საეკლესიო ბიბლიოთეკა

წმინდა ბასილი დიდი

"როგორც წინამძღვარს მართებს, წინამძღოლობდეს საძმოს ყველაფერში, ისევე დანარჩენებსაც აკიდრიათ ვალდებულება, ტომ თუკი ოდესმე გაჩნდება ეჭვი წინაძღვრის შესახებ, მის რომელიმე შეცდომასთან დაკავშირებით, მიუთითონ მას. მაგრამ იმისათვის, რომ არ დაირღვეს წესრიგი, მითითება მართებთ იმ ძმებს, ვინც აღემატება სხვებს ასაკითა და სიბრძნით" (ასკეტიკონი; ვიქტორია ჯუღელის თარგმანი).

წმინდა ბასილი დიდი

"თუკი სწორად შესწირე, მაგრამ სწორად არ გაჰყავი, შესცოდე (დაბ. 4.7). ჩვენ კი, როდესაც გვგონია, რომ მცნებათაგან ერთი თუ შევასრულეთ ასე თუ ისე, - ვერ ვიტყოდი, რომ შევასრულეთ, რადგან ყველა მცნებას, მოძღვრების ჯანსაღი მნიშვნელობის შესაბამისად, ერთმანეთთან ისეთი კავშირი აქვს, რომ ერთის დარღვევით, აუცილებლობით, მასთან ერთად ირღვევიან დანარჩენებიც, - არ ველით რისხვას იმათ გამო, რომლებიც უგულებელვყავით, არამედ ველოდებით პატივს იმ ერთის გამო, რომელიც თითქოსდა სწორად აღვასრულეთ. ვინც მიცემული ათი ტალანტიდან ერთი ან ორი შეინახა, დანარჩენი კი დააბრუნა, იგი არ მიიჩნევა კეთილგონიერად იმის გამო, რომ უფრო დიდი ნაწილი დააბრუნა, არამედ მხილებულია, როგორც უსამართლო და მომხვეჭელი უფრო მცირე ნაწილის მოკლების გამო. და რად ვამბობ "მოკლებას"? იგი, ვისაც ერთი ტალანტი მისცეს და შემდეგ დააბრუნა ის მთლიანად და ხელუხლებლად, ის, როგორც მიიღო (მათე, 25. 18,24-28), განისჯება იმის გამო, რომ არაფერი შეჰმატა მოცემულს. მას, ვინც ათი წელი პატივისცემით ეპყრობოდა მამას, შემდეგ კი მხოლოდ ერთი დარტყმა მიაყენა, არ მიეგება პატივი, როგორც კეთილისმყოფელს, არამედ განისჯება, როგორც მამისმკვლელი" (ასკეტიკონი; ვიქტორია ჯუღელის თარგმანი).

არქიმანდრიტი კვიპრიანე კერნი

"ეკლესიის სახელგანთქმულ მოძღვართა და მწყემსმთავართა შორის მრავლად არიან თავისი დროის უგანათლებულესი ადამიანები. იოანე ოქროპირი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი, ბასილი დიდი, ფოტიუსის და სხვათა ნაშრომები უხვად შეიცავს ამონაწერებს ყოველნაირი სასულიერო თუ საერო წიგნებიდან, მათ შორის - წარმართულიდანაც. ქრისტიანობის არსის შესახებ გავრცელებულ მცდარ შეხედულებათაგან ერთ-ერთი ყველაზე მიუღებელი უეჭველად ისაა, თითქოს ქრისტიანობა მიამიტთა, უმეცართა და განათლების მოძულეთა რელიგია იყოს. ამას ამტკიცებდნენ სხვადასხვა დროს იმპერატორი ივლიანე განდგომილი და ცნობილი კელსოსი, რადგან მათ ქრისტიანობისადმი მტრული გრძნობები ამოძრავებდათ და მისი დაკნინება ეწადათ. ამასვე ამტკიცებენ ჩვენს დროში ქრისტიანობისთვის თავგამოდებული ადამიანები, რომლებიც მისი სიწმინდის შენარჩუნებისათვის მზად არიან გააუბრალოონ და ბნელში გახვიონ ის.

საგანგებოდ იყო ზეგარდმო განჩინებული, რომ ბაგაში, სადაც განკაცებული ლოგოსი იშვა, არა მარტო უბრალო მწყემსები მივიდნენ, არამედ ღვთის მაძიებელი აღმოსავლელი მოგვები, ქრისტიანობის მიღმა საღვთო ჭეშმარიტების მატარებლები. თუ, ერთი მხრივ, მაცხოვარმა უბრალო მებადურებს მოუწოდა, მეორე მხრივ ქრისტიანობის უდიდეს გამავრცელებელთა შორის იყო მოციქული პავლე, თავისი დროის უგანათლებულესი კაცი. ქრისტიანობას თავიდანვე გამოუჩნდნენ ისეთი მოაზროვნეები და დამცველები, როგორებიც იყვნენ წმინდა მოწამე იუსტინე ფილოსოფოსი, ათენაგორა, კლიმენტი ალექსანდრიელი, რომ აღარაფერი ვთქვათ მსოფლიო მოძღვართა და მღვდელმთავართა მთელს პლეადაზე, ეკლესიის ოქროს ხანაში რომ მოღვაწეობდნენ" (მოძღვრის მომზადების შესახებ; თარგმნა ზაზა თვარაძემ, ჟურნალი “ემაოსი”, № 2-3).

წმ. გრიგოლ ნოსელი

"თუკი მავანი იტყვის, რომ რომელიღაც ადამიანი ორმოში ჩააგდო ვერდანახულმა მზემ, იმას კი არ ვისაზრებთ, თითქოსდა რისხვით მოცულმა მნათობმა ორმოსკენ წაათრია ის, ვინც არ ისურვა მისი დანახვა, არამედ გულისხმავყოფთ, ცხადია, ზემორე ნათქვამს იმგვარი კეთილგონივრულობით, რომ სინათლესთან უზიარებლობა (ე.ი. სიბრმავე) მიზეზად გაუხდა ბრმას ორმოში ჩავარდნისთვის, ამგვარადვე ჯეროვნად უნდა გულისხმავყოფდეთ მოციქულის ნათქვამს, რომ უპატიობის ვნებებს გადაეცნენ ისინი, რომლებმაც არ შეიცნეს ღმერთი ("ვინაიდან არ სცადეს მათ, რომ შეეცნოთ ღმერთი, გადასცა ისინი ღმერთმა უპატიობის ვნებებს" (რომ. 1.28)), ისევე როგორც, ამასთან, ეგვიპტელი ტირანი გასასტიკდა ღვთისგან არა იმ აზრით, თითქოს საღვთო ნებისგან ჩაენერგა ფარაონის სულს ულმობელობა, არამედ იმ აზრით, რომ ფარაონის ნებელობითმა არჩევანმა, ბოროტებისკენ საკუთარი მიდრეკილების შედეგად, არ შეიწყნარა მისი ულმობელობის შემარბილებელი სიტყვა" ("მოსეს ცხოვრება", ედიშერ ჭელიძის თარგმანი).

წმ. გრიგოლ ნოსელი

"მსმენია ვინმე ბრძენისგან, რომელიც საკუთრივ ჩვენი ბუნების შესახებ გადმოსცემდა სწავლებას, რომ ადამიანი არის მცირე კოსმოსი, რომელსაც აქვს თავის თავში ყველაფერი დიდი კოსმოსისა, ხოლო ყოვლიერების სიმწყობრე - ესაა რაღაც მუსიკალური ჰარმონია, გარკვეული რამ წესით და რიტმით მრავალსახოვნად და მრავალგვარად თავის თავთან თანაშეწყობილი და თავის თავთან თანახმოვანი, რომელიც არასოდეს განეშორება ამ სიმფონიას, მიუხედავად იმისა, რომ ცალკეულ ნაწილებში არსთა დიდი განსხვავება განიჭვრიტება, ვინაიდან ისევე როგორც, მაგალითად, ეს ხდება საკრავის ხემთან დაკავშირებით, როდესაც იგი დახელოვნებულად ეხება სიმებს და ხმოვანებათა მრავალფეროვნებაში მელოდიას აჟღერებს (ვინაიდან თუკი ყველა მათგანში ერთსახოვანი ხმოვანება იქნებოდა, უთუოდ ვეღარ შედგებოდა მელოდია), ამგვარადვე, ყოვლიერების თანაშერთულობაც, დადგენილი რამ და შეუცვლელი რიტმით თავის თავთან შეხებული და მთელთან ნაწილთა კეთილშენაწევრებულობის მოქმედი, კოსმოსში ცალკეულად განჭვრეტილ ნაირგვარ არსთა შორის ყველგან ამ ყოვლადჰარმონიულ მელოდიას ამუსიკებს" (ფსალმუნთა ზედწერილების განმარტება; ედიშერ ჭელიძის თარგმანი).

ანტიოქიისა და სრულიად აღმოსავლეთის პატრიარქი ეგნატე IV

"დღეს, ისტორიული წყვეტების გამო ორიენტირებისა და ფასეულობების მოშლის ეპოქაში, მრავალი ეძებს ”სულიერს”, მაგრამ ამასთან ზურგს აქცევს ეკლესიას, როგორც რიტუალებში მანიკალურად გაყინულსა და მოძველებულ სტრუქტურას, გამყოფ კედლად აღმართულს ადამიანსა და საიდუმლოს შორის. ”განა თქვენ არ იცით, რომ ეკლესიები ღმერთის საფლავებია?!” – ამბობდა ნიცშე. თუ დასავლელი ქრისტიანები მეტისმეტად გაიხსნენ ქვეყნიერების მიმართ, აღმოსავლეთის ქრისტიანებისთვის დამახასიათებელია საპირისპირო ტენდენცია – მარგინალიზება, სწრაფვა იზოლაციისკენ – იმისკენ, რომ ლამაზად მოკაზმულ საფლავებში გამოიკეტონ. ჩვენ ისტორიის დიდ შაბათს მივაღწიეთ და ამ საფლავიდან შეიძლება კვირა (აღდგომა – მთარგმ.) ამობრწყინდეს. მაგრამ როგორ არის ეს შესაძლებელი? ჩემი საფიქრელი, ჩვენი მუდმივი მამობრივი საზრუნავი თანამედროვე ადამიანისთვის ეკლესიის განცდისა და მნიშვნელობის დაბრუნებაა. ეკლესიამ კი თანამედროვე ადამიანი უნდა შეიგრძნოს და გაიაზროს.

ეკლესია არის ქრისტეს სხეული, მამის სახლი, სულიწმინდის ტაძარი. ეკლესია არის ევქარისტიული ბარძიმი, საიდანაც “ქვეყნიერების სიცოცხლისთვის” აღდგომის ძალა და სიხარული იღვრება. მისი მეშვეობით ქრისტე კოსმოსისა და ისტორიის შუაგულში, ჩვენს შორის მყოფობს ყოველთვის, როცა ეკლესია თავს წარმოაჩენს როგორც თანაზიარება თავისუფალი, ერთგული, შემოქმედი ადამიანებისა. აუცილებელია, რომ ეს ცხადი გახდეს" (თარგმნა ზურაბ ჯაშმა
ჟურნალი “ზღვარი”, N1(3), 2004).

თეოფილე ალექსანდრიელის "სჯულისკანონში" შესული განჩინებებიდან

"ვინც აპირებს ხელთდასხმის მიღებას, მათ შესახებ განწესებულია, რათა მთელმა სამღვდელო დასმა ერთხმად გამოთქვას თანხმობა. ეპისკოპოსმაც ასე უნდა განაჩინოს და სამღვდელო დასის თანხმობით ხელნი დაასხას მას ეკლესიაში ერის იქ დგომის დროს. ეპისკოპოსი მიმართავს ერს, ემოწმება თუ არა მას, როგორც ხელთდასხმის ღირსს. ხელთდასხმა არ ხდება ფარულად, რადგანაც ეკლესიაში მშვიდობასა და შიშისაგან თავისუფლებას შეეფერება, რომ ეკლესიაში ხელთდასხმა სრულდებოდეს წმინდათა, ე.ი. მორწმუნეთა თანდასწრებით. ხოლო სოფლის სამრევლოებში ბევრნი ეზიარებიან უზიარებლებს, ე.ი. მწვალებლებს, ისინი სხვანაირად ნუ იქნებიან ხელთდასხმულნი, თუ არა ჭეშმარიტი მართლმადიდებელ სამღვდელო პირთა მიერ განხილვის შემდეგ, ეპისკოპოსთა თანდასწრებით და იქ ერის დგომის დროს, როგორც ზემოთაც ვთქვით, რათა არ მოხდეს რაიმე გადახრა".

წმ. გრიგოლ ნოსელი

"ამრიგად, თუ ყოველგვარი სიკეთის ნიმუშს ჰპოვებენ ჩვენში, ჩვენგან თაყვანცემულ ღმერთსაც ირწმუნებენ როგორც კეთილს, მაგრამ თუ აღმოჩნდება ჩვენს შორის ვინმე ვნებებით სავსე და მხეცის მსგავსი, ვინც სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მხეცური ვნების მიხედვით გარდასახავს თავის ჩვევით გამოვლინებებს (რადგან ჭეშმარიტად “მხეცად” წარმოჩნდება ყველაფერი ის, რაც კი ჩვენი ბუნების სიმახინჯეებში შთაისახება), და თუკი შემდეგ ასეთი ვინმე ქრისტიანადაც უწოდებს თავს, საკუთარი ცხოვრებით ურწმუნოთა შორის გასაკიცხს გახდის იგი ჩვენგან რწმენილ ღმერთს, რადგან ყველასათვის ნათელია, რომ ქრისტიანის სახელი ღვთისადმი ბაძვის აღთქმაა და დაპირება. ამიტომ, ამგვართა მიმართ თავზარდამცემ რამ მუქარასაც აღმოთქვამს წერილი, როდესაც ამბობს: “ვაი მათ, რომელთა გამოც შეიგინება ჩემი სახელი წარმართთა შორის” (ესაია 52,5)." (რა არის ქრისტიანის სახელი და აღთქმა?"; თარგმნა ედიშერ ჭელიძემ).

"ტყავისა სამოსელსა განიძარცვავს დღეს ადამ იორდანესა შინა და შეიმოსს ნათლისა სამოსელსა საღმრთოჲთა მით მადლითა, სულისაგან და წყლისა განახლებულსა. მდინარე მადლისაჲ და საშუებელი სულისაჲ მასუ ჩუენ ნათლისღებითა შენითა დღეს, ძეო მხოლოდშობილო, და განბანაჲ ცოდვათაჲ მომანიჭე, სახიერ, ნათლისღებითა".

მიქაელ მოდრეკილის იადგარი

წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველი

"ნათლისღება არის სულთა ბრწყინვალება, ცხოვრების გარდაქმნა, გამოკითხვა ღვთის-მიმართი სინდისისა;

ნათლისღება არის შეწევნა ჩვენეული უძლურებისა;

ნათლისღება არის ხორცის უკუგდება, სულიწმინდისადმი შედგომა, სიტყვისადმი ზიარება, ქმნილების ზეაღმართება, ცოდვის წარღვნა, სინათლის წილმქონეობა, სიბნელის მოსპობა;

ნათლისღება არის ეტლი ღვთისკენ, ქრისტესთან თანა-მოკვდინება, საძირკველი რწმენისა, სრულქმნილება გონებისა, გასაღები ცათა სასუფევლისა, გადაცვლა ცხოვრებისა, აღხოცვა მონურობისა, დამსხვრევა ბორკილებისა, გადაკეთება თანაშედგმულებისა;

ნათლისღება არის ღვთის ძღვენთა შორის ყველაზე უფრო კეთილსათნო და დიდმშვენიერი! (ნათლისღების შესახებ; ედიშერ ჭელიძის თარგმანი).