14/03/2023
Ημέρα του π σήμερα! Ο αριθμός π έγινε η αφορμή να γιορτάζεται η επιστήμη των Μαθηματικών κάθε 14 Μάρτη (η 3/14 στην αμερικάνικη γραφή).
Το π είναι ο αριθμός που μας λέει πόσες φορές χωράει η διάμετρος ενός κύκλου στην περιφέρειά του. Ούτε 3, αλλά ούτε και 4, μα περίπου (!) 3,14. Όμως το π είναι άρρητος αριθμός, επομένως όχι μόνο έχει άπειρα δεκαδικά ψηφία, αλλά δεν υπάρχει και μια αλληλουχία αριθμών που να επαλαμβάνεται επ' άπειρον όπως π.χ. στο 4/3 = 1,333... ή το 19/21 = 0,904761904761... Άρα κάθε ψηφίο που έπεται, προκύπτει τυχαία και δεν μπορούμε να το προβλέψουμε με ακρίβεια. Όμως συμβαίνει το εξής! Αν κόψουμε ένα οποιοδήποτε τμήμα των δεκαδικών ψηφίων του, ας πούμε από το 100ο μέχρι το 200ο, τότε το κάθε ψηφίο θα εμφανίζεται "περίπου" 10 φορές, δηλαδή θα έχω "περίπου" 10 άσσους, 10 δυάρια, 10 τριάρια... Αντίστοιχα αν κόψουμε το 1000ο μέχρι το 2000ο, θα έχουμε 100 άσσους κ.ο.κ. Άρα στα άπειρα δεκαδικά ψηφία, όλα τα ψηφία από 0 μέχρι 9 εμφανίζονται "περίπου" ίσες φορές. Παρόλη αυτήν την τυχαιότητα, υπάρχουν κομμάτια που δεν φαντάζουν τυχαία παρόλο που είναι, όπως τα 6 συνεχόμενα 9αρια που ξεκινάνε από το 762ο δεκαδικό. Μάλιστα, είναι "σχεδόν σίγουρο" ότι οποιαδήποτε πεπερασμένη αλληλουχία αριθμών και αν σκεφτούμε, "κάποτε" θα προκύψει μέσα στα δεκαδικά του π. Αν δηλαδή αντιστοιχήσουμε το 11 με το ελληνικό γράμμα Α, το 12 με το Β και συνεχίζοντας το Ω με το 34, και γράψουμε την λέξη "ΓΕΙΑ" με ψηφία, δηλαδή 13151911, αυτή η αλληλουχία θα προκύψει στα δεκαδικά του π κάποια στιγμή και ο αριθμός θα μας "χαιρετήσει". Μάλιστα δεν θα προκύψει μόνο αυτή η λέξη, αλλά ολόκληρα κείμενα... Θα προκύψει όλος ο Ερωτόκριτος, τα άπαντα του Καζαντζάκη, αλλά και τα έπη του Ομήρου. Θα προκύψουν όλες οι λέξεις που είπαμε και θα πούμε, αλλά και όλες οι σκέψεις που είχαμε και δεν είπαμε ποτέ...
Η εικόνα αποτελεί καλλιτεχνική αναπαράσταση της συχνότητας εμφάνισης των ψηφίων 0 έως 9 στα δεκαδικά του π. Ένα έργο του Martin Krzywinski.