17/06/2026
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας - 17 Ιουνίου
Η 17η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας. Επίσημα ανακηρυγμένη από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1994 (A/RES/49/115), η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας αποβλέπει στην ανάδειξη λειτουργικών λύσεων για την αναχαίτιση της ερημοποίησης, την υποβάθμιση του εδάφους και της ξηρασίας και την προώθηση πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης της Γης.
Η Γη – ο μεγαλύτερος φυσικός απορροφητής διοξειδίου του άνθρακα (CO2)
Η Γη - περιλαμβάνοντας τα βουνά, τους λόφους, τα οροπέδια και τις πεδιάδες - παρέχει κρίσιμες υπηρεσίες, όπως οξυγόνο, τροφή και νερό, που είναι απαραίτητες για τη ζωή της παγκόσμιας κοινότητας. Η Γη φιλοξενεί μία τεράστια ποικιλία μορφών ζωής, οικοσυστημάτων και γενετικού υλικού.
Η Γη διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στο κλιματικό σύστημα ως αποθηκευτής διοξειδίου του άνθρακα (CO2), καθώς η επιφάνειά της ρυθμίζει τη θερμοκρασία του πλανήτη και συμβάλλει στην αποθήκευση άνθρακα. Μόνο την τελευταία δεκαετία, τα οικοσυστήματα απορρόφησαν περίπου το 30% των εκπομπών άνθρακα που προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η καύση ορυκτών καυσίμων.
Ωστόσο, η Γη μας δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη πίεση από την αποδάσωση, την αστικοποίηση, τη βιομηχανική ανάπτυξη, την επέκταση της γεωργίας και τις μη βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, που επηρεάζουν αρνητικά την ικανότητά της να υποστηρίζει την παραγωγή τροφίμων, να διατηρεί τους πόρους γλυκού νερού και δασών, καθώς και να ρυθμίζει το κλίμα και την ποιότητα του αέρα.
Η κλιματική αλλαγή εντείνει την περιβαλλοντική υποβάθμιση μέσω αλληλένδετων μηχανισμών. Η άνοδος της θερμοκρασίας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η λειψυδρία καταστρέφουν τα εδάφη, απειλούν τη βιοποικιλότητα και επιταχύνουν την απελευθέρωση άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Μεταβολές στη Γη και στο κλίμα
Πώς επηρεάζει η υποβάθμιση της Γης την κλιματική αλλαγή; Μειώνει την ικανότητα του εδάφους να αποθηκεύει άνθρακα. Επιπλέον, όταν τα δάση εκκαθαρίζονται ή καίγονται, απελευθερώνουν τον άνθρακα που έχουν αποθηκεύσει.
Κατά την περίοδο 2000-2009, οι ετήσιες εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου από υποβαθμισμένες εκτάσεις ανήλθαν έως 4,4 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα (CO2) - οι παγκόσμιες εκπομπές CO2 που σχετίζονται με την ενέργεια θεωρήθηκε ότι έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδό τους το 2021, φτάνοντας τα 36,3 δισεκατομμύρια τόνους.
Με την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, περιλαμβάνοντας τις παρατεταμένες και πιο έντονες ξηρασίες, τις ισχυρές βροχοπτώσεις, που προκαλούν πλημμύρες και κατολισθήσεις, καθώς και τις πιο συχνές και έντονες τροπικές καταιγίδες, επιδεινώνουν την υποβάθμιση των εδαφών.
H Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC) προειδοποιεί ότι καθώς η θερμοκρασία του πλανήτη αυξάνεται, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι μεγαλύτερες και πιο έντονες περίοδοι ξηρασίας, οι ισχυρές βροχοπτώσεις που οδηγούν σε πλημμύρες και κατολισθήσεις, καθώς και οι πιο συχνές και έντονες τροπικές καταιγίδες, επιδεινώνουν την υποβάθμιση της Γης.
Οι καύσωνες έχουν προκαλέσει σημαντικές απώλειες στη γεωργία, συμπεριλαμβανομένων των κύριων περιοχών παραγωγής σιτηρών παγκόσμια τα τελευταία χρόνια, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια τροφίμων.
Επιπρόσθετα, η κλιματική αλλαγή προκαλεί την αύξηση της στάθμης της θάλασσας, οδηγώντας σε πλημμύρες και διάβρωση των ακτών. Οι συνέπειες αυτές έχουν κρίσιμες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις στις χώρες και στις κοινότητες παγκόσμια, και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτές οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο σοβαρές στο μέλλον.
Χωρίς προσπάθειες αποκατάστασης της Γης, σχεδόν 70 γιγατόνοι περισσότερου άνθρακα θα απελευθερωθούν μέχρι το 2050 λόγω αλλαγής χρήσης Γης και υποβάθμισης του εδάφους. Οι καύσωνες έχουν προκαλέσει σημαντικές αγροτικές απώλειες, συμπεριλαμβανομένων των κύριων περιοχών παραγωγής σιτηρών του κόσμου τα τελευταία χρόνια, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια τροφίμων.
Μεταβολή στον τρόπο που αξιοποιούμε τη Γη
Η ευχάριστη είδηση είναι ότι υπάρχουν μέθοδοι για τη βελτίωση της υποβάθμισης της Γης. Η ολοκληρωμένη αποκατάσταση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων, που συνδυάζουν την αγροδασοκομία, την υποβοηθούμενη φυσική αναγέννηση (Assisted Natural Regeneration, ANR) και τη διαχείριση της βόσκησης αποτελούν μία δυναμική, χαμηλού κόστους και οικολογικά βιώσιμη προσέγγιση, καθώς και την προστασία περιοχών που είναι κρίσιμες για τη βιοποικιλότητα και την παροχή φυσικών πόρων όπως το νερό.
Βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης Γης, όπως η χρήση πιο αποδοτικών συστημάτων άρδευσης και η εναλλαγή καλλιεργειών, μπορούν να προστατεύσουν τα οικοσυστήματα και τις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά, καθώς και να βοηθήσουν στη ρύθμιση των τοπικών κλιματικών προτύπων, στη βελτίωση της ποιότητας του νερού και στην ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας.
Κοινωνικοοικονομικά πλεονεκτήματα της αποκατάστασης εδαφών
Η αποκατάσταση των εδαφών μπορεί να προσφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη, όπως η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και η πρόληψη της απώλειας βιοποικιλότητας.
Εάν επενδύαμε 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια από το ετήσιο ποσό των 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων που διατίθεται για επιδοτήσεις στις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων και γεωργίας τα επόμενα δέκα χρόνια, οι χώρες θα είχαν τη δυνατότητα να αποκαταστήσουν περίπου 1 δισεκατομμύριο υποβαθμισμένα εκτάρια Γης.
Η Γη έχει επίσης εξαιρετική δυνατότητα να παρέχει ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - μέσω της βιοενέργειας που παράγεται από διάφορα οργανικά υλικά, όπως η φυτική και ζωική ύλη.
Η Γη είναι επίσης μία σημαντική πηγή απασχόλησης, κυρίως σε αγροτικές περιοχές. Ο τομέας των βιοκαυσίμων προσφέρει περισσότερες από 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως και αναμένεται να αναπτυχθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (United Nations)
https://www.un.org/en/climatechange/science/climate-issues/land
