16/03/2026
📽️ Giorgos Geron Ὁ θολωτὸς τάφος «Τούμπα» βρίσκεται στὸ Διμήνι, στὶς δυτικὲς παρυφὲς τοῦ λόφου μὲ τὰ γνωστὸ νεολιθικὸ οἰκισμό.
Ἀνασκάφηκε τὸ 1892 ἀπὸ τὸ Β. Στάη καὶ βρέθηκε συλημένος. Δὲ διατηρεῖται σὲ καλὴ κατάσταση, ἀφοῦ ἡ θόλος του ἔχει καταρρεύσει μέχρι τὸ ὕψος τοῦ ὑπερθύρου. Εἶναι καλύτερα κατασκευασμένος ἀπὸ τὸ θολωτὸ τάφο «Λαμιόσπιτο», καὶ χρονολογεῖται -σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχιτεκτονική του μορφή- λίγο ἀργότερα ἀπὸ αὐτόν. Ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα θραύσματα τῶν ἀγγείων ποὺ βρέθηκαν στὴν ἀνασκαφῇ τοῦ δρόμου ποὺ ὁδηγεῖ στὴ θόλο, ἡ τελευταία χρήση τοῦ τάφου μπορεῖ νὰ χρονολογηθεῖ στὴν Ὕστερη Ἐποχὴ τοῦ Χαλκοῦ, στὸν 14ο μέ 13ο αἰ. π.Χ. (ΥΕ ΙΙΙ Β2).
Ὁ τάφος ἀποτελεῖται ἀπὸ τὴ θόλο (σωζόμενο ὕψος 3,80μ. καὶ διάμετρος 8,30μ.), ἀπὸ τὸ στόμιο (μῆκος 3,25μ., ὕψος 3,15μ. καὶ πλάτος 1,60 μ.) καὶ ἀπὸ ἕνα μακρὺ δρόμο μὲ ΒΔ προσανατολισμὸ (μῆκος 16,30μ. καὶ πλάτος 2,30μ.). Οἱ παρειὲς τοῦ δρόμου συγκρατοῦνται ἀπὸ λιθόκτιστους ἀναλημματικοὺς τοίχους , οἱ ὁποῖοι στὴ συμβολή τους μὲ τὴ θόλο ἔχουν ὕψος 4,00μ. καὶ σώζονται σὲ ἀρίστη κατάσταση. Στὸ δυτικὸ ἄκρο τοῦ δρόμου σώζεται ὁ τοῖχος τῆς τελευταίας φραγῆς τοῦ τάφου.
Ἡ εἴσοδος στὴ θόλο τοῦ τάφου γινόταν μέσῳ ἑνὸς στομίου ποὺ καλύπτεται ἀπὸ τρεῖς μεγάλες λαξευμένες πέτρες ὑπερθύρου πάχους 0,45μ. Ἡ ἐσωτερικὴ πλάκα τοῦ ὑπερθύρου εἶναι λαξευμένη ὥστε νὰ ἀκολουθεῖ τὴ μορφὴ τῆς θόλου. Πάνω ἀπὸ τὸ ὑπέρθυρο διαμορφώνεται τὸ ἀνακουφιστικὸ τρίγωνο. Ἡ θύρα τοῦ στομίου εἶναι κτισμένη ἀπὸ μεγάλους λαξευμένους λίθους ποὺ δημιουργοῦν ὑποδοχὲς γιὰ μία ξύλινη (;) θύρα.
Ἡ θόλος ἔχει κατασκευασθεῖ κατὰ τὸ ἐκφορικὸ σύστημα. Εἶναι χτισμένη μὲ μικρὲς ἀσβεστολιθικὲς πέτρες χωρὶς συνδετικὸ ὑλικό. Οἱ πέτρες στὴ βάση τῆς θόλου εἶναι μεγάλοι λαξευμένοι κυβόλιθοι καὶ εἶναι θεμελιωμένοι πάνω στὸν ἀσβεστολιθικὸ βράχο ποὺ ἔχει ἰσοπεδωθεῖ γιὰ ν? ἀποτελέσει τὸ δάπεδο τοῦ θολωτοῦ τάφου.
Στὴ βόρεια πλευρὰ τῆς θόλου ὑπάρχει ὀρθογώνια κατασκευὴ (μῆκος 3,62μ., πλάτος 1,40μ. καὶ σωζόμενο ὕψος 1,08μ.), ἡ ὁποία σύμφωνα μὲ τὶς παρατηρήσεις τοῦ ἀνασκαφέα Β. Στάη σκεπαζόταν μὲ λίθινες πλάκες. Ἡ κτιστὴ αὐτὴ λάρνακα χρησιμοποιήθηκε γιὰ τὴν τοποθέτηση τῆς νεκρικῆς κλίνης.
Ἂν καὶ ὁ τάφος βρέθηκε συλημένος, ὡστόσο μερικὰ εὑρήματα, κυρίως μικρὰ χρυσᾶ καὶ γυάλινα κοσμήματα, διέφυγαν τῆς προσοχῆς τῶν ἀρχαιοκαπήλων. Τὰ κτερίσματα αὐτὰ ἐκτίθενται στὸ Ἐθνικὸ Ἀρχαιολογικὸ Μουσεῖο στὴν Ἀθήνα.