18/08/2026
Ρευματολογία και η ψυχιατρική
Βασίζεται σε έναν αμφίδρομο βιολογικό και ψυχολογικό μηχανισμό, ο οποίος εξηγεί γιατί οι ασθενείς με αυτοάνοσα ή ρευματικά νοσήματα εμφανίζουν συχνά ψυχιατρικές συννοσηρότητες.
Οι βασικοί άξονες αυτής της σχέσης αναλύονται ως εξής:
1. Ο Βιολογικός Μηχανισμός (Η Φλεγμονή)
Κυτταροκίνες: Κατά τη διάρκεια ρευματικών παθήσεων όπως η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ), το σώμα παράγει αυξημένες φλεγμονώδεις πρωτεΐνες (κυτταροκίνες, όπως οι TNF-α, IL-1, IL-6).
Επίδραση στον Εγκέφαλο: Αυτές οι ουσίες διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και επηρεάζουν άμεσα περιοχές του εγκεφάλου (όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή).
Νευροδιαβιβαστές: Η φλεγμονή διαταράσσει την παραγωγή της σεροτονίνης και της ντοπαμίνης, οδηγώντας απευθείας σε κλινική κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές, ανεξάρτητα από την ψυχολογική πίεση της νόσου.
2. Νευροψυχιατρικός
Λύκος (NPSLE)Σε ορισμένα νοσήματα, όπως ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ), το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται απευθείας στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Αυτό ονομάζεται Νευροψυχιατρικός Λύκος και μπορεί να εκδηλωθεί με:
Έντονη γνωστική δυσλειτουργία (θολούρα εγκεφάλου, απώλεια μνήμης).
Σοβαρές εναλλαγές διάθεσης ή ψύχωση (ψευδαισθήσεις).
Επιληπτικές κρίσεις ή εγκεφαλικά επεισόδια.
3. Ο Φαύλος Κύκλος του Χρόνιου ΠόνουΜείωση Αντοχής:
Η κατάθλιψη και το άγχος μειώνουν το κατώφλι του πόνου, κάνοντας τον ασθενή να νιώθει τον πόνο των αρθρώσεων πολύ πιο έντονα.
Στρες και Εξάρσεις: Το ψυχολογικό στρες ενεργοποιεί τον άξονα HPA (υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια), αυξάνοντας την κορτιζόλη, η οποία μακροπρόθεσμα μπορεί να πυροδοτήσει έξαρση (flare-up) της ρευματικής νόσου.
4. Η Επίδραση των ΦαρμάκωνΚορτιζόνη (Γλυκοκορτικοειδή):
Τα στεροειδή που χρησιμοποιούνται ευρέως στη ρευματολογία για τη μείωση της φλεγμονής μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ψυχιατρικές παρενέργειες, όπως έντονη νευρικότητα, αυπνία, μανιακά επεισόδια ή κατάθλιψη.