05/06/2026
ਇਸ Study ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🧠
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੋਜ ਹੋਈ?
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੂਹ, ਜਿਸਨੂੰ International Brain Laboratory ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਚੂਹੇ (mouse) ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ (brain activity) ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ 12 ਲੈਬਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ 279 ਦਿਮਾਗੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਊਰੋਨਜ਼ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਖੋਜ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਥਾਤ, decision-making ਇੱਕ “distributed process” ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।
ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ’ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਏ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ wheel ਘੁਮਾ ਕੇ ਸਹੀ ਪਾਸੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨਾਮ (reward) ਮਿਲੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਕੇਤ ਬਹੁਤ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬੇ (prior knowledge) ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?
ਚੂਹਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ, ਸਗੋਂ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ (expectations) ਵੀ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਦਲ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਛਤਰੀ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਰੱਖੋਗੇ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਖੋਜ:
* ਦਿਮਾਗ ਕਿਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* Alzheimer’s Disease, Parkinson’s Disease ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* Artificial Intelligence (AI) ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
* ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਨਵੇਂ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜਾ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚਮਕ ਉੱਠੇ — ਜਿਵੇਂ “Christmas tree” ਜਗਮਗਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ reward ਅਤੇ motivation ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Jagdeep Rai Rx Jagdeep Rai Healthcare JD Rai
