19/09/2026
तिसऱ्या महानुभाव साहित्य संमेलनाचे थाटात उदघाटन संपन्न
महानुभाव साहित्याचे जतन करणे हे सर्व मराठी भाषिकांचे कर्तव्य - प्र - कुलगुरू डॉ. महेंद्र ढोरे
महानुभाव साहित्यातून मूल्यात्मक शिकवण व नैतिक आचरण मिळते, महानुभाव साहित्याचे चांगल्या रीतीने जतन करणे सर्व मराठी भाषिकांची सामूहिक जबाबदारी आहे असे प्रतिपादन तिसऱ्या महानुभाव साहित्य संमेलनाचे उद्घाटक तथा संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठाचे प्र. कुलगुरू डॉ. महेंद्र ढोरे यांनी यावेळी केले. संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठातील महानुभाव अध्यासन केंद्र, विदर्भ साहित्य संघ, शाखा रिध्दपूर, श्रीचक्रधर स्वामी अष्टशताब्दी सोहळा समिती, मोर्शी आणि भारतीय विद्या मंदिर संचालित भारतीय महाविद्यालय, मोर्शी यांच्या संयुक्त विद्यमाने मोर्शी येथील परशुराम पॅलेस येथे आयोजित दोन दिवसीय महानुभाव साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षस्थानी विदर्भ साहित्य संघाचे अध्यक्ष डॉ. गिरीश गांधी , प्रमुख अतिथी म्हणून , मराठी भाषा विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. अविनाश आवलगावकर , विद्यापीठ महानुभाव अध्यासन केंद्राचे समन्वयक डॉ. महंत सोनपेठकर, भारतीय विद्या मंदिर अमरावती च्या अध्यक्ष .डॉ आराधना वैद्य , न्यायमूर्ती डॉ.कीर्ती कुलकर्णी, विद्यापीठ व्यवस्थापन परिषद सदस्य डॉ. भैय्यासाहेब मेटकर, सुभाष पावडे, डॉ. संतोष आगरकर, सत्कारमूर्ती हर्षीकर बाबा शेवलीकर,श्री. विजयराज पंजाबी आदी मान्यवर यावेळी उपस्थित होते.
परिसरातील श्रीकृष्ण मंदिरापासून परशुराम पॅलेस या संमेलन स्थळापर्यंत महानुभाव पंथीय साहित्य ग्रंथदिंडीने कार्यक्रमाची सुरुवात करण्यात आली. साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. गिरीश गांधी यांनी आजचा माणूस द्वीप्रतिमेत जगत असल्यामुळे साहित्यातून समाज निर्मिती होत नसल्याची खंत व्यक्त केली. त्यामुळे समाजनिर्मितीसाठी साहित्य संमेलन आजच्या काळातही किती महत्वाचे आहे,याबद्दल त्यांनी उपस्थितांना मार्गदर्शन केले.
मराठी भाषा विद्यापिठाचे कुलगुरू डॉ. अविनाश आवलगावकर आपल्या मार्गदर्शनात बोलताना म्हणाले कि, तत्त्वज्ञानाशिवाय साहित्याचा आस्वाद अशक्य आहे. महानुभाव साहित्य नेहमीच एक आव्हान राहिलेले आहे, याचे मुख्य कारण म्हणजे हे संपूर्ण साहित्य लिपीमध्ये बंदिस्त आहे , लिपीवरून जरी ते मोकळे झाले तरीदेखील जोपर्यंत महानुभाव संप्रदायाच्या तत्त्वज्ञानाची चौकट उघडता येत नाही, तोपर्यंत साहित्याचा अनुभव लावता येणार नाही. कोणत्याही कालखंडामध्ये निर्माण झालेले जे धर्मव्यवस्थेशी संबंधित असणारे साहित्य आहे, या साहित्याचा मूलभूत पाया धर्म आणि तत्त्वज्ञान हा आहे. वारकरी संप्रदायाचे जे तत्त्वज्ञान आहे , ते तत्त्वज्ञान अभ्यासल्यानंतर तुम्ही साहित्याकडे जाऊ शकता आणि ज्ञानेश्वरीचा आस्वाद घेऊ शकता. त्याचप्रमाणे महानुभाव संप्रदायाचे तत्त्वज्ञान आत्मसात केल्यानंतर तुम्ही लीळाचरित्र, दृष्टांत पाठ, महानुभावांचे ग्रंथ, बंद ग्रंथ, भाष्य ग्रंथ यांचा अभ्यास करू शकता असेही ते म्हणाले.
दुपारच्या सत्रात महानुभाव पंथाचे वर्तमानकालीन सृजनात्मक साहित्य या परिसंवादाचे आयोजन करण्यात आले होते . या परिसंवादाच्या अध्यक्षस्थानी गोपीराज बाबा शास्त्री तर प्रमुख अतिथी म्हणून डॉ.भारतभूषणशास्त्री जामोदेकर, डॉ. अण्णा वैद्य , प्रा. चक्रधर कोठी यांनी या परिसंवादमध्ये आपले विचार व्यक्त केले. परिसंवाद कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. अर्चना शिरस्कार यांनी केले. तिसऱ्या सत्रातील कवीसंमेलनाने या साहित्य संमेलनात चांगली रंगत आणली होती.
साहित्य संमेलनाच्या आयोजनामागची भूमिका विद्यापीठ महानुभाव अध्यासन केंद्राचे समन्वयक डॉ. महंत सोनपेठकर यांनी मांडली , तर संमेलनाचे स्वागत पर प्रस्ताविक भारतीय महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ.संतोष आगरकर यांनी केले. उद्घाटन कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन डॉ. संदीप जुनघरे यांनी केले.
या संमेलनात परिसरातील महानुभाव पंथीय तसेच साहित्य प्रेमी , महाविद्यालयाचे विद्यार्थी, प्राध्यापक व मंडळी मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते.