Ιδιαίτερα Μαθήματα Φυσικής-Μαθηματικών

07/11/2024

Είμαστε
σκουληκάκια μικρά μικρά, Ζορμπά,
πάνω σ' ένα φυλλαράκι γιγάντιου
δέντρου.
Το φυλλαράκι αυτό είναι η γης μας.
Τ' άλλα φύλλα είναι τ' αστέρια
που βλέπεις να κουνιούνται
μέσα στη νύχτα.
Σουρνόμαστε πάνω στο φυλλαράκι μας
και το ψαχουλεύουμε με λαχτάρα
τ' οσμιζόμαστε, μυρίζει, βρωμάει,
το γευόμαστε, τρώγεται,
το χτυπούμε, αντηχάει και φωνάζει
σαν πράμα ζωντανό.
Μερικοί άνθρωποι, οι πιο ατρόμητοι,
φτάνουν ως την άκρα του φύλλου.
Από την άκρα αυτή σκύβουμε
με τα μάτια ανοιχτά, τ' αυτιά ανοιχτά,
κάτω στο χάος.
Ανατριχιάζουμε. Μαντεύουμε
κάτω μας το φοβερό γκρεμό,
ακούμε ανάρια ανάρια
το θρο που κάνουν τα φύλλα
του γιγάντιου δέντρου,
νιώθουμε το χυμό ν' ανεβαίνει
από τις ρίζες του δέντρου
και να φουσκώνει την καρδιά μας.
Κι έτσι σκυμμένοι στην άβυσσο,
νογούμε σύγκορμα, σύψυχα,
να μας κυριεύει τρόμος.
Από τη στιγμή εκείνη αρχίζει...
Σταμάτησα. Ήθελα να πω:
''Από τη στιγμή εκείνη
αρχίζει η ποίηση'' μα ο Ζορμπάς
δε θα καταλάβαινε και σώπασα.
- Τί αρχίζει;
ρώτησε ο Ζορμπάς με λαχτάρα.
Γιατί σταμάτησες;
- Αρχίζει ο μεγάλος κίντυνος.
Άλλοι ζαλίζονται και παραμιλούν,
άλλοι φοβούνται και μοχτούν
να βρουν μιαν απάντηση
που να τους στυλώσει την καρδιά
και λένε ''Θεός''.
Άλλοι
κοιτάζουν από την άκρα του φύλλου
το γκρεμό ήσυχα, παλικαρίσια και λένε:
''Μου αρέσει.''
Νίκος Καζαντζάκης.....................................................................
Απόσπασμα από το βιβλίο:
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΖΟΡΜΠΑ

09/09/2024

«-Μέλο… είπε τώρα ο Μπίθρος. Που γυρνάς; Τι αραντίζεις μες στον κόσμο; Έφυγες απ΄ τη σκολάρα; Καλά έκανες! Οι δάσκαλοι κουλαντρίζουνε ζεβζέκικα κεφάλια! Τα γράμματα είναι σφήκες μπρε! Να …τρυπάνε το κεφάλι σου και χύνεται όλο το μυαλό όξω… Χα χα χάα! Έτσι δεν είναι;
-Όχι, Μπίθρο…. Όχι… Δεν είν΄ έτσι.
Η φωτιά ανέβαινε πάνω… ψηλά… γιόμιζε τον ουρανό σπίθες… γινόταν άστρα …πούλιες…
-Όχι, Μπίθρο… Δε θα τ΄ αφήσω τα γράμματα, όχι, δε θα τ΄ αφήσω. Άφησα τους δασκάλους… Αλλά΄τα γράμματα όχι, δε θα τ΄ αφήσω . θα τα ξετρυπώσω μόνος μου… απ΄ τα βιβλία… απ΄ τα στόματα… απ΄ τις καρδιές… και θα τα κάνω πάλι γράμματα… Θα τα ξαναδώσω πίσω στους ανθρώπους πάλι γράμματα!...»
Απόσπασμα, από το πολυαγαπημένο βιβλίο του Μενέλαου Λουντέμη "Ένα παιδί μετράει τα άστρα"

21/05/2024

12/04/2024

12 Απριλίου: Ένας κομήτης θα περάσει κοντά από τη Γη
Ένας γιγαντιαίος περιοδικός κομήτης, με περίοδο 71,3 έτη, που ονομάζεται 12P/Pons-Brooks, κατευθύνεται προς το εσωτερικό του ηλιακού μας συστήματος.
Η ονομασία του οφείλεται τόσο στον Γάλλο αστρονόμο Jean Louis Pons (1761-1831) που τον παρατήρησε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1812 στο Αστεροσκοπείο της Μασσαλίας όσο και στον Αμερικανό αστρονόμο William Robert Brooks (1844- 1921), που τον ξαναπαρατήρησε στο περιήλιό του, το 1883. Πιθανότατα από αυτόν τον κομήτη προέρχεται η βροχή μετεώρων k Dragonids.
Ο κομήτης αυτός, τύπου Halley, που αποτελείται κυρίως από πάγο, σκόνη και μεσοπλανητικό αέριο, υπέστη πολλαπλές εκρήξεις το 2023 και εξέπληξε τους αστρονόμους με την ταχεία αύξηση της φωτεινότητάς του.
Τον Μάρτιο του 2024, καθώς ο κομήτης πλησίαζε τον Ήλιο, επιτάχυνε τον ρυθμό του εξαιτίας της αυξημένης έλξης της βαρύτητας του Ήλιου. Τον Απρίλιο ενδέχεται να είναι ορατός ακόμη και με γυμνό μάτι αμέσως μετά τη δύση του Ηλίου. Κατά τη διάρκεια της ολικής έκλειψης Ηλίου στις 8 Απριλίου, ο κομήτης θα είναι πιθανώς ορατός με κιάλια ή ακόμη και με γυμνό μάτι προσφέροντας ένα αξέχαστο ουράνιο θέαμα! Αναζητήστε τον στον ουρανό στις 12 Απριλίου, όταν ο κομήτης θα φαίνεται να περνά κοντά από τον πλανήτη Δία, καθιστώντας τον πολύ πιο ορατό.
Εννιά ημέρες αργότερα, στις 21 Απριλίου, ο κομήτης θα φθάσει στο κοντινότερο σημείο του στον Ήλιο (περιήλιον) και πιθανότατα να γίνει ακόμη πιο φωτεινός, αφού η απόστασή του θα είναι μόλις 0,78 Α.U.

22/09/2023

«Όταν διαβάζεις το παιδί σου»
«Βράσε ένα ρόφημα να το πίνετε μαζί για να νομίζει πως βγήκε μαζί σου ραντεβού.
Κλείσε τηλεόραση και κινητά για να δει πόσο σημαντικό είναι για’σένα να του μάθεις κάτι.
Αν διαβάζεις Φυσική γίνε η ενέργεια, αν διαβάζεις Αρχαία βάλε σανδάλια και αν είσαι στα Κείμενα ανέβα σε σκαμνί να απαγγείλεις ποίηση.
Δείξε εικόνες κάθε νέας λέξης, μη δώσεις ξύλινο ορισμό της.
Δείξε τη χαρά σου που θυμάσαι όσα είχες ήδη ξεχάσει από τα δικά σου μαθητικά χρόνια. Αποκλείεται να τα θυμάσαι όλα.
Πες μπράβο κάπου στη μέση ακόμη και αν σε κοίταζε απλά στα μάτια.
Κάνε απρόσμενες ερωτήσεις για να δεις αν ταξιδεύει αλλού το μυαλό του. Αν ταξιδεύει αλλού, πάρε βαλίτσα κι ακολούθησε τον για λίγο. Θα τον φέρεις πίσω πιο εύκολα έτσι.
Ευχαρίστησε τον που σου έδωσε την ευκαιρία να μάθεις νέα πράγματα.
Ρώτησέ το για την καθηγήτρια. Αν σου πει ότι δεν είναι καλή, μάθε πώς νιώθει μες στην τάξη, πράξε το αντίθετο όσο είσαι μαζί του.
Γράψε ρεαλιστικούς στόχους μέχρι το διαγώνισμα, δώσε του αστείους τρόπους να θυμάται ανούσια πράγματα.
Διάβασέ τον μέχρι τελικής πτώσης, μέχρι να λάμπουν τα μάτια του από την ικανοποίηση ότι διάβασε μαζί σου ανεξαρτήτως βαθμού και απόδοσης.
Πες του πως πλέον δε σε νοιάζει τι βαθμό θα πάρει, αρκεί να θυμάται πως το παλέψατε μαζί.
Δείξε του πως πέρασες καλά μαζί του. Πες το να το ακούσει.
Θα δεις… Σε λίγο καιρό, δεν θα χρειαστεί την παρουσία σου. Θα σε έχει ήδη βάλει μέσα σε κάθε σελίδα.
Χριστίνα Μπογιατζή ψυχολόγος-Λογοπαθολόγος

24/08/2023

What if... Or what when...

30/07/2023

Καθώς περνούν τα χρόνια, παρατηρείται μια μεθοδευμένη υποβάθμιση της εκπαίδευσης άμεση άλλα και έμμεση.
Μπορεί το άμεσο της υπόθεσης να μην μπορεί να αναστραφεί εύκολα, καθώς προέρχεται από αποφάσεις και κινήσεις του κρατικού μηχανισμού όπου αναγκαστικά πρέπει να ακολουθήσουν οι εμπλεκόμενοι στην εκπαίδευση.
Η έμμεση υποβάθμιση όμως, είναι στο χέρι μας να αντιμετωπιστεί.
Ίσως δεν έχει γίνει ευρέως αντιληπτό το γεγονός ότι ζούμε σε έναν κόσμο ο οποίος εξελίσσεται με ρυθμούς γεωμετρικής πλέον προόδου, κυρίως όσον αφορά στην ανάπτυξη της τεχνολογίας, η οποία θα κυριαρχήσει κατά κράτος στο εξής.
Τα περισσότερα ανεπτυγμένα κράτη κινούνται ταχύτατα προς την κατεύθυνση αυτή και καρπώνονται ήδη τα αποτελέσματα, μονοπωλώντας σιγά σιγά ακόμη και τις πρώτες ύλες.
Από την άλλη, χώρες όπως η δική μας, εξαναγκάζονται σε εργασίες που έχουν σαν βασικό αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών αναψυχής. Ένα είδος το οποίο δεν ξέρω κατά πόσο έχει μέλλον σε έναν κόσμο στον οποίο συνεχώς η φυσική ομορφιά καταστρέφεται από τη μόλυνση, τις πυρκαγιές κτλ.
Σε αυτή τη βάση είναι σημαντικό να καταλάβουμε πόσο σημαντική είναι περισσότερο από ποτέ η μόρφωση. Η διασφάλιση δηλαδή ότι ένα παιδί θα λάβει το πλέον απαραίτητο εφόδιο για να μπορέσει να επιβιώσει σε μια κοινωνία η οποία γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστική, ολοένα και πιο απαιτητική και δυστυχώς ολοένα και πιο δυστοπική.

29/05/2023

Η προετοιμασία Γ' και Β' Λυκείου ξεκίνησε. Μην μένεις πίσω.

15/05/2023

Ένα ισχυρό μάθημα...
Μια τάξη λυκείου μαθαίνει για τις Μάγισσες του Σάλεμ. Ο δάσκαλός τους, τους είπε ότι θα παίξουν ένα παιχνίδι.
"Θα περάσω από κάθε έναν από εσάς και θα του πω αν είστε μάγισσες ή κανονικά άτομα. Στόχος σας είναι να φτιάξετε τη μεγαλύτερη ομάδα που ΔΕΝ περιλαμβάνει μάγισσα. Στο τέλος, οποιαδήποτε ομάδα ανακαλυφθεί να έχει μάγισσα θα πάρει κακό βαθμό."
Οι μαθητές αρχίσανε να ανακρίνουν ο ένας τον άλλο. Μια αρκετά μεγάλη ομάδα δημιουργήθηκε, αλλά οι περισσότεροι μαθητές χωρίστηκαν σε μικρές, αποκλειστικές ομάδες, απορρίπτοντας οποιονδήποτε πίστευαν ότι έδειχνε έστω και μια υπόνοια ενοχής.
"Εντάξει," είπε ο δάσκαλος. "Έχετε τις ομάδες σας. Ώρα να δούμε ποιες αποτυγχάνουν. Όλες οι μάγισσες, παρακαλώ να σηκώστε τα χέρια σας."
Κανείς δεν σήκωσε το χέρι του.
Τα παιδιά ήταν μπερδεμένα και είπαν στο δάσκαλο ότι είχε κάνει λάθος στο παιχνίδι.
"Έκανα;" ρώτησε αυτός. "Υπήρξε κάποια πραγματική μάγισσα στο Σάλεμ; Ή απλά όλοι πίστευαν ό,τι τους είχαν πει;"
Και έτσι επιδεικνύεται στα παιδιά πόσο εύκολο είναι να χωρίσεις μια κοινότητα.
Η απομάκρυνση, o αποδιοπομπαίος τράγος, η απόδοση ευθυνών και ο διχασμός θα καταστρέψουν πολύ περισσότερα από ό,τι θα προστατέψουν.
Μην επιτρέπετε στον φόβο να σκοτώνει τις αποφάσεις σας. Χρησιμοποιήστε τη δική σας κρίση. Εμπιστευθείτε την καρδιά και το ένστικτό σας.
Οι καλύτεροι δάσκαλοι θα σας δείξουν πού να κοιτάξετε, αλλά δεν θα σας πουν τι να δείτε.

10/05/2023

Σε λιγότερο από έναν μήνα οι μαθητές θα εξεταστούν στις πανελλήνιες ή σχολικές εξετάσεις. Η αποτυχία στη Φυσική και τα Μαθηματικά είναι -ιστορικά- πάντα μεγαλύτερη από όλα τα υπόλοιπα μαθήματα. Τι δυσκολεύει όμως τους μαθητές, από μικρή ηλικία, στις θετικές επιστήμες; Οι επιστημονικές έννοιες δεν είναι σαν τις καθημερινές έννοιες. Για να γίνουν κτήμα του μαθητή, πρέπει να πατήσουν σε ένα προϋπάρχον εννοιολογικό πλαίσιο. Αν ο μαθητής δεν έχει καταλάβει την έννοια του αρνητικού και του θετικού, πώς θα καταλάβει την έννοια του ηλεκτρικού φορτίου; Αν δεν έχει ξανακούσει τη λέξη ταχύτητα, γιατί οι γονείς του χρησιμοποιούν πιο απλές καθημερινές έννοιες (το αμάξι τρέχει), πώς θα κατανοήσει την έννοια της επιτάχυνσης; Η σκέψη προϋποθέτει την ύπαρξη γλώσσας και οι επιστημονικές έννοιες δεν παπαγαλίζονται αλλά κατακτιούνται από τον μαθητή που έχει ήδη το κατάλληλο γλωσσικό άρα εννοιολογικό υπόβαθρο. Την επανάσταση στην κατανόηση μας για το πώς πρέπει να διδάσκεται η επιστήμη, την έκανε ο Λεβ Βιγκότσκι. Το έργο του αναλύεται ενδελεχώς στο άρθρο του περιοδικού Physics Time, του Συλλόγου Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών φοιτητών του Τμήματος Φυσικής ΕΚΠΑ.

Επιστημονικές Έννοιες στην Παιδική Ηλικία

04/05/2023

Μερική έκλειψη Σελήνης Παρασκιάς (Penumbra)
Την Παρασκευή 5 Μαΐου τότε που η Σελήνη θα βρίσκεται στη φάση της πανσελήνου θα συμβεί μια μερική έκλειψη Παρασκιάς της Σελήνης. Το φαινόμενο θα είναι ορατό από την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη.
Για την ιστορία του γεγονότος, σύμφωνα με τις Αστρονομικές Εφημερίδες, η έκλειψη θα ξεκινήσει στις 18:14:08 (ώρα Ελλάδος), αλλά δεν θα είναι τότε ορατή από την πατρίδα μας (η Σελήνη θα βρίσκεται κάτω από τον ορίζοντα). Το μέγιστο της έκλειψης θα επισυμβεί στις 20:22:55 και θα ολοκληρωθεί στις 22:31:40 (ώρα Ελλάδος). Η έκλειψη τότε θα είναι ορατή, εφόσον το επιτρέψει ο καιρός, μεταξύ 20:22 και 22:31.
Η απλή αστρονομική εξήγηση: Όταν η Σελήνη περάσει μέσα από τη σκιά της Γης, ο δίσκος της δεν σκοτεινιάζει εντελώς επειδή κάποιο ηλιακό φως, κυρίως από τα μεγαλύτερα μήκη κύματος (ερυθρό άκρο του φάσματος) περνάει διαμέσου της ατμόσφαιράς μας καμπυλώνεται στα όρια της Γης πέφτει πάνω στην επιφάνεια της Σελήνης και την κοκκινίζει σχετικά. Σημειώνω ότι η Σελήνη δεν δέχεται απευθείας ηλιακό φως όταν διέρχεται από τη σκιά της Γης, ενώ το δέχεται όταν διέρχεται από την παρασκιά. Το είδος της έκλειψης καθορίζεται από το κατά πόσον η Σελήνη διέρχεται από τους δύο αυτούς νοητούς κύκλους. Ας σημειωθεί ότι οι ολικές σεληνιακές εκλείψεις, δηλαδή αυτές κατά τις οποίες η Σελήνη διέρχεται από την καθεαυτή σκιά, είναι σχετικά σπάνιες.