23/08/2026
কৃতজ্ঞতা—মানৱতাৰ এক মহান পৰিচয়
মানুহৰ জীৱনত কিছুমান মানুহ আহে, যিসকলে নিজৰ স্বাৰ্থৰ কথা নাভাবি কঠিন সময়ত হাতখন আগবঢ়াই দিয়ে। বিপদৰ সময়ত সাহস দিয়ে, হতাশাৰ সময়ত আশাৰ বাণী শুনায়, আৰু জীৱনৰ কঠিন পথত নীৰৱে কাষত থিয় হৈ থাকে। কিন্তু দুখৰ বিষয়, সময় সলনি হোৱাৰ লগে লগে কিছুমান মানুহে সেই উপকাৰ, সেই সহায় আৰু সেই ত্যাগৰ কথা পাহৰি যায়। প্ৰয়োজনৰ সময়ত যিজন মানুহ অতি আপোন আছিল, প্ৰয়োজন শেষ হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ মূল্য যেন হঠাতে কমি যায়। এই মানসিকতাই মানুহৰ ভিতৰত থকা অকৃতজ্ঞতাৰ পৰিচয় দিয়ে।
অকৃতজ্ঞ মানুহে সাধাৰণতে আনৰ উপকাৰক নিজৰ অধিকাৰ বুলি ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কোনোবাই সহায় কৰিলে তেওঁ ধন্যবাদ জনোৱাৰ সলনি সেই সহায়ক স্বাভাৱিক ঘটনা বুলি গণ্য কৰে। আনৰ পৰিশ্ৰমত নিজৰ সফলতা আহিলেও তেওঁ সেই অৱদান স্বীকাৰ কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰে। কেতিয়াবা নিজৰ সাফল্যৰ কৃতিত্ব সম্পূৰ্ণৰূপে নিজে ল'ব বিচাৰে, অথচ সেই সফলতাৰ আঁৰত থকা মানুহজনৰ ত্যাগৰ কথা সহজেই পাহৰি যায়। তেওঁ নুবুজে যে জীৱনৰ পথত আমি কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ অকলশৰীয়া নহওঁ—আমাৰ প্ৰতিটো সফলতাৰ আঁৰত কোনোবা নহয় কোনোবাৰ মৰম, সহায়, পৰামৰ্শ, ত্যাগ অথবা আশীৰ্বাদ লুকাই থাকে।
অকৃতজ্ঞতা কেৱল আচৰণৰ দোষ নহয়; ই চৰিত্ৰৰ এক গভীৰ দুৰ্বলতা।যেতিয়া মানুহৰ মনত স্বাৰ্থপৰতা, অহংকাৰ আৰু আত্মকেন্দ্ৰিকতা বাঢ়ি যায়, তেতিয়া তেওঁ আনৰ অৱদানৰ মূল্য বুজিবলৈ অক্ষম হৈ পৰে। তেওঁ কেৱল নিজৰ লাভ-ক্ষতিৰ হিচাপ কৰে। কিন্তু মানুহে পাহৰি যাব নালাগে—স্বাৰ্থৰ ওপৰত গঢ়ি উঠা সম্পৰ্ক বেছি দিন স্থায়ী নহয়। যিজনে উপকাৰ কৰা মানুহক সৰু কৰি চায়, এদিন সেই মানুহেই নিজৰ জীৱনত প্ৰকৃত সহায়ৰ অভাৱ অনুভৱ কৰিব পাৰে।
জীৱনত কৃতজ্ঞতা ৰ মূল্য অতি গভীৰ। কৃতজ্ঞতা মানে কেৱল মুখেৰে “ধন্যবাদ” কোৱা নহয়; কৃতজ্ঞতা হৈছে অন্তৰেৰে আনৰ অৱদানক স্বীকাৰ কৰা। যিজনে আমাৰ দুখৰ দিনত কাষত থিয় দিছিল, তেওঁ সুখৰ দিনতো আমাৰ স্মৃতিত থাকিব লাগে। যিজনে আমাৰ পতনৰ সময়ত হাত ধৰি উঠাই দিছিল, তেওঁ সফলতাৰ শিখৰত উঠাৰ পিছতো আমাৰ মনৰ পৰা আঁতৰি যাব নালাগে। কাৰণ সুখৰ সময়ত আমাৰ সৈতে বহুতে থাকে, কিন্তু দুখৰ সময়ত কাষত থিয় হোৱা মানুহৰ মূল্য সুকীয়া।
কৃতজ্ঞ মানুহে জানে যে মানুহৰ জীৱন একক প্ৰচেষ্টাৰ ফল নহয়। জন্মৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জীৱনৰ প্ৰতিটো খোজত কোনোবা নহয় কোনোবাই আমাক আগবঢ়াই নিয়ে। পিতৃ-মাতৃৰ ত্যাগ, শিক্ষকৰ জ্ঞান, বন্ধুৰ সহায়, আত্মীয়ৰ মৰম, শুভাকাংক্ষীৰ আশীৰ্বাদ—এই সকলোবোৰে আমাৰ জীৱন গঢ়াত ভূমিকা পালন কৰে। সেয়েহে নিজৰ সফলতাক লৈ অহংকাৰ কৰাৰ আগতে সফলতাৰ আঁৰত থকা মানুহবোৰক এবাৰ মনত পেলোৱাটো প্ৰয়োজন।
কৃতজ্ঞতা মানুহক নম্ৰ কৰে। ই সম্পৰ্কত বিশ্বাস বৃদ্ধি কৰে, হৃদয়ত মৰম জগায় আৰু মানুহক অধিক মানৱীয় কৰি তোলে। কৃতজ্ঞ মানুহে উপকাৰৰ বিনিময়ত সদায় সমান বস্তু বিচাৰি নলয়। তেওঁ জানে যে সকলো ঋণ ধন-সম্পত্তিৰে শোধ কৰিব নোৱাৰি। কেতিয়াবা এটা আন্তৰিক “ধন্যবাদ”, এটা সন্মানজনক কথা, এটা খবৰ লোৱা, অথবা প্ৰয়োজনৰ সময়ত কাষত থিয় দিয়াটোৱেই উপকাৰৰ প্ৰতি সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সন্মান হৈ পৰে।
সেয়ে জীৱনত সফল হোৱাৰ পিছত নিজৰ অতীতক কেতিয়াও পাহৰি যোৱা উচিত নহয়। যি দিনবোৰত আমি অসহায় আছিলোঁ, যিসকলে সেই সময়ত আমাক সহায় কৰিছিল, যিসকলে নিজৰ সুবিধা ত্যাগ কৰি আমাৰ বাবে আগবাঢ়ি আহিছিল—তেওঁলোকক মনত ৰখা আমাৰ নৈতিক দায়িত্ব। সময়ে মানুহৰ অৱস্থা সলনি কৰিব পাৰে, কিন্তু অতীতৰ উপকাৰৰ মূল্য সলনি কৰিব নোৱাৰে।
শেষত এটা কথা সদায় মনত ৰখা উচিত—উপকাৰ পাহৰি যোৱা সহজ, কিন্তু উপকাৰৰ মৰম পাহৰি নোযোৱাটোৱেই প্ৰকৃত মনুষ্যত্ব।আমি হয়তো সকলো ঋণ শোধ কৰিব নোৱাৰোঁ, সকলো উপকাৰৰ সমান প্ৰতিদান দিব নোৱাৰোঁ; কিন্তু অন্তৰত কৃতজ্ঞতা জীয়াই ৰাখিব পাৰোঁ। কাৰণ ধন-সম্পত্তিয়ে মানুহক ডাঙৰ নকৰে, সফলতাই মানুহক মহান নকৰে—আনৰ উপকাৰ স্বীকাৰ কৰিব পৰা হৃদয়, উপকাৰীক সন্মান কৰিব পৰা মন আৰু সুযোগ পালে আনৰ কাষত থিয় দিব পৰা মানসিকতাইহে এজন মানুহক প্ৰকৃত অৰ্থত মহান কৰি তোলে।
