South Caucasus Geopolitics/სამხრეთ კავკასიის გეოპოლიტიკა

📝აღმოსავლეთ ევროპაში და ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე ორი ომის შუაში გეოგრაფიულად მოქცეული სამხრეთ კავკასია ეკონომიკური, პოლიტიკური, გეოპოლიტიკური და უსაფრთხოების მიმართულებით მნიშვნელოვანი გამოწვევის წინაშეა. ოკუპირებულ აფხაზეთში და ნახჭევანში დრონების გამოჩენა არის დასტური, თუ რამდენად ახლოა საფრთხეები სამხრეთ კავკასიისთვის. უკრაინაში და ირანში დაპირისპირებული ბანაკები დიდწილად იდენტურია, რაც ორი ომის შუაგულში მოქცეულ სამხრეთ კავკასიას მნიშვნელოვან გამოწვევებს უქმნის. ომების დინამიკა ცხადად ავლენს დაპირისპირებულ ბანაკებს შორის საერთო ინტერესებს, რაც ორი ომის კიდევ უფრო დაახლოების შესაძლებლობებს ზრდის.

‼️ ამის დასტურია ახლო აღმოსავლეთში უკრაინული ფაქტორის გაძლიერება, როდესაც ირანის თავდასხმების მოსაგერიებლად რეგიონის ქვეყნებმა უკრაინის წარმატებული გამოცდილების გაზიარება საჭიროდ მიიჩნიეს. მდიდარი არაბული ქვეყნები, რომელთაც თავს დაატყდათ ირანის სამხედრო პასუხი აშშ-ისრაელის სამხედრო ოპერაციის შემდეგ, უკრაინული გამოცდილების გაზიარებას ესწრაფვიან. რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში უკრაინის პრეზიდენტის, ვოლოდიმირ ზელენსკის ვიზიტი მიზნად ისახავს ძირითადად დრონების ტექნოლოგიების გაცნობას ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებისთვის. ტექნოლოგიების გაზიარება სამხედროების მონაწილეობის გარეშე შეუძლებელია, რაც ომის სპეციფიკიდან გამომდინარე მათ ირანის პოტენციურ სამიზნეში აქცევს.

➡️ამის შესახებ ირანიდან პირველი ცნობები უკვე გავრცელდა, როდესაც თქვეს, რომ დაბომბეს უკრაინული დრონების საწყობები და სამხედროები, რაც ოფიცილურმა კიევმა უარყო. უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ მალევე გახდა ცნობილი, რომ რუსეთი ირანულ „შაჰედის“ დრონებს იყენებდა, რამაც ირანის მიმართ უკრაინის დამოკიდებულება მკვეთრად უარყოფითად შეცვალა. ირანში ომის დაწყებისთანავე, თეირანში თქვეს, რომ ყველა და ყველაფერი სამიზნედ იქცევა, რაც გამოყენებული იქნება ირანის წინააღმდეგ. „ბოლო კვირის განმავლობაში რამდენიმე საინტერესო მოვლენა მოხდა, რომლებმაც რუსეთ-უკრაინის ომი და ირანის ომი ერთ კონფლიქტად გააერთიანეს“, - განაცხადა პიტსბურგის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა პროფესორმა უილიამ სპანიელმა.

📣ომების დრამატურგიას ამძაფრებს სულ უფრო ხშირად გავრცელებული ინფორმაცია, რომ რუსეთი ირანს „შაჰედის“ დრონების საკუთარ განახლებულ ვერსიას უგზავნის, რასაც ემატება დასავლეთში არაერთხელ გავრცელებული მოსაზრება, რომ მოსკოვი თეირანს მნიშვნელოვანი სადაზვერვო ინფორმაციითაც ეხმარება. ისრაელის მიერ ირანის ბანდარ ანზალის პორტის დაბომბვა კასპიის ზღვაში სწორედ რუსული დახმარების შეფერხებას ისახავდა მიზნად. რუსეთი ირანში ჰუმანიტარულ დახმარებასაც გზავნის სახმელეთო გზით და ეს მარშრუტი აზერბაიჯანზე გადის. არის თუ არა ეს ტვირთები სრულად ჰუმანიტარული დახმარება და იგზავნება თუ არა ამ გზით სამხედრო აღჭურვილობა, ეს სრულად გარკვეული არ არის.

🚀ეს ორი ომი რომ ერთმანეთთან დაკავშირებულია, ადასტურებს ევროპული პოზიცია, სადაც აშშ-ის ღიად მოუწოდებენ ზეწოლა განახორციელოს რუსეთზე, რაც ახლო აღმოსავლეთში ომის დასრულებას დაეხმარება. მოთხოვნის მიუხედავად, აშშ-მა ნატოსგან დახმარება ვერ მიიღო ჰორმუზის სრუტის განბლოკვისთვის, თუმცა ალიანსი ვაშინგტონის ომს მხარს უჭერს. „თუ ირანს ექნება ბირთვული პოტენციალი, მათ შორის, რაკეტების შესაძლებლობებთან ერთად, ეს იქნება პირდაპირი საფრთხე, ეგზისტენციალური საფრთხე ისრაელისთვის, რეგიონისთვის, ევროპისთვის“, - განაცხადა ნატოს გენერალურმა მდივანმა, მარკ რუტემ. რუსეთი სარგებელს მიიღებს, თუ დასავლეთი ირანის საკითხზე იქნება ორიენტირებული და ამის ნიშნები უკვე სახეზეა რუსულ ნავთობზე შეზღუდვების შემსუბუქების თვალსაზრისით. ირანი რუსული გამოცდილებით სარგებლობს დასავლეთთან დაპირისპირების ფარგლებში. უკრაინა კი ცხადად უკავშირდება ახლო აღმოსავლეთის დინამიკას.

🇹🇷 ორივე ომი მნიშვნელოვან ზეწოლას ახდენს თურქეთზეც. უკრაინის ომმა შავი ზღვის აუზში უპრეცედენტო სამხედრო და ეკონომიკური პრობლემები შექმნა, რაც დიდწილად თურქეთსაც შეეხო. ამის მაგალითია ხორბლის ექსპორტის შეფერხება უკრაინიდან, შავ ზღვაში ნაღმების აღმოჩენა და სხვა. ირანში მიმდინარე ომი კი უშუალოდ თურქეთის სასაზღვრო ზონაშია. ომის მიმდინარეობისას უკვე მეოთხედ თურქეთმა მისი მიმართულებით ირანიდან ბალისიტიკური რაკეტის გაშვების შესახებ განაცხადა, თუმცა ამ ფაქტს ირანი უარყოფს. ომის გავრცელების რისკები თურქეთს სიფრხილისკენ უბიძგებს, რის გამოც თურქეთის ხელისუფლებაში არაერთხელ თქვეს, რომ არ გაებმებიან ომის ხაფანგში.

🇬🇪🇦🇲🇦🇿 ყოველივე ეს სამხრეთ კავკასიის ირგვლივ სახიფათო წრეს ქმნის, მაშინ როდესაც სამხრეთ კავკასიის ქვეყნები ომის მონაწილე და არამონაწილე ქვეყნებთან მჭიდრო კავშირში არიან. სამხრეთ კავკასიაში ჩამოყალიბებული გეოპოლიტიკური დინამიკა ცვლილებების გზაზეა, თუმცა რადიკალურად ჯერ არაფერი შეცვლილა: აზერბაიჯანის მოკავშირეობა თურქეთთან და ახლო ურთიერთობები ისრაელთან; სომხეთის მჭიდრო თანამშრომლობა ირანთან და რუსეთის და სომხეთის ახლო კავშირები, მიუხედავად სომხეთის სურვილისა, შეამსუბუქოს რუსეთზე დამოკიდებულება დასავლეთთან ურთიერთობით. საქართველოსთან არავის აუღია სამოკავშირეო ურთიერთობის პასუხისმგებლობა და დასავლეთთან ურთიერთობების გართულების ფონზე, ორივე ომთან დაკავშირებით ერთგვარი ნეიტრალური პოზიცია საფრთხეების არიდებას ისახავს მიზნად. ორივე ომის დინამიკა აჩვენებს, რომ ვითარება შესაძლოა სწრაფად გართულდეს, რაც პატარა ქვეყნებისგან სიფხიზლეს მოითხოვს.

🆘ადგილობრივი შეტაკება მაგ. სიუნიუქში/ზანგეზურში შეიძლება მრავალშრიან კონფლიქტში გადაიზარდოს. ჩრდილოეთ ირანში ეთნიკურ აზერბაიჯანელებს შორის შესაძლო არეულობა საზღვრებს მიღმა გავრცელების რისკებს გაზრდის. საქართველოსა და აზერბაიჯანში მარიონეტული ომის, დივერსიისა და სადაზვერვო ოპერაციების რისკები შეიძლება გაიზარდოს. ასევე შესაძლებელია არასახელმწიფო სუბიექტების და პარამილიტარული ჯგუფების როლის გაზრდა. საქართველოს ირანთან პირდაპირი საზღვარი არ აქვს, მაგრამ ტრანზიტული სახელმწიფოა ვაჭრობისა და სანქციებისგან თავის არიდების თვალსაზრისით და გარკვეულწილად დაუცველია ჰიბრიდული ოპერაციების მიმართ. ვითარებას ართულებს რუსეთთან მიმდინარე დაძაბულობა ოკუპირებული რეგიონების გამო და ეკონომიკური ზრდისთვის რეგიონულ სტაბილურობაზე დამოკიდებულება.

🛤️საქართველო შესაძლოა იქცეს გაზრდილი წნეხის ქვეშ მყოფ ლოგისტიკურ ვიწრო ზონად, რომელიც შესაძლოა გახდეს ჰიბრიდული გავლენის სამიზნე, როგორიცაა: კიბერ, სადაზვერვო და პოლიტიკური ზეწოლა. ომების გლობალურობიდან გამომდინარე, არის მათი ერთმანეთთან სტრატეგიულად დაკავშირების ზრდის შესაძლებლობა. სამხრეთ კავკასია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დაუცველი რეგიონია, რადგან ის შემდეგი ფაქტორების გადაკვეთაზე მდებარეობს: რუსეთ-დასავლეთის დაპირისპირება, ახლო აღმოსავლეთში ესკალაცია და რეგიონული გადაუჭრელი კონფლიქტები. რისკების ზრდის ფონზე, სამხრეთ კავკასია აზიასა და ევროპას შორის ერთ-ერთ სტაბილურ დერეფნად იქცა და ამ სტაბილურობის შენარჩუნება რეგიონის ქვეყნებისთვის უმთავრესი ამოცანა უნდა იყოს, თუმცა საფრთხეების თავიდან არიდება დიდწილად გარე ფაქტორებზეა დამოკიდებული.

‼️ ირანში მიმდინარე ომის ეფექტი რამდენიმე დღეში გავრცელდა სამხრეთ კავკასიის რეგიონზე. აზერბაიჯანის ავტონომიურ რეგიონში, ნახჭევანში ოთხი დრონის ჩამოვარდნამ რეგიონში დაძაბულობა გაზარდა და გააჩინა კითხვა, რა მასშტაბით შეიძლება გაიზარდოს ირანის ომის გავლენა სამხრეთ კავკასიაში. აზერბაიჯანი პირდაპირ ადანაშაულებს ირანს და დრონების ინციდენტს ლაჩრულ და ტერორისტულ თავდასხმას უწოდებს. ირანი კატეგორიულად უარყოფს აზერბაიჯანის ტერიტორიისკენ დრონების გაშვებას, რაც ადასტურებს ამ ომის რთულ ხასიათს.

⛔️ არსებობს მოსაზრება, რომ ირანის სამიზნე შეიძლება გამხდარიყო ან გახდეს ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი, რომლითაც ისრაელი ჯეიჰანის პორტში აზერბაიჯანის ნავთობის დიდ მარაგს იღებს. ასევე გაჟღერდა, რომ თურქეთისკენ მფრენი რაკეტა, რომელიც ნატოს სისტემამ ჩამოგდო, სწორედ ჯეიჰანისკენ იყო დამიზნებული. სამხრეთ კავკასიისთვის საფრთხე ძირითადად უკავშირდება ირანულ დაშვებებს, რომ აზერბაიჯანის ტერიტორიას ისრაელი იყენებს ირანის წინააღმდეგ და ეს თეირანისთვის კატეგორიულად მიუღებელია. ისრაელ-აზერბაიჯანის კარგი ურთიერთობები გამოიხატება ენერგეტიკის, ვაჭრობის, თავდაცვის და უსაფრთხოების სფეროებში მჭიდრო თანამშრომლობაში, რაც გამაღიზიანებელი ფაქტორია ირანისთვის. ეს გარემოება ხშირად გამხდარა ირანს და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების გართულების მიზეზი.

📢 ირანის ომი რომ მხოლოდ ირანს არ ეხება, ეს ომის პირველივე დღიდან ჩანს. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე თავდასხმას მკვეთრად უარყოფითი პოზიცია მოჰყვა პაკისტანისგან, რომელიც სამხრეთ კავკასიის რეგიონულ პოლიტიკაში უკვე რამდენიმე წელია აქტიურობს. ეს ძირითადად გამოიხატება თურქეთ-აზერბაიჯან-პაკისტანის ალიანსში, რომელსაც "სამი ძმის" ალიანსადაც მოიხსენიებენ. სამხრეთ კავკასიაში პაკისტანი 2017 წლიდან გამოჩნდა და ალიანსის სულისკვეთების ერთგავრი გამოვლინება იყო 2021 წლის 12 სექტემბერს თურქეთ-აზერბაიჯან-პაკისტანის ერთობლივი სამხედრო წვრთნები, რომელსაც 2021 წლის 21 სექტემბერს მასშტაბური სამხედრო წვრთნებით უპასუხა ირანმა აზერბაიჯანის საზღვრის მახლობლად. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ირანმა აზერბაიჯანის საზღვართან სამხედრო წვრთნები ჩაატარა. ეს გარემოება აჩენს ვარაუდის საფუძველს, რომ სამხრეთ კავკასიაში პაკისტანის გამოჩენა, სწორედ ირანის დამაბალანსებელი აქტი იყო. "ვიკილიქსის" მასალებიდანაც დადასტურდა, რომ აზერბაიჯანის ხელისუფლება საუბრობდა ირანის დივერსიულ ქმედებებზე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე.

❌პაკისტანი აზერბაიჯანს მხარდაჭერას უცხადებს, თუმცა ისლამაბადისთვის მნიშვნელოვანია, თუ როგორ განვითარდება ირანში მოვლენები. ირან-პაკისტანის სასაზღვრო ზონაში ორივე მხარეს მცხოვრები ბელუჯები ორივე ქვეყნისთვის პრობლემური საკითხია, რადგან ბელუჯების სეპარატიზმი და დამოუკიდებლობისკენ სწრაფვა ხშირად ძაბავს ქვეყნებს შორის ურთიერთობებსაც. 2024 წლის იანვარში ორივე ქვეყანამ ერთმანეთის ტერიტორიებზე სამხედრო დარტყმები განახორციელა მებრძოლების სამიზნეების წინააღმდეგ, რაც მნიშვნელოვან, თუმცა დროებით ესკალაციას წარმოადგენდა. ირანში ვითარების კიდევ უფრო გამწვავებამ შეიძლება ეთნიკური ფაქტორების გააქტიურებაც გამოიწვიოს, რაც მხოლოდ ირანის პრობლემა არ იქნება. პაკისტანის მჭიდრო კავშირები საუდის არაბეთთან და ირანის კავშირები ინდოეთთან ხშირად უთანხმოებას იწვევს, რაც ამ ომის დინამიკის გასაგებად მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

☢️ 2025 წლის 16 ივნისს, ისრაელ-ირანის ომის დროს, ირანელმა მეთაურმა და ეროვნული უშიშროების საბჭოს წევრმა, მოჰსენ რეზაიმ სახელმწიფო ტელევიზიით განაცხადა, რომ პაკისტანმა ირანი დაარწმუნა, რომ ისრაელზე ბირთვულ დარტყმას განახორციელებდა, თუ ისრაელი ირანის წინააღმდეგ ბირთვულ იარაღს გამოიყენებდა. ირანში მიმდინარე ომი ადასტურებს, რომ ეს მოვლენა რეგიონის მასშტაბებსაც კი სცდება და ბევრ რთულ გარემოებას აერთიანებს.

👉რუსეთში აფხაზეთის რკინიგზის გახსნის პერსპექტივებზე დაიწყო საუბარი!

🚆რუსეთის ვიცე-პრემიერი, ალექსეი ოვერჩუკი: "მიმდინარეობს სამუშაოები კავკასიაში ყველა დაბლოკილი მარშრუტის გასახსნელად, მათ შორის განიხილება რუსეთის ფედერაციასა და საქართველოს შორის რკინიგზის აღდგენის შესაძლებლობა აფხაზეთის ტერიტორიის გავლით."

🚉 რუსეთის მთავრობის წარმომადგენელმა ასევე თქვა, რომ რუსეთის ფედერაციამ გადაწყვიტა, დაიწყოს არსებითი მოლაპარაკებები სომხეთის რკინიგზის ორი მონაკვეთის აღდგენაზე. ეს უზრუნველყოფს სომხეთის დაკავშირებას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რკინიგზასთან ქალაქ ერასხის მიდამოებში, ასევე თურქეთის რესპუბლიკის რკინიგზასთან ახურიანის დასახლების მიდამოებში.

🚈სომხეთში აღსადგენი რკინიგზის მონაკვეთების საერთო სიგრძე დაახლოებით 1.6 კმ და 12.4 კმ-ია. აღსანიშნავია, რომ რუსეთს ამ მონაკვეთების აღდგენისთვის სომხეთმა მიმართა.

🚟მოსკოვში ამტკიცებენ, რომ სომხეთში გზების აღდგენა რუსეთს მისცემს აზერბაიჯანთან კომუნიკაციას, თურქეთის გავლით ხმელთაშუა ზღვის პორტებთან წვდომას, ხოლო ირანის გავლით სპარსეთის ყურისა და ინდოეთის ოკეანის პორტებთან წვდომას.

🇦🇲🇦🇿 აფხაზეთის რკინიგზის გახსნით ყოველთვის იყო დაინტერესებული სომხეთი, რადგან რუსეთთან ვაჭრობა ლარსით ხშირად შეფერხებებს აწყდება. აზერბაიჯანისთვის ამ რკინიგზის გახსნა მეორეხარისხოვანი საკითხია, რადგან აზერბაიჯანი დამოუკიდებლად არის დაკავშირებული რუსეთთან გეოგრაფიით.

🇬🇪 რა შედეგები შეიძლება ჰქონდეს ამას საქართველოსთვის? საკითხის მგრძობიარობიდან გამომდინარე, საქართველოსთვის აფხაზეთის რკინიგზას პოლიტიკური და ეკონომიკური მნიშვნელობა აქვს და დაკავშირებულია უსაფრთხოების რისკებთან. აქ მთავარი კითხვებია, რამდენად დადებით როლს ითამაშებს რკინიგზის გახსნა ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენისთვის და რამდენად სტაბილური იქნება პოლიტიკური შეთანხმება. ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის დასრულებისთანავე, რუსეთი აზერბაიჯანის გავლით ირანს და ინდოეთს დაუკავშირდება და ამ მასშტაბში აფხაზეთის რკინიგზა შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის ნაწილი. ეს სავაჭრო ბრუნვას ინდოეთ-ირანიდან რუსეთის მიმართულებითაც გულისხმობს, რაც რეგიონის დიდი ქვეყნების ინტერესების თავმოყრას ნიშნავს. საქართველო შეიძლება უფრო ღრმად ჩაერთოს რეგიონის სავაჭრო და ლოჯისტიკურ ქსელებში, ასევე "შუა დერეფნის" კონტექსტში, რომელიც აკავშირებს ევროპას აზიასთან. ეს გააძლიერებს საქართველოს სავაჭრო და დიპლომატიურ პოზიციას სამხრეთ კავკასიაში. ცუდი სცენარი გულისხმობს საქართველოს იძულებას, დათანხმდეს რკინიგზის გახსნას და ამით ვერ მიიღოს უმთავრესი პოლიტიკური დივიდენდები ტერიტორიული მთლიანობის კუთხით. დანარჩენს მომავალი აჩვენებს.

სამხრეთ კავკასიაში "ტრამპის მარშრუტის" პერსპექტივებზე და რეგიონული ბალანსის ცვლილებების შესაძლებლობებზე!!!

🇺🇸 სამხრეთ კავკასიაში აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეიმს დევიდ ვენსის დაგეგმილ ვიზიტს დიდი მოლოდინები ახლავს თან. აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის ვიზიტმა სომხეთ-აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო პროცესს და ახალი სატრანსპორტო-ეკონომიკური მარშრუტის დაგეგმარებას ძლიერი იმპულსი უნდა მისცეს. ე.წ. „ტრამპის მარშრუტი“ სცდება მხოლოდ ეკონომიკურ განზომილებას და უკვე გლობალური გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა შეიძინა.

🚂ინიციატივა, რომელიც ოფიციალურად ცნობილია, როგორც „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP) ან „ტრამპის დერეფანი“, ითვალისწინებს სატრანსპორტო და ეკონომიკური დერეფნის შექმნას, რომელიც სომხეთის ტერიტორიის გავლით აზერბაიჯანის ძირითადად ნაწილს მის ანკლავ ნახჭევანთან დააკავშირებს. მარშრუტი მოიცავს რკინიგზას, გზებს, მილსადენებს (ნავთობისა და გაზის), ოპტიკურ-ბოჭკოვან ქსელებს და პოტენციურად ელექტროენერგიის გადაცემას. შეთანხმების თანახმად, აშშ-სთან დაკავშირებულ კონსორციუმს უფლება აქვს განავითაროს და მართოს დერეფანი ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში (პოტენციურად 99 წლამდე).

🚥ახალი მარშრუტი იგეგმება ისე, რომ გახდეს უფრო მასშტაბური „შუა დერეფნის“ ნაწილი - ტრანსევრაზიული სავაჭრო მარშრუტის, რომელიც ცენტრალურ აზიასა და ჩინეთს ევროპასთან კასპიის ზღვის, კავკასიისა და თურქეთის გავლით აკავშირებს. სომხეთის გავლით აზერბაიჯანთან და შემდეგ თურქეთსა და ევროპასთან პირდაპირი კავშირის უზრუნველყოფით, ის გვერდს აუვლის რუსეთსა და ირანს. პროექტი შეერთებულ შტატებს მუდმივ სტრატეგიულ პოზიციას მისცემს რეგიონში, სადაც ტრადიციულად გავლენა აქვს რუსეთს, თურქეთს და ირანს.

🚉მშვიდობის შუამავლობითა და ეკონომიკური ინფრასტრუქტურის განმტკიცებით, ვაშინგტონი თავს კავკასიაში მთავარ მოთამაშედ წარმოადგენს. ეს პოტენციურად გავლენას გადაიტანს რუსეთის დომინირებისგან და რეგიონულ სავაჭრო მარშრუტებზე როგორც ირანის, ასევე ჩინეთის გავლენას გარკვეულწილად ეჭვქვეშ აყენებს. თუმცა, მოსკოვს ერთმნიშვნელოვნად უარყოფით რეაქცია არ ჰქონია გასული წლის აგვისტოში ვაშინგტონში გაჟღერებულ ინიციატივაზე და მხარი დაუჭირა სატრანსპორტო გზების განბლოკვას სამხრეთ კავკასიაში. აღსანიშნავია, რომ რუსეთს სომხეთში კვლავ ძლიერი პოზიციები აქვს, რადგან აკონტროლებს სომხეთის საზღვრებს, სომხეთის რკინიგზას და აქვს სხვა დამატებითი ბერკეტები. რაც შეეხება, ირანს, თეირანი ღია წინააღმდეგობას გამოხატავს „ტრამპის მარშრუტის“ მიმართ და ამტკიცებს, რომ ამან შეიძლება შექმნას აშშ-ის გრძელვადიანი ყოფნა მის საზღვრებთან და შესაძლოა შეცვალოს უსაფრთხოების დინამიკა.

🇦🇿🇦🇲🇬🇪 სამხრეთ კავკასიისთვის პროექტის გავლენა შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს. სომხეთი რეგიონულ ბაზრებსა და სატრანსპორტო კავშირებზე ახალ წვდომას მოიპოვებს, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში იყო დაბლოკილი; ეს ამცირებს მის ეკონომიკურ იზოლაციას. აზერბაიჯანი უზრუნველყოფს ნახჭევანზე შეუფერხებელ სახმელეთო წვდომას. ფართო კონტექსტში, ეს ნიშნავს თურქული სივრცის დაახლოებას, რასაც თურქულენოვანი სახელმწიფოების ლიდერები სულ უფრო დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. საქართველოსთვის პროექტმა შეიძლება მოიზიდოს ლოჯისტიკური და ინფრასტრუქტურული ინვესტიციები, რომ „შუა დერეფანი“ იყოს ძლიერი ორხაზოვანი დამაკავშირებელი ევროპას და აზიას შორის. ამასთანავე, საქართველოსთვის შესაძლოა დღის წესრიგში დადგეს სატრანზიტო ფუნქციების სამართლიანი გადანაწილების საკითხი, რომ ტრადიციული მარშრუტის დასუსტება არ მოხდეს. ეს შეიძლება იყოს სამხრეთ კავკასიის სამ ქვეყანს შორის მოლაპარაკების საგანი.

🚛„ტრამპის მარშრუტი“ ვერ იქნება დამოუკიდებელი პროექტი, რაც ნიშნავს, რომ უნდა იყოს უკვე არსებული დერეფნის შემავსებელი. ახალი მარშრუტის გახსნა ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ევროპას და აზიას შორის დამაკავშირებელი დერეფანი დამატებით ძალას შეიძენს. ეს ნიშნავს, რომ ფსონი სწორედ ევროპა-აზიის ვაჭრობაზე იდება და ახალი მარშრუტიც ამ ვაჭრობას მოემსახურება. ეკონომიკური საფუძვლის გარდა, პროექტი სერიოზულად ცვლის ძალთა ბალანსს რეგიონში.

🇮🇷 ამ ეტაპზე პროექტის მთავარი მოწინააღმდეგე ირანია, რომელსაც ათეული წლების განმავლობაში ჰქონდა სტაბილური ურთიერთობები როგორც აზერბაიჯანთან, ასევე სომხეთთან. „ტრამპის მარშრუტი“ დერეფნის გასწვრივ ამერიკული კერძო სამხედრო კონტრაქტორების განთავსებასაც ითვალისწინებს, რაც ნიშნავს, რომ სამხრეთ კავკასიის და ახლო აღმოსავლეთის დამაკავშირებელი ვიწრო დერეფნის ირგვლივ თავს მოიყრიან ირანელი, ამერიკელი და რუსი სამხედროები, რაც თვისებრივად ახლებურ რეალობას შექმნის რეგიონში, თუ სცენარი არსებული სახით განვითარდება.

‼️ ვითარებას ართულებს ირანის ირგვლივ არსებული დაძაბულობა, როდესაც თეირანზე ზეწოლის მოხდენისთვის და უფრო რთულ ვარიანში, ირანზე თავდასხმისთვის რეგიონში მასშტაბური ამერიკული სამხედრო ძალებია მობილიზებული. ვაშინგტონისთვის თეირანის პოზიცია ნათელია და „ტრამპის მარშრუტი“ შეიძლება ასევე იყოს აშშ-ირანის გლობალური უთანხმოების ერთ-ერთი შემადგენელი, რაც რეგიონის სტაბილურობისთვის შესაძლოა გამოწვევად იქცეს. სამხრეთ კავკასიის სტაბილურობისთვის გადამწყვეტი მნიშვნეობა აქვს, თუ რა საკითხებზე შეთანხმდებიან აშშ და ირანი, ან საერთოდ შეთანხმდებიან თუ არა.

🛳️ ტრამპის ევრაზიულ პოლიტიკას მრავალი განზომილება აქვს და ერთ-ერთი მათგანია პრეტენზია გრენლანდიაზე. აშშ-ის პრეზიდენტი ამტკიცებს, რომ გრენლანდიასთან ჩინეთის გემები ჩანან, რაც ვაშინგტონისთვის მიუღებელია და პეკინის პოზიციების შეზღუდვა მთავარ ამოცანად დაისახა. აღსანიშნავია, რომ ჩინეთმა ევროპასთან ახალ სავაჭრო გზად არქტიკა მოხაზა და “პოლარული აბრეშუმის გზის“ პოლიტიკის განვითარებას ცდილობს. დედამიწის ფორმიდან გამომდინარე, ევროპისკენ არქტიკაზე მიმოსვლა უფრო მოკლე დროშია შესაძლებელი.

🇨🇳🇺🇸 „შუა დერეფნის“ განვითარება დღის წესრიგში დადგა უკრაინის და ახლო აღმოსავლეთის ომების გამო და აქ ისმის შეკითხვა, არქტიკის დატვირთვა რამდენად უარყოფითად იმოქმედებს „შუა დერეფანზე“, თუ პირიქით, უფრო მეტად შემავსებელი ეფექტი ექნება ჩინეთის „სარტყელის და გზის ინიციატივაში“. თუ ვაშინგტონი გრენლანდიაში რესურსებზე წვდომასთან ერთად, საზღვაო მარშრუტების შეზღუდვას ეცდება, მაშინ ეს „შუა დერეფნის“ უფრო დატვირთულ მუშაობას ნიშნავს, რადგან ევროპა-აზიის ვაჭრობის შეფერხება არავის ინტერესში არ არის. აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიაში მთავარ მეტოქედ ჩინეთია დასახელებული, რაც ნიშნავს, რომ ევრაზიაში ამ ორი დიდი ძალის ურთიერთქმედება განსაზღვრავს მეგაკონტინენტზე მოვლენებს.



ფოტო - Atlantic Council

აშშ-ის პრეზიდენტი, დონალდ ტრამპი სომხეთის და აზერბაიჯანის ლიდერებს: "ისინი 32 წელი იბრძოდნენ და დაახლოებით ერთ საათში ყველაფერი მოვაგვარეთ. ახლა მათ ერთმანეთიც კი მოსწონთ. ეს კარგია, ეს შესანიშნავია".

შარმ ელ-შეიხში ღაზის სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერას 30-მდე ქვეყნის ლიდერი დაესწრო, მათ შორის ნიკოლ ფაშინიანი და ილჰამ ალიევი.

ხელშეკრულების ხელმომწერია ოთხი ქვეყანა: აშშ, ეგვიპტე, თურქეთი და ყატარი.

ცერემონიაზე დონალდ ტრამპმა რამდენჯერმე შეაქო თურქეთის პრეზიდენტი, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი. ტრამპის თქმით, ერდოღანი ძლიერი ლიდერია, ძლიერი ჯარი ჰყავს და როდესაც სჭირდება, ყოველთვის მის გვერდით არის. ტრამპმა ხუმრობით ასევე თქვა, რომ როდესაც ერდოღანს ნატოსთან პრობლემები აქვს, ნატოდან ტრამპს ურეკავენ, რომელიც შემდეგ ერდოღანთან არკვევს უთანხმოებას. ტრამპმა ერდოღანს მადლობა გადაუხადა მეგობრობისთვის.

დღეს ერდოღანმა და ერაყის პრემიერ-მინისტრმა, მოჰამედ შია ალ-სუდანიმ ფაქტობრივად ჩაშალეს სამიტში ისრაელის პრემიერ-მინისტრის, ბენიამინ ნეთანიაჰუს მონაწილეობა. ერდოღანი ჰაერიდან თვითმფრინავის შემობრუნებით დაიმუქრა, თუ ნეთანიაჰუ შარმ ელ-შეიხში ჩავიდოდა.

სამიტზე ირანიც იყო მიწვეული, თუმცა ირანის დელეგაციამ უარი თქვა აშშ-სთან ერთად სამიტში მონაწილეობაზე.

8 აგვისტოს დიდი მოლოდინებია ვაშინგტონიდან, სადაც აშშ-ის პრეზიდენტი, დონალდ ტრამპი სომხეთის და აზერბაიჯანის ლიდერებს, ნიკოლ ფაშინიანს და ილჰამ ალიევს უმასპინძლებს.

არსებული ინფორმაციით, შეხვედრაზე ურთიერთგაგების მემორანდუმი გაფორმდება, რომლითაც მხარეები მშვიდობის მიმართ ერთგულებას დაადასტურებენ. ეს დიდი ალბათბით არ იქნება სამშვიდობო ხელშეკრულების საბოლოო გაფორმება, თუმცა არაფერია გამორიცხული.

შეხვედრის ვაშინგტონში ორგანიზება მიუთითებს, რომ აშშ-ის რეალური ინტერესი აქვს არამხოლოდ იმის, რომ მშვიდობის ხელშემწყობად წარმოჩინდეს, არამედ ასევე არის ეკონომიკური ფაქტორიც და ეს სიუნიქ-ზანგეზურის დერეფანს უკავშირდება. არსებული ცნობებით, დერეფანში ეკონომიკურ ოპერაციებს ამერიკულ კომპანიას შესთავაზებენ.

ყველაფერი ეს ირან-სომხეთის საზღვარზე უნდა მოხდეს და თუ რას ნიშნავს ეს თეირანისთვის, ადვილი მისახვედრია. ირანის პოზიციაა, რომ მსგავსი სცენარი სომხეთის ინტერესებს ასუსტებს და შესაბამისად სუსტდება ირანის ინტერესებიც, მთავარი მოსარგებლე კი აზერბაიჯან-თურქეთ-აშშ-ის სამეული იქნება.

ამ სცენარს ირანი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება და ვაშინგტონში შეხვედრამდე, დღეს თეირანიდან ღია მუქარა გაისმა. საერთაშორისო საკითხებში ირანის სულიერი ლიდერის მრჩეველმა, ალი აკბარ ველაიათიმ განაცხადა, რომ სამხრეთ კავკასიაში არალეგიტიმური გეოპოლიტიკური პროექტები ირანის მხრიდან მკაცრ პასუხს შეხვდება.

„ირანი არ არის გულგრილი საკუთარი ინტერესების ან რეგიონის სტაბილურობის მიმართ. ნებისმიერი მთავრობა, იქნება ეს რეგიონიდან თუ მის ფარგლებს გარეთ, რომელიც წარსული წარუმატებელი ექსპერიმენტების გამეორებას შეეცდება, ისლამური რესპუბლიკის მხრიდან მკაცრ რეაქციას შეხვდება“, – განაცხადა ირანის სულიერი ლიდერის მრჩეველმა.

სამხრეთ კავკასიაში დიდი შეთანხმება საბოლოო ეტაპს ელოდება, თუმცა გეოპოლიტიკური ბალანსის დაცვა ურთულესი ამოცანაა. რა ზომებს მიიღებს ირანი სამხრეთ კავკასიაში მისთვის მნიშვნელოვანი შესასვლელის შესაძლო დაბლოკვის გასანეიტრალებლად, ეს მთავარი საკითხია რეგიონის უსაფრთხოებისთვის.

სამხრეთ კავკასიის გეოპოლიტიკური ვითარება, საბოლოო მოწესრიგებამდე, როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ დიდი სირთულის წინაშეა. ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ შეცვლილი გეოპოლიტიკური მდგომარეობა, საბოლოო სურათს არ ნიშნავს.

სომხეთის და აზერბაიჯანის სამშვიდობო პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილია სომხეთის სიუნიქის რეგიონში, ე.წ. ზანგეზურის დერეფნის საკითხი, რომელსაც შეუძლია სამხრეთ კავკასიაში ვითარება გრძელვადიან პერსპექტივაში მოაწესრიგოს, ან დიდი ომის რისკები გააჩინოს. სომხეთის მთავრობა, დიდი ალბათობით, დათანხმდა დერეფნის გახსნას, რასაც ადასტურებს სომხეთის პრემიერ-მინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის განცხადება, რომ სომხეთის მოსახლეობა მზად უნდა იყოს აზერბაიჯანული რიტორიკისთვის, რომ ე.წ. ზანგეზურის დერეფანი გაიხსნება, თუმცა თავად ფაშინიანი ამ განმარტებას არ ეთანხმება და ამბობს, რომ ეს მხოლოდ სატრანსპორტო გზების განბლოკვის შემადგენელია.

სიუნიქ-ზანგეზურის დერეფნის გახსნა უკვე აღარ არის მხოლოდ სომხეთის და აზერბაიჯანის საგარეო პოლიტიკის ან თუნდაც რეგიონული გეოპილიტიკის ნაწილი. დერეფნის გახსნის უპირობო მომხრეა თურქეთი, ევროპის რამდენიმე ქვეყანა და უკვე ღიად იკვეთება აშშ-ის სურვილიც. ესპანურ მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, სომხეთ-აზერბაიჯანს შორის დერეფნის საკითხის დარეგულირებაში ღიად მონაწილეობს ვაშინგტონი, რომელმაც მხარეებს შესთავაზა, რომ კერძო ამერიკული კომპანია ჩაერთვება დერეფნის ფუნქციონირებაში, რაც ერთგვარ შუამავლობას ნიშნავს. ესპანური მედიის ინფორმაციით, პროექტი "ტრამპის ხიდი" 1 000 ამერიკელი სამხედროს ჩართვასაც ითვალისწინებს და ეს ნიშნავს, რომ პროექტის განხორციელების შემთხვევაში, ამერიკული კერძო სამხედრო კომპანიის წარმომადგენლები სომხეთ-ირანის საზღვრის გასწვრივ განლაგდებიან.

სიუნიქ-ზანგეზურის დერეფანი ერთ-ერთი რთული გეოპოლიტიკური ზონაა, სადაც სომხეთ-ირანის, სომხეთ-აზერბაიჯანის, აზერბაიჯან-ირანის და თურქეთ-ირანის სასაზღვრო მონაკვეთები ძალიან ახლოსაა ერთმანეთთან და ზოგიერთ შემთხვევაში ერთმანეთს კვეთს. აშშ-ევროპა-თურქეთ-აზერბაიჯანის ინტერესია დერეფნის გახსნა, მეორე მხრივ კი არის ირან-სომხეთის მარშრუტი, რომელიც ზუსტად სიუნიქ-ზანგეზურის გადამკვეთია სამხეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით. დერეფნის გახსნის შემდეგ ტერიტორიის კონტროლის სურვილს რუსეთი გამოთქვამდა, რომელიც სომხეთის საზღვრებს ისედაც აკონტროლებს. ასევე ჰყავს ორი რუსული სამხედრო ბაზა სომხეთში. აქ რუსეთ-ირანის ინტერესები დასავლეთ-თურქეთ-აზერბაიჯანის ინტერესებს ერთგავარად ეწინააღმდეგება. ამას ემატება ირანის ღია მუქარა, რომ სასაზღვრო მონაკვეთში ტერიტორიის ძალით მიკუთვნებას არ დაუშვებს რომელიმე მხარისთვის, რადგან ეს ნიშნავს სამხრეთ კავკასიაში შემომსვლელი ერთ-ერთი მარშრუტის შეზღუდვას თეირანისთვის.

ამ ფონზე ვრცელდება ინფორმაცია, რომ რუსეთი სომხეთში მდებარე საკუთარ 102-ე სამხედრო ბაზას აძლიერებს. სომხური მედია წერს, რომ რუსეთის სამხედრო-სატვირთო თვითმფრინავები ყოველდღიურად ჩადიან გიუმრის ბაზაზე და სამხედრო აღჭურვილობა ჩააქვთ. მანამდე, უკრაინის დაზვერვამაც გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსეთი გიუმრის ბაზაზე ჯარისკაცების რაოდენობას ზრდის.

სამხრეთ კავკასიაში გამოხატული ინტერესები და ძალების განაწილება მიუთითებს, რომ უსაფრთხოების საკითხებზე შეთანხმება ჯერ კიდევ მომავლის საქმეა. როგორც ჩანს დათმობას არავინ აპირებს და ეს არ არის უბრალოდ დერეფნის საკითხი.

სიუნიქ-ზანგეზურის დერეფანს რომ უდიდესი რეგიონული და გლობალური მნიშვნელობა აქვს, ამას ადასტურებს ყარაბაღში გამართული საერთაშორისო სამიტი, რომლის ფარგლებში მოხდა შემდეგი ფაქტი, რომელიც დიდწილად არასწორად შეფასდა. სამიტის ფარგლებში, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა თურქეთის პრეზიდენტს, რეჯეფ თაიფ ერდოღანს მიმართა, რომ მან ირანის პრეზიდენტს, მასუდ ფეზეშქიანს ყარაბაღში მეტი სითამამისკენ მოუწოდა, რადგან ეს ტერიტორია "მისი მშობლიური მიწაც არის". ამ გასაუბრების დროს, სამივე ლიდერი ერთად გადაადგილდებოდა. ეს ვითომ ახლობლური მინიშნება იყო ერთგვარი მოწოდება ირანის პრეზიდენტის მიმართ, რომ ყარაბაღი და მისი მიმდებარე სიუნიქ-ზანგეზური მისთვისაც სასრგებლოა და ხელი არ უნდა შეუშალოს დერეფნის გახსნას.

ამ მოცემულეობაში, ურთულეს გეოპოლიტიკურ მდგომარეობაშია სომხეთი, რომლის პოლიტიკურ ხელმძღვანელობას "ბეწვის ხიდზე" უწევს და მოუწევს გავლა.

ასევე მნიშვნელოვანია, სიუნიქ-ზანგეზურის გეოეკონომიკური მნიშვნელობაც. თუ რეგიონის და არარეგიონის ქვეყნები დერეფნის გახსნაზე შეთანხდებიან, ეს ნიშნავს ამ დერეფნის ჩართვას ე.წ. შუა დერეფნის სავაჭრო მაგისტრალში, სამხრეთ კავკასიის მეორე მიმართულებად. პირველი საქართველოზე გადის. ამ შემთხვევაში, საქართველოს სტრატეგიულ ინტერესებშია, მოითხოვოს რეგიონზე გამავალი ტვირთების სამართლიანი გადანაწილება.

რუსეთიდან დღეს საქართველოს მისამართით სავაჭრო-სატრანსპორტო საკითხებთან დაკავშირებით ინიციატივა გაჟღერდა.

რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დსთ-ს ქვეყნების მეოთხე დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილემ, დიმიტრი მასიუკმა განაცხადა, რომ რუსული მხარე მოწოდებულია საქართველოსთან ურთიერთობების შემდგომი ნორმალიზების მიმართ და მზად იქნება ქვეყანა "ჩრდილოეთ-სამხრეთის" სტრატეგიულ სატრანსპორტო დერეფანთან დააკავშიროს.

დიპლომატმა აღნიშნა, რომ რუსეთი მზადაა საქართველოსთან ურთიერთობების შემდგომი ნორმალიზაციის გზას დაადგეს. "ინდივიდუალური საქონლის მიწოდების სფეროში რუსეთი საქართველოსთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვან პარტნიორად რჩება. ჩვენ მზად ვართ წინ წავიწიოთ მანამ, სანამ საქართველო სტრატეგიულ სატრანსპორტო დერეფან „ჩრდილოეთ-სამხრეთს“ არ დაუკავშირდება" - თქვა დიმიტრი მასიუკმა.

საერთაშორისო ჩრდილოეთ-სამხრეთის სატრანსპორტო დერეფანი (INSTC) არის 7,200 კმ სიგრძის მრავალგანზომილებიანი ქსელი, რომელიც შედგება გემების, რკინიგზისა და საავტომობილო მარშრუტებისგან და განკუთვნილია ტვირთების გადასაზიდად აზერბაიჯანს, ცენტრალურ აზიას, ევროპას, ინდოეთს, ირანსა და რუსეთს შორის.

დერეფნის მიზანია სავაჭრო კავშირის გაზრდა ისეთ მსხვილ ქალაქებს შორის, როგორიცაა მუმბაი, მოსკოვი, თეირანი, ბაქო, ბანდარ-აბასი, ასტრახანი, ბანდარ-ანზალი და სხვა. სუეცის არხზე გამავალ საზღვაო მარშრუტთან შედარებით, ეს დერეფანი მიწოდების დროსა და ღირებულებას ნახევარზე მეტით შეამცირებს.

სახმელეთო ნაწილზე აზერბაიჯანის მონაკვეთი დასრულებულია. ამჟამად ირანში რაშტ-ასტარას რკინიგზის მშენებლობა მიმდინარეობს, რომლის დასრულებაც 2027 წლისთვის იგეგმება. ეს დერეფნის სრულად ამუშავების პირობას ქმნის.

ინიციატივა ისეთ დროს გაჟღერდა, როდესაც რუსეთს დაძაბული აქვს ურთიერთობები როგორც სომხეთთან, ასევე აზერბაიჯანთან. შესაძლოა ეს არის რუსეთის კავკასიური თამაშის ნაწილი, ერთი მიმართულებით გაუარესება მეორე მიმართულებით "მსუყე შეთავაზებით" დააბალანსოს. თუ ეს ინიციატივა სერიოზულად განიხილება, ეს ნიშნავს, რომ ინდოეთ-რუსეთის დამაკავშირებელი დერეფნის გამტარი სამხრეთ კავკასიაში აზერბაიჯანთან ერთად საქართველოც გახდეს. ამის შემდეგ ისმის შეკითხვა, სად შეიძლება გაიაროს დერეფნის ქართულმა მონაკვეთმა? ლარსზე? როკზე თუ აფხაზეთზე?

საჰაერო "შუა დერეფანი".

ისრაელის სამხედრო ოპერაციამ სახელწოდებით, "წამომართული ლომი", ირანის საჰაერო სივრცე სრულიად მოიცვა, რაც პირდაპირ გავლენას ახდენს სამოქალაქო ფრენებზე მსოფლიოს დასავლეთ-აღმოსავლეთ ნაწილებს შორის. ისრაელის დარტყმების ერთ-ერთი მთავარი სამიზნე დასავლეთ ირანის რეგიონებია, რაც სამხრეთ კავკასიასთან გეოგრაფიულად ახლოს არის.

უკრაინაში რუსეთის შეჭრამ შეცვალა მდგომარეობა უკრაინა-რუსეთის სასაზღვრო ზონაში და შესაბამისად ჰაერშიც. ეს დღემდე ასე გრძელდება.

ამ ორმა დაპირისპირებამ ხმელეთზე სავაჭრო ალტერნატივის მოძებნის აუცილებლობა გააჩინა. ასე გამოჩნდა "შუა დერეფანი" ხმელეთზე. უსაფრთხო ცის საჭიროების გამო, საერთაშორისო ფრენებმაც სამხრეთ კავკასიის დერეფნის გამოყენება დაიწყო.

თავის მხრივ სამხრეთ კავკასია ორი უდიდესი გეოპოლიტიკური დაპირისპირების შუაშია მოქცეული, რაც სავაჭრო-ეკონომიკურ შესაძლებლობებთან ერთად, უამრავ პრობლემას ქმნის და ბევრ დაფიქრებას საჭიროებს რეგიონის ქვეყნების მხრიდან.

ანაკლიის პორტის მნიშვნელობა და საქართველოს გეოპოლიტიკური ფუნქციის გაძლიერების შესაძლებლობა!

- საქართველოს, როგორც გეოპოლიტიკური კარიბჭის როლის გაძლიერებაში, უმნიშვნელოვანესი ფუნქცია დაეკისრება ანაკლიის ღრმაწყლოვან პორტს. ზბიგნევ ბჟეზინსკის ფორმულირებით, „გეოპოლიტიკური საყრდენები არიან არა დიდი ძალის, არამედ მოსახერხებელი გეოპოლიტიკური მდებარეობის ქვეყნები“ და ასეთი ქვეყნების ამოცანაა, მოხერხებულად გამოიყენონ ეს შესაძლებლობა.

- ანაკლიის პორტის მშენებლობა გეგმის მიხედვით მიმდინარეობს, რომელსაც ბელგიური კომპანია Jan De Nul-ი ახორციელებს. გასულ წელს გაფორმებული ხელშეკრულებით, ბელგიური კომპანია საზღვაო ინფრასტრუქტურას აშენებს. კომპანიას თითქმის საუკუნოვანი ისტორია აქვს და მისი ბრუნვა 2.5 მილიარდი ევროა.

- კომპანიის ოპერირების გეოგრაფიული არეალებია: ევროპა, სპარსეთის ყურე, აზია, აფრიკა, ამერიკა, და სხვ. აღსანიშნავია, რომ „იან დე ნულ“ ჯგუფის მიერ სრულად ან ნაწილობრივ განხორციელებულია ისეთი მსხვილი პროექტები, როგორებიცაა - პანამის არხის გაფართოების პროექტი, სუეცის ახალი არხი ეგვიპტეში, ახალი საზღვაო პორტი ნადორში (მაროკო), ჰამბურგის პორტის დაღრმავების პროექტი, the Palm Jebel Ali - დუბაის ხელოვნური კუნძული და სანაპირო.

- ბელგიური კომპანიის ვალდებულებაა, მოამზადოს ინფრასტრუქტურა, შემდეგი საფეხური კი პორტის ამუშავებაა, რაც ტვირთების მიღებას და გატარებას გულისხმობს. პორტის მუშაობის უზრუნველყოფისთვის მოლაპარაკებები მიმდინარეობს ჩინურ სახელმწიფო კონსორციუმთან, რომლის ფარგლებში 51 პროცენტი საქართველოს მართვაში უნდა იყოს, 49 კი ჩინური კომპანიის.

- მოლაპარაკების პროცესი გაჭიანურდა, თუმცა ცნობილი ხდება, რომ პროექტში ახალი მოთამაშე გაჩნდა, რომელიც შესაძლოა პორტის განვითარების პროცესში ჩინურ კონსორციუმთან ერთად ჩაერთოს. პორტის სამომავლო მართვისთვის კონსორციუმის შემადგენლობის გაზრდა ანაკლიას უფრო წარმომადგენლობითს გახდის. მოლაპარაკების დეტალები გასაიდუმლოებულია, თუმცა ცნობილია, რომ ახალი სუბიექტი საერთაშორისო კომპანიაა.

- პორტის ფუნქციონირება ტვირთებზეა დამოკიდებული და ამ კუთხითაც არის პირველი სიახლეები. ცნობილი ხდება, რომ ყაზახეთის ეროვნული სარკინიგზო კომპანია, Kazakhstan Temir Zholy აპირებს გააძლიეროს სატვირთო ოპერაციები ახალი ტერმინალის განვითარებით ანაკლიაში. პროექტი ამჟამად დაგეგმვის ფაზაშია და მიმდინარეობს ტექნიკურ-ეკონომიკური შესწავლა.

- საქართველოს აქვს მნიშვნელოვანი გეოპოლიტიკური მდებარეობა, სადაც გადის არა დერეფანი, არამედ არის გზაჯვარედინი. ევროპა-აზიის ათასწლოვანი სავაჭრო ურთიერთობები სამომავლოდაც დაკავშირებული იქნება მოთხოვნა-მიწოდების ჯაჭვებით და გლობალური ტენდენციები საქართველოს თავისი ფუნქციის განხორციელების შესაძლებლობას აძლევს. საქართველო ვალდებულია იმოქმედოს ეროვნული ინტერესებით, არ მოხვდეს გლობალური ეკონომიკის პერიფერიაზე და შეასრულოს საერთაშორისო ფუნქცია, რაც მისი ეროვნული უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი გარანტორი იქნება.