16/07/2026
Όταν το διαδίκτυο παύει να είναι εργαλείο και γίνεται ανάγκη
Το διαδίκτυο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Εργασία, εκπαίδευση, ψυχαγωγία, κοινωνική δικτύωση και ενημέρωση πραγματοποιούνται καθημερινά μέσα από μια οθόνη. Η τεχνολογία έχει βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα της ζωής μας. Ωστόσο, όταν η χρήση της γίνεται ανεξέλεγκτη και αρχίζει να επηρεάζει αρνητικά την ψυχική υγεία, τις διαπροσωπικές σχέσεις και τη λειτουργικότητα του ατόμου, τότε αξίζει να διερευνήσουμε αν πρόκειται για μια προβληματική συμπεριφορά.
Η πρώτη επιστήμονας που μελέτησε συστηματικά αυτό το φαινόμενο ήταν η Αμερικανίδα ψυχολόγος Kimberly S. Young. Το 1995 ίδρυσε το πρώτο Κέντρο Μελέτης του Εθισμού στο Διαδίκτυο (Center for Internet Addiction) και ξεκίνησε να ερευνά μια συμπεριφορά που τότε πολλοί θεωρούσαν υπερβολική ή ακόμη και αστεία. Την εποχή εκείνη το διαδίκτυο μόλις άρχιζε να μπαίνει στα σπίτια, όμως η Young παρατήρησε ότι ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονταν να απομακρυνθούν από την οθόνη, παραμελούσαν την εργασία, τις σπουδές, την οικογένεια και τις κοινωνικές τους σχέσεις, ενώ συνέχιζαν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο παρά τις αρνητικές συνέπειες.
Το 1998 δημοσίευσε τη μελέτη «Internet Addiction: The Emergence of a New Clinical Disorder», η οποία θεωρείται ορόσημο στην έρευνα για την προβληματική χρήση του διαδικτύου. Για πρώτη φορά δημιούργησε ένα σύντομο διαγνωστικό ερωτηματολόγιο οκτώ ερωτήσεων, βασισμένο στα κριτήρια του DSM-IV για τον παθολογικό τζόγο. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία. Η Young υποστήριξε ότι η υπερβολική χρήση του διαδικτύου παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά με τις εξαρτήσεις συμπεριφοράς, όπως η απώλεια ελέγχου, η έντονη ενασχόληση, η ανοχή και η συνέχιση της συμπεριφοράς παρά τις σοβαρές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με τη Young, τα σημαντικότερα προειδοποιητικά σημάδια είναι η συνεχής σκέψη γύρω από το διαδίκτυο, η ανάγκη ολοένα και περισσότερου χρόνου χρήσης, οι επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες περιορισμού, η ευερεθιστότητα όταν το άτομο δεν μπορεί να συνδεθεί, η παραμονή στο διαδίκτυο περισσότερο από όσο είχε προγραμματίσει, η παραμέληση σημαντικών υποχρεώσεων, η απόκρυψη της πραγματικής διάρκειας χρήσης από τους οικείους και η χρήση του διαδικτύου ως μέσο διαφυγής από το άγχος, τη μοναξιά ή άλλα δυσάρεστα συναισθήματα. Η παρουσία πέντε ή περισσότερων από αυτά τα χαρακτηριστικά αποτελούσε ένδειξη ότι απαιτείται περαιτέρω κλινική αξιολόγηση και όχι από μόνη της διάγνωση.
Η Kimberly Young αφιέρωσε ολόκληρη την επιστημονική της πορεία στη μελέτη της ψηφιακής εξάρτησης. Δημοσίευσε περισσότερες από σαράντα επιστημονικές εργασίες και βιβλία, με πιο γνωστό το Caught in the Net (1998), το πρώτο βιβλίο που ασχολήθηκε αποκλειστικά με τον εθισμό στο διαδίκτυο. Ανέπτυξε θεραπευτικά πρωτόκολλα, δημιούργησε το πρώτο εξειδικευμένο πρόγραμμα αντιμετώπισης της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπήρξε από τις σημαντικότερες προσωπικότητες διεθνώς στον χώρο της κυβερνοψυχολογίας.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι η προβληματική χρήση του διαδικτύου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον αριθμό των ωρών που περνά κάποιος online. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι κατά πόσο η χρήση επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα, τον ύπνο, την απόδοση στην εργασία ή στις σπουδές, τις οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις και τη συναισθηματική ισορροπία του ατόμου. Για πολλούς ανθρώπους, η υπερβολική ενασχόληση με το διαδίκτυο αποτελεί έναν τρόπο διαχείρισης του άγχους, της μοναξιάς, της χαμηλής αυτοεκτίμησης ή άλλων ψυχολογικών δυσκολιών.
Η Kimberly Young απεβίωσε στις 28 Φεβρουαρίου 2019, σε ηλικία 53 ετών, έπειτα από μάχη με τον καρκίνο. Άφησε σημαντική επιστημονική παρακαταθήκη και θεωρείται μία από τις πρωτοπόρους στην έρευνα για τον εθισμό στο διαδίκτυο και τη συμπεριφορά στον ψηφιακό κόσμο.
Η τεχνολογία δεν είναι ο εχθρός. Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο όταν χρησιμοποιείται με μέτρο και επίγνωση. Ο στόχος της ψυχολογικής παρέμβασης δεν είναι η αποχή από το διαδίκτυο, αλλά η αποκατάσταση της ισορροπίας, η ενίσχυση του αυτοελέγχου και η κατανόηση των βαθύτερων αναγκών που οδηγούν ένα άτομο στην υπερβολική χρήση.🩵