17/03/2020
Η Τύμφη έχει χαρακτηριστεί ως "ένα από τα σπουδαιότερα παραδείγματα Μεσογειακής παγετώδους-καρστικής τοπογραφίας" (Hughes et al. 2006). Τρία στάδια παγετώνων αναπτύχθηκαν στην Τύμφη στα 430, 140 και στα 110 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα (Hughes et a. 2006, 2007). Οι παγετώδεις και οι μεσοπαγετώδεις περίοδοι, οι παλιές επεκτάσεις και υποχωρήσεις του παγοκαλύμματος, δημιούργησαν ένα πλούσιο γεωμορφολογικό υπόβαθρο. Στο υπόβαθρο αυτό σήμερα εντοπίζουμε τα υπολείμματα της μηχανικής διάβρωσης των ασβεστολίθων της Τύμφης από τις κινήσεις των παγετώνων (π.χ. αποθέσεις μοραίνων, κρεμαστές κοιλάδες) (Figure 1b). Στις μέρες μας η διάβρωση που προκαλείται από την δράση του νερού κυριαρχεί στην Τύμφη. Στο πέρασμα των αιώνων η δράση αυτή έχει διαβρώσει σε σημαντικό βαθμό την παλιά παγετώδη γεωμορφολογία, έχει σχηματίσει βραχοσκεπές, βαθιά βάραθρα αλλά και την ίδια την χαράδρα του Βίκου (Telbisz et al. 2019). Στα υψίπεδα της Τύμφης όμως, εντοπίζεται και ένα άλλο γεωμορφολογικό χαρακτηριστικό που μαρτυρά αντίστροφα την επίδραση της παγετώδους δράσης στην καρστική γεωμορφολογία (Figure 1a). Ο όρος "Schichttreppenkarst" περιγράφει την βαθμιδωτή επιφάνεια που δημιουργεί ένας παγετώνας κατά την απόξεση και καταστροφή μιας προϋπάρχουσας καρστικής γεωμορφολογίας η οποία έχει αναπτυχθεί σε έναν ασβεστόλιθο με σχετικά λεπτά και ήπιας κλίσης στρώματα. Αρχικά, η διάβρωση του νερού δημιουργεί ένα ρηχό καρστικό δίκτυο με μικρές δολίνες και φρέατα που αναπτύσσονται παράλληλα στα στρώματα του ασβεστολίθου, στην συνέχεια η ανάπτυξη του παγετώνα καταστρέφει την καρστική επιφάνεια αποκαλύπτοντας μετά την υποχώρησή του ένα χαρακτηριστικό βαθμιδωτό και τραχύ ανάγλυφο (Figure 2: Σχηματικό μοντέλο από Plan et al. 2009).
Tymphi is characterized as "one of the finest examples of a Mediterranean glaciokarst landscape" (Hughes et al. 2006). Three glacial stages have been determined at 430, 140 and 110 thousand years before present (Hughes et a. 2006, 2007). These glacial and intra-glacial periods, and the succesive glacial advances an retreats, have shapped a rich geomorphological background. Nowdays, the remnants of the old glaciokarst are found as relict landforms (e.g. moraines, hanging valleys), which ahs been and still are actively reshaped by karstic phenomena (Figure 1b). During the past centuries water erossion has eroded the old landforms and has formed rockshelters, deep sinkholes, and ofcourse the Vikos Gorge itself (Telbisz et al. 2019). Nevertheless, at Tymphi highlands it is found another relict landform which highlights the vice-versa activity, or the effect of glacial on water erosion (Figure 1a). The term "Schichttreppenkarst" refers to a cuesta-like pavement limestone surface, which has been developed in a relatively thin-bedded slightly tilted limetsone block. Initially, water erosion forms a shallow karst with dolines and wells subparallel to the limestone beds. Later on, as the glacier advances the shallow karst geomorphology is destroyed and swipped away. The final glacier retreat reveals a characteristic straicase like and rugged terrain (Figure 2; Schematic model by Plan et al. 2009).
