Μουσείο Γεωλογίας, Παλαιοντολογίας και Παλαιοανθρωπολογίας ΑΠΘ

Διεθνής Ημέρα Γεωποικιλότητας

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
σχετικά με τον «Άνθρωπο των Πετραλώνων»

Η Επιτροπή του Μουσείου Γεωλογίας-Παλαιοντολογίας-Παλαιοανθρωπολογίας (Γε-Πα-Παλ) Α.Π.Θ. με αφορμή τα διάφορα δημοσιεύματα και αναδημοσιεύματα που ανακυκλώνονται καθημερινά το τελευταίο διάστημα στον ηλεκτρονικό τύπο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τον «Άνθρωπο των Πετραλώνων» διευκρινίζει τα ακόλουθα:
Το κρανίο του λεγόμενου «Ανθρώπου των Πετραλώνων» από την εύρεσή του το 1960 από κατοίκους του ομώνυμου οικισμού έως και σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο Γε-Πα-Παλ του Τμήματος Γεωλογίας Α.Π.Θ., με αριθμό καταχώρησης LGPUT PEC-1 και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των συλλογών του. Συγκεκριμένα το δείγμα LGPUT PEC-1 ανήκει στη συλλογή ‘LGPUT PEC’ απολιθωμάτων σπονδυλοζώων από το Σπήλαιο Κόκκινων Πετρών (Πετραλώνων), η οποία απαριθμεί περί τα 2000 δείγματα, τα οποία προέκυψαν από τις συστηματικές παλαιοντολογικές ανασκαφές που πραγματοποίησε το Α.Π.Θ. στο σπήλαιο κατά την πρώτη φάση έρευνας, αμέσως μετά την ανεύρεσή του (1960-1965).
Το πρωτότυπο κρανίο LGPUT PEC-1 έκτοτε φυλάσσεται στο Μουσείο Γε-Πα-Παλ. Δεν υπήρξε ποτέ αντικείμενο δανεισμού, ούτε και μεταφέρθηκε ποτέ στο εξωτερικό για μελέτη ή έκθεση. Ακολουθώντας συγκεκριμένη πολιτική, στο πλαίσιο της επιστημονικής και εκπαιδευτικής δεοντολογίας, το Μουσείο Γε-Πα-Παλ ανταλλάσσει ή δωρίζει πιστά αντίγραφα του κρανίου σε επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς φορείς της Ελλάδας (όπως αυτά του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και του Σπήλαιου & Μουσείου Πετραλώνων) και του εξωτερικού, υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις. Κατά την πάγια δε, διεθνή τακτική για παλαιοντολογικά ευρήματα υψηλής επιστημονικής αξίας, στο ίδιο το Μουσείο Γε-Πα-Παλ εκτίθεται για τους εκπαιδευτικούς του σκοπούς αντίγραφο του κρανίου. Για λόγους ασφάλειας του δείγματος, η μελέτη του πρωτότυπου κρανίου αποκλειστικά από ενδιαφερόμενους επιστήμονες ακολουθεί αυστηρά πρωτόκολλα και διαδικασίες με ευθύνη της Επιστημονικής Επιτροπής του Μουσείου.
Σε αντίθεση με τα αναπαραγόμενα σε διάφορους διαδικτυακούς τόπους, η πρώτη επιστημονική περιγραφή και μελέτη σχετικά με το κρανίο του «Ανθρώπου των Πετραλώνων» (LGPUT PEC-1) όπως καταγράφεται στην εγχώρια και διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία πραγματοποιήθηκε από τους καθηγητές του Α.Π.Θ. Κόκκορο & Κανέλη (1960) ενώ ακολούθησαν οι εργασίες των: Bostancı (1964), Μαρίνου-Γιαννούλη-Σωτηριάδη (1965), Κανέλη & Σάββα (1965), Πουλιανού (1967) και πολλών άλλων στη συνέχεια. Όποιες άλλες απόψεις, ασχέτως του πως έχουν προκύψει και της διάδοσής τους, δεν αναιρούν σε καμία περίπτωση την επιστημονική προτεραιότητα και διαδοχή των γεγονότων που αποτελούν μέρος της ιστορίας της μελέτης του κρανίου.
Σύμφωνα με τις απόψεις της πλειονότητας των ειδικών επιστημόνων, όπως διαμορφώθηκαν κατά την τελευταία 20ετία το κρανίο του «Ανθρώπου των Πετραλώνων» τοποθετείται στο είδος Homo heidelbergensis sensu lato (Άνθρωπος της Χαϊδελβέργης, με την ευρεία έννοια), ενώ η σχετική ηλικία του με βάση αποκλειστικά τα βιομετρικά και μορφολογικά του χαρακτηριστικά εκτιμάται ότι δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη των ~350.000 ετών. Μεγαλύτερες χρονολογικές εκτιμήσεις του κρανίου (π.χ., η συνήθης των 700.000 ετών) έχουν τεκμηριωμένα αμφισβητηθεί και καταρριφθεί προ πολλού στη διεθνή βιβλιογραφία.
Οι απόπειρες απόλυτης χρονολόγησης του κρανίου ξεκίνησαν περί τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και συνεχίστηκαν έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990 από διάφορους ερευνητές. Καθώς η ακριβής θέση και στρωματογραφική τοποθέτηση του κρανίου εντός του γεωλογικού και παλαιοντολογικού αρχείου του σπηλαίου υπήρξε από την αρχή προβληματική λόγω των συνθηκών συλλογής του από τους κατοίκους, οι έρευνες εστίασαν i) στη χρονολόγηση του σταλαγμιτικού υλικού του χώρου (γνωστού ως Μαυσωλείου) και της φερόμενης θέσης εύρεσης του κρανίου, που παραμένει άγνωστη ii) στο σταλαγμιτικό υλικό (κρούστα) που επικάλυπτε το ίδιο το κρανίο καθώς και iii) στο ίδιο το οστεολογικό υλικό του κρανίου. Από τα επισήμως δημοσιευμένα πορίσματα των ερευνών αυτών σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, μόνο εκείνα που προέρχονταν από το ίδιο το κρανίο και την περιβάλλουσα σταλαγμιτική κρούστα θεωρήθηκαν αντιπροσωπευτικά, υποδεικνύοντας μία ηλικία μεταξύ 150.000 και 250.000 ετών.
Η νέα εργασία των Falguères et al. (2025) που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Human Evolution (τεύχος, 206) χρονολογεί με την απόλυτη μέθοδο Ουρανίου-Θορίου 13 δείγματα που ελήφθησαν από τους συγγραφείς από διάφορους χώρους του σπηλαίου (χωρίς κανένα να μπορεί να συσχετισθεί με το ίδιο το κρανίο), καθώς και ένα δείγμα (PECA,B) που φέρεται ότι προέρχεται από το σταλαγμιτικό υλικό της κρούστας που περιέβαλλε το ίδιο το κρανίο. Η Επιτροπή του Μουσείου Γε-Πα-Παλ δεν μπορεί βάσει του αρχείου που διατηρεί να επιβεβαιώσει την προέλευση του συγκεκριμένου δείγματος και συνεπώς επιφυλάσσεται ως προς την αξιοπιστία του.
Η συσχέτιση της παρουσίας φερόμενων λίθινων τέχνεργων και ιχνών καύσης στο σπήλαιο των Πετραλώνων, με τον ίδιο τον άνθρωπο των Πετραλώνων όπως αυτός αντιπροσωπεύεται από το δείγμα LGPUT PEC-1 ουδέποτε τεκμηριώθηκε και αποδείχθηκε επαρκώς στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία.
Η συσχέτιση θραυσμάτων ζωικών οστεολογικών καταλοίπων που ανευρέθησαν σε διάφορα σημεία του σπηλαίου, με τη δράση του ίδιου του «Ανθρώπου των Πετραλώνων» όπως αυτός εκπροσωπείται από το δείγμα LGPUT PEC-1 ουδέποτε τεκμηριώθηκε και συσχετίστηκε επιστημονικά επαρκώς.
Το κρανίο του «Ανθρώπου των Πετραλώνων» όπως και όλων των υπόλοιπων προϊστορικών ελληνικών και ευρωπαϊκών παλαιοανθρωπολογικών ευρημάτων δεν έχει ουδεμία σχέση με την καταγωγή και ιστορία των αρχαίων και σύγχρονων φύλων και φυλών της Βαλκανικής ή οποιασδήποτε άλλης γεωγραφικής ενότητας και εθνότητας και κάθε επιχειρούμενη ανάλογη συσχέτιση είναι απλά αντιεπιστημονική.
Το Μουσείο Γεωλογίας-Παλαιοντολογίας-Παλαιοανθρωπολογίας (Γε-Πα-Παλ) αποτελεί Δημόσιο αναγνωρισμένο Επιστημονικό φορέα (Πανεπιστημιακό Μουσείο, ΦΕΚ 228/Β/4-2-2019) με πρωταρχικό σκοπό τη συλλογή, συντήρηση, διαφύλαξη και ανάδειξη των γεωλογικών, παλαιοντολογικών και λοιπών ευρημάτων γεωποικιλότητας και γεωλογικής κληρονομιάς από το ιστορικό του αρχείο και αυτών που προκύπτουν από το ερευνητικό και ανασκαφικό έργο των μελών του Τομέα TIEΓεωλογίας και του Τμήματος Γεωλογίας του Α.Π.Θ. γενικότερα, καθώς και τη διάχυση και επικοινωνία της σχετικής επιστημονικής γνώσης/πληροφορίας. Το εξαιρετικά ελλιπές και ασαφές εθνικό νομικό πλαίσιο που διέπει τα παλαιοντολογικά ευρήματα και εν γένει τη γεωκληρονομιά δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά το δοκούν ως εφαλτήριο ανυπόστατων διεκδικήσεων και ατεκμηρίωτων δηλώσεων.

Για την Επιτροπή του Μουσείου
Ο Διευθυντής
Δ. Σ. Κωστόπουλος
Καθηγητής Τμ. Γεωλογίας Α.Π.Θ.

Λίγες ημέρες έμειναν για την λήξη της περιόδου εκδήλωσης ενδιαφέροντος συμμετοχής στο 2ο Θερινό Σχολείο του Γεωπάρκου Βίκου-Αώου!

H καταληκτική ημερομηνία είναι η Τετάρτη 31 Μαΐου και τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στους επιλεχθέντες την Δευτέρα 5 Ιουνίου.

Υπενθυμίζουμε ότι ο θεματικός άξονας του φετινού σχολείου είναι "Γεωεπικινδυνότητα – Φυσικές καταστροφές – Κλιματική αλλαγή"

Στην φωτογραφία άποψη της χαράδρας του Αώου όπως αναπτύσσεται μεταξύ των ορεινών όγκων της Τύμφης στα δεξιά, όπου διακρίνεται και η κορυφή Γκαμήλα (2497 m) και της Τραπεζίτσας (2022 m) στα δεξιά.



Πληροφορίες: https://va-school.geo.auth.gr
Εγγραφές: bit.ly/VA_Summer_School_2023

Καλό μήνα και Καλή Πρωτομαγιά σε όλους!

Οι εγγραφές για το 2ο Θερινό Σχολείου του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Βίκου-Αώου άνοιξαν!

Το Σχολείο απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε μεταπτυχιακούς και τελειόφοιτους φοιτητές του ευρύτερου γνωστικού πεδίου των Γεωεπιστημών και των σχετιζόμενων ειδικοτήτων από όλα τα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας. Προπτυχιακοί φοιτητές του προτελευταίου έτους σπουδών τους μπορούν επίσης να συμμετάσχουν, εφόσον υπάρξουν διαθέσιμες θέσεις. Ο συνολικός αριθμός των συμμετεχόντων είναι 25. Οι συμμετέχοντες θα κληθούν σε ομάδες να παρουσιάσουν την τελευταία ημέρα του Σχολείου ένα ειδικό θέμα που θα αφορά την περιοχή του Γεωπάρκου.

Εκδήλωση ενδιαφέροντος μέχρι το τέλος Μάϊου (31/05), ηλεκτρονικά στον ακόλουθο σύνδεσμο, bit.ly/VA_Summer_School_2023

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα, https://va-school.geo.auth.gr/

Paleoσυζητήσεις...

paleokoritso | Instagram, Facebook | Linktree View paleokoritso’s Linktree. Listen to their music on YouTube, Spotify here.