23/01/2020
Η ανομία για τον Merton
εμφανίζεται σε περιπτώσεις διάστασης μεταξύ των κοινωνικών στόχων και των
διαθέσιμων νόμιμων μέσων για την πραγμάτωσή τους. Η αποδοχή της ύπαρξης
αυτής της διάστασης και κατά συνέπεια της ανομίας φαίνεται ότι προέρχεται εν μέρει
από προσωπικά του βιώματα, καθώς ο εγκληματολόγος γεννήθηκε το 1910 σε
φτωχογειτονιά της Νότιας Φιλαδέλφεια. Η διάσταση αυτή ανάμεσα στους στόχους
για οικονομική ανάπτυξη του κάθε ατόμου, τους οποίους προωθεί η Αμερικάνικη
κοινωνία και στα νόμιμα μέσα που διαθέτει κανείς για να τους πραγματοποιήσει (καλά
αμειβόμενη απασχόληση, εκπαίδευση κλπ), τα οποία δεν παρέχονται στο κάθε μέλος
της κοινωνίας εξίσου, προκαλεί κοινωνική ανισότητα και ένα αίσθημα αδικίας. Αυτοί
που υφίστανται την αδικία αυτή κατακλύζονται από έντονη ψυχική ένταση και
αισθήματα ματαίωσης με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις να ωθούνται στην τέλεση
εγκληματικών πράξεων (θεωρία της έντασης - strain theory). Αίτια της ψυχικής
αυτής έντασης αποτελεί η θέση ορισμένων πολιτισμικών αξιών και προτύπων.
Αυτή που ουσιαστικά είναι υπεύθυνη για την πρόκληση του εγκλήματος είναι η ίδια η
κοινωνία, εφόσον δεν ενδιαφέρεται για τον τρόπο επίτευξης των στόχων που η ίδια
θέτει, επιβραβεύοντας μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις με κύρος, δύναμη, κοινωνική
θέση και εξουσία εκείνους που με αμφίβολα ή ακόμα και παράνομα μέσα απέκτησαν τα
πολυπόθητα αγαθά. Οι κανόνες ελέγχου μιας τέτοιας σαθρής κοινωνίας, παρακμάζουν
και υποβαθμίζονται σε τέτοιο βαθμό, που ακόμα και τα ίδια τα μέλη της κοινωνίας
χάνουν την πίστη τους στη λειτουργία τους και δρουν με τρόπο ωφελιμιστικό,
χρησιμοποιώντας ακόμα και παράνομα μέσα για να πετύχουν τον πολιτισμικά
καθιερωμένο στόχο, έχοντας ως γνώμονα το προσωπικό τους κέρδος. Μελετώντας την
προσέγγιση αυτή, μπορεί να καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι η οργάνωση και η
αποδιοργάνωση μιας κοινωνίας δεν είναι έννοιες που αποκλείουν η μία την άλλη.
Αρκετές από τις πολιτισμικές αξίες που έχουν επιθυμητές συνέπειες (φανερές
λειτουργίες) συχνά εμπεριέχουν ή παράγουν ανεπιθύμητες συνέπειες (λανθάνουσες
λειτουργίες). Η έννοια των φανερών και λανθάνουσων λειτουργιών αποτελεί μια ακόμα
σημαντική συμβολή του Μerton στις επιστήμες της κοινωνιολογίας και της
εγκληματολογίας.