Ελλάδα Ιστορία Πολιτισμός

12/09/2026

Η ίδρυση του αλβανικού κράτους το 1912 κρύβει πολλά άγνωστα στοιχεία. Λίγο πολύ είναι γνωστή η διάθεση των Ιταλών και των Αυστριακών (Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας) να εμποδίσουν την εδαφική επέκταση της Ελλάδας και της Σερβίας. Ιταλικά τηλεγραφήματα του 1914 αποκαλύπτουν τη δόλια στάση των Ιταλών. Να επισημάνουμε απλά ότι το ιταλικό ενδιαφέρον για την Αλβανία δεν προέκυψε ξαφνικά το 1910. Χρονολογείται από τη δεκαετία του 1860 (!).
Αρχικά, οι Αλβανοί εξεγέρθηκαν και διακήρυξαν την πρόθεσή τους να διαφυλάξουν την εδαφική ακεραιότητα και την «ελευθερία» των περιοχών τους. Μπροστά όμως στον φόβο της ταχείας προέλασης των ελληνικών και των σερβικών δυνάμεων έγιναν σταδιακά οι μόνοι Βαλκάνιοι που συνεργάστηκαν με τους Οθωμανούς. Βλέποντας την κρισιμότητα της κατάστασης, ορισμένοι ηγέτες των Αλβανών, ανάμεσά τους και ο Ισμαήλ Κεμάλ, που μέχρι τότε διαπραγματευόταν την ίδρυση ενός ελληνοαλβανικού κράτους πήγαν στην Κωνσταντινούπολη, τη Βιέννη και το Βουκουρέστι για διπλωματική στήριξη. Ταυτόχρονα, Ιταλοαλβανοί διανοούμενοι ξεσηκώθηκαν ζητώντας από την ιταλική κυβέρνηση να στηρίξει τους Αλβανούς εθνικιστές. Ιταλοί και Αυστριακοί θεωρούσαν τις βαλκανικές χώρες ως όργανα της Ρωσίας και αντιμετώπιζαν με καχυποψία τις επιτυχίες τους σε βάρος των Οθωμανών. Όπως γράφει ο Δρ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος: «Σύντομα, η Ρώμη απεφάσισε να παραβλέψει την επαμφοτερίζουσα στάση των Αλβανών εθνικιστών κατά το τότε πρόσφατο παρελθόν και να προσφέρει την υποστήριξή της στον Ισμαήλ Κεμάλ, ο οποίος ανεκήρυξε την ανεξαρτησία της Αλβανίας στον Αυλώνα, την 28η Νοεμβρίου 1912».
Αυτό προφανώς ενόχλησε τη Βιέννη που ενημέρωσε τους Γερμανούς συμμάχους της ότι έβλεπε θετικά τη δημιουργία μιας εκτεταμένης αλβανικής κρατικής οντότητας, που θα δρούσε ως ανάχωμα στον σερβικό μεγαλοϊδεατισμό. Ο Γερμανός αυτοκράτορας Γουλιέλμος Β΄ αποδοκίμασε την πολιτική αυτή, όπως προκύπτει από τηλεγράφημά του προς τον Υπουργό Εξωτερικών του Ράιχ Alfred von Kiderlen-Warchter (ημερομηνία 7 Νοεμβρίου 1912) και δήλωσε ότι η Γερμανία δεν επρόκειτο να εμπλακεί σε πόλεμο για την υπόθεση αυτή.
Οι πραγματικές αιτίες της δολοφονίας του λαοφιλούς βασιλιά Γεωργίου παραμένουν άγνωστες. Φαίνεται όμως, ότι σταδιακά άρχισε στην Ευρώπη να αλλάζει το κλίμα για την Ελλάδα, καθώς ο διάδοχος Κωνσταντίνος που διαδέχθηκε τον πατέρα του είχε τη φήμη του γερμανόφιλου...Τότε άρχισαν να κυκλοφορούν οι πρώτες φήμες περί μη απόδοσης της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα. Αυτό το γεγονός ώθησε την Επιτροπή Εθνικής Αμύνης της Κορυτσάς να στείλει υπόμνημα στον Βρετανό Υπουργό Εξωτερικών και τα άλλα μέλη της Πρεσβευτικής Συνδιάσκεψης, με το οποίο ζητούσε την ένωσή της με την Ελλάδα ως αυτονόητη.
Σταδιακά, τα ελληνικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το μεγαλύτερο μέρος της Βορείου Ηπείρου, συγκεκριμένα: το Λεσκοβίκι, την Πρεμετή, την Κλεισούρα, τους Αγίους Σαράντα, το Αργυρόκαστρο, το Δέλβινο και το Τεπελένι. Η Χιμάρα είχε απελευθερωθεί από Έλληνες εθελοντές (1800 Χιμαριώτες και 200 Κρητικούς, παρόντες και στον Αγώνα της Βορείου Ηπείρου, που έφτασαν στην πόλη με το ατμόπλοιο « Αχελώος», ξεκινώντας από την Κόπραινα Άρτας), στις αρχές Δεκεμβρίου 1912. Επικεφαλής όλων, ο θρυλικός Σπύρος Σπυρομήλιος, που και αυτός είχε πάρει μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα. Εκτός απ’ τη Χιμάρα, οι ελληνικές δυνάμεις απελευθέρωσαν και τα γειτονικά χωριά Βούνο (απ’ όπου κατάγεται ο Έντι Ράμα), Κηπαρό, Πόρτο Παλέρμο, Πηλιούρι και Κούδεσι. Αλβανικά ένοπλα τμήματα συγκρούστηκαν με τους Έλληνες επανειλημμένα, με πιο σκληρή τη μάχη στο Κούτσι. Ωστόσο μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 1912 η ελληνική κυριαρχία είχε εδραιωθεί σε όλη την περιοχή γύρω από τη Χιμάρα. Ο Σπυρομήλιος διατάχθηκε να φύγει, ωστόσο παρέμεινε στη Βόρεια Ήπειρο.
Ως τα τέλη Απριλίου 1913 ο Ελληνικός Στρατός είχε απελευθερώσει το μεγαλύτερο μέρος της Βορείου Ηπείρου, από την Κορυτσά ως τις ακτές του Ιονίου, συμπεριλαμβανομένης και της Χιμάρας. Ενώ οι ελληνικές δυνάμεις ετοιμάζονταν να απελευθερώσουν και το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Αυλώνας, οι Ιταλοί αντέδρασαν με οργή και ο Βενιζέλος υποσχέθηκε ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει. Ο Κωνσταντίνος διαμαρτυρήθηκε έντονα. Εκεί παρατηρούνται τα πρώτα σοβαρά σημάδια του, μετέπειτα, Εθνικού Διχασμού. Λίγο μετά, η Ρώμη ζήτησαν το εξωφρενικό, να αποσυρθεί ο ελληνικός στρατός από το Αργυρόκαστρο, για να διασφαλιστεί πλήρως η Αυλώνα! Υποστήριζαν μάλιστα, ότι η ελληνική κυριαρχία δεν έπρεπε να επεκταθεί πέρα από τη Σαγιάδα. Αυτό ήταν αναμενόμενο. Η Ιταλία και η Αυστρία είχαν δεσμευθεί (31/12/1912) για τη δημιουργία ανεξάρτητης και όσο το δυνατόν εδαφικά διευρυμένης Αλβανίας.
Η δέσμευση επικυρώθηκε αργότερα με τη Συνθήκη της Ρώμης (8 Μαΐου 1913). Ωστόσο, η πολιτική αυτή συνάντησε πολλές αντιδράσεις. Ο Βρετανός πρεσβευτής στο Βελιγράδι Ralph Paget έγραψε προς τον προϊστάμενό του Υπουργό: «... (οι Αλβανοί) θεωρούνται ακατάλληλοι δι' αυτονομίαν», ενώ ο πρέσβης της Ρωσίας στο Παρίσι κόμης Alexandr Petrovich Izvolsky αποκάλεσε την Αλβανία "εν θέαμα δια την Ευρώπην και μίαν ανοικτήν πληγήν". Ωστόσο, η Ρώμη και η Βιέννη επέμειναν και πέτυχαν τη δημιουργία ενός αυτόνομου αλβανικού κράτους. Η Ελλάδα ήρθε σε επαφή με τη Ρώμη και την ενημέρωσε για τις προθέσεις της σχετικά με τη Βόρεια Ήπειρο, τον Ιανουάριο του 1913. Ο Βενιζέλος δεχόταν να παραχωρήσει, την Αυλώνα, αλλά να περάσει η κυριαρχία της Χιμάρας στην Ελλάδα. Αρχικά η Ιταλία συμφώνησε, αλλά στη συνέχεια άλλαξε άποψη. Το ιταλικό Επιτελείο Ναυτικού γνωμοδότησε ότι η κατοχή της Χιμάρας, θα ήταν μια δυνητική απειλή για τα στενά του Οτράντο, η ασφάλεια των οποίων ήταν ζωτικής σημασίας για την Ιταλία. Μάλιστα, κάποιοι Ιταλοί τα θεωρούσαν σπουδαιότερα από την Κυρηναϊκή της Λιβύης.
Τον Απρίλιο του 1913, ο Ιταλός Υπουργός Εξωτερικών Μαρκήσιος Antonino Paternο-Castello di San Giuliano, απείλησε την ελληνική κυβέρνηση μέχρι και με πόλεμο για να αποτρέψει την κατοχή των Στενών της Κέρκυρας από την Ελλάδα. Τον επόμενο μήνα, με περισσή αυθάδεια είπε στον Έλληνα Επιτετραμμένο στη Ρώμη Δημήτριο Κακλαμάνο: "Η Ελλάς δέον να έχει υπ' όψιν της ότι αι δίκαιαι βλέψεις της Ιταλίας επί της Ηπείρου θα αποτελούν πάντοτε το πρόγραμμα όλων των ιταλικών κυβερνήσεων". Ο Κλεμανσό έγραψε μεταξύ άλλων στην εφημερίδα "L' Homme Libre" στις 13 Μαΐου 1913: "Εάν θέλετε να σας εκφέρω μίαν ακριβή άποψη για τη νοοτροπία των Ιταλών διπλωματών, ανατρέξατε στους εθνογραφικούς χάρτες της νοτίου Αλβανίας, οι οποίοι κυκλοφορούν στην Ιταλία. Όλοι είναι παραποιημένοι κατά βούλησιν".
Οι Ιταλοί όμως συνέχιζαν να είναι άκρως προκλητικοί. Ο Ιταλός ΥΠΕΞ είπε στον Κακλαμάνο, σε άλλη συζήτησή τους: "Αναγνωρίζω πως ακόμη και σήμερα το Αργυρόκαστρο και η Κορυτσά είναι ελληνικές πόλεις, αλλά τα δικαιώματα ενός μικρού λαού όπως αυτού της Ελλάδος, δεν μπορούν να υπερισχύσουν των συμφερόντων μιας Μεγάλης Δυνάμεως όπως είναι η Ιταλία".
Από τις 2 ως τις 11 Μαΐου 1913, ο τότε Διάδοχος Γεώργιος, έγινε δεκτός με ενθουσιασμό στις περιοχές της Βορείου Ηπείρου που είχαν ελευθερωθεί. Ξεκίνησε από την Κορυτσά και έφτασε στους Αγίους Σαράντα. Όχι μόνο οι Χριστιανοί, αλλά και οι Μουσουλμάνοι τον υποδέχτηκαν με εγκαρδιότητα. Του παρέδωσαν μάλιστα ένα ψήφισμα, στο οποίο ζητούσαν από τον Κωνσταντίνο και τον Βενιζέλο να διατάξουν "...τον νικητήν στρατόν να προελάσει μέχρι του ποταμού Γενούσου (Σκούμπιν, δίπλα στο Ελβασάν), του μόνου φυσικού και ιστορικού ορίου της Ηπείρου και να απελευθερώσει και εις τα μήπω καταληφθέντα εισέτι εκείνα μέρη αλυτρώτους αδελφούς μας" .
Η Ελλάδα δεν ήταν καθόλου ικανοποιημένη από τις αποφάσεις του Λονδίνου, καθώς αμιγώς ελληνικές περιοχές, γνωστές ως "Ελληνική Ιλλυρία" ή "Νέα Ήπειρος", που έφταναν ως βόρεια του Δυρραχίου και των Τιράνων δίνονταν στην Αλβανία. Ο Βενιζέλος θεωρώντας ότι έχει εξασφαλίσει τα νησιά του Αιγαίου (κάτι λανθασμένο, καθώς ο σουλτάνος δεν το είχε δεχτεί) και την Κρήτη, έδωσε εντολή να υπογραφεί η Συνθήκη του Λονδίνου. Παρά τα συνεχή διαβήματα των Βορειοηπειρωτών, οι Ευρωπαίοι, λόγω των πιέσεων Ιταλίας και Αυστρίας ήταν ανένδοτοι. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, στις 29 Ιουλίου 1913 υπογράφηκε ένα άλλο Πρωτόκολλο στο Λονδίνο, με το οποίο αποφασιζόταν η οριστική ίδρυση ενός ανεξάρτητου αλβανικού κράτους.
Ιταλοί και Αυστριακοί, προειδοποίησαν την Ελλάδα, ότι δεν θα δέχονταν έλλειψη συνεργασίας από τους κατοίκους των περιοχών αυτών και ότι θα θεωρούσαν αλβανικά όλα τα χωριά στα οποία θα συναντούσαν αντιδράσεις! Όλα ξεκινούσαν από τη Ρώμη και τη Βιέννη. Ο Βενιζέλος είχε παρέμβει τονίζοντας ότι δέχεται τον περιορισμό των ελληνικών συνόρων και την παραχώρηση στην Αλβανία μιας παραλιακής λωρίδας απέναντι από την Κέρκυρα, με την προϋπόθεση να παραχωρηθούν στην Ελλάδα η κοιλάδα του Δρίνου, η Πρεμετή και η Κορυτσά, μαζί με τα νησιά του Αιγαίου. Ρώμη και Βιέννη αποδέχτηκαν αρχικά αυτή την πρόταση, στη συνέχεια όμως ζήτησαν να δοθούν στην Αλβανία η Κορυτσά και το ακρωτήριο Στύλος! Στο μεταξύ, οι Βορειοηπειρώτες, Έλληνες από άλλα μέρη της χώρας, ακόμα και οι φοιτητές βομβάρδιζαν με τηλεγραφήματά τους τους Συμμάχους, ζητώντας απλά τα δίκαιά τους.
Οι ελληνικές αντιδράσεις δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα. Στις 17/30 Δεκεμβρίου 1913 υπογράφτηκε το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας, με το οποίο δίνονταν στην Αλβανία ελληνικότατες περιοχές της Β. Ηπείρου. Τα σύνορα χαράχτηκαν σε χάρτη. Η επί τόπου (in loco) χάραξή τους εκκρεμεί. Η Ελλάδα δεν έχει αναγνωρίσει τα σύνορα αυτά επισήμως ως σήμερα. Ο Βενιζέλος απαγόρευσε τη διενέργεια συλλαλητηρίου για το βορειοηπειρωτικό στην Αθήνα. Αντίθετα, ο Κωνσταντίνος ήθελε να αναλάβει τα ηνία του βορειοηπειρωτικού αγώνα. Και οι Σέρβοι ήταν αντίθετοι όχι μόνο στη σύσταση αλβανικού κράτους, αλλά ακόμα και στην αυτονομία της Αλβανίας. Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Σέρβου πρωθυπουργού Nicola Pašić στη γαλλική εφημερίδα "Le Temps".
https://www.protothema.gr/stories/article/1877759/i-kathoristiki-sumvoli-tis-italias-gia-tin-idrusi-tou-alvanikou-kratousa-meros/

12/09/2026

Η Θεά των όφεων.!!
Απο το υπόγειο θησαυροφυλάκιο του κεντρικού ιερού στο δυτικό κλιμακοστάσιο του ανακτόρου της Κνωσού. 1600/1580 πΧ

Αρχαιολογικό Μουσείο
Ηρακλείου.

12/09/2026

Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΉ ΣΤΈΨΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΈΛΛΗΝΑ ΒΑΣΙΛΙΆ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΆΔΑΣ, ΤΟΥ ΠΡΏΤΟΥ ΕΔΩ ΚΑΙ 600 ΧΡΌΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΥΝΑΣΤΕΊΑ ΤΩΝ ΠΑΛΑΙΟΛΌΓΩΝ. (ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΉΘΕΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΉΣ ΝΟΗΜΟΣΎΝΗΣ)
Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ο φιλόσοφος βασιλιάς είναι ένας κυβερνήτης που κατέχει μια αγάπη για τη Σοφία, καθώς και νοημοσύνη, αξιοπιστία, και μια προθυμία να ζήσει μια απλή ζωή. Αυτοί είναι οι ηγεμόνες της ουτοπικής πόλης της Καλλίπολης. Για να έρθει μια τέτοια κοινότητα στην πραγματικότητα, «οι φιλόσοφοι [πρέπει] να γίνουν βασιλιάδες ... ή εκείνοι που τώρα ονομάζονται βασιλιάδες [πρέπει] ... πραγματικά και επαρκώς να φιλοσοφούν». Ως μαθητής του Αριστοτέλη, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο Μέγας Αλέξανδρος κατέδειξε μερικώς κάποια από τα προσόντα που χαρακτήριζαν τον φιλόσοφο βασιλιά. Η άποψη αυτή προτάθηκε από τον Ονησίκριτο ο οποίος τον περιέγραψε ως «φιλόσοφο στα όπλα», ενώ κατά τον Πλούταρχο ήταν τόσο ένας πολιτισμένος όσο και ένας πολιτισμοφόρος φιλόσοφος βασιλιάς. Υποστηρίζεται ευρέως ότι ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος είναι ένα σημαντικό παράδειγμα του ιδανικού του φιλόσοφου βασιλιά.
Ο Βυζαντινός (Ρωμαίος) αυτοκράτορας ήταν η υπέρτατη πηγή κάθε εξουσίας στη Βυζαντινή (Ρωμαϊκή) αυτοκρατορία. Η ζωή του σχηματικά παρουσιάζει τρεις όψεις: α) οφείλει να υλοποιεί την αυτοκρατορική μεγαλοπρέπεια, πηγή και έκφραση της δύναμης και της αυθεντίας, β) είναι ο στρατιωτικός αρχηγός, ο πολέμαρχος και γ) είναι ο αρχηγός της Εκκλησίας. Έτσι, εντεταλμένος από το Θεό να βασιλεύσει ως «ελέω Θεού» ηγεμόνας, επαγρυπνεί πάνω από τα συμφέροντα του Κράτους υπηρετώντας τη Θεία Πρόνοια.
Η νεότερη Ελλάδα απέκτησε ξένους βασιλιάδες κυρίως επειδή το πολίτευμα της μοναρχίας επιβλήθηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) και όχι από εσωτερική βασιλική παράδοση. Απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων: Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου και τη Συνθήκη του Λονδίνου (1832), οι προστάτιδες δυνάμεις αποφάσισαν ότι η νεότερη Ελλάδα θα γίνει βασίλειο. Οι ίδιες επέλεξαν τον πρώτο βασιλιά, τον Όθωνα, γιο του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου Α'. Μετά την τουρκοκρατία, η νεότερη Ελλάδα δεν διέθετε βασιλική οικογένεια ή εγχώρια αριστοκρατία με τίτλους ευγενείας (όπως υπήρχε στην υπόλοιπη Ευρώπη). Η επιλογή ενός Έλληνα πολιτικού ή στρατιωτικού ως βασιλιά θα προκαλούσε τεράστιες ζήλιες, διαμαρτυρίες και εμφύλιες διαμάχες ανάμεσα στις διάφορες τοπικές φατρίες και οπλαρχηγούς. Ένας ξένος θεωρήθηκε «ουδέτερος» και υπεράνω των τοπικών παθών. Ο βασιλιάς έπρεπε να είναι αποδεκτός από όλες τις Μεγάλες Δυνάμεις, χωρίς να γέρνει η πλάστιγγα υπέρ της επιρροής ενός μόνο κράτους. Αργότερα, όταν ο Όθωνας εκδιωχθεί (1862), η επόμενη δυναστεία (ο Γεώργιος Α' από τον οίκο των Γλύξμπουργκ) επιλέχθηκε ξανά με τη συναίνεση των Δυνάμεων, με έμφαση στη στενή σχέση με τη Μεγάλη Βρετανία.
https://www.istorikathemata.com/2010/07/blog-post_24.html?m=1
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%82_%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CF%82

12/09/2026

Αδιανόητη πρόκληση: Αλβανός γκραφιτάς «βάφτισε» Αλβανούς τον Μέγα Αλέξανδρο και τον ήρωα του 1821 Μάρκο Μπότσαρη
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί τοιχογραφία στην Αλβανία, στην οποία ο δημιουργός επιχειρεί να εντάξει σε μία ενιαία αλβανική εθνική αφήγηση τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Μάρκο Μπότσαρη και τον Πύρρο της Ηπείρου, προκαλώντας νέα συζήτηση για τον ιστορικό αναθεωρητισμό στα Βαλκάνια.
https://www.diaforetiko.gr/adianoiti-proklisi-alvanos-gkrafitas-vaftise-alvanous-ton-mega-aleksandro-kai-ton-iroa-tou-1821-marko-mpotsari/

12/09/2026

Στους χάρτες βλέπουμε ότι τα Σκόπια στην αρχαιότητα πριν την έλευση των Σλάβων λέγονταν Δαρδανια
Απάντηση στους ψευτομακεδονες.

12/09/2026

ΟΤΑΝ ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΕΦΕΥΓΕ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ

Οι άνδρες 18–45 ετών που δεν επιτρεπόταν να φύγουν

Στις φωτογραφίες από την εκκένωση της Σμύρνης βλέπουμε κυρίως γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους. Ανθρώπους φορτωμένους με έναν μπόγο, στριμωγμένους στην προκυμαία, να περιμένουν απελπισμένα τη σειρά τους για να ανέβουν σε κάποιο πλοίο.

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που συχνά περνά απαρατήρητη.

Πολλές από αυτές τις οικογένειες δεν έφευγαν ολόκληρες.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 1922 αμερικανικό τηλεγράφημα από τη Σμύρνη κατέγραφε επίσημη τουρκική διακήρυξη, οι άνδρες πρόσφυγες ηλικίας 18 έως 45 ετών θεωρούνταν αιχμάλωτοι πολέμου. Οι υπόλοιποι μπορούσαν να απομακρυνθούν μέχρι την 1η Οκτωβρίου.

Λίγες ημέρες αργότερα, νέα αμερικανική αναφορά σημείωνε ακόμη πιο καθαρά ότι όλοι οι άνδρες από 18 έως 45 ετών είχαν χωριστεί από τους υπόλοιπους πρόσφυγες.

Κάποιοι χρησιμοποιούνταν για τον καθαρισμό των ερειπίων ή για εργασίες στη σιδηροδρομική γραμμή. Για την τύχη όμως των περισσότερων οι Αμερικανοί παραδέχονταν ότι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν αξιόπιστες πληροφορίες.

Και αυτή η ψυχρή υπηρεσιακή διατύπωση κρύβει πίσω της κάτι πολύ πιο σκληρό.

Μια γυναίκα μπορούσε να φτάσει στην προκυμαία με τον άνδρα της και τα παιδιά της και, λίγο πριν από την επιβίβαση, η οικογένεια να χωριστεί.

Εκείνη να ανέβει στο πλοίο, εκείνος να μείνει πίσω, χωρίς να γνωρίζει κανείς αν και πότε θα ξανασυναντηθούν.

Οι άνδρες αυτοί θεωρούνταν από τις κεμαλικές αρχές στρατεύσιμης ηλικίας. Πολλοί οδηγήθηκαν προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας και εντάχθηκαν στα γνωστά τάγματα εργασίας. Εκεί η καταναγκαστική εργασία, οι ατελείωτες πορείες, η πείνα, οι αρρώστιες και οι κακουχίες στοίχισαν τη ζωή σε άγνωστο αριθμό ανθρώπων.

Ένας από αυτούς ήταν ο Ηλίας Βενέζης.

Ήταν μόλις 18 ετών όταν συνελήφθη στο Αϊβαλί και οδηγήθηκε μαζί με άλλους άνδρες στα τάγματα εργασίας της Ανατολής. Εκεί έχασε ακόμη και το όνομά του.

Έγινε ένας αριθμός: 31328

Αυτόν τον αριθμό έδωσε αργότερα ως τίτλο στο βιβλίο του «Το Νούμερο 31328», ένα έργο βαθιά βασισμένο στην προσωπική του εμπειρία από την αιχμαλωσία.

Ο Βενέζης έζησε δεκατέσσερις μήνες μέσα σε εκείνον τον κόσμο της πείνας, της εξάντλησης, των πορειών και του καθημερινού θανάτου.

Και επέζησε, γι’ αυτό και το βιβλίο του έχει ιδιαίτερη σημασία όταν μιλάμε για τους άνδρες που δεν μπήκαν στα πλοία.

Μας επιτρέπει να δούμε τι μπορούσε να ακολουθήσει μετά από εκείνη τη στιγμή του χωρισμού στην προκυμαία.

Από τη μια, η γυναίκα και τα παιδιά ταξίδευαν προς τη Μυτιλήνη, τη Χίο, τον Πειραιά, τη Θεσσαλονίκη ή την Καβάλα.

Από την άλλη, ο άνδρας μπορούσε να ξεκινά μια εντελώς διαφορετική διαδρομή προς το εσωτερικό της Ανατολής.

Ο Fridtjof Nansen, ως Ύπατος Αρμοστής της Κοινωνίας των Εθνών για τους πρόσφυγες, προσπάθησε αργότερα να πετύχει την απελευθέρωση αυτών των ανδρών και την επανένωσή τους με τις οικογένειές τους. Το θέμα έφτασε μέχρι και στις διεθνείς διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν.

Όμως για πολλές οικογένειες η επιστροφή δεν έγινε ποτέ.

Γι’ αυτό, όταν κοιτάζουμε σήμερα τις γνωστές φωτογραφίες των πλοίων γεμάτων με πρόσφυγες, αξίζει να προσέξουμε κάτι ακόμη.

Πόσες γυναίκες υπάρχουν, πόσα παιδιά, πόσοι ηλικιωμένοι.

Και πόσο λίγοι άνδρες μέσης ηλικίας.

Δεν σημαίνει βέβαια ότι όλοι όσοι λείπουν είχαν συλληφθεί. Κάποιοι είχαν σκοτωθεί, κάποιοι είχαν χαθεί, άλλοι είχαν φύγει νωρίτερα.

Αλλά για χιλιάδες οικογένειες ο χωρισμός ήταν αποτέλεσμα συγκεκριμένης διαταγής.

Ίσως αυτή να είναι μια από τις πιο σκληρές και λιγότερο συζητημένες πλευρές της λεγόμενης «διάσωσης» της Σμύρνης.

Γιατί η σωτηρία δεν ήταν πάντοτε μια οικογένεια που ανέβαινε σε ένα πλοίο. Μερικές φορές ήταν μια μητέρα που ανέβαινε κρατώντας τα παιδιά της και κοιτούσε πίσω τον άνδρα της να μένει στην προκυμαία.

Χωρίς να ξέρει αν ήταν αποχαιρετισμός για λίγους μήνες, ή για πάντα.

Το «Νούμερο 31328» είναι μία από εκείνες τις ιστορίες που γράφτηκαν.

Επειδή ένας δεκαοκτάχρονος κατάφερε να γυρίσει και να μιλήσει και για όσους δεν γύρισαν.



Πηγές:

Foreign Relations of the United States, 1922, Vol. II – τηλεγραφήματα και αναφορές του Σεπτεμβρίου 1922

U.S. Department of State – Office of the Historian

Έγγραφα και αναφορές σχετικά με την παρέμβαση του Fridtjof Nansen

Ηλίας Βενέζης, Το Νούμερο 31328

12/09/2026

Τακτικές «Ελλήνων καταδρομέων», 1800
Χριστόφορος Περραιβός, Ιστορία του Σουλίου / Ιστορία της Πάργας, 1857

«…αλλά σπανίως συνέβαινε να βλάψωσι (Οι Τουρκαλβανοί) τινά (τους Σουλιώτες) εν τω σκότει ή και εν τω φωτί της σελήνης διότι:
α) διότι τα βήματα των Σουλλιωτών εγίνοντο όσον οίον τε άψοφα (αθόρυβα),
β) διότι εβάδιζον αραιωμένοι και το πλαγιον μόνο του σώματος προτείνοντες εις τον εχθρόν,
γ) διότι τα φορέματά τους εφρόντιζον να είναι δυσδιάγνωστα, ως φέροντας της γης το χρώμα,
δ) διότι τα όπλα των δεν τα επλυνον έξωθεν, ίνα μην αντανακλώσιν εκ του φωτός της Σελήνης,
ε) διότι την κεφαλήν εσκέπαζον με την καπουλαν (κουκούλα) της κάπας, δια να μην διακρίνεται η κεφαλή από το σώμα.
Όλα ταύτα συνέτεινον πολύ προς αποφυγήν κινδύνου, διό πολλάκις τους ονόμαζον οι Τούρκοι, νυχτερινά δαιμόνια…»🇬🇷🔥

Στα ορεινά του Σουλίου, ανάμεσα σε βράχους και χαράδρες, γεννήθηκαν οι Σουλιώτες πολεμιστές που το θάρρος τους ξεπερνούσε τον φόβο και η αφοσίωσή τους στην ελευθερία δεν είχε όρια.
Δεν ήταν απλώς άντρες με όπλα. Ήταν μάστορες της αθόρυβης κίνησης, του σκότους και της σκιάς. Κάθε βήμα τους ήταν φτερούγισμα πάνω στη γη, κάθε σώμα έτοιμο να γίνει αόρατο στον εχθρό. Τα ρούχα τους έφεραν το χρώμα της γης, τα όπλα τους δεν έλαμπαν στο φως της σελήνης, και η κεφαλή τους, σκεπασμένη με την "καπουλάν", χανόταν μέσα στη σκιά του σώματος.

Οι εχθροί τους Λιάπηδες, Γκέκιδες, Τόσκιδες, Τσάμηδες τους φοβούνταν βαθιά. Ο τρόμος που προκαλούσαν ήταν μεγαλύτερος από την ίδια τη δύναμη του χεριού τους, γιατί οι Σουλιώτες γίνονταν αόρατοι μέσα στη νύχτα, φαντάσματα που χτυπούσαν και εξαφανίζονταν πριν προλάβει ο αντίπαλος να τους δει. Ο χαρακτηρισμός τους από τους εχθρούς ως «νυχτερινά δαιμόνια» ήταν η ζωντανή απόδειξη της επιδεξιότητας, της τόλμης και της ακαταμάχητης παρουσίας τους στα βουνά.
Οι Σουλιώτες πολεμούσαν για την πατρίδα, για την τιμή, για την ελευθερία. Χωρίς κράτος, χωρίς στρατό, με μόνο όπλο τη γνώση και την πειθαρχία τους, κατόρθωσαν να κάνουν τον εχθρό να τρέμει. Κάθε νύχτα ήταν μάχη, κάθε ζωή τους ιστορία, και κάθε βράχος μάρτυρας της ανδρείας τους.
Σήμερα, οι Σουλιώτες ζουν στις σελίδες της ιστορίας και στους θρύλους της πατρίδας. Ήταν και θα είναι πάντα οι φύλακες των βουνών, οι σκιές που γίνονται αστραπή, οι αθάνατοι πολεμιστές του Σουλίου τα νυχτερινά δαιμόνια που δίδαξαν την τέχνη της επιβίωσης και της ανδρείας.⚔️🇬🇷

✍ Στυλ. Καβάζης

📷«Η εκπαίδευση του νεαρού Σουλιώτη». Λιθογραφία, Συλλογή Χαρακτικών, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

12/09/2026

Ελληνική χάλκινη ασπίδα του 4ου αιώνα π.Χ. από την αρχαία Απολλωνία
Φέρει μοτίβα με ομόκεντρους κύκλους και ανάγλυφο προσωπείο Γοργώνας, το κλασσικό Γοργόνειο, στο κέντρο. Βρέθηκε σε τάφο πολεμιστή στην Απολλωνία (τώρα στην Αλβανία) το 1983 από τον αρχαιολόγο Vangjel Dimo. Πιθανόν να είχε τελετουργικό χαρακτήρα ή να αποτελούσε πολυτελές εξοπλισμό υψηλόβαθμου πολεμιστή.

12/09/2026

Τούρκοι η πατρίδα σας κάτω και από επάνω η δική μας η άλλη μισή.

Turks, your homeland is below and half of ours is above.
@κορυφαίοι θαυμαστές

12/09/2026

«Νομίζω ότι τα Ελληνικά είναι η πιο όμορφη γλώσσα που ξέρω. Αν είναι αλήθεια ότι το βιολί είναι το πιο μουσικό από όλα τα όργανα, τότε τα Ελληνικά είναι το βιολί της ανθρώπινης σκέψης", είχε πει

Δεν έβλεπε, δεν άκουγε, δεν μιλούσε. Ο αισθητός κόσμος την κρατούσε σε απόσταση.Και τότε η Κέλερ έδωσε την καρδιά, το νου της, την θέλησή της σε έναν άλλο κόσμο πνευμα....