17/12/2021
2021 წლის ნოემბერ-დეკემბერში სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ფოცხოს საჯარო სკოლის მე-7 და მე-9 კლასის მოსწავლეებმა განახორციელეს საკლასო პროექტი „ჩემი თემი“. პროექტი განხორციელდა ქვემო ფოცხოს საჯარო სკოლის სამოქალაქო კლუბის „მომავალი ჩვენია“-ს მხარდაჭერით. პროექტის მიზანია სოფელ ფოცხოს ისტორიის, მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის მოძიება, ასევე სოფელში არსებული პრობლემების იდენტიფიცირება. პროექტში მონაწილეობა მიიღეს პედაგოგებმა და სოფლის მაცხოვრებლებმა.
სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელი ფოცხო მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, ზღვის დონიდან 120 მ სიმაღლეზე, მდინარე ,,გურძემის“ (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 27კმ-ით. სოფელი გამოირჩევა ულამაზესი ბუნებით. ფოცხოელები ასევე განსაკუთრებული სტუმართმოყვარეობით გამოირჩევიან.
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ფოცხოს მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 2000 ადამიანს, სოფელ ფოცხოში ძირითადი მეურნეობის დარგებია: მეცხოველეობა, თხილი, სიმინდი, დაფნა და ასევე ოდითგანვე გავრცელებულია მევენახეობა (ციცქა ცოლიკაური, შავი და თეთრი ვაზის ჯიშები). თითოეულ ოჯახს საკუთარი მარანი აქვს. ძირითადად იყენებდნენ ხის საწნახელს, რომელსაც ადგილობრივები ამზადებდნენ ველური ბალის ხისგან. ღვინოს ძირითადად ქვევრში ინახავდნენ. ფოცხოელები მიწათმოქმედებას ეწეოდნენ, რადგანაც სოფელი მთაგორიანია, საყანე ნაკვეთები კი უსწორმასწორო, თითქმის ყველა ოჯახში ჰყავდათ უღელი ხარები, სახნავი ტექნიკა და ურემი. საბჭოთა პერიოდში, ფოცხოში გავრცელებული იყო მეჩაიეობა და მეაბრეშუმეობა. ბაზარზე გაჰქონდათ ფოცხოს ჩაი და აბრეშუმი, რაზეც მეტყველებს ახლაც შემორჩენილი, მიტოვებული და გაველურებული ჩაის პლანტაციები და მრავლად თუთის ხეები.
სოფლის მეურნეობის დარგში მიმდინარე პროექტებს ფოცხოშიც აუბეს მხარი. გაშენდა ლურჯი მოცვის კულტურა, სოფელში არის მჟავე ტიპის ნიადაგი რომელიც ხელს უწყობს ლურჯი მოცვის მოყვანას. გაშენდა მოცვის პლანტაციები, რამაც ხელი შეუწყო ადგილობრივი მოსახლეობის დასაქმებას და შემოსავლის წყაროს მიღებას.
სოფელი ოდითგან ცნობილი იყო როგორც კულტურის და განათლების კერა. რაზეც მეტყველებს სოფელში არსებული სკოლების რაოდენობა. რადგანაც სოფელი ტერიტორიულად დიდია, პატარებს ხელი რომ არ შეშლოდათ განათლების მიღებაში, თითქმის ყველა უბანში გახსნილი იყო დაწყებითი განათლების მისაღებად სკოლები. ამჟამად თემში ფუნქციონირებს ორი საჯარო სკოლა: ზემო ფოცხოს საჯარო სკოლა და ქვემო ფოცხოს საჯარო სკოლა. 2021 წელს ზემო ფოცხოს საჯარო სკოლა სრულად იქნა რეაბილიტირებული და მოსწავლეებს საშუალება ეძლევათ განათლება მიიღონ ახალ სკოლაში. ასევე სოფელში ფუნქციონირებს ორი საბავშვო ბაღი.
სენაკის მუნიციპალიტეტში სოფელ ფოცხოში 1939 წლამდე შვიდამდე ტაძარი ყოფილა, რომელიც კომუნისტების დრომ 1938-1939 წლებში ნანგრევებად აქცია. ეს ძეგლები სოფელში კუთხეების მიხედვით ყოფილა გადანაწილებული:
1.ზემო ფოცხო -I მოხაშში- წითელი აგურით ნაგები ტაძარი „ცხედა“ -ით წოდებული, მაცხოვრის სახელობის, რომლის ნანგრევებიც არ არის შემორჩენილი.
2.ზემო ფოცხო - ლეტყებუჩავეს უბანში, II მოხაშში არსებული ტაძარი „ჯგიმარიონი“ (შირიმის ქვით ნაგები), რომელიც მხოლოდ რეაბილიტირებულია.
3.ზემო ფოცხო - ნასაჯუს უბანში ტაძარი, რომლის ნანგრევებიც კი არ არის შემორჩენილი;
4. ქვემო ფოცხო - ლეყურუეს უბანში - „მისარიონი“ წმინდა გიორგის სახელობის, სადაც უბნის მოსახლეობამ ხის სამლოცველო დადგა.
5. ზემო ფოცხო - ლემალანიეშიც ყოფილა ტაძარი, რომლის ნანგრევებიც კი დაკარგულია.
6. ქვემო ფოცხო - ლესანაიეს უბანში ყოფილა ტაძარი, რომლის ნანგრევებიც არ არის შემორჩენილი.
7. ქვემო ფოცხო - ლეშამათავეს უბანში „მთავარანგელოზთა ტაძარი“,
როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ სოფელ ფოცხოში იყო შვიდი ეკლესია რომლიდანაც შემორჩენილია ორი, ამჟამად არამოქმედი ,,მთავარანგელოზების მიქაელისა და გაბრიელის’’ სახელობის ეკლესია და ,,ჯგიმარიონი’’. მთავარანგელოზობის მიქაელის და გაბრიელის სახელობის ეკლესიის შესახებ ისტორია ძალიან მწირია, შენობა არის ჯვარ- გუმბათოვანი. მისი აშენების თარიღი უცნობია, მაგრამ ვარაუდობენ რომ აშენდა XVII საუკუნეში. XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესია საძირკველამდე იქნა დანგრეული. აღსანიშნავია რომ ფოცხოს მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიის ნანგრევების აღდგენაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის ჩვენი სკოლის მასწავლებელს იპოლიტე შამათავას, რომელიც კარდაკარ დადიოდა, ეძებდა რესურსს და მუშახელს, რათა ეს საშვილიშვილო საქმე გაეკეთებინა. ჯგიმარიონის ეკლესია მხოლოდ რეაბილიტირებულია. ორივე ეკლესიის აღდგენაში ფოცხოელები მონაწილეობდნენ. განსაკუთრებით დიდი წვლილი მიუძღვის სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების საქმეში დათო შამათავას.
მთავარანგელოზობის მიქაელის და გაბრიელის სახელობის ეკლესიაში სარეაბილიტაციო სამუშაოები ახლაც მიმდინარეობს. ეკლესია არ არის მოქმედი, მაგრამ სადღესასწაულო დღეებში წირვა-ლოცვა აღევლინება მამა პავლეს მიერ. იმედი გვაქვს, რომ ეკლესია მომავალში გახდება მოქმედი. ასევე გამოგვეხმაურებიან კეთილი ადამიანები, რომლებიც სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარების მიზნით გააკეთებენ შემოწირულობას.
აღსანიშნავია „მარულა“ რომელიც იმართებოდა სოფელ ლესიჭინეს და ფოცხოს საზღვარზე. მდინარე ,,ცივის“ ნაპირას, რომელიც ამ ორ სოფელს შორის ჩამოედინება. მარულა მოიცავდა საცხენოსნო შეჯიბრებას რომელშიც მონაწილეობდნენ როგორც ფოცხოს ასევე სხვა სოფლის მაცხოვრებლები. ამჟამად სოფლის ახალგაზრდობა აქტიურად მონაწილეობს სხვადასხვა სპორტულ ღონისძიებებში.
ჩვენთვის ცნობილი იყო ის, რომ სოფელში გადაღებულია ყველასათვის საყვარელი ფილმი „მამლუქი“, კერძოდ ხვიჩას გატაცების ეპიზოდი. ეპიზოდი გადაღებულია ყურაშვილების უბანში. მოსწავლეები დაინტერესდნენ ამ ფილმით, გავიდნენ ეპიზოდის გადაღების ადგილას, სადაც ახლაც დგას საუკუნოვანი ცაცხვის ხე. გთავაზობთ პროექტში მონაწილე მოსწავლეების მიერ მოძიებულ ინფორმაციას ფილმის შესახებ: ქართული ფილმი მამლუქი გადაღებულია 1958-59 წლებში. მისი რეჟისორი და სცენარის ავტორია დავით რონდელი და გადაღებულია კონდრატე თათარაშვილის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმის კომპოზიტორი: ანდრია ბალანჩივაძე, მხატვარი: რევაზ მირზაშვილი, ოპერატორი: ლევ სუხოვი. ფილში მონაწილეობდნენ:
• დათო დანელია — ხვიჩა
• ვაჟა ჯოჯუა — გოჩა
• მანანა ლონდარიძე — ცირა
• ოთარ კობერიძე — მაჰმუდი
• აკაკი ხორავა — ალი-ბეგი
• ლია ელიავა — ზეინაბი
• გიორგი შავგულიძე — ასლან-ბეგი
• დუდუხანა წეროძე — მზეხა
• მიხეილ ვაშაძე — ტაგუია
• ედიშერ მაღალაშვილი — რევია
• ბუხუტი ზაქარიაძე — მარკოზი
• ვერიკო ანჯაფარიძე — როდამი
• ზურაბ ლაფერაძე — ალი-ჰუსეინი
• ალექსანდრე გომელაური — ალი-უსუფი
• ტარიელ საყვარელიძე — ნაპოლეონ ბონაპარტე
• გურამ საღარაძე — იბრაჰიმი
• მიხეილ მგელაძე — ვეზირი
• ვლადისლავ ვაშაძე — ვენეციელი ასისთავი
• გრიგოლ კოსტავა — ზაიდოლი
• მიხეილ ჩიხლაძე — მგზავრი გემზე
ეპიზოდის ნახვა შესაძლებელია ფილმის 16 წუთსა და 30 წამზე.
ქვემო ფოცხოს საჯარო სკოლის მე-7 და მე-9 კლასის მოსწავლეების მიერ განხორციელებული პროექტი საინტერესო და მრავალფეროვანი იყო.
17/12/2025
05/11/2025
31/10/2024
30/04/2022
14/04/2022
23/03/2022
17/12/2021
21/11/2021
14/04/2021
09/04/2021
01/12/2020