27/06/2022
ਪੰਜਾਬ ਵਾਇਆ ਸੰਗਰੂਰ
ਸੰਗਰੂਰ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਾਰਾ ਇੱਕੋ ਮੋਰੀ ਲੰਘਦੈ। 2022 ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹਟੇ ਹਾਂ। ਲੋਕਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਸੋਚਣ ਆਧਾਰ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੌਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਨਾਅਰਿਆਂ-ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬੜਾ ਕੁਝ ਕਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਖਰੀਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਵੋਟ ਬੇਸ਼ੱਕ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਪਚਵੰਜਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ 23 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬੂਥਾਂ ਤਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ 26 ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਗਰਮੀ, ਝੋਨੇ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੀ ਏਸ ਨੀਰਸਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਕਈ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਉਲਝੀ ਤਾਣੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਗੁੱਝੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਦੋ ਮੁਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਈਲਸ ਕਰਾਓ, ਚੱਕ-ਨੱਪ ਕਰਕੇ ਪੈਸਾ ਲਾਓ ਤੇ ਤੋਰੋ, ਪੰਜ-ਦੱਸ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਸਾਰਾ ਏਥੋੰ ਨਿਬੇੜ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋਵੋ। ਸਮਾਜਿਕ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਚੁਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜਦੋਂ ਆਣ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਬਹਿਜਾਂਗੇ। ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੀ ਤਵੱਕੋਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਆਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਬੈਂਡਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਅਤੇ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿਚੋਲੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਜ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
ਫੇਰ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਵੋਟ ਭੁਗਤਾਉਣ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਅਤਿ-ਰੁਝੇਵੇਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ‘ਚ ਰੁੱਤੇ-ਕਰੁੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਕਿਉਂਟ ਲੈੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਸਲਾ ਕੇਵਲ ਗਰਮੀ-ਸਰਦੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 2471 ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਂ ਅੱਖ ਨਿਕਲਦੀ ‘ਚ ਕੇਵਲ ਨੋਟਾ ਦਾ ਬਟਨ ਦੱਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਫ਼ਤਾ ਮੀਂਹ ਨੇ ਮੌਸਮ ਸੁਖਾਵਾਂ ਕਰਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਤਦਾਨ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਹਾੜ੍ਹ ਵਰਗਾ ਹਾੜ੍ਹੇ ਕਢਾਊ ਸੀ।
ਹੁਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ-
ਸੰਗਰੂਰ ਹਟਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਨੂੰ, ਵੱਖਰੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸੱਜੇ, ਖੱਬੇ, ਦਰਮਿਆਨਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਵਾਜਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਛੱਤਰੀ ਦੀ ਝਾਲਰ ਕਿਹੜੇ ਰੰਗ-ਢੰਗ ਦੀ ਹੈ। 1967 ਚ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨਿਰਲੇਪ ਕੌਰ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸੀਟ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਕੇ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ। 1971 ਚ ਸੰਗਰੂਰ ਕਾਮਰੇਡ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੰਸਦ ਚ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਬਣਦੈ। ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1962 ਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਏਥੋਂ ਸੰਸਦ ਚ ਜਾਂਦੈ। ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੱਦਾਹੂਰ, ਵਿਜੈਇੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈ। ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ(ਦੋ ਵਾਰ) , ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲ ਦਲ(ਬ) ਕਾਬਜ਼ ਹੁੰਦੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ(ਅ) ਦੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਮਾਨ ਅੱਜ ਏਥੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਨ ਧੜੇ ਦੇ ਰਾਜਦੇਵ ਸਿੰਘ ਵੀ 1989 ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਚੋਣਾਂ ਚ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੋ ਮਾਨ ਦਲ ਦੀ ਇਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹੈ। 2014 ਚ ਪੰਜਾਬ ਆਪ ਦੇ ਚਾਰ MP ਜਿਤਾ ਕੇ ਭੇਜਦਾ, ਤਿੰਨ ਫਰੀਦਕੋਟ, ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਤੇ ਚੌਥਾ ਸੰਗਰੂਰ ਘੱਲਦੈ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦਾ, 2019 ਚ ਆਪ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ MP ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਗਰੂਰ ਦਾ ਧਿਜਾਅ ਥਿੜਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਵੇਂ ਸੰਗਰੂਰ ਹੱਥੋਂ ਸੁਨੇਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੰਮ ਜਚਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੀ।
ਪੰਥਕ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਗਰਤਾ ਤੇ ਸਮੁੱਚਤਾ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਮਾਜ ਆਪਣੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਸਮੇਤ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਵਲੈਤ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਆਪਾ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਰਚੇ ਚ ਪਹੁੰਚੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਨਿਤ-ਨੇਮ ਇਸਦੀਆਂ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਝੁਠਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਐਬ ਵੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਖਲਾਅ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੱਜ ਬੇਅ(ਬ) ਤੋਂ ਅਲਿਫ਼(ਅ) ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਐੜੇ ਤੇ ਅਲਿਫ਼ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਆਨੰਦਪੁਰ ਵੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੀ। ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਬਾਪ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਆਇਆ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਬੀਬੀ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ‘ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਉੰ ਨਾ ਜੁਟਾ ਸਕੇ? ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਮਝ ਸਕੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਹਾਰ ਕੇ ਅੱਜ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਫਾਈਟ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਬੜੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ ਜਾਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਗਰੂਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ‘ਚ ਪੈਂਦੇ ਨੌਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਅਲਹਿਦਾ-ਅਲਹਿਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਕਿ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪੌਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਾਰੇ ਜੱਜਮੈਂਟ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਸ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਪਾਰਟੀ ਲੋਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਾ ਰਹੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਜਰੀ ਮਿਲੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਕਰਕੇ ਆਪ-ਹੁਦਰੀਆਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾ ਰਿਸਕ ਨਾ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਦਖਲ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਚਲਾਉਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਕੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਸੱਤਾ ਹੱਥ ਹੈ ਤਾਂ ਚੁਣਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਗਾ ਲੈਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਤਾ ਉਹਨਾਂ ਹੱਥ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਪੁਲ਼ਾਂ ਹੇਠ ਦੀ ਨਹੀਂ ਵਗਦੇ ਹੁੰਦੇ। ਵਹਿਣਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਕੇ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਤਕਾਲੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਜੇ ਭਵਿੱਖ ਕੋਲ ਨੇ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਕਤਾ ਜਾਣ ਦੇ ਅਰਥ ਬੜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇ। ਪੰਜਾਬ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗਿਆ ਮੌਕਾ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਤੇ ਆਵਦਾ ਮੇਚ ਚੁਣ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਮਨੀ ਸਿਰਫ ਪੱਜ ਹੈ। ਇਹ ਵੋਟਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਲੋਕ ਸਭਾ, ਸਰਪੰਚੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ, ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਿੱਤੇਗਾ ਕੌਣ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਹਰਾਉਣਾ ਕਿਸਨੂੰ ਹੈ।
- ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
