27/10/2022
Το παιδί μου δε μιλάει καθαρά! Πότε πρέπει να ανησυχήσω;
Συχνά γίνεται αντιληπτό από τους γονείς ότι το παιδί τους δε μιλάει καθαρά, όπως τα υπόλοιπα παιδιά της ηλικίας του. Κάποια πρώιμα σημάδια είναι τα εξής:
• Μιλά «μωρουδίστικα» και η ομιλία του δεν έχει καθαρίσει.
• Η άρθρωσή του δεν έχει ακρίβεια και ορισμένες φορές ακούγεται σαν να «μασάει» τις λέξεις.
Κατά συνέπεια οι γονείς, και κατ’ επέκταση το κοινωνικό περιβάλλον, δυσκολεύονται αρκετές φορές να καταλάβουν τι θέλει να πει το παιδί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα μπορεί να θεωρούν και την ομιλία του «χαριτωμένη» και φυσιολογική για την ηλικία του. Πότε όμως η ομιλία είναι φυσιολογική και πότε το παιδί παρουσιάζει αρθρωτικές και φωνολογικές διαταραχές;
Αυτό που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε είναι τα επίσημα στάδια κατάκτησης της φωνολογικής εξέλιξης, σε ποια ηλικία, δηλαδή, θα πρέπει να λέει σωστά τον κάθε ήχο. Οι ηλικίες, λοιπόν, κατάκτησης της ελληνικής γλώσσας είναι οι εξής:
Σε ηλικία 2,5 έως 3 ετών θα πρέπει να λέει λεξούλες με τους ήχους /μ/, /π/, /μπ/, /τ/, /κ/, /γκ/. Από 3 έως 3,5 ετών προσθέτει τους ήχους /ν/, /ντ/, /β/, /χ/, /γ/ και σε ηλικία 3,5- 4 ετών εμπλουτίζει ακόμα περισσότερο τους ήχους όπως /φ/, /σ/, /ζ/, /λ/ . Από 4-4,5 ετών λέει τους ήχους /θ/, /δ/, ενώ 4,5 έως 5 ετών συνεχίζει με τους ήχους /τσ/, /τζ/ και στην ηλικία των 5,5 με 6 ετών εμφανίζεται το /ρ/.
Όταν λοιπόν το παιδάκι σε ηλικία 4 ετών λέει «μπολώ» αντί για «μπορώ» δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Όταν όμως σε ηλικία 5 ετών λέει «λυνατός» αντί για «δυνατός», τότε πιθανόν να παρουσιάζει αρθρωτική ή φωνολογική διαταραχή και να χρειάζεται λογοθεραπευτική αξιολόγηση.
Αρθρωτικές και φωνολογικές διαταραχές
Τι σημαίνει τελικά διαταραχή της άρθρωσης; Όταν ένα παιδί δε μπορεί να τοποθετήσει σωστά τη γλώσσα, τα δόντια ή τα χείλη για να βγάλει τον κατάλληλο ήχο, τότε μιλάμε για αρθρωτική διαταραχή. Οι δυσκολίες που παρουσιάζονται είναι οι εξής:
• Αντικατάσταση φωνημάτων (π.χ. /χέλω/, αντί για /θέλω/).
• Παράλειψη φωνημάτων ή συλλαβών (π.χ. /κόα/ αντί για /κότα/, /καμέλα/, αντί για /καραμέλα/).
• Απλοποιήσεις συμπλεγμάτων (π.χ. /κύο/ αντί για /κρύο/).
• Αλλοιώσεις φωνημάτων π.χ. αντί για /ρ/ το παιδί παράγει έναν ήχο που ακούγεται σαν /γι/.
Από την άλλη μεριά, η φωνολογική διαταραχή αφορά παιδιά που έχουν δυσκολία στην αντίληψη, στην επεξεργασία και την οργάνωση των ήχων που απαρτίζουν το φωνολογικό σύστημα. Μια ολόκληρη ομάδα ήχων δεν έχει κατακτηθεί σωστά, συνεπώς πολλαπλοί ήχοι προφέρονται λανθασμένα, ενώ δε θα έπρεπε σύμφωνα με τη χρονολογική ηλικία. Σε αυτήν την περίπτωση το παιδί, ενώ μπορεί να παράγει τον ήχο μεμονωμένα, μέσα στη λέξη τον μπερδεύει με κάποιον άλλο. Παραδείγματος χάρη, ενώ μπορεί να πει τον ήχο /σ/ μεμονωμένα, θα πει όμως «θούπα» αντί για «σούπα», άμα του ζητηθεί.
Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι ότι, πριν την είσοδο στο δημοτικό σχολείο, η ομιλία του παιδιού θα πρέπει να σωστή και ξεκάθαρη, έτσι ώστε να μπορέσει το παιδί να ανταποκριθεί με επιτυχία στην ανάγνωση και τη γραφή.
Κατερίνα Ψαλιδοπούλου Λογοθεραπεύτρια MSc- Φιλολογος
