikinuwento niya ito:
Tinawanan siya ng Quraysh,
Ngunit ang Abū Bakr (ra) ay naniwala agad at sinabi:
“Kung sinabi niya, totoo iyon.”
Dito siya tinawag na as-Siddiq.

kaya sabi ng ating mga ulama ay isa din sa hikmah ng pagmiraj ng nabi ay para malaman ang mga tunay na mananampalataya sa allah at hindi ..

والله أعلم بالصواب

اللَّيْل (لَيْل) في التفسير

المعنى الاصطلاحي والشرعي

اللَّيْل هو الوقت الذي يبدأ بغروب الشمس (عند وقت المغرب)

المساء (مساء)

هو الوقت المظلم
كما يفهمه الناس عادةً: حين يزول الضوء أو يكاد ينعدم

Layl (لَیْل) sa tafseer
Teknikal at shar‘i na kahulugan
👉 Layl = oras na nagsisimula ang paglubog ng araw (Maghrib)

“👉Masa (مساء) madilim na oras,
karaniwan iniisip ng tao:
kapag wala na halos liwanag

Tafsīr Ibn Kathīr
Malinaw na sinabi na ang simula ng layl ay sa oras ng paglubog ng araw, at dito natatapos ang ayuno dapat.

Tafsīr al-Qurṭubī
Detalyadong paliwanag ng kahulugan ng layl sa sharī‘ah, at hindi hinihintay ang ganap na dilim.

Al-Majmū‘ Sharḥ al-Muhadhdhab

Imām: al-Nawawī (Shāfi‘ī)
👉 Sinabi na natatapos ang pag-aayuno sa paglubog ng araw, kahit wala pang adhān.

Al-Mughnī
Imām: Ibn Qudāmah (Ḥanbalī)
👉 “Idhā gharabat ash-shams dakhala al-layl”
(sa oras ng pag lumubog ng araw, pumasok na ang layl)

Badā’i‘ aṣ-Ṣanā’i‘
Imām: al-Kāsānī (Ḥanafī)
👉Ang SIMULA ng layl ay ghurūb ash-shams, at doon nagiging ḥalāl ang ifṭār.

Al-Mudawwanah al-Kubrā
Imām: Imām Mālik (Malikī)
👉 Pareho ang prinsipyo: iftār sa oras ng paglubog ng araw, hindi sa antas ng dilim.

Surah al-Baqarah 2:187
. .... أتموا الصيام إلى الليل
👉 Tapusin nyu ang pag-aayuno hanggang dumating ang LAYL

➡️ Ibig sabihin:
iftar = sa simula ng layl = sa oras ng paglubog ng araw, hindi kailangang madilim

والله أعلم بالصواب

انا للہ و انا الیہ راجعونْ
عربی زبان و ادب کے مایہ ناز استاذ مولانا نذیر احمد ندوی (استاذ دارالعلوم ندوۃ العلماء) اس دار فانی سے رحلت کرگئے۔۔
مولانا نہایت شریف مزاج ، نہایت متواضع، خلیق و ملنسار اور بے ضرر انسان تھے، اللہ تعالی مولانا کی خدمات کو قبول فرمائے اور بال بال مغفرت فرمائے۔ آمین!

بقلوب مؤمنة بقضاء الله وقدره، وببالغ الحزن والأسى، تلقينا نبأ وفاة أستاذنا وشيخنا الفاضل، المربي الجليل، الدكتور نذير أحمد الندوي، الذي انتقل إلى رحمة الله تعالى بعد حياة حافلة بالعلم والعطاء.
لقد كان الفقيد - رحمه الله - عالماً من العلماء العاملين، ومربياً للأجيال، أفنى عمره في خدمة العلم ونشره، وتخريج الطلاب الذين نهلوا من علمه الغزير وأخلاقه الكريمة. عُرف عنه التواضع الجم، ودماثة الخلق، وسعة الصدر، والحرص الشديد على نفع طلابه وتوجيههم.
كان - رحمه الله - منارة علمية في دار العلوم ندوة العلماء، وركناً من أركانها، يشهد له كل من عرفه بالرسوخ في العلم والتقوى والإخلاص.
إن رحيله ليمثل خسارة كبيرة للأوساط العلمية، وفراغاً عميقاً في قلوبنا وقلوب جميع تلامذته ومحبيه.
نسأل الله العلي القدير أن يتغمد الفقيد بواسع رحمته، وأن يسكنه فسيح جناته، وأن يجزيه عن الإسلام والمسلمين وعن العلم وطلابه خير الجزاء. ونسأله تعالى أن يلهم أهله وذويه وجميع تلامذته الصبر والسلوان.