Ιστορικό Αρχείο Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Με ιδιαίτερη χαρά μας, πραγματοποιήθηκε πριν λίγες ημέρες η πρόσκτηση τμήματος του αρχείου του Σταύρου Πατρικουλάκου στο Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, έπειτα από ευγενική δωρεά του ιδίου.

Πρόκειται για μία συλλογή τεκμηρίων που συνιστά μια σημαντική πηγή για τη μελέτη της φοιτητικής ζωής και της πολιτικής δραστηριοποίησης κατά την περίοδο της δικτατορίας.

Τα τεκμήρια που περιλαμβάνονται στη συλλογή — δελτία φοιτητικού εισιτηρίου, προγράμματα μαθημάτων, έγγραφα φοιτητικών συλλόγων, δελτία συσσιτίου κ.α.— προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνθήκες διαβίωσης, τις οικονομικές δυσχέρειες και τις καθημερινές πρακτικές των φοιτητών στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Παράλληλα, στοιχεία όπως κινηματογραφικά προγράμματα και φοιτητικές ανακοινώσεις συμβάλλουν στην κατανόηση της πολιτισμικής ζωής της εποχής.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα τεκμήρια που σχετίζονται με τον αντιδικτατορικό αγώνα και τη δράση του φοιτητικού κινήματος. Το υλικό που αφορά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, όπως οι οδηγίες προστασίας από τα δακρυγόνα και τα καλέσματα συμπαράστασης προς τους εξεγερμένους φοιτητές, αποτυπώνει εύγλωττα το κλίμα έντασης και συλλογικής κινητοποίησης της περιόδου.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον κ. Πατρικουλάκο για την ευγενική του προσφορά.

📌10 Ιουνίου – Μνήμη Διστόμου

Με αφορμή τη χθεσινή επέτειο της σφαγής του Διστόμου (10 Ιουνίου 1944), το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ τιμά τη μνήμη των θυμάτων και αναδεικνύει το αρχειακό υλικό του Αργύρη Σφουντούρη, το οποίο φυλάσσεται στις συλλογές του. Ο Αργύρης Σφουντούρης, επιζών της σφαγής του Διστόμου, κατέγραψε μέσα από το έργο και τη δημόσια παρουσία του το τραύμα, τη διεκδίκηση της ιστορικής δικαιοσύνης και την ανάγκη της συλλογικής μνήμης.
Στις εικόνες παρουσιάζονται το εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής «Τα Διστομίτικα» και το ποίημα «Δέηση», γραμμένο είκοσι χρόνια μετά τη σφαγή, όπου η μνήμη μετατρέπεται σε προσωπική και συλλογική μαρτυρία.

«Πώς να ξεχάσω;»

#Δίστομο #10Ιουνίου1944 #ΑργύρηςΣφουντούρης #ΙστορικόΑρχείοΕΚΠΑ #Μνήμη #Ιστορία

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η «Λογοτεχνική περιδιάβαση στην ιστορία του ΕΚΠΑ» για τα 189 χρόνια από την ίδρυσή του.

Με μεγάλη προσέλευση κοινού και ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε χθες η εκδήλωση «Λογοτεχνική περιδιάβαση στην ιστορία του ΕΚΠΑ», που διοργάνωσε το Ιστορικό Αρχείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με αφορμή τη συμπλήρωση 189 χρόνων από την ίδρυση του Πανεπιστημίου, στο πλαίσιο των επιμορφωτικών, πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δράσεων «Το ΕΚΠΑ στην Πόλη», μιας πρωτοβουλίας του καθηγητή και μέλους του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ κ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη.

Την εκδήλωση χαιρέτισε θερμά ο Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεράσιμος Σιάσος, ο οποίος αναφέρθηκε στη σημασία της ανάδειξης της ιστορικής διαδρομής του Ιδρύματος και στον ρόλο που διαδραματίζουν δράσεις όπως το «ΕΚΠΑ στην Πόλη» στη σύνδεση του Πανεπιστημίου με την κοινωνία, τον πολιτισμό και τη δημόσια ιστορία. Παράλληλα, τόνισε τη διαχρονική και πολύπλευρη συνεισφορά του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ στην υλοποίηση σημαντικών εκδηλώσεων, πρωτοβουλιών και δράσεων του Πανεπιστημίου, οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση, ανάδειξη και διάδοση της ιστορικής μνήμης και της ακαδημαϊκής κληρονομιάς του Ιδρύματος.

Η εκδήλωση αποτέλεσε μια ξεχωριστή περιδιάβαση στη μνήμη και την ιστορία του αρχαιότερου πανεπιστημιακού ιδρύματος της χώρας μέσα από επιλεγμένα λογοτεχνικά κείμενα, τα οποία ζωντάνεψαν στιγμές της πανεπιστημιακής ζωής, της αθηναϊκής καθημερινότητας, των κοινωνικών αγώνων και της ιστορικής πορείας του ΕΚΠΑ.

Καθηγητές, καθηγήτριες, φοιτήτριες, φοιτητές και φίλοι του Πανεπιστημίου ένωσαν τις φωνές τους σε μια αφήγηση που εκτεινόταν από τον 19ο έως τον 20ό αιώνα. Μέσα από έργα σημαντικών λογοτεχνών και διανοουμένων, όπως οι Θεόδωρος Ορφανίδης, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Κωστής Παλαμάς, Γρηγόριος Ξενόπουλος, Γεώργιος Σουρής, Νίκος Καζαντζάκης, Οδυσσέας Ελύτης, Κώστας Βάρναλης και πολλοί ακόμη, αναδείχθηκαν στιγμές της ακαδημαϊκής καθημερινότητας, των κοινωνικών ζυμώσεων, των φοιτητικών διεκδικήσεων και της πνευματικής ζωής που συνδέθηκαν με την πορεία του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχαν ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ κ. Βαγγέλης Καραμανωλάκης και η συνεργάτιδα του Ιστορικού Αρχείου κ. Χριστίνα Μπάκουλα, οι οποίοι συνέβαλαν καθοριστικά στη σύνθεση και την παρουσίαση της λογοτεχνικής αυτής διαδρομής, αναδεικνύοντας σημαντικές πτυχές της ιστορίας του Ιδρύματος μέσα από τον λόγο και τη λογοτεχνία. Την ατμόσφαιρα της βραδιάς πλαισίωσαν μουσικά ιντερμέδια υψηλής αισθητικής από την υψίφωνο Νικολέτα Κουτσαμάνη και τον πιανίστα Μάριο Καζά, οι οποίοι συνέβαλαν στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης καλλιτεχνικής εμπειρίας για το κοινό.

Η θερμή ανταπόκριση των παρευρισκόμενων επιβεβαίωσε το διαρκές ενδιαφέρον για την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και τη σημασία πρωτοβουλιών που φέρνουν την πανεπιστημιακή κοινότητα σε δημιουργικό διάλογο με την πόλη και τους πολίτες. Το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ συνεχίζει με συνέπεια το έργο της ανάδειξης και διάδοσης της ιστορικής μνήμης του Πανεπιστημίου, συμβάλλοντας στην εξωστρέφεια του Ιδρύματος και στη διάχυση της γνώσης και του πολιτισμού στο ευρύτερο κοινό.

Η «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» παρουσιάζει τεκμήρια από το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ που αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της φοιτητικής ζωής του Ελύτη, του Καζαντζάκη, της Πολυδούρη, του Παλαμά και άλλων λογοτεχνών οι οποίοι σημάδεψαν τα ελληνικά γράμματα.
Ευχαριστούμε θερμά την κα Βίκυ Κατεχάκη για το αφιέρωμα.

Σας υπενθυμίζουμε τη σημερινή εκδήλωση με τίτλο

"ΤΟ ΕΚΠΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ. Λογοτεχνική περιδιάβαση στην ιστορία του ΕΚΠΑ: 189 χρόνια από την ίδρυσή του",

στις 7 μ.μ. στο Αμφιθέατρο "Αλκης Αργυριάδης" στο κεντρικό κτίριο του ΕΚΠΑ (Πανεπιστημίου 30).

Οταν ο Καζαντζάκης μέθυσε για να ξεπεράσει το άγχος των εξετάσεων Η «Κ» παρουσιάζει τεκμήρια από το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ που αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της φοιτητικής ζωής του Ελύτη, του Καζαντζάκη, της Πολυδούρη, του Παλαμ....

Ο αγαπητός συνάδελφος Ανδρέας Αντωνόπουλος παρουσιάζει αύριο, Παρασκευή 29/5 και ώρα 7 μ.μ. το νέο του βιβλίο με τίτλο
"Ο Λάμπρος Κορομηλάς και το Μακεδονικό Ζήτημα".
Στο κεντρικό κτίριο του ΕΚΠΑ (Αμφιθέατρο Δρακόπουλου), οδ. Πανεπιστημίου 30.
Ευχόμαστε από καρδιάς να είναι καλοτάξιδο!

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Ιστορικό Αρχείο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών,

στο πλαίσιο των επιμορφωτικών, πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δράσεων «Το
ΕΚΠΑ στην Πόλη», σας προσκαλεί στην εκδήλωση:

«Λογοτεχνική περιδιάβαση στην ιστορία του ΕΚΠΑ» με την ευκαιρία της
συμπλήρωσης 189 χρόνων από την ίδρυσή του.

Την εκδήλωση θα προσφωνήσει ο Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού
Πανεπιστημίου Αθηνών καθηγητής Γεράσιμος Σιάσos.

Μέσα από επιλεγμένα λογοτεχνικά κείμενα, καθηγητές, καθηγήτριες, φοιτητές
και φοιτήτριες του ΕΚΠΑ θα ζωντανέψουν στιγμές της πανεπιστημιακής ζωής,
της αθηναϊκής καθημερινότητας, των κοινωνικών αγώνων και της ιστορικής
διαδρομής του Πανεπιστημίου.

Οι αναγνώσεις θα πλαισιωθούν από μουσικά ιντερμέδια με την υψίφωνο
Νικολέτα Κουτσαμάνη και τον πιανίστα Μάριο Καζά.
(βλ. συνημμένα το πρόγραμμα)

Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026
Ώρα 19:00–21:00
Αμφιθέατρο «Άλκης Αργυριάδης»

📖Με μεγάλη συμμετοχή και έντονο ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε χθες στο Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Κώστα Γαβρόγλου με τίτλο: «Ψηφιακότητα και Πανεπιστήμια. Όψεις ενός νέου καθεστώτος».
Την εκδήλωση χαιρέτησε ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, καθηγητής και Πρόεδρος του Ι.Α. ΕΚΠΑ, ενώ πλήθος κόσμου από τον ακαδημαϊκό, ερευνητικό και ευρύτερο πνευματικό και πολιτικό χώρο έδωσε το παρών, επιβεβαιώνοντας το έντονο ενδιαφέρον για τις προκλήσεις και τις μεταμορφώσεις που φέρνει η ψηφιακή εποχή στο πανεπιστήμιο, την έρευνα και τη γνώση.
Το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ ευχαριστεί θερμά τον συγγραφέα, το Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες και τις Εκδόσεις Ασίνη για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης στον χώρο του. Έναν χώρο με τον οποίο ο Κώστας Γαβρόγλου συνδέεται βαθιά και ουσιαστικά, έχοντας διατελέσει επί σειρά ετών Πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου και συμβάλει καθοριστικά στη διαμόρφωση και την πορεία του.

📖Την Πέμπτη 14 Μαΐου και ώρα 19:00 - 21:00, το Ιστορικό Αρχείο έχει τη χαρά και την τιμή να φιλοξενήσει στον χώρο του την παρουσίαση του βιβλίου του Επίτιμου Προέδρου του, κ. Κώστα Γαβρόγλου, με τίτλο «Ψηφιακότητα και Πανεπιστήμια. Όψεις ενός νέου καθεστώτος».
Την εκδήλωση διοργανώνουν το Κέντρο Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (ΚΕΑΕ) και οι εκδόσεις Ασίνη.
Με τον συγγραφέα θα συνομιλήσουν οι:
• Άννα Παπαέτη, Μουσικολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη του ERC MUTE στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
• Νίκος Βαφέας, Καθηγητής Ιστορικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας και Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης
Περισσότερες πληροφορίες: https://www.rchumanities.gr/vivlioparousiasi-gavroglu-psifiakotita-k-panepistimia/

🎥Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας: Ιωάννα Καρυστιάνη

Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ / Historical Archive NKUA 1 comment. "Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας - Ιωάννα Καρυστιάνη"