30/06/2026
Γυναικοκτονίες δίχως τέλος
Σήμερα, η νομική ορολογία περί τιμής και τα σχετικά αδικήματα αφορούν σε εξύβριση, προσβολή ή δυσφήμιση ατόμων. Μέχρι τη δεκαετία του 1960 όμως, μια σχετικά ρευστή κατηγορία δολοφονιών ή βιαιοπραγιών στη χώρα μας , χαρακτηριζόταν ως εγκλήματα που διαπράχθηκαν για ‘λόγους τιμής’.
Επρόκειτο για πράξεις που στέφονταν κυρίως κατά γυναικών, συνήθως από άνδρες ή σπανιότερα και από γυναίκες , στο όνομα της ‘οικογενειακής τιμής’. Η τελευταία θεωρούνταν ότι είχε προσβληθεί λόγω συγκεκριμένων συμπεριφορών των θυμάτων, συνδεδεμένων με αξιακούς κώδικες γύρω από την σεξουαλικότητα , την οικογένεια και τις έμφυλες σχέσεις. Τα εγκλήματα που διαπράττονταν ‘για λόγους τιμής’ όχι μόνο δεν αντιμετώπιζαν καθολική καταδίκη αλλά συχνά επιδοκιμάζονταν στο πλαίσιο του σεβασμού των παραδοσιακών αξιακών, ηθικών και πολιτισμικών κωδίκων και κανόνων συμπεριφοράς.
Όπως έχει δείξει η ιστορικός Έφη Αβδελά στο βιβλίο της «Δια Λόγους τιμής, Βία, Συναισθήματα και Αξίες στη Μετεμφυλιακή Ελλάδα» (2006), τα εγκλήματα για ‘λόγους τιμής’ αποτύπωναν βαθιά ριζωμένα πρότυπα ηθικής συμπεριφοράς, έμφυλες ιεραρχίες και αντιλήψεις που νομιμοποιούσαν τη διαπροσωπική βία. Η νομική και δικαστική προσέγγιση είχαν αναμφίβολα σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπισή τους. Ωστόσο, ο δημόσιος λόγος και διάλογος, οι λέξεις, οι όροι και τα νοήματα κατείχαν, αντίστοιχα, σημαντική θέση στην πλαισίωση αυτών των εγκλημάτων. Οι νομικοί, οι επιστήμονες, οι διανοητές, οι καλλιτέχνες, οι δημοσιογράφοι συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου κατανόησης. Μέχρι τη δεκαετία του 1960, οι αξίες και τα συναισθήματα της ντροπής, της τιμής, του φόβου, της υπερηφάνειας συνδέονταν με την ερμηνεία μιας εγκληματικής πράξης για την οποία ευθύνη, εν τέλει, έφερε το θύμα . Από τη δεκαετία του 1960 και εξής, κοινωνικοί , πολιτικοί και πολιτισμικοί μετασχηματισμοί οδήγησαν στην απονομιμοποίηση του αξιακού υποβάθρου αυτών των εγκλημάτων αλλά και στη μεταβολή του δημόσιου λόγου. Σταδιακά, άλλαξαν οι αντιλήψεις και το πλαίσιο ερμηνείας που συνέβαλε στην αποδοχή αυτών των εγκλημάτων ή στην ανοχή.
Δεν εξέλιπε , ωστόσο, η έμφυλη ανισότητα ή η διαπροσωπική και ενδο - οικογενειακή βία. Οι πολυ-κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η άνοδος αυταρχικών ιδεολογιών και πολιτικών, η αποδιάρθρωση των κοινωνικών δεσμών και των συλλογικών δράσεων συμβάλλουν στην εδραίωση μορφών κυριαρχίας, στην εμβάθυνση των ανισοτήτων, ανάμεσα τους και των έμφυλων, στην καλλιέργεια της μισαλλοδοξίας και της επιθετικότητας. Τραγικές γυναικοκτονίες πραγματοποιούνται, δημοσιοποιούνται και ενδεχομένως στη συνέχεια λησμονούνται…
Η αντιμετώπιση αυτού του θέματος που έχει στοιχίσει τη ζωή σε πολλές γυναίκες ενώ έχει δραματικές επιπτώσεις σε παιδιά, συγγενείς, στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον πρέπει να είναι πολυεπίπεδη. Η έννομη τάξη έχει θεμελιώδη ρόλο. Η έννοια της γυναικοκτονίας όμως παρουσιάζει ευρύτερο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον.
Η διατήρηση του θέματος στον δημόσιο διάλογο και η ευαισθητοποίηση έχουν ιδιαίτερη σημασία. Σε αυτό το πεδίο, αξίζει ίσως να αναδειχθούν δύο διαστάσεις: α. η υιοθέτηση μιας ‘ρομαντικοποιημένης’ γλώσσας περιγραφής και κατανόησης εγκλημάτων κατά γυναικών με άξονα συναισθήματα όπως η ‘αγάπη’, η ‘ζήλια’ ή το ‘πάθος’ συνδέει ένα φαινόμενο δολοφονικής βίας με ατομικά κίνητρα αλλά και συναισθήματα. Υποβιβάζει το υπόβαθρο των έμφυλων ανισοτήτων, των εξουσιαστικών συμπεριφορών και της αγριότητας που χαρακτηρίζουν αυτά τα απεχθή εγκλήματα και β. η πρόληψη και η υποστήριξη γυναικών που υφίστανται βία ή δέχονται απειλές πρέπει να αποτελέσει διαρκές θέμα στον δημόσιο διάλογο. Η ευαισθητοποίηση και η προστασία μπορούν να σώσουν ζωές.
Άρθρο της Έφης Γαζή, καθηγήτριας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στις Νέες Εποχές, Το Βήμα της Κυριακής, 28/6/2026.
#γυναικοκτονίες
![Η μαζικότητα και η ένταση των ομοφοβικών, σεξιστικών και υβριστικών σχολίων [που διατυπώθηκαν με αφορμή το Pride 2026] ...](https://img3.schoolandcollegelistings.com/469/738/884465004697382.jpg)
