12/05/2026
*विवेक शर्मा. वय ३२.*
लोक जेव्हा विचारतात, तू काय करतोस, तेव्हा मी सांगतो, किराणा दुकान चालवतो. ते हसतात, कारण त्यांना माहितीये मी आयआयटी मुंबईचा कॉम्प्युटर सायन्समधला गोल्ड मेडलिस्ट होतो, आणि माझ्याकडे सॅन फ्रान्सिस्कोच्या एका कंपनीचं ऑफर लेटर आजही कपाटात ठेवलंय, ज्यावर पगार लिहिलाय २,४०,००० डॉलर वार्षिक.
ते लेटर मी कधी फाडलं नाही, पण कधी वापरलंही नाही.
गोष्ट १९९८ पासून सुरू होते, कानपूरच्या किदवई नगरात. दोन खोल्यांचं घर, वर पत्रा. बाबा रेल्वेत कारकून, आई शिकवण्या घ्यायची. मी एकुलता एक मुलगा. बाबांचा पगार ८,००० रुपये. आईच्या शिकवणीतून २,०००. आम्ही मिडल क्लासही नव्हतो, लोअर मिडल.
पण बाबांचं एक स्वप्न होतं, मुलाने मोठं व्हावं. त्यांनी कधी मला सांगितलं नाही डॉक्टर हो, इंजिनिअर हो. ते फक्त म्हणायचे, बाळा, जितकं शिकायचंय तितकं शिक, पैशाची काळजी करू नकोस.
मी शिकत गेलो. दहावीत ९५ टक्के, बारावीत ९७. क्लासची फी १ लाख होती. बाबांनी पीएफ काढला. आईने आपल्या बांगड्या विकल्या. मी कोट्याला गेलो. दोन वर्षे पंख्याखाली शिकलो, डास खाल्ले. २०१२ ला निकाल लागला, AIR 147. आयआयटी मुंबई, कॉम्प्युटर सायन्स.
ज्या दिवशी लेटर आलं, बाबा मिठाईचा डबा घेऊन आख्ख्या गल्लीत वाटत फिरले. आई रडली. म्हणाली, आता माझा मुलगा अमेरिकेला जाणार.
आयआयटीत मी भरारी घेतली. कोडिंग, हॅकाथॉन, इंटर्नशिप. तिसऱ्या वर्षी गुगल समर इंटर्न, १ लाख स्टायपेंड. पहिल्या पगारातून बाबांना फोन घेतला, आईला वॉशिंग मशीन. बाबा फोनवर म्हणाले, बाळा, आता रिटायरमेंटमध्ये आराम करेन.
शेवटच्या वर्षी प्लेसमेंट. मी रात्रंदिवस तयारी केली. डिसेंबर २०१५, माझा इंटरव्ह्यू झाला एका कंपनीत, नाव होतं स्ट्राइपसारखं पेमेंट स्टार्टअप, बेस सॅन फ्रान्सिस्को. चार राऊंड, शेवटी सीटीओ म्हणाले, वी वॉन्ट यू. ऑफर आली, २४०k डॉलर, H1B, रिलोकेशन.
मी हॉस्टेलमध्ये ओरडून मित्रांना सांगितलं. रात्री बाबांना फोन केला. बाबा गप्प राहिले, मग म्हणाले, बाळा, खूप मोठी गोष्ट आहे. आई म्हणाली, पासपोर्ट काढून घे.
मी तिकीट बघायला लागलो, ऑगस्ट २०१६ जॉइनिंग.
मार्च २०१६ मध्ये होळीला घरी आलो. बाबा अशक्त दिसत होते. खोकला. मी म्हटलं, डॉक्टरांना दाखवा. म्हणाले, काही नाही, थंडी लागली. आईही थकलेली. मला वाटलं, वय आहे.
एप्रिलमध्ये फोन आला, आईचा. बाबा पडले, हॉस्पिटलमध्ये. मी पळालो. डॉक्टर म्हणाले, फुफ्फुसात इन्फेक्शन, सोबत हार्टचा प्रॉब्लेम. अँजिओप्लास्टी करावी लागेल. खर्च, 3 लाख.
बाबांकडे मेडिकल होतं, पण अर्धंच कव्हर. मी माझ्या इंटर्नशिपचे पैसे, २ लाख, काढून दिले. ऑपरेशन झालं. बाबा वाचले.
मी परत मुंबईला गेलो, फायनल प्रोजेक्ट. मेमध्ये पुन्हा फोन, आईला चक्कर आली. तपासणी झाली, ब्रेस्ट कॅन्सर, स्टेज २. डॉक्टर म्हणाले, किमो सुरू करा, ६ सायकल, प्रत्येक सायकल ८० हजार. एकूण ५ लाख, प्लस सर्जरी.
मी सुन्न झालो. बाबा रिटायर झालेले, पेन्शन १२ हजार. घरातली बचत संपली. मित्रांकडून उधार मागितलं, १ लाख मिळाला. बाकी.
जूनमध्ये मी घरी बसलो होतो, ऑफर लेटर हातात. व्हिसा इंटरव्ह्यू १५ जुलैला होता. फ्लाईट १० ऑगस्टची. आईची पहिली किमो २० जूनला.
मी बाबांना म्हटलं, मी लोन घेतो. बाबा म्हणाले, कोण देईल, घर गहाण ठेवावं लागेल. मी म्हटलं, ठेवू. बाबांनी नकार दिला, म्हणाले, हे घर तुझ्या आईची आठवण आहे.
त्या रात्री मी गच्चीवर बसलो. आकाशात विमान जात होतं. मला वाटलं, हेच विमान मला घेऊन जाणार. दुसरीकडे आई खाली वेदनेत.
मी माझ्या मेंटॉरला मेल केला, जॉइनिंग पुढे ढकलता येईल का, ६ महिने. रिप्लाय आला, सॉरी विवेक, वी नीड पीपल नाऊ. यू कॅन रिअप्लाय नेक्स्ट इयर.
मी पुन्हा मेल केला, रिमोट पॉसिबल? नो.
१४ जुलैची रात्र. व्हिसा इंटरव्ह्यू उद्या. आईची दुसरी किमो परवा. बाबा औषधं आणायला गेले होते, परत आले तर चिठ्ठी पडली, वाकून उचलता आली नाही. मी उचलली. तेव्हा कळलं, मी जर गेलो तर हे दोघं कसे राहतील.
बाबा रिटायर्ड, आजारी. आई किमोवर. भावंड नाही. नातेवाईक मदत करत नाहीत. कोण हॉस्पिटलला नेईल, कोण औषध आणेल, कोण रात्री पाणी देईल.
मी सकाळी व्हिसा इंटरव्ह्यू कॅन्सल केला. कंपनीला मेल लिहिला, थँक यू फॉर ऑफर, ड्यू टू फॅमिली मेडिकल इमर्जन्सी आय अॅम अनेबल टू जॉइन.
मित्रांचे फोन आले, वेडा आहेस का, १.६ कोटीची नोकरी सोडतोयस. मी म्हटलं, हो.
आईला सांगितलं नाही. बाबांना सांगितलं. ते गप्प राहिले, मग म्हणाले, बाळा तुझं करिअर. मी म्हटलं, करिअर पुन्हा होईल, तुम्ही पुन्हा मिळणार नाही.
मी कानपूरमध्येच नोकरी शोधली. एका लोकल सॉफ्टवेअर कंपनीत, पगार ३५ हजार. मी जॉइन झालो. सकाळी ९ ते संध्याकाळी ६ ऑफिस, संध्याकाळी हॉस्पिटल. किमोमध्ये आईचे केस गेले, ती रडायची. मी विग आणला. बाबांची औषधं वेळेवर द्यायचो.
२०१६ ते २०१8, दोन वर्षे अशी गेली. आईची सर्जरी झाली, रिकव्हरी झाली. कॅन्सर रिमिशनमध्ये आला. बाबांची तब्येत स्थिर. पण पैसे संपले. मी लोन घेतलं, ७ लाख.
२०१८ मध्ये कंपनी बंद पडली. मी बेरोजगार. मुलाखती दिल्या, बंगळुरूहून ऑफर आली, 18 लाख. मी नकार दिला. बाबा म्हणाले, जा बाळा. मी म्हटलं, आता सोडू शकत नाही. आईला दर तीन महिन्यांनी चेकअप, बाबांना डायबिटीस. कोण बघेल.
मित्र म्हणाले, तू स्वतःचं करिअर संपवतोयस. मी म्हटलं, करिअर माझं आहे, आई-बाबा पण माझे.
मी घराखाली छोटंसं दुकान उघडलं, बाबांच्या नावावर, शर्मा जनरल स्टोअर्स. कॉम्प्युटर सोडून डाळ-तांदूळ विकायला लागलो. पहिल्या दिवशी लाज वाटली. आयआयटीचा मुलगा दुकानावर. मग एक काकू आल्या, म्हणाल्या, बाळा तुझ्या आईने मला शिकवलं होतं, तू दुकान उघड, आम्ही इथूनच घेऊ.
हळूहळू दुकान चाललं. मी सकाळी ६ ला होलसेल मंडईत जायचो, सामान आणायचो, दिवसा दुकान, रात्री फ्रीलान्स कोडिंग. ५०० डॉलरची वेबसाईट बनवायचो.
२०१९ मध्ये आई पूर्ण बरी. डॉक्टर म्हणाले, क्लिअर. त्या दिवशी मी दुकान बंद करून मंदिरात गेलो. प्रसाद चढवला. घरी आलो तर बाबा म्हणाले, बाळा, तू आमच्यासाठी सगळं सोडलंस. मी म्हटलं, सोडलं नाही, बदललंय.
२०२० लॉकडाऊन. दुकान एसेंशियलमध्ये उघडं. लोकांना रेशन हवं होतं. मी होम डिलिव्हरी सुरू केली. सायकलवर जायचो. बाबा हिशोब लिहायचे. आई पॅकिंग करायची. त्या लॉकडाऊनमध्ये आम्ही २ लाख कमावले. मी लोनचा अर्धा फेडला.
२०२१ मध्ये मी दुकानासोबत एक छोटा कॉम्प्युटर क्लास सुरू केला, मुलांना कोडिंग शिकवायला. फी ५०० महिना. २० मुलं आली. मला पुन्हा कोडिंगची मजा आली.
२०२२ मध्ये एक मुलगा, अंश, जो माझ्याकडे शिकायचा, त्याने नॅशनल ऑलिम्पियाड जिंकलं. न्यूजमध्ये आलं, 'कानपूरच्या किराणा वाल्या आयआयटीयनकडून शिकून जिंकला'. तो आर्टिकल व्हायरल झाला.
त्याच आठवड्यात मला मेल आला, स्ट्राइपच्याच सीटीओकडून. लिहिलं होतं, विवेक, आय सॉ युवर स्टोरी. वी आर ओपनिंग इंडिया ऑफिस. वुड यू लाईक टू लीड एज्युकेशन इनिशिएटिव्ह, रिमोट, पार्ट टाईम.
मी होकार दिला. आता मी सकाळी दुकान, दुपारी क्लास, संध्याकाळी यूएस टीमसोबत काम. पगार डॉलरमध्ये नाही, पण इज्जतीत खूप.
गेल्या महिन्यात बाबा ६८ चे झाले. मी छोटंसं फंक्शन ठेवलं. मित्र आले, तेच जे म्हणायचे तू करिअर वाया घालवलंस. बाबांनी माईक घेतला आणि म्हणाले, माझा मुलगा अमेरिकेला गेला नाही, पण माझ्याजवळ राहिला. जेव्हा मी हॉस्पिटलमध्ये होतो, त्याने माझा हात धरला. जेव्हा याच्या आईचे केस गेले, याने वेणी घातली. करिअर तर खूप जण घडवतात, मुलगा क्वचितच कोणी होतो.
आई हळूच म्हणाली, मला आजही ते ऑफर लेटर आठवतंय. तू कपाटात का ठेवलंयस. मी म्हटलं, आठवण राहावी म्हणून मी काय सोडलं. म्हणाली, तू सोडलं नाहीस, तू निवडलंस.
आज दुकानावर बसलोय. समोर शाळेची मुलं गोळ्या घेतायत. लॅपटॉपवर कोड चालू आहे. बाबा शेजारी पेपर वाचतायत, आई काउंटरवर बसलीय.
कधी कधी रात्री ते ऑफर लेटर काढतो. २,४०,००० डॉलर. मग आईचं हसणं ऐकतो, बाबांचा खोकला कमी झालाय ते बघतो. आणि लेटर परत ठेवून देतो.
लोक विचारतात, पश्चात्ताप होतो का. मी खरं सांगतो, आधी व्हायचा. जेव्हा मित्र बंगळुरूहून फोटो टाकायचे, यूएस ट्रिपचे. आता नाही. कारण मी करिअरचा त्याग केला नाही, मी करिअर रिडिफाइन केलं.
माझं करिअर आता फक्त कोड नाही, केअर आहे.
मी आई-वडिलांसाठी अमेरिका सोडली, पण त्यांच्यासोबत आयुष्य जगलो. बाबांना रोज सकाळी चहा देऊ शकतो, आईचे पाय चेपून देऊ शकतो. हे २.४ कोटीत मिळत नाही.
जर पुन्हा संधी मिळाली, तर मी पुन्हा तेच करेन. व्हिसा कॅन्सल, जॉब सोड, दुकान उघड. कारण काही त्याग तोटा नसतात, ते गुंतवणूक असतात, प्रेमात.
आणि आज जेव्हा एखादं मूल विचारतं, भैय्या तुम्ही आयआयटी करून दुकान का, मी हसून सांगतो, कारण माझे आई-वडील माझी सगळ्यात मोठी कंपनी आहेत, आणि मी त्यांचा फुल टाईम सीईओ आहे.