Αντιδικτατορικός Αγώνας 1967-1974. Ιστορία και μνήμη

24/07/2026

🔶Η κατάρρευση της χούντας μέσα από τα στρατόπεδα: Ιστορίες της επιστράτευσης του 1974

Η πτώση της δικτατορίας των συνταγματαρχών και η αποκατάσταση της Δημοκρατίας τον Ιούλιο του 1974 υπήρξαν η κορύφωση μιας σύνθετης και σταδιακής αποσάθρωσης του χούντας. Στην πορεία αυτή, η αποτυχημένη γενική επιστράτευση του Ιουλίου του 1974 αποτέλεσε μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές, καθώς αποκάλυψε με δραματικό τρόπο την οργανωτική ανεπάρκεια και την αποσύνθεση του καθεστώτος. Με αφορμή, λοιπόν, τη σημερινή επέτειο αποκατάστασης της Δημοκρατίας, δημοσιεύουμε ένα αφιέρωμα αποτελούμενο από τέσσερα διαφορετικά κείμενα που προσεγγίζουν την επιστράτευση του 1974 μέσα από συμπληρωματικές οπτικές.

Στο πρώτο κείμενο, ο ιστορικός Γιώργος Τσιρίδης εξετάζει τη συνολικότερη σημασία της επιστράτευσης, εντάσσοντάς την στη μακρά διαδικασία απονομιμοποίησης της δικτατορίας και της μετάβασης στη δημοκρατία. Στο δεύτερο κείμενο, μέσα από τη συζήτηση του Δημήτρι Γαρρή με τον Αργύρη Βασιλάκη, αναδεικνύεται η εμπειρία ενός φαντάρου στη Χίο και η εικόνα της χαοτικής λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού. Στο τρίτο κείμενο, παρουσιάζεται μία άγνωστη ως σήμερα επιστολή του επιστρατευμένου Μανόλη Αναγνωστάκη προς τον Λεωνίδα Κύρκο, η οποία αποτυπώνει το αισιόδοξο κλίμα των πρώτων εβδομάδων της Μεταπολίτευσης. Τέλος, στο τέταρτο κείμενο, η μαρτυρία του εφέδρου υπολοχαγού Καταδρομών Βασίλειου Μπεκιάρη φωτίζει την εμπειρία της Β΄ Μοίρας Καταδρομών και την αποτυχημένη αποστολή της προς την Κύπρο.

Ολόκληρο το αφιέρωμα εδώ: https://antidiktatorikos.uoa.gr/i-katarreusi-tis-xountas-mesa-apo-ta-stratopeda-h-epistrateush-tou-1974/

13/07/2026

🔴Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας: Ολύμπιος Δαφέρμος

//Με ιδιαίτερη χαρά, φιλοξενούμε σήμερα στη σελίδα μας τη συνέντευξη του Ολύμπιου Δαφέρμου. Η μαρτυρία του για τη συμμετοχή του στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, προσφέρει πολύτιμο υλικό για τη μελέτη της περιόδου αναδεικνύοντας εμπειρίες, επιλογές και προβληματισμούς που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του αγώνα κατά της χούντας. Τον ευχαριστούμε θερμά για την προθυμία του να μοιραστεί τις αναμνήσεις και τις σκέψεις του.

//Στη συζήτηση με τους Δημήτρι Γαρρή και Βαγγέλη Ζιώγα, ο κ. Δαφέρμος ανατρέχει στα χρόνια της εισαγωγής του στο Πολυτεχνείο, τον Σεπτέμβριο του 1967, μεταφέροντάς μας το δύσκολο κλίμα που επικρατούσε στους πανεπιστημιακούς χώρους κατά τα πρώτα χρόνια της δικτατορίας. Στη συνέχεια, περιγράφει τα πρώτα βήματα του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος και αναλύει τους λόγους για τους οποίους αποφάσισε να συμμετάσχει σε αυτό ως ανένταχτος και όχι ως στέλεχος κάποιας αντιστασιακής οργάνωσης. Ιδιαίτερη αναφορά πραγματοποιεί στις νόθες φοιτητικές εκλογές του 1972, στην εμπειρία της αναγκαστικής στράτευσής του από το καθεστώς και, τελικά, στη συμμετοχή του στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και το πέρασμα στην παρανομία ως τη Μεταπολίτευση. Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης, μας μιλά για το συγγραφικό του έργο γύρω από την ιστορία του φοιτητικού κινήματος και καταθέτει τις εκτιμήσεις του για τη σημασία του αντιδικτατορικού αγώνα και τη σύνδεσή του με τα ζητήματα και τις προκλήσεις του παρόντος.

//Η συνέντευξη είναι διαθέσιμη στο κανάλι του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, στο youtube

Ο Ολύμπιος Δαφέρμος γεννήθηκε το 1947 στην Αξό Ρεθύμνου. Σπούδασε μ...

10/07/2026

Την περασμένη εβδομάδα, στις 30/6/2026, έφυγε από τη ζωή ο Δημήτρης (Μίμης) Τσοπανίδης (1950-2026). Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1950. Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο και το 1968 εισήχθη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ως φοιτητής της Ιατρικής, συμμετείχε ενεργά στο αντιδικτατορικό κίνημα, από τις γραμμές της ΚΝΕ και της Αντι-ΕΦΕΕ. Συνελήφθη από την Ασφάλεια κατά το μεγάλο χτύπημα εναντίον των οργανώσεων του ΚΚΕ τον Φεβρουαρίου του 1974 και παρέμεινε κρατούμενος έως την πτώση της δικτατορίας. Κατά τη διάρκεια της κράτησής του υπέστη σκληρά βασανιστήρια τόσο στα κρατητήρια της Ασφάλειας όσο και στις στρατιωτικές φυλακές Μπογιατίου. Αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Κορυδαλλού στις 26 Ιουλίου 1974, μαζί με τους υπόλοιπους πολιτικούς κρατούμενους της χούντας.

Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας εντάχθηκε στο ΚΚΕ και εργάστηκε στις εφημερίδες Οδηγητής και Ριζοσπάστης, ενώ παράλληλα ολοκλήρωσε την ειδίκευσή του στην Πνευμονολογία. Ως γιατρός υπηρέτησε αρχικά στο Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία». Από το 1986 εργάστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Κέρκυρας, όπου διετέλεσε διευθυντής του Πνευμονολογικού Τμήματος.

Για την αναλυτική καταγραφή της αντιδικτατορικής δράσης του Δημήτρη Τσοπανίδη βλ. Λάμπρος Τόκας, «Τα παιδιά του Φλεβάρη. Μαρτυρίες συλληφθέντων αγωνιστών, 40 χρόνια μετά το χτύπημα στο κλιμάκιο του ΚΚΕ το 1973», Εκδ. Καστανιώτη 2014, σελ. 286-313.

23/05/2026

🔴Μια συζήτηση με τον ιστορικό Κωνσταντίνο Γ. Στράτο για το Κίνημα στο Ναυτικό

//Με αφορμή την 53η επέτειο του Κινήματος του Ναυτικού, αναδημοσιεύουμε σήμερα τη συνέντευξη που μας είχε παραχωρήσει, πέρυσι, ο ιστορικός Κωνσταντίνος Γ. Στράτος σχετικά με την ιστορία και τη μνήμη του Κινήματος. Τον ευχαριστούμε εκ νέου για τις ενδιαφέρουσες σκέψεις και παρατηρήσεις που είχε μοιραστεί μαζί μας.

//"Αναμφίβολα, η ανταρσία του «Βέλους» είναι το σπουδαιότερο γεγονός σε αυτή την ιστορία. (...) Η πράξη αυτή, επηρέασε και το αντιδικτατορικό κίνημα στο εξωτερικό, αλλά και την ίδια τη χούντα, πυροδοτώντας τη φυγή προς τα εμπρός του Παπαδόπουλου με την ελεγχόμενη «φιλελευθεροποίηση».
Εξίσου σημαντική όμως ήταν και η συμβολή των κινηματιών στη Μεταπολίτευση, μια ιστορία που δεν είχε λάβει αρκετή προσοχή.."

//"Αν και έκφραση του συντηρητικού χώρου, το Κίνημα του Ναυτικού χρησιμοποιήθηκε τόσο από τη Δεξιά, όσο και από τον αντίπαλό πολιτικό πόλο των πρώτων μεταπολιτευτικών δεκαετιών, την Αντιδεξιά. Η μεν Δεξιά το χρησιμοποίησε για να δείξει ότι συμμετείχε και εκείνη στον αντιδικτατορικό αγώνα, και άρα είχε κάθε λόγο να συμμετέχει στη διαμόρφωση του μεταπολιτευτικού πολιτικού σκηνικού. Η δε Αντιδεξιά το χρησιμοποίησε για να δείξει ότι δεν ήταν όλες οι ένοπλες δυνάμεις υπέρ της δικτατορίας, και ταυτόχρονα για να στερήσει από τη Δεξιά τους τίτλους ιδιοκτησίας, θα μπορούσαμε να πούμε, του Κινήματος, και κατ’ επέκταση την πολιτική νομιμοποίηση στη διαμόρφωση του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος. Το πιο ενδιαφέρον σε αυτή την ιστορία είναι ότι και οι δύο πλευρές αποσιωπούσαν τις ίδιες πτυχές του Κινήματος. Ο δυτικός, βασιλικός και αντικομμουνιστικός προσανατολισμός ήταν στον πυρήνα του πολιτικού στίγματος της συνωμοσίας, αλλά αποσιωπούνταν στο σύνολό του και από τους δύο πόλους."

Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: https://antidiktatorikos.uoa.gr/mia-syzitisi-me-ton-konstantino-strato-gia-to-kinima-tou-naytikoy/

20/05/2026

🔴Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας: Αλέκος Αλαβάνος

//Με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουμε σήμερα τη συνέντευξη του Αλέκου Αλαβάνου, μιας προσωπικότητας με ενεργή παρουσία στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα και στη συνέχεια με μακρά πολιτική διαδρομή στον χώρο της Αριστεράς. Η μαρτυρία του αποτελεί μία ακόμη πολύτιμη συμβολή στη μελέτη και κατανόηση του αγώνα κατά της χούντας, προσφέροντας εμπειρίες και οπτικές που φωτίζουν ποικίλες πτυχές της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας της περιόδου. Τον ευχαριστούμε θερμά για την εμπιστοσύνη του και την αποδοχή της πρότασής μας.

//Στη συζήτηση με τους Δημήτρι Γαρρή και Βαγγέλη Καραμανωλάκη, ο Αλαβάνος αναφέρεται στη μετάβασή του από τη μαθητική στη φοιτητική ζωή και στη δράση του στην Αντι-ΕΦΕΕ, αναδεικνύοντας βασικά χαρακτηριστικά, πρακτικές και μορφές οργάνωσης του φοιτητικού κινήματος. Παράλληλα, μιλά για την εμπειρία της αναγκαστικής στράτευσής του από το καθεστώς, για τη φυλάκιση και τα βασανιστήρια που υπέστη στα κρατητήρια της ΕΣΑ καθώς και για τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι αναφορές του στην περίοδο της παρανομίας μετά τη 17η Νοεμβρίου, στις απόπειρες εξόδου από τη χώρα, αλλά και στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, μέσα από έναν συνολικό και στοχαστικό απολογισμό της εποχής.

//Η συνέντευξη είναι διαθέσιμη στο κανάλι του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, στο youtube.

Ο Αλέκος Αλαβάνος είναι Έλληνας πολιτικός. Γεννήθηκε το 1950. Μετά ...

20/04/2026

🔴Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας: Ιωάννα Καρυστιάνη

//Με μεγάλη μας χαρά παρουσιάζουμε σήμερα τη συνέντευξη της Ιωάννας Καρυστιάνη στο antidiktatorikos.uoa.gr. Η εμπιστοσύνη της σε εμάς και η συνέντευξη που δέχθηκε να μας δώσει για τη συμμετοχή της στον αντιδικτατορικό αγώνα αποτελεί ιδιαίτερη τιμή και ευθύνη. Και παράλληλα, μια μοναδική συμβολή στην κατανόηση των γεγονότων που συνέβησαν στο φοιτητικό κίνημα αλλά και στην ανάδειξη της σημασίας της συλλογικής δράσης και της ιστορικής μνήμης. Θα θέλαμε να της εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες και από εδώ.

//Στην πλούσια συζήτηση με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη, η Καρυστιάνη ανατρέχει στα φοιτητικά της χρόνια και τη συμμετοχή της στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, ανακαλώντας μία πορεία με σημαντικούς σταθμούς όπως την ένταξη στην Αντι-ΕΦΕΕ, την εκλογή ως προέδρου στη Φοιτητική Ένωση Κρητών και την καθοριστική συμβολή στα γεγονότα της Νομικής και του Πολυτεχνείου. Παράλληλα, αναφέρεται στις συνθήκες κράτησης και τα βασανιστήρια στην ΕΑΤ-ΕΣΑ, στην εμπειρία της παρανομίας μετά την εξέγερση του Νοέμβρη καθώς και γενικότερα στις δυσκολίες της καθημερινότητας κατά τη διάρκεια της χούντας. Η αφήγησή της εκτείνεται μέχρι και την περίοδο της Μεταπολίτευσης, όπου μεταξύ άλλων προσπαθεί να συνδέσει τη λογοτεχνική δημιουργία με τα βιώματα τής Επταετίας.

//Η συνέντευξη, η πρώτη από μια σειρά στελεχών του αντιδικτατορικού κινήματος που θα ακολουθήσουν, είναι διαθέσιμη στο κανάλι του Ιστορικού Αρχείου ΕΚΠΑ, στο youtube.

www.youtube.com/watch?v=GsDMzisAm6k

1 comment. "Αφηγήσεις από την περίοδο της δικτατορίας - Ιωάννα Καρυστιάνη"