03/03/2026
Η ανθρωπότητα διαρκώς περνούσε και περνά ,όπως γνωρίζουμε οι νεωτεροι,κρίσεις με αποτέλεσμα πολεμικές συγκρούσεις σε διάφορες χρονικές περιόδους .
Μια από αυτές και η σημερινή,η τωρινή η οποία εξελίσσεται ανθρωποφάγα στις μέρες μας .
Οι άνθρωποι όπως έλεγαν οι παλαιοί μας, ξεχνούν πόσο ευτυχισμένοι είναι και χρειάζονται οι πόλεμοι να τους θυμίσουν πόσο ωραία περνούσαν χωρίς αυτούς .Ποσο όμορφη είναι η ζωή στον πανέμορφο ,φιλόξενο για την ανθρώπινη φυλή και τα άλλα όντα που πλούσια αναθρέφει ,πλανήτη μας .Και στα στερνά μακαρίζουν αυτούς που τους έπαψαν ,ενώ ήταν αυτοί που τους ξεκίνησαν .Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να ζει ελεύθερος. Με λογική,ελεύθερο πνεύμα και βούληση.Δυστυχώς πολλές φορές το ξεχνά .
Ας θυμηθούμε :Οι παλαιοί μας έδωσαν αμέτρητες χιλιάδες μάχες ,άλλες μικρότερες άλλες μεγάλες ,καίριες για την πατρίδα μας μα και για τη γηραιά ήπειρο την Ευρώπη .Δεν θα επεκταθώ περισσότερο σ’ αυτό ,φτάνει να θυμηθούμε πως αν οι αρχαίοι μας δεν είχαν σταματήσει να αντιστέκονται πολλάκις στους Πέρσες,σήμερα η Ευρώπη δεν θα υπήρχε με τη μορφή που γνωρίζουμε .Ισως να είχαμε εκλείψει και εμείς και οι υπόλοιποι της Ευρώπης .
Ας θυμηθούμε κάτι από τα έτη της Παλιγγενεσίας μας.
Μετά τη μάχη της Σπλάντζας και την καταστροφική στο Πέτα καθώς και την απομάκρυνση των Σουλιωτών στα Ιόνια Νησιά ο Ομέρ Βρυώνης και ο άλλος Κιουταχής αποφασίζουν και ξεκινούν την Α' πολιορκία του Μεσολογγίου. Τα Σπαρτιατόγγονα οι Μανιάτες παρά την μεγάλη αιμορραγία που είχαν υποστεί συγκρουόμενοι για αρκετά έτη με τους Οθωμανούς , συλλογίστηκαν βλέποντας τη Ρούμελη, πως αν μείνει πάντερμη και αβοήθητη, θα υποκύψει, έσπευσαν να βοηθήσουν αλαβία(ταχέως ).
Στις 23 Νοεμβρίου 1822 ο Πετρόμπεης μαζί με τον Ζαΐμη και τον Ντελληγιάννη με συνολικά χίλιους οκτακόσιους άντρες φτάνουν στη Ρούμελη. Ο Ηλίας Τσαλαφατίνος και ο Κουμουντουράκης, Μανιάτες οπλαρχηγοί, με ένα μέρος των συμπολεμιστών μπήκαν στο Μεσολόγγι για να ενισχύσουν την φρουρά. Ο Πετρόμπεης και οι άλλοι Μανιάτες Καπιτάνοι με συνολικά 800 εμπειροπόλεμους Μανιάτες ,κινήθηκαν για να ξεσηκώσουν τους ντόπιους κατοίκους και να χτυπήσουν τους Τούρκους από τα νώτα τους.
Οι Οθωμανοί επετέθησαν πανστρατιά , (αυτό συνέβη τη νύχτα των Χριστουγέννων), απωθήθησαν όμως με πλήρη επιτυχία από τους πολιορκημένους και έτσι λύθηκε η Α' πολιορκία του Μεσολογγίου, με μεγάλη φθορά των Οθωμανών .
Πάμε τώρα στα Δερβενάκια :
Την εποχή που ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης είχε περάσει και βρισκόταν πολεμώντας στην Ήπειρο, στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα εμφανίζεται ο μεγάλος Πασάς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ο Δράμαλης, (δύο ιππουρίδας είχε στο σκήπτρο του μόνον, μα ήταν ανίκητος.Σε αντίθεση με το Μόρα Βαλεσί που έφερε σκήπτρο με τρεις ιππουρίδας ή τον Καπουδανέ Πασσιά Αρχιναυάρχο που έφερε σκήπτρο με τεσσερις ιππουρίδας ) .Αυτός ευρισκόμενος ως επικεφαλής 50.000 περίπου ανδρών, προχωρά κατακαίει τη Θήβα και ευθύς αμέσως λαμβάνοντας ενισχυόμενος και άλλους μπουλουκτσήδες Οθωμανούς, κινείται προς την Πελοπόννησο το γνωστό Μόρα. Η κυβέρνηση βλέποντας την ..(κάθοδο των Οθωμανών) σκέφτηκε αρχικά να περιφρουρήσει τα στενά προ του Ισθμού για να παρεμποδίσει την κάθοδο του Δράμαλη. Έστειλε λοιπόν μαζί με άλλους οπλαρχηγούς και τον Μανιάτη Καπιτάνο Τσαλαφατίνο, να καταλάβουν τις διαβάσεις του Γερανείου. Η δύναμη όμως αυτή όντας μικρή ,αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να συμπτυχθεί με άλλες δυνάμεις στην Κόρινθο. Η Ελληνική Κυβέρνηση (πάνα πεί το "Εκτελεστικό όργανο ") πανικοβλήθηκε από την πολυάριθμη εισβολή του Δράμαλη και έσπευσε να διασωθεί που αλλού ;Μα στα πλοία που βρίσκονταν στον Αργολικό Κόλπο. Κλείστηκαν εκεί προφυλαγμένοι από τον κίνδυνο ,άφησαν το λαό και τους οπλαρχηγούς να καίγονται .
Ο Κολοκοτρώνης μαθαίνοντας την εισβολή του Δράμαλη στο Άργος αμέσως συναντήθηκε με τον Πετρόμπεη, τον Υψηλάντη και τον Κρεββατά και σε σύσκεψη αποφασίστηκε: α) 200 άνδρες με τους οπλαρχηγούς Κατσάκο και Μπαρμπιτσιώτη να καταλάβουν το κάστρο του Άργους ώστε να καθυστερήσουν το Δράμαλη και β) να κάψουν τους καρπούς ώστε να δημιουργήσουν πρόβλημα ανεφοδιασμού στο Δράμαλη. Όταν οι 200 άνδρες έφθασαν στο κάστρο του Άργους είδαν με έκπληξη και μεγάλη χαρά να κυματίζει η Ελληνική Σημαία.
Τι είχε συμβεί όμως ; Όπως γράφει στην ιστορία του ο Δ. Τρικούπης: "Κατήντησε δε εις τόσην αδυναμίαν (εννοεί το Εκτελεστικό),ώστε ούτε καν τον άργυρον να προφυλάξη εδυνήθη, τον εκ των εκκλησιών και μοναστηρίων συναχθέντα και κατατεθέντα έν τινι πλοίω, όθεν τον ήρπασαν ναύται έξωθεν ορμήσαντες επί λόγω οφειλομένων μισθών. Μόνος ο Θανάσης Καρίγιαννης, Μανιάτης, ευρεθείς εν Άργει ταις ημέραις εκείναις της φυγής, της αρπαγής, της καταπιέσεως και του τρόμου, και ευρών δέκα ομόφρονάς του ανέβη αυθόρμητος και άφοβος εις το φρούριον του Άργους και ύψωσε σημαία". Ο άλλος τώρα ο Πρόκετ Ώστεν στην ιστορία του επισημαίνει και γράφει ότι η κατάληψη του φρουρίου του Άργους "ανήκει εις τας γενναιοτέρας και αποτελεσματικοτέρας εκδουλεύσεις του αγώνος εκείνου". Επειδή όμως το νερό του Φρουρίου δεν επαρκούσε για μέρες, στο Κάστρο παρέμειναν οι άντρες του Μπαρμπιτσιώτη και του Καρίγιαννη ενώ οι λοιποί με τον Υψηλάντη,τους Μαυρομιχαλαίους και τον Πάνο Κολοκοτρώνη απεχώρησαν και κατέλαβαν τις διαβάσεις ώστε να εμποδίσουν την προέλαση του Δράμαλη προς το παλιό κέντρο και μέχρι πρότινος έδρα του Μόρα Βαλεσί την Τρίπολη.
Στο μεταξύ οι Έλληνες είχαν προλάβει και είχαν ήδη πυρπολήσει τη συγκομιδή των Αργολικών Κάμπων και ο Δράμαλης ευρισκόμενος σε πολύ δύσκολη θέση αποφάσισε να επιστρέψει στην Κόρινθο.
Αυτή του την απόφαση της οπισθοχώρησης ,εύστοχα μάντευσε ο Κολοκοτρώνης που συνέλαβε το σχέδιο του εγκλωβισμού του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων που προσεφέροντο για τον "εξ ενέδρας" πόλεμο. Το σχέδιο αυτό έγινε αποδεκτό και αποφασίστηκε να προωθηθούν αμέσως επίλεκτα τμήματα με τους πάνοπλους αντρες τους υπό τον Παπαφλέσσα,τον Υψηλάντη και το Νικηταρά,καθώς και τους Μανιάτες των σωμάτων των Καπιτάνων Δουράκη, Καπετανάκη, Κουμουνδουράκη ,Χρυσοσπάθη και άλλων ,για να καταλάβουν τα στενά των Δερβενακίων.
Έτσι στις 26 και 27 Ιουλίου 1822 γράφτηκε λαμπρή νικηφόρα σελίδα της Παλιγγενεσίας του 1821.
Η στρατιά του Δράμαλη, οπισθοχωρούσα , δέχτηκε φοβερή, και αιφνιδιαστική επίθεση των Ελλήνων και η φθορά της ήταν παρά πολύ μεγάλη .
Λίγα λόγια για το ηρωικό Μανιάκι :
Ο στόλος του Οθωμανό Αιγυπτίου Ιμπραήμ Πασά καταφθάνει στες 24 μηνός Φεβρουαρίου του έτους 1825 στη Μοθώνη και αποβιβάζει 4.500 τακτικούς πεζούς και 500 επίλεκτους ιππείς. Ο στρατός αυτός που ήταν άρτια ,πολύ καλά εκπαιδευμένος και οργανωμένος από πολλούς Γάλλους αξιωματικούς·που προσέτρεξαν στο κάλεσμα του πατέρα του Ιμπραχήμ να φτιάξει ικανότατο στρατό με το αζημίωτο ,ενισχύθηκε με άλλους 6.000 τακτικούς πεζούς,άλλους 500 ιππείς και ισχυρό ικανότατο πεδινό πυροβολικό,με ξένους εκπαιδευτές και πυροβολητές .
Στην αυτή περίοδο που αναφέρομαι ο Ιμπραήμ βρήκε τους Έλληνες πολεμιστές σε πολύ άσχημη και αθλεία κατάσταση.
Ο εμφύλιος των πολιτικών ταγών με τους στρατιωτικούς, τους είχε διαιρέσει και το μίσος και οι κακουχίες είχαν κυριαρχήσει απ’ακρη σ’ακρη σε όλες τις εκδηλώσεις των κύριων παραγόντων της επανάστασης. Ο Θοδωράκης Τζεργίνης Κολοκοτρώνης είχε φυλακισθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους, οι οποίοι τον φοβόντουσαν λες και δεν είχε κάνει τόσα καλά για την πατρίδα και έπρεπε να τον μαντρώσουν ως κοινό ληστή .Να πει κανείς πως τους έφταιξε σε κάτι ο Στρατηγός ;Τους εμπόδιζε ως φάνηκε στην εξουσία και χαλούσε τις κυριαρχικές τους διαθέσεις .
Έμπροσθεν ομως του κινδύνου που διέτρεχε η Επανάστασις και φυσικά ευρισκόμενοι κάτω από την πίεση του Πελοποννησιακού λαού τον ελευθέρωσαν .
"Οι Πελοποννήσιοι εξεγέρθησαν όντας ευρισκόμενοι άοπλοι πεινασμένοι κυνηγημένοι μεσα στον ίδιο τους τον τόπο .Όμως αγρίεψαν τόσο βλέποντας την όλη κατάσταση που επικρατούσε από την Διοίκηση ,προβλέποντας τον εξανδραποδισμό και αφανισμό τους .Ο παχύσαρκος Μπραχίμης είχε λάβει ρητές εντολές από το Σουλτάνο .Να τους κόψει όλους ,να μην αφήσεις λίθο επι λίθου ούτε δέντρα μήτε ζωντανά και να εφαρμόσει την τακτική της καμμένης γης . Έπειτα ,του είχε δοθεί η άδεια να φέρει εποίκους από την Ανατολία και άλλους τόπους μαζί με Κρητότουρκους και να τον κατοικήσουν,και να αναλάβει αυτός ο Ιμπραήμ ως κτήση του ολόκληρο το Μοριά ."
Η πολιτική ηγεσία είδε τις επιθετικές διαθέσεις και τις αντιδράσεις του λαού ,και την απραξία των επανομεριτών με τους ξενομερίτες φίλους τους (Βούλγαρους Μαυροβούνιους Αρβανίτες κλπ μισθοφόρους )οι οποίοι περνούσαν απέναντι με τη δικαιολογία πώς ήθελαν να αντισταθούν και να πολεμήσουν στον τόπο τους,φυγοπόλεμοι μαζί με εκείνους που κατήλθαν αρχικά ως βοήθειά τους για σίγουρη νίκη στην εμφυλιακή σύρραξη στο Μοριά.
Ετσι αναγκάστηκαν να βγάλουν από το ανήλιαγο μπουντρούμι του τον Θοδωράκη.Και του ανέθεσαν την ηγεσία του στρατιωτικού τμήματος για την απόκρουση του Ιμπραήμ.
Παράλληλα δε με τον Κολοκοτρώνη κινήθηκε ο Παπαφλέσσας υποστηρικτής της Κυβέρνησης , και τότε Υπουργός Εσωτερικών, που είχε πρωτοστατήσει ,έστω υστερόβουλα και κατά τα φαινόμενα στην απελευθέρωση του Κολοκοτρώνη.
Ο Παπαφλέσσας κατευθύνθηκε και οχυρώθηκε στο χωριό Μανιάκι(στη Μεσσηνία) με 700 περίπου αγωνιστές , μεταξύ των οποίων και αρκετοί Μανιάτες, με επικεφαλής τον Βοϊδή Μαυρομιχάλη. Η μάχη ήταν σίγουρα άνιση,και το χειρότερο ο τόπος ακατάλληλος.
Οι Έλληνες της Πελοποννήσου πολέμησαν σθεναρά και γενναία στο Μανιάκι μέχρι την τελευταία τους πνοή , ήταν όμως αδύνατον να κρατήσουν τα ταμπούρια, βαλλόμενοι από τα εύστοχα πυρά του πυροβολικού του Ιμπραχήμ που τα τίναζε όλα στον αέρα μαζί και τους ίδιους.Ήταν ακατόρθωτο να συγκρατήσουν την πλημμυρίδα των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιμπραήμ, κατά τον ιστορικό Φραντζή 900 ήταν οι Έλληνες ,(προσωπικά θεωρώ πως δεν ξεπερνούσαν τους 700 συγκρίνοντας διάφορες αλλες πηγές )διότι ορισμένοι βλέποντας το ακατάλληλο του τόπου δεν εστάθησαν για να πολεμήσουν,και έφυγαν δηλώνοντας πως προτιμούν να πεθάνουν παίρνοντας πολλούς Οθωμανούς μαζί τους ,παρά να αποδεκατιστούν από το πυροβολικό των Τούρκο Αιγυπτίων .Σίγουρα πολύ πάνω από 2.500 οι Αιγύπτιοι τακτικοί συν τη δύναμη του πυροβολικού τους και των εξελιγμένων όπλων τους ,και το πλεονέκτημα που φυσικά τους έδινε το ιππικό τους.Το οποίο αριθμούσε περισσότερους από 500 έμπειρους ιππείς,οι οποίοι ρίχτηκαν στη μάχη . Ο ήρωας Παπαφλέσσας βρήκε ένδοξο θάνατο κρατώντας τον τόπο που επέλεξε ,όπως και οι Μανιάτες Καπιτάνοι Πιέρος και Βοϊδής Μαυρομιχάλης με τους άντρες τους.Ομοίως και οι Καπιτάνοι Θ. Καπετανάκος και Δ. Πουλικάκος.
Μετά τη μάχη στο Μανιάκι που έγινε την 1η Ιουνίου του έτους 1825 ο Ιμπραήμ ξεχύθηκε στην Πελοπόννησο την οποία κατάκαυσε και ρήμαξε, πλην της Μάνης.
Κατά τους τελευταίους μήνες του έτους 1825 μετείχε με αρκετό στρατό στη δεύτερη πολιορκία του ηρωϊκού Μεσολογγιού που κράτησε ένα έτος περίπου και έληξε με την ηρωϊκή έξοδο των πολιορκημένων.Η οποία έμεινε σαν φωτεινό ορόσημο στην Ιστορία των νεότερων Ελλήνων και όχι μόνον . Μετά την πτώση του Μεσολογγίου τον ηρωικό αγώνα που έδωσαν τέλος την ηρωική έξοδο με αποτέλεσμα το χαμό των αδελφών μας ,ο Ιμπραήμ επανέρχεται στην Πελοπόννησο.
‘Ετσι καταλαμβάνει ένα μέρος της Αχαΐας και έπειτα στέλνει επιστολή στη Μάνη ,στον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη και τον διατάσσει εντός δέκα ημερών να προσέλθει μαζί μ' όλους τους προκρίτους (Γεροντία )και Καπιτάνους της Μάνης να τον προσκυνήσουν, αλλιώς θα την κυριεύσει ,θα την αφανίσει θα την εξαφανίσει ως τοπο ,και δε θα ξανακούσει ποτέ κανείς να γίνεται λόγος για τη Μάνη .
Ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης αφού συσκέπτεται με τους άλλους Καπιτάνους συντάσσει γραφή και απαντά ως εξής:
"Ελάβομεν το γράμμα σου, εις το οποίον είδωμεν να μας φοβερίζεις, ότι αν δεν σου προσφέρομεν την υποταγήν μας θέλεις εξολοθρεύσεις τους Μανιάτες και την Μάνην. Διά τούτο και ημείς σε περιμένομεν με όσες δυνάμεις θελήσεις".
Ο Ιμπραήμ μετά απο την άρνηση των Μανιατών να προσέλθουν και τον προσκυνήσουν, ξεκινά με 1800 περίπου τακτικούς πεζούς ,με αναρίθμητα μπουλούκια ατάκτους ,και 500 ιππείς από την Καλαμάτα ,και ταχέως με το ξημέρωμα ,εξορμά για να τους υποτάξει να τους αφανίσει . Οι Μανιάτες,αρχικά 1200 πολεμιστές , οχυρώνονται στη Βέργα του Αλμυρού. Η Βέργα ήταν ένα ξερολίθινο τείχος ύψους ενός μέτρου περίπου και μήκους περισσότερο του ενός χιλιομέτρου, που κτίστηκε παλιότερα από τους Μανιάτες, σαν ταμπούρι. Εκεί ήταν όλοι οι αρχηγοί των Μανιατών:ο Κωνσταντόμπεης, ο Μαυρομιχάλης ο Γιωργάκης, ο Αναστάσης και Ηλίας Κατσάκος, ο Διονύσιος Τρουπάκης - Μούρτζινος, ο Στέφανος και Νίκος Χρηστέας, ο Γ. και ο Στ. Καπετανάκης, οι Κατσιφαραίοι, ο Γαλάνης Κουμουντουράκης, ο Κοσσονάκος, ο Σ. Πικουλάκης·οι Καπιτάνοι του Οιτύλου με τους μαχητές τους όπως οι Στεφανόπουλοι με Κατσουρμπαίους Βαβάκους Μπονάκους(Κονάκηδες) ,Σπανέους Τσιγκάκους Γεωργόπουλους (συγγενείς τους που ήρθαν από τα Σκυφιάνικα).Με Γερακάρηδες και Κατζουλέους με αρχηγό τους τον Αντρέα Κατζουλέα, Καραβοκυράκηδες Στρατηγέους,Ξανθάκηδες Νοβάκους Μπογέους Αλευράδες ,ο Σαλαφατίνος και άλλοι.Έπειτα οι Ραζέλοι ,κι άλλοι αρκετοί Μεσομανιάτες. Πρώτο επιτίθεται το πολυάριθμο επίλεκτο ιππικό του Ιμπραή, προσπαθώντας να τους ξαφνιάσει να τους διασπάσει και να τους διασκορπίσει , το οποίο αναγκάζεται να υποχωρήσει λόγω της σθεναρής αντίστασης από τις συνεχόμενες αδιάλειπτες ομοβροντίες πυρών των Αγωνιστών Μανιατών ,και της μορφολογίας του εδάφους .Έπειτα ακολουθούν οι άτακτοι που εξορμούν στο χαμηλό τείχος, αλλά αποδεκατίζονται από τα εύστοχα πυρά των ακλόνητων αμυνόμενων εμπειροπόλεμων Μανιατών . Φτάνει έπειτα ο τακτικός στρατός, με επικεφαλής Ευρωπαίους ανώτερους αξιωματικούς και επιχειρεί με αλλεπάλληλες επιθέσεις να ανατρέψει την σθεναρή άμυνα που προέβαλαν οι Μανιάτες .Ετούτοι ακλόνητοι στις θέσεις τους προκαλούν μεγάλες απώλειες στους επιτιθέμενους. Στην ένατη επίθεση των Αιγυπτίων, ένας Σκυφιάνος Μανιάτης Γεωργόπουλος με 20 άνδρες του βγήκε από το τείχος χωρίς να γίνει αντιληπτός και επιτίθεται κατευθείαν στα νώτα του εχθρού.
Οι Αιγύπτιοι που δέχτηκαν την απροσδόκητη επίθεση, αιφνιδιάστηκαν και τράπηκαν σε φυγή, μεταδίδοντας τάχιστα τον πανικό σε ολόκληρη την εχθρική παράταξη που υποχωρεί ,αυτά στις 6 του έτους 1826.
Τις επόμενες δυο μέρες συνεχίστηκαν οι επιθέσεις των Τούρκο Αιγυπτίων και του ιππικού τους κατά της Βέργας, αλλά οι επιθέσεις ήταν κάπως ασθενέστερες και εύλογα αποκρούστηκαν εύκολα από τους Μανιάτες.
Ας δούμε πώς περιγράφει ο ιστορικός Φραντζής τα συναισθήματα του Ιμπραήμ για την πλήρη αποτυχία του στη Βέργα καθώς και έπειτα για τα γεγονότα στη μάχη του Δυρού:
"….κατ' εκείνην την στιγμήν άξιον θέας ήτο να βλέπη τις πίπτοντας τους εχθρούς σωρηδόν έξωθεν του τείχους, οίτινες και δειλιάσαντες, τελευταίον οπισθοδρόμησαν. Αλλ' ο αλαζών Ιμπραχήμης ιδών την ανέλπιστον εκείνην θραύσιν του στρατεύματός του, πλήρης θυμού διέταξε πάραυτα και επεβιβάσθησαν 3.500 Οθωμανοί εις τα εν Καλάμαις ελλιμενισμένα εχθρικά πλοία, διατάξας ν' αποβιβασθώσι κατά το όπισθεν μέρος της Μάνης εις μίαν δύσβατον θέσιν, επ' ελπίδι του, ότι οι Έλληνες ήθελον αφήσει κενήν την θέσιν της Βέργας, και ήθελον τρέξει προς υπεράσπισιν των οικογενειών των, ώστε τούτου γενομένου να εισβάλη τότε ο Ιμπραχήμης εκ των όπισθεν εις την Μάνην από το μέρος της Βέργας. Προ δε της ανατολής του ηλίου ήτοι την 23 Ιουνίου έφθασαν τα εχθρικά πλοία εις το Βηρόν (Διρό),μεταξύ της Τζίμοβας και του Πύργου, μη όντος εκεισε λιμένος, και άνευ αναβολής απεβίβασαν εις την ξηράν τους 3.500 εχθρούς, αλλά με μεγάλην δυσκολίαν δια το δύσβατον και το πετρώδες του τόπου, ως εκ περιστάσεως δέ αγαθής ευρέθησαν κατά το μέρος εκείνο 209 οπλοφόροι Μανιάται, εκ δε των προκρίτων ο Πιέρος Μαυρομιχάλης, ο Δημήτριος, υιός του Π. Μαυρομιχάλη (ει και νέος τότε ων), οίτινες διέταξαν τους ρηθένετες 200 οπλοφόρους να κτυπώσιν αφόβως τους εχθρούς, διέταξαν δε ταυτοχρόνως και έκρουσαν τούς κώδωνας των Εκκλησιών, προσκαλέσαντες τους Ιερείς, άνδρας, γυναίκας και παίδας όσους ευρέθησαν. Έγραψε δ' εν ταύτω και ο Δ.Π. Μαυρομιχάλης προς τω εν Αλμυρώ ευρισκόμενον Ελληνικόν στράτευμα την εις το Βηρόν κατάπλευσιν των εχθρικών πλοίων, και την απόβασιν των εχθρών. ...Αλλ'εν τοσούτω η εν Βηρώ απόβασις των εχθρών εξηκολούθει αφ' ενός μεν μέρους με κραυγάς, αφ΄ετέρου δε με τον κτύπον των κωδώνων των Εκκλησιών, ώστε έφθασαν και τινες ακόμη ολίγοι οπλοφόροι Έλληνες, και εν πλήθος γυναικών Μανιατισσών, και δύο Αρχιερείς μετά των Ιερέων. Και οι μεν Μανιάται επυροβόλουν με τα όπλα, αι δε γυναικες εμάχοντο με τας πέτρας και τα δρέπανα, ώστε όχι μόνον εφονεύοντο και επληγώνοντο οι αποβιβαζόμενοι εχθροί, αλλά και δια το πετρωδες και το δύσβατον του τόπου, ούτε να φυλαχθώσιν εδύνατο, ούτε να πλησιάσωσι ποσως δια να τοις βοηθώσι και να πυροβωλωσι με τα κανόνια κατά των Μανιατών. Επί κεφαλής δε τόσων ανδρων, όσω και των γυναικων ίσταντο οι Αρχιερείς και οι Ιερείς εμψυχούντες, και προτρέποντες αυτούς εις την των εχθρών αντίκρουσιν με όλην των την καρτερίαν, και γενναιοψυχίαν. Αι δε πέτραι έπιπτον ως χάλαζα επι των κεφαλών των εχθρών".
Έπειτα από την σθεναρή αντίσταση των Μανιατών και Μανιατισσών στον όρμο του Διρού, οι Αιγύπτιοι αναγκάστηκαν να επιβιβαστούν καταδιωκώμενοι όπως όπως στα πλοία των και να επιστρέψουν συντετριμμένοι και αποδεκατισμένοι στην Καλαμάτα.
Έπειτα τον μήνα Αύγουστο του 1826 ο Ιμπραήμ επιχειρεί να καταλάβει τη Μάνη με μια νέα επίθεση, αυτή τη φορά στην Ανατολική Μάνη.Θεωρούσε ακόμα πως μπορούσε να την υποτάξει επιχειρώντας από άλλο σημείο . Αλλά και πάλι οι ηρωικοί Μανιάτες ταμπουρώθηκαν στο χωριό Πολυάραβο "Πολυάρανο"αντιμετωπίζοντας πάλι με μεγάλη επιτυχία τους Αιγύπτιους που πλέον αποδεκατισμένοι , αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν οριστικά το σχέδιο της υποταγής της Μάνης.
Με τούτες τις νικηφόρες μάχες σε Αλμυρό, σε Διρό και στον Πολυάραβο οι Μανιάτες, άνδρες και γυναίκες, για άλλη μια φορά απέδειξαν το υψηλότατο, ελεύθερο γενναίο και αδούλωτο φρόνημά τους.
Δεν υπολόγισαν καθόλου το πανίσχυρο και καλά οργανωμένο τακτικό στράτευμα του Ιμπραήμ το πανίσχυρο ιππικό του και τα μπουλούκια του που είχε καθυποτάξει τους Επανωμερίτες Ρουμελιώτες και άλλους που προσέτρεξαν να τον προσκυνήσουν φιλώντας το μέστι του (παντούφλα)!Ούτε λογάριασαν τίποτε οι Μανιάτες και Μοραΐτες,όταν εκείνος επιστρέφοντας επιχειρούσε κατακαίγοντας όλη την Πελοπόννησο λες και του έφταιγαν σε κάτι τα ζωντανά οι πέτρες ,τα δέντρα !
Είχε καταφέρει επιχειρώντας συνεπικουρούμενος των στρατευμάτων του Κιουταχή Πασά, που δρούσαν ενωρίτερα στην Στερεά Ελλάδα, να οδηγήσει την Ελληνική Επανάσταση σε φοβερά κρίσιμο σημείο και αδιέξοδο .
Οι Μανιάτες όμως πολεμώντας στα ίσα "στο στέκο του στεκού"όπου και αν τον συναντούσαν ,με τις αποτελεσματικές νίκες τους ,οι οποίες απέβησαν θανατηφόρες για τα στρατεύματα του Τουρκοαιγύπτιου οπως και οι Μοραΐτες ,με τις αποτελεσματικές επιδρομές και πλαγιοκοπήσεις τους κατάφεραν να αποδεκατίσουν το στρατό του και να "λιγώσουν"το θηρίο που ονομαζόταν Ιμπραχήμ Πασσάς της Αιγύπτου .Εκείνος πλέον με τον εναπομείναντα ολιγάριθμο στρατό του περίμενε να σταλούν ενισχύσεις και στρατός από τον πατέρα του καθηλωμένος ανίσχυρος,θυμωμένος .Τόσο που τα έβαζε με τα ορφανά και τα γυναικόπαιδα ,προκειμένου να τα πουλήσει στα σκλαβοπάζαρα.
Οι Έλληνες ποτέ δεν έκαναν επεκτατικούς πολέμους ,τους αρκούσε ο πανέμορφος τόπος τους η πολύτιμη ξεχωριστή και μοναδική Πατρίδα μας με τον παγκόσμια μοναδικό πολιτισμό της .
Η Ελευθερία το υπέρτατο Αγαθό .
Οι Ελληνες το γνωρίζουν καλά ,και την έχουν εξαγοράσει με το αίμα τους ανά τους αιώνες .Ας είναι ελαφρύ το χώμα,όπου γης που σκέπασε τους ήρωες Προγόνους μας .
Π.Ευθυμιου Κομνηνός
Ιστορικός ,συγγραφέας
