27/12/2025
२६ डिसें १९२५ ते 26 डिसें २०२५
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाची १००वर्षांची गौवरवशाली परंपरा
आज भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाला स्थापनेची १०० वर्षे पूर्ण होत आहेत. ही केवळ एका राजकीय पक्षाची शताब्दी नाही, तर भारतीय लोकशाही, कामगार-शेतकरी चळवळ आणि समाजपरिवर्तनाच्या संघर्षाचा प्रदीर्घ इतिहास आहे.
१९२५ साली कानपूर येथे भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाची औपचारिक स्थापना झाली. त्या काळात देश ब्रिटिश सत्तेखाली होता आणि शोषण, दारिद्र्य व अन्याय हे सामान्य जनतेचे दैनंदिन वास्तव होते. या पार्श्वभूमीवर मार्क्सवादी विचारधारेने प्रेरित होऊन देशात संघटित लढ्याची गरज निर्माण झाली.
स्वातंत्र्यपूर्व काळात कम्युनिस्ट कार्यकर्त्यांनी ट्रेड युनियन चळवळ, शेतकरी सभा आणि विद्यार्थी आंदोलनांच्या माध्यमातून जनतेला संघटित केले. १९२९ चे मेरठ कट प्रकरण असो वा ब्रिटिशांनी घातलेले बंदी-कारावास, कम्युनिस्ट चळवळीने कधीही माघार घेतली नाही.
स्वातंत्र्यानंतरही भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाने सत्तेपेक्षा तत्वांना महत्त्व दिले. संविधानिक मूल्ये, धर्मनिरपेक्षता आणि सामाजिक न्याय यांचे रक्षण करण्यासाठी पक्षाने संसदेत व रस्त्यावर सातत्याने भूमिका मांडली.
केरळ व पश्चिम बंगालमध्ये कम्युनिस्ट सरकारांनी भूमिसुधारणा, शिक्षण, आरोग्य व पंचायत राज यामध्ये ऐतिहासिक कामगिरी केली. जमिनदारकीविरोधातील कायदे, शेतकऱ्यांना जमीन मिळवून देणे आणि सामान्य माणसाला सत्तेच्या केंद्रात आणणे हे त्याचे ठळक उदाहरण आहे.
कामगारांचे हक्क, किमान वेतन, सार्वजनिक क्षेत्राचे संरक्षण आणि खासगीकरणाविरोधातील संघर्षात भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष कायम अग्रभागी राहिला आहे. जागतिकीकरणाच्या नावाखाली वाढणाऱ्या विषमतेविरोधात पक्षाने स्पष्ट भूमिका घेतली.
आज बदलत्या राजकीय परिस्थितीत कम्युनिस्ट पक्षाला आव्हाने असली तरी त्याची वैचारिक भूमिका अजूनही तितकीच सुसंगत आहे. शोषणमुक्त, समताधिष्ठित समाजाचा विचार आजही तितकाच आवश्यक आहे.
१०० वर्षांचा हा इतिहास त्याग, संघर्ष आणि प्रामाणिक राजकारणाचा आहे. सत्ता येते-जाते, पण विचार टिकून राहतात. भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाची शताब्दी ही भूतकाळाची आठवण नसून भविष्यातील संघर्षाची दिशा दाखवणारी आहे.
जय भिम लाल सलाम — शंभर वर्षांच्या अखंड संघर्षाला
🎂🎂🎂🎂💐💐💐💐💐
-ॲड फिडेल चव्हाण