KIDAN

ክፍል 5
ካህን፦ ...ኢየሱስ መቼም አይተውህም። ቅድም በቅዳሴ ላይ ሳሰላስል ነበር። በአንዱ ጸሎት ላይ "እግዚአብሔር ረዳታችን ነው" እያልን ነበር። አዎ፣ ይህ ምንኛ ያምራል? እግዚአብሔር ረዳቴ ነው። ረዳት ማለት እንደምታውቀው የግድ ዋናው ሰው አይደለም፤ አብዛኛውን ጊዜ አንድ ሰው ሌላውን የሚረዳ ከሆነ ዋናው ሰው እርዳታ የሚደረግለት ሰው ነው፣ አይደል? እግዚአብሔር ግን የእኔ ረዳት ነው። አዎ፣ ስለዚህ እሱ የአገልጋይነትን ሚና ይወስዳል።

እሱ "ረዳታችን" መባሉ ምን ማለት እንደሆነ ያውቃል? ነገሩ ከባድ እንደሆነ ያውቃል፣ እናም አይለቅህም። ታውቃለህ? ከክርስቶስ ጋር መኖር በጣም አስደሳች ነገር ነው። የእውነቱን ሙላት ማወቅ እና በእሱ ውስጥ መኖር፤ ያ በጣም አስተማማኝ ቦታ ነው።

ሌላ ታሪክ ልንገርህ። በቤተክርስቲያናችን ውስጥ ወደ እምነቱ የመጣ (convert) አንድ ጓደኛ አለን። እንዲያውም ለቤተክርስቲያን ነው የሚሰራው። የመጣው ከፕሮቴስታንት ዳራ ነው። የእሱ ቤተክርስቲያን "አንዴ ከዳንክ ሁልጊዜም ድነሃል" (once saved, always saved) ብላ ታስተምር ነበር። ግን ደግሞ "አንዳንድ ሰዎች የዳኑ ይመስላቸዋል እንጂ በእውነት አልዳኑም" ብለውም ያስተምራሉ።

ጠያቂ፦ አዎ፣ ልክ ነው።

ካህን፦ እያንዳንዱ የክርስትና ቤተክርስቲያን ያንን ይላል አይደል? "አንዴ ከዳንክ ሁልጊዜም ድነሃል" የሚሉ ድርጅቶችም ቢሆኑ፣ "የዳኑ የሚመስላቸው ሁሉ ግን አልዳኑም" ይላሉ። እናም እሱ ሁልጊዜ በአእምሮው ውስጥ ጥርጣሬ ነበረው። "እኔ በእውነት ካልዳኑት መካከል ብሆንስ?" "ኢየሱስን በሚገባ ባልጠይቀው ወይም ሙሉ አዳኜ ባላደርገው ወይም ሌላ ነገር ቢሆንስ?" ይል ነበር። ሁልጊዜም ይህ ጥርጣሬ ነበረበት።

ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን "አንዴ ከዳንክ ሁልጊዜም ድነሃል" ብላ ባታስተምርም፣ እሱ ግን "እዚህ ይበልጥ ሰላም ይሰማኛል" ይላል። ለምን? እኛ "አንዴ ከዳንክ ሁልጊዜም ድነሃል" ብለን አንመክርም። ልክ እንደ ይሁዳ ድነትህን ልታጣ ትችላለህ ብለን ነው የምናስተምረው። አዎ፣ እኔ ራሴ ዞር ብዬ ለመሄድ ልመርጥ እችላለሁ፤ ያ የእኔ ምርጫ ነው።

ነገር ግን ራሴን ካዋረድኩ፣ በንስሐ ሕይወት ውስጥ ከኖርኩ እና እግዚአብሔር የጠየቀኝን ሁሉ ካደረግኩ—ይህ ማለት ድነትን በጉልበቴ አገኛለሁ ማለት አይደለም። ድነትን መቼም በስራችን አናገኘውም። በፈጣሪ ጸጋ ነው የምንድነው። እሺ? ነገር ግን እግዚአብሔርን እወደዋለሁ፣ እናም ስለወደድኩት እሱን ለመታዘዝ እና እሱ ያለኝን ሁሉ ለማድረግ እጥራለሁ እንጂ ድነትን ለመግዛት አይደለም። ኢየሱስም ያለው ያንን ነው፦ "ብትወዱኝ ትእዛዜን ጠብቁ"።

ጠያቂ፦ አዎ፣ ለዚህ ነው ነገሩ ትንሽ ግራ የሚያጋባው። ምክንያቱም እኔ እግዚአብሔርን እንደምወድ ይሰማኛል። ኢየሱስን እወደዋለሁ። በቅንነት እሱን ለመፈለግ እየሞከርኩ ነው። ግን ከካቶሊክ ካህን ጋር ስቀመጥ አንድ ነገር ይሉኛል። ወደ ኦርቶዶክስ ካህን ስሄድ ሌላ ነገር ይሉኛል። ወደ ፕሮቴስታንት ፓስተር ስሄድ ደግሞ ሌላ። አሁን "ቻት ጂፒቲ"ን (ChatGPT) የትኛውን ልምረጥ ብዬ ብጠይቀው—ኦርቶዶክስ ይላል ብዬ አላስብም፣ ምክንያቱም አንድ ጊዜ ሞክሬው ካቶሊክ ሳይለኝ አልቀረም። እና... ካቶሊኮች ሁሉ መንግስተ ሰማያት ይገባሉ ብለው ያምናሉ?

ካህን፦ እሺ፣ ይህንን ልንገርህ። ከምስራቅ ኦርቶዶክስ፣ ከሮማ ካቶሊክ እና ከምስራቃዊ (Oriental) ኦርቶዶክስ ካህናት ጋር ለመወያየት ፈቃደኛ ከሆኑት ጋር ብትቀመጥ—ምክንያቱም አንዳንዶቹ ለመነጋገርም ፈቃደኛ አይደሉም—ምናልባት 90% ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ነገሮች ላይ እንስማማለን።

በምስጢራተ ቤተክርስቲያን (sacraments) ውስጥ ጸጋ አለ እንላለን። በጥምቀት ውስጥ ድነትን እንደምንቀበል እንስማማለን፤ ምክንያቱም ኢየሱስ "ያመነ የተጠመቀም ይድናል" ብሏል። ስለዚህ ጥምቀት ለድነት አስፈላጊ ነው እንላለን። ቁርባን በእውነት የክርስቶስ ሥጋና ደም እንደሆነ እና ለድነት እንደሚያስፈልገን እንስማማለን። ኢየሱስ "የሰውን ልጅ ሥጋ ካልበላችሁ ደሙንም ካልጠጣችሁ በራሳችሁ ሕይወት የላችሁም። ሥጋዬን የሚበላ ደሜንም የሚጠጣ የዘላለም ሕይወት አለው" ብሏል። ይህ የእሱ ቃል ኪዳን ነው።

ስለዚህ ቁርባን በእውነት የክርስቶስ ሥጋና ደም መሆኑን እና ለመዳን እንደሚያስፈልገን እንስማማለን። ንስሐ (መናዘዝ) የእምነታችን አካል መሆኑን እናምናለን። ምክንያቱም "በኃጢአታችን ብንናዘዝ ኃጢአታችንን ይቅር ሊለን ከዓመፃም ሁሉ ሊያነጻን የታመነና ጻድቅ ነው" የሚሉ ጥቅሶች አሉ። ኃጢአትን ይቅር የማለት (absolution) ስልጣን ከሐዋርያት ጀምሮ እስከ እኛ ለደረሱ ጳጳሳትና ቀሳውስት እንደተሰጠ እናምናለን። ምክንያቱም ክርስቶስ በደቀ መዛሙርቱ ፊት እፍ ብሎባቸው "መንፈስ ቅዱስን ተቀበሉ፤ ኃጢአታቸውን ይቅር ላላችኋቸው ይቀርላቸዋል፤ የያዛችሁባቸውም ይያዝባቸዋል" ብሏቸዋል። ስለዚህ ኃጢአትን የማሰርና የመፍታት ስልጣን አላቸው።

ስለዚህ "አብሶሉሽን" (ፍትሐት/ሥርየተ ኃጢአት) እንቀበላለን። ይህ ማለት ከኃጢአት መንጻት ማለት ነው። እነዚህ ነገሮች አዳኝ እንደሆኑ እናምናለን። ስለዚህ በዋና ዋናዎቹ መርሆች ላይ እንስማማለን። በሌሎች ነገሮች ላይ ግን ለምሳሌ ስለ ሮም ጳጳስ (ፓፓ) ሚና አንስማማም።

ጠያቂ፦ አዎ፣ ስለዚህ ለእናንተ "ፓፓ" የለም ማለት ነው።

ካህን፦ የራሳችን ፓፓ (ፓትርያርክ) አለን።

ጠያቂ፦ ኦ፣ የራሳችሁ ፓፓ እንዳላችሁ አላውቅም ነበር።

ካህን፦ እንዲያውም የመጀመሪያው "ፓፓ" የሚል ስያሜ የነበረን እኛ ነን። የቆጵጥ ቤተክርስቲያን ፓትርያርኳን "ፓፓ" ብላ በመጥራት ቀዳሚ ነበረች፣ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን በኋላ ነው ከእነሱ የወሰደችው። ይህ ሌላ አስደሳች ታሪክ ነው። ግን አይ፣ የካቶሊክ ቤተክርስቲያንን እንወዳታለን፣ እናከብራታለን።

ጠያቂ፦ ግን ኦርቶዶክሶች "ከኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ውጭ ድነት የለም" ብለው የሚያምኑ መስሎኝ ነበር። ያ እውነት አይደለም?

ካህን፦ ታውቃለህ፣ እንዲህ የሚሉ ሰዎች ሊኖሩ ይችላሉ፤ ግን እኛ...

ጠያቂ፦ የቤተክርስቲያኗ ይፋዊ አቋም ምንድነው?

ካህን፦ የእኛ ይፋዊ አቋም "እኛ መቼም ቢሆን በእግዚአብሔር የፍርድ ወንበር ላይ መቀመጥ አንችልም" የሚል ነው። ድነት የት እንዳለ እናውቃለን። የእውነት ሙላት የት እንዳለ እናውቃለን። እግዚአብሔር እንዴት እንደሚፈርድ ግን የእግዚአብሔር ድርሻ ነው። ራሳችንን በፍርድ ወንበር ላይ በፍጹም ማስቀመጥ አንችልም። ቅድም እንዳካፈልኩህ፣ አንድ ሰው ሙሉውን እምነት ያላገኘ ቢሆንስ? ግን የሆነ ቦታ ላይ እንደ ታማኝ ክርስቲያን ቢኖር እና እኔ አሁን ለአንተ እያካፈልኩህ ያሉትን ትምህርቶች የመስማት ዕድል ባይኖረው? እግዚአብሔር የሚፈርደው ባለው እውቀት ልክ ነው።

ጠያቂ፦ ታዲያ ይህንን ቪዲዮ የሚያዩ ሰዎች ሁሉ አከተመላቸው (cooked) ማለት ነው? ምክንያቱም አሁን ነግረኸናል... (ሳቅ)

ካህን፦ እኔ ነገሩን ከሌላ አቅጣጫ ማየት እፈልጋለሁ። አንድ ሰው የምለውን ሰምቶ ምርምር ካላደረገ፣ ወይም ቀጣዩን እርምጃ ካልወሰደ፣ ወይም ዝም ብሎ ወደ ጎን ቢተወው... አብዛኛውን ጊዜ ሰዎች ለምን ዞር ብለው ይሄዳሉ? ምክንያቱም በሕይወታቸው ውስጥ መቀጠል የሚፈልጉት አንድ ነገር ስላለ ነው። ልክ እንደ ባለጸጋው ወጣት መሪ ታሪክ። ያ ሰው አማኝ ነበር፣ ትእዛዛትን ይጠብቅ ነበር፣ ወደ ክርስቶስም መጥቶ "ቸር መምህር ሆይ፣ የዘላለም ሕይወትን እወርስ ዘንድ ምን ላድርግ?" ብሎ ጠየቀው—ልክ እንደ አንተ ጥያቄ ማለት ነው።

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ትእዛዛቱን እንዲጠብቅ ነገረው። እሱም "እነዚህን ሁሉ ከታናሽነቴ ጀምሬ ጠብቄአለሁ" አለ። ከዚያም ጌታ "አንድ ነገር ጎድሎሃል፤ ሂድ ያለህን ሁሉ ሽጠህ ለድሆች ስጥ፣ መዝገብም በሰማይ ታገኛለህ፤ መጥተህም ተከተለኝ" አለው። ያ ሰው ግን በሀብቱ ይታመን እና ይወድ ስለነበረ እያዘነ ሄደ።

አሁን ጥያቄውን ላነሳኸው ታዳሚ፦ ይህንን ሰምተህ በልብህ ውስጥ መያዝ የምትፈልገው ነገር ስላለ ወይም ባለህበት ሁኔታ ስለተመቸህ ዞር ብለህ የምትሄድ ከሆነ፣ እና ሙሉው እምነት ተሰጥቶህ ለመሄድ ከወሰንክ፣ እንደ ባለጸጋው ወጣት እየሆንክ ነው። ያ ወጣት መንግስተ ሰማያት ገብቶ ይሆን? አናውቅም። ግን ክርስቶስ ሲጠራህ እና የእምነትን ሙላት ሲገልጥልህ ዞር ብሎ መሄድ ጥሩ ነገር አይመስልም፣ አይደል? "አንድ ነገር ጎድሎሃል" ነው ያለው። ስለዚህ እግዚአብሔር ይህንን ሙላት ሲገልጥልን ቀጣዩን እርምጃ መውሰድ የእኛ ፋንታ ነው፤ እናም በቁም ነገር ልንመለከተው ይገባል። ይህ በሕይወቴ ውስጥ ትልቁ ውሳኔ ነው።

ጠያቂ፦ ታዲያ ሀብታሞች ሁሉ ገሃነም ይገባሉ ብለው ያምናሉ?

ካህን፦ በፍጹም፣ በፍጹም አላምንም። ሀብታም መሆን መጥፎ ነው? መጥፎ የሚሆነው በሀብታችን የምንታመን እና የምንወደው ከሆነ ነው፤ ምክንያቱም ያ ነገሩን በጣም ከባድ ያደርገዋል። አንድ ታሪክ ልንገርህ። እዚህ ለድሆች አገልግሎት አለን፣ "የጌታ ወንድሞች" ብለን ነው የምንጠራቸው። አንድ ጊዜ በአንድ ስታርባክስ ፊት ለፊት ያለ አንድ ቤት የሌለው ሰው አገኘሁና "የሚበላ ነገር ላምጣልህ?" አልኩት። እንዲያውም "ገንዘብ ትፈልጋለህ?" ብዬ ጠየቅኩት። "አይ አመሰግናለሁ" አለኝ። "የሆነ ነገር ልግዛልህ?" ስለው "አይ አሁን በልቻለሁ" አለኝ። ልሄድ ስል "ግን የሚያናግረኝ ሰው ብታገኝ ደስ ይለኛል" አለኝ። "በጣም ደስ ይላል" ብዬ ተቀመጥንና አወራን።

ታሪኩን ነገረኝ። አንድ ትንሽ ሱቅ ነበረው፣ ዕቃዎችን እየሸጠ ይኖር ነበር። በመኪናው ውስጥ የነበረውን ዕቃ ሁሉ ሰረቁበት፣ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ቤት የሌለው ሆነ። እናም እንዲህ አለኝ፦ "ታውቃለህ፣ እዚህ ሲያልፉ አንድ ዶላር ወይም የሚበላ ነገር የሚሰጡኝ ሰዎች እነማን እንደሆኑ? በጣም ዘመናዊ መኪና የሚነዱት አይደሉም። ይልቁንም ያረጀ መኪና የሚነዱት ወይም ኑሮ የከበዳቸው እናቶች ናቸው የሚሰጡኝ።"

ይህ አንድ ነገር ይነግረናል። ብዙ በኖረን ቁጥር፣ በሆነ ምክንያት ሰውን ራስ ወዳድ ያደርገዋል። በራሱ ላይ ብቻ የሚያተኩር እና በነገሮች ላይ የተሳሰረ ያደርገዋል። ስለዚህ ነገሩን የበለጠ ከባድ ያደርገዋል።

ጠያቂ፦ አባ አልዓዛር፣ ተስፋ አደርጋለሁ አይቀየሙኝም፣ ግን እኔ አልስማማዎትም (ሳቅ)። እኔ የማውቃቸው አንዳንድ በጣም ሀብታም ሰዎች በጣም ለጋሾች ናቸው። ብዙ ሰዎችን ይቀጥራሉ፣ ይረዳሉ፣ ይገነባሉ። እኔ ራሴ ቢዝነስ አለኝ፣ የቢዝነስ ሰው ነኝ፣ በጎን ደግሞ ቪዲዮ እሰራለሁ። ታዲያ ብዙ ገንዘብ እንዴት እንደሚገኝ ስለተማርኩ እኔ ክፉ ነኝ ማለት ነው?

ክፍል 4

ካህን፦ ወደ ኋላ ስንመለስ፣ አረቦች ግብፅን በወረሩበት ወቅት—ምክንያቱም በአንድ ወቅት መላዋ ግብፅ ክርስቲያን ነበረች። እሺ? አረቦች በስድስተኛው ክፍለ ዘመን ግብፅን ወረሩ እና እስልምናን በኃይል አስገደዱ። እናም ብዙ ሰዎች ይገደሉ ስለነበረ፣ ወላጆች ምናልባት እነሱ ቢገደሉ ልጆቻቸው ክርስቲያን መሆናቸውን እንዲያውቁ ብለው ልጆቻቸውን በመስቀል ምልክት ይተኩሷቸው (ይነቅሷቸው) ነበር። ክርስቲያን መሆናቸውን ለመለየት በመስቀል ምልክት ያደርጉባቸው ነበር።

ሌላው ትውፊት ደግሞ እንደሚነግረን፣ ክርስቲያኖችን "ይህ ክርስቲያን ነው" ብሎ ለመለየት ምልክት ያደርጉባቸው ነበር። በዚህም ግብር (ታክስ) እንዲከፍሉ እና ስደት እንዲደርስባቸው ያደርጉ ነበር። አንገታችን ላይ በጣም ከባድ የሆኑ መስቀሎችን እንዲያቆስለን ድረስ እንድናስር ያደርጉን እና ይተኩሱን ነበር። ስለዚህ ዛሬ ይህንን ንቅሳት የምንነቀሰው እንደ ቅርስ እና አባቶቻችን እኛ ዛሬ ክርስቲያን ሆነን እንድንቆይ የከፈሉትን ዋጋ ለማክበር ነው።

ጠያቂ፦ ገባኝ። ለመሆኑ ፕሮቴስታንቶች መንግስተ ሰማያት ይገባሉ ብለው ያስባሉ?

ካህን፦ እሺ፣ ነገሩን በዚህ መንገድ ላካፍልህ።

ጠያቂ፦ ፕሮቴስታንቶች ገሃነም ይገባሉ ብለው ያስባሉ?

ካህን፦ እንዲህ ብዬ ልመልስልህ፦ እግዚአብሔር ሰዎችን የሚፈርደው በተሰጣቸው እውቀት ልክ ነው። አሁን ያለነው በመረጃ እና በኢንተርኔት ዘመን ነው። እያንዳንዱ ቤተክርስቲያን "ኢየሱስን እወዳለሁ" ስለሚል ሁሉም ሰው መመርመር አለበት። በትክክል! ግን "ኢየሱስን እወዳለሁ" የሚል ሁሉ በእውነት ኢየሱስን ይወዳል ማለት አይደለም። ቅድም ስለ "ብልጽግና ወንጌል" (prosperity gospel) እየተቀለዳድን ነበር።

ጠያቂ፦ ስለ እሱ ልጠይቅዎት ፈልጌ ነበር።

ካህን፦ እንግዲህ በግልጽ እንደሚታወቀው ኢየሱስ ያስተማረው ያንን አይደለም፣ አይደል? ኢየሱስ በግልጽ "ባለጠጋ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት ከሚገባ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ቢገባ ይቀላል" ብሏል። ያለው ይሄንኑ ነው። ደቀ መዛሙርቱም ልክ ያንተ ዓይነት ስሜት ነበራቸው፤ እሱ ግን "በሀብታቸው ለሚታመኑ እና ገንዘብ ለሚወዱ" ማለቱ ነበር።

ለምንድነው ይሁዳ—ሙታንን ያስነሳው ይሁዳ! ኢየሱስ ደቀ መዛሙርቱን ሲልካቸው "ድውያንን ፈውሱ፣ ሙታንን አስነሱ፣ ለምጻሞችን አንጹ፣ አጋንንትን አስወጡ" ብሏቸዋል። ይሁዳ ሙታንን አስነስቷል። ይሁዳ ሰዎችን ፈውሷል። ይሁዳ ክርስቶስ ብዙ ሕዝብ ሲያበላ አይቷል። ይሁዳ ክርስቶስ በውሃ ላይ ሲሄድ አይቷል፤ ነገር ግን በገንዘብ ፍቅር ምክንያት አሳልፎ ሰጠው። ስለዚህ የብልጽግና ወንጌልን የሚሰብኩ ሰዎች እውነተኛ ክርስቲያኖች ናቸው ማለት አልችልም። ያ ወንጌል አይደለም።

ጠያቂ፦ ወደ ሀብቱ ነገር ተመልሰን እንመጣለን። ግን ጥያቄውን በሌላ መንገድ ልጠይቅዎት። "ሁሉም ፕሮቴስታንቶች ገሃነም ይገባሉ" ብለው ያምናሉ?

ካህን፦ እሺ፣ ለዚህ እንዲህ ብዬ ልመልስልህ። በሐዋርያት ሥራ ምዕራፍ 18 ላይ አጵሎስ የሚባል ሰው ነበር። አጵሎስ የተወሰነ ትምህርት ነበረው፣ አይደል? ሙሉውን እምነት ወይም ሙሉውን እውነት አልነበረውም። ግን የተወሰነ ትምህርት ነበረው። ስለ ኢየሱስ ትምህርቶች ሙሉ በሙሉ አያውቅም ነበር፤ የሚያውቀው ስለ መጥምቁ ዮሐንስ ነበር። መጥምቁ ዮሐንስ ለመሲሁ መንገድ እያዘጋጀ እንደነበር እና ያጠምቅ እንደነበር ያውቅ ነበር።

እናም ደቀ መዛሙርቱ ሁለት ደቀ መዛሙርትን ላኩለት፤ የእግዚአብሔርን መንገድ "ይበልጥ በትክክል" (more accurately) እንዲያስተምሩት። በዚህ ጊዜ አጵሎስ በአንድ ምርጫ ፊት ቆመ። ይበልጥ ትክክለኛውን መንገድ እየሰማህ ነው። አሁን ያንን ይበልጥ ትክክለኛውን መንገድ የመከተል ምርጫ አለህ፣ ወይም ደግሞ "እኔ በለመድኩት እና በተመቸኝ እምነት እቀጥላለሁ" የማለት ምርጫ አለህ። አጵሎስ ተከተለ። ትክክለኛውን መንገድ መረጠ እና ሙሉ ክርስቲያን ሆነ። አጵሎስ አሁን የሙሉው እውነት ተካፋይ ሆነ።

ሙሉው እውነት ሳይገለጥለት በፊት አጵሎስ ቢሞት ኖሮ፣ መንግስተ ሰማያት ይገባ እንደነበር በእርግጠኝነት አምናለሁ፤ ምክንያቱም በተሰጠው እውቀት ልክ እየኖረ ነበር። ሙሉውን እውነት አላወቀም ነበር። ይሄ ግልጽ ነው?

ጠያቂ፦ አዎ።

ካህን፦ ስለዚህ እውነቱ ቀርቦልኝ ውድቅ ካደረግኩት፣ እኔ የመረጥኩት ደስ የሚለኝን ነገር ነው። ይቅርታ አድርግልኝና፣ አንዳንድ ጊዜ የራሳችንን አምላክ እንፈጥራለን። ለምንድነው የተወሰኑ አብያተ ክርስቲያናት በብልጽግና ወንጌል ላይ ብቻ የሚያተኩሩት? አንድ ሰው የራሱን አምላክ ፈጥሯል። ሌሎች ደግሞ ስለ ፈውስ፣ ስለ ምልክትና ድንቅ፣ ወይም በልሳን ስለመናገር ብቻ ያተኩራሉ። የቀደመችው ቤተክርስቲያን ያሳየችው ያንን አይደለም።

አንዳንድ ጊዜ ተአምራት ይፈጠራሉ፤ ቅድም አንድ ሰው ባልተማረው ቋንቋ ሲናገር ስለነበረው ተአምር አውርተናል፤ ያ ተአምራዊ ነገር ነበር። እግዚአብሔር እነዚህን ምልክቶች እና ተአምራት የሚገልጠው እንዲሁ በዘፈቀደ ወይም እኛ ስለተከተልናቸው ሳይሆን፣ እሱ በጥበቡ ሲመርጥ ብቻ ነው።

ግን እነዚህ ሁሉ አብያተ ክርስቲያናት በተለያዩ ነገሮች ላይ ብቻ ካተኮሩ... እና በጣም አስፈላጊ የሆነውን ነገር ካመለጣቸው... ለምሳሌ አንድ ነገር ልንገርህ ብራያን። "የኢየሱስን ሥጋ ካልበላህና ደሙን ካልጠጣህ መንግስተ ሰማያት አትገባም" ብልህ ምን ትለኛለህ?

ጠያቂ፦ ኢየሱስ ያለው ያንን ነው እላለሁ።

ካህን፦ ልክ ነው፣ ኢየሱስ ያለው ያንን ነው። ግን ወደ ብዙ የክርስትና አብያተ ክርስቲያናት ብትሄድ "አይ፣ ኢየሱስ ማለቱ ያንን አይደለም" ይሉሃል። ግን ኢየሱስ ያለው በትክክል ያንን ነው። "የሰውን ልጅ ሥጋ ካልበላችሁ ደሙንም ካልጠጣችሁ በራሳችሁ ሕይወት የላችሁም" (መንግስተ ሰማያት አትገቡም)። ያለው ያንን ነው።

ስለዚህ "እነዚህ ሁሉ ሰዎች መንግስተ ሰማያት ይገባሉ" ወይም "እነዚህ ሁሉ ገሃነም ይገባሉ" ብዬ እንዲሁ ጥቅል መልስ መስጠት አልችልም። እንደ እውነቱ ሙላት ይወሰናል። አሁን ግን ምንም ሰበብ የለንም። ሁሉም ሰው የሙሉውን እምነት እና እውነት የማወቅ ዕድል አለው፤ ልክ አንተ አሁን እያደረግክ እንዳለኸው። ምርምር እያደረግክ ነው።

ጠያቂ፦ ይሄ አሁን እያስፈራኝ ነው። እያስጨነቅከኝ ነው። ከካህን ጋር በተቀመጥኩ ቁጥር እንዲህ ያለ ነገር ሲሉኝ "ሰውዬ፣ እኔ እኮ ዕድሌን እያበላሸሁ ሊሆን ይችላል፣ ስለዚህ ምርምሬን ማቆም አለብኝ" እላለሁ።

ካህን፦ በተቃራኒው! በተቃራኒው ብራያን። ተመልከት፣ ለዚህ ነው የዚህ ቻናል ስም "መንገዱ" (The Way) የተባለው፤ ምክንያቱም እኛ በትክክል መንገዱን እየፈለግን ነው።

ጠያቂ፦ በጣም ጥሩ።

ካህን፦ ታገኘዋለህም። የሚያምረው ነገር ደግሞ ኢየሱስ መቼም አይተውህም። ቅድም በቅዳሴ ላይ ሳሰላስል ነበር። በአንዱ ጸሎት ላይ "እግዚአብሔር ረዳታችን ነው" እያልን ነበር።......................................ክፍል 5 ይቀጥላል

ክፍል 3
ካህን፦ ሁልጊዜም የምናጎላው ሁለቱ ኖታዎች ተስማምተው (in harmony) እንደሚመቱ ነው። ክርስቶስ የሚያደርገው ማንኛውም ነገር፣ ተስማምቶ፣ በስምምነት፣ በስምምነት የሚደረግ ነው። እሺ? ስለ ሁለቱ ባህርያት ተለይተው ስትናገር ግን፣ ኢየሱስ አንዳንድ ጊዜ አምላክ ነው፣ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ሰው ነው እንደማለት ይሆናል። ልክ እንደ ሁለት የመብራት ማብሪያ ማጥፊያዎች (light switches)። እሺ? ነገሩን በዚያ መንገድ ልናየው አንችልም። ስለዚህ ስለ ሁለቱ ባህርያት በሚነሳበት ጊዜ፣ በወቅቱ በ431 እና በ433 መካከል በቤተክርስቲያኖቻችን መካከል መከፋፈል ተፈጥሮ ነበር። ከዚያም "አይ፣ ሁለቱን ባህርያት መጥቀስ አለባችሁ" የሚሉ ሰዎች ስለነበሩ በይፋ ድጋሚ አንድነት ተፈጠረ። ስለዚህ ቤተክርስቲያኖቻችን አንድ ላይ መጥተው "እሺ፣ የምናስቀምጠው ድንበር ይህ ነው" አሉ።

ስለ ክርስቶስ ሁለት ባህርያት የምናወራ ከሆነ፣ "ክርስቶስ ከሁለት ባህርያት (of two natures) የተገኘ ነው" እንላለን እንጂ "በሁለት ባህርያት (in two natures) ውስጥ ያለ" አንልም። የምንጠቀመው የቃላት አጠቃቀም (terminology) ይሄ ነው። ከሰው ባህርይ እና ከመለኮት ባህርይ የተገኘ አንድ ክርስቶስ። ሁሉም ሰው "በጣም ጥሩ፣ በዚህ እንስማማ" አለ። ለተወሰነ ጊዜ ነገሮች በጥሩ ሁኔታ ሄዱ።

ወደ ሙሉ ታሪኩ አልገባም እንጂ፣ ነገሮችን ያደበላለቀ አውጣኪ (Eutyches) የሚባል ሰው ነበረ። የእኛ ቤተክርስቲያን አርማችው (rehabilitated him)። ከዚያም ሊዮ የሚባል የሮም ጳጳስ ነበረ። እሱም "አይ፣ አይ፣ አይ፤ እኔ ክርስቶስ 'በሁለት ባህርያት' (in two natures) ነው እንጂ 'ከሁለት ባህርያት' (of two natures) አይደለም ብዬ እጽፋለሁ" አለ። እኛም "አይ፣ ሁሉም ሰው ከእንግዲህ 'በሁለት ባህርያት' ብለን ላለመናገር ተስማምቷል" አልን። እሱ ግን "አይ፣ ወደ 'በሁለት ባህርያት' እንመልሰዋለን" አለ። የእኛ ጳጳስ ደግሞ "አይ፣ ይህ ለእኛ ትርጉም አይሰጥም፣ ምክንያቱም ሁላችንም 'ከሁለት ባህርያት' በሚለው ተስማምተናል" አለ።

እናም በዚያ ጉባኤ ላይ "ክርስቶስ በሁለት ባህርያት ውስጥ ነው የሚለውን መመሪያ (doctrine) እናደርገዋለን" አሉ። የእኛ ቤተክርስቲያን ደግሞ "አይ፣ ከዚህ በፊት በነበሩት ጉባኤዎች እና በቤተክርስቲያን አባቶች በዚህ አልተስማማንም" አለች። ስለዚህ ለመለየት ወሰንን። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ እምነቱን ጠብቀን ቆይተናል፤ እኛ የክርስቶስን ባህርይ የተቀበለችው የቀደመችው ቤተክርስቲያን አካል ነን። ቀመራችንን (formula) መቼም ቀይረን አናውቅም። ከምስራቅ ኦርቶዶክስ እና ከሮማ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን ጋር አንድነት የሌለን ለዚህ ነው።

ጠያቂ፦ እሺ። ስለ ሁለቱ ባህርያት ጉዳይ ማለት ነው።

ካህን፦ አዎ።

ጠያቂ፦ ገባኝ። እንግዲህ የትኛው ቤተክርስቲያን አባል መሆን እንዳለብህ የምትወስነው በዚህ ውሳኔ ላይ ተመስርተህ ነው ማለት ነው።

ካህን፦ አዎ። ማለቴ፣ ሁሉም ሰው የተስማማበት የቀደመው የክርስቶስ ማንነት ቀመር (christological formula) እሱ ነው። ነገሩ ሲቀየር "መቀጠል አንችልም" አልን። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አልተለወጥንም። ከተለየን በኋላ ግን፣ የሮማ ካቶሊክ እና የቢዛንታይን ቤተክርስቲያን ያርዱን ነበር።

ጠያቂ፦ ወይ ጉድ።

ካህን፦ ያንን ቀመር ስላልተቀበልን ገደሉን። አዎ። መሬት ለመቀማት ወይም በሁለት ሀገራት መካከል ለነበረ ጦርነት አልነበረም። ያንን ቀመር አንቀበልም በማለታችን ብቻ ነው። "ይህንን ቀመር ከመቀበል መሞትን እንመርጣለን" አልን። አባቶቻችን ነገሩን ያን ያህል በቁም ነገር ነበር ያዩት። በአንድ ታሪክ ላይ 30,000 ሰዎች የተገደሉበት ወቅት ነበር። በሌላ ጊዜ ደግሞ በአንድ ጊዜ 200,000 ሰዎች የታረዱበት ሁኔታ ነበር። 200,000! ግምቱ በግብፅ ብቻ ከ500,000 እስከ አንድ ሚሊዮን ሊደርስ ይችላል። በሶርያ ምናልባት ከዚያ በላይ ሊሆን ይችላል። ጳጳሳቱን እና ካህናቱን ሁሉ አረዱ። በሌሎች ክርስቲያኖች አማካኝነት ወደ ሦስት ጳጳሳት ብቻ ወርዶ ነበር።

ጠያቂ፦ በሌሎች ክርስቲያኖች?

ካህን፦ በሌሎች ክርስቲያኖች። በተጨማሪም ግብር (tax) እንድንከፍል ያደርጉን ነበር—ይህ ነገር በጣም የታወቀ ይመስላል አይደል? ስለ እምነት ማረድ እና ሰዎች ግብር እንዲከፍሉ ማድረግ። አዎ፣ በወቅቱ በምስራቅ ኦርቶዶክስ (Oriental Orthodox) ክርስቲያኖች ላይ የሆነው ይሄ ነው። እና ይሄኛው ክፍል በጣም ያሳዝናል፤ ምክንያቱም እንደ አዲስ ክርስቲያን፣ እኔ አሁንም እነዚህን ነገሮች እየተማርኩ ነው። ትላንት ማታ እስከ አምስት ሰዓት ድረስ ከአንዳንድ ካቶሊኮች ጋር ስወያይ ነበር፤ እነሱም "የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ትክክል ነች፣ ምክንያቱም ለረጅም ጊዜ ቆይተናል" ይሉ ነበር። ግን እኔ "እናንተ ሰዎች..." ማለቴ እነሱን በግል ማለቴ አይደለም፣ እና በስህተት ለምናገረው ለማንኛውም ሞኝነት እግዚአብሔር ይቅር ይበለኝ፣ ግን "ለረጅም ጊዜ ቆይተዋል፣ ግን ደግሞ ያንን ቦታ ለመያዝ ብዙ መጥፎ ነገሮችን አድርገዋል" ብዬ አስባለሁ።

ጠያቂ፦ አዎ።

ካህን፦ ስለዚህ እንደ አዲስ ክርስቲያን "እኔ ክርስቶስ ላይ ብቻ ማተኮር ነው የምፈልገው" እላለሁ። በፖለቲካ እና በእነዚህ ሁሉ ነገሮች ውስጥ መግባት አልፈልግም። ምክንያቱም ትኩረቱ ከክርስቶስ ወጥቶ ወደ ፖለቲካ መጨነቅ እንዳይለወጥ ያሰጋኛል።

ካህን፦ እረዳሃለሁ። ምንም ቢሆን የሰው ልጅ ድክመት (human element) መኖሩ አይቀርም። ገና ከመጀመሪያው ጀምሮ፣ ታውቃለህ፣ እዚያ ስላለው ስለ መጨረሻው እራት ስዕል (icon) እያወራችሁ ነበር። አዎ፣ ይሁዳ ብርሃኑን (halo) ትቶ ወጣ አይደል? ደቀ መዝሙር ነበረ፣ ነገር ግን የነበረውን ክብር ትቶ ወጣ።

ያንን ትቶ መውጣቱ የሰው ልጅ ድክመት መኖሩን ያሳያል። ገና ከመጀመሪያው ጀምሮ በሰይጣን ተጽዕኖ ነበረ። ገና ከመጀመሪያው በአዳምና በሔዋን ታሪክ ውስጥ ያለውን ተመልከት። እግዚአብሔር በጣም የሚያምር ነገር ፈጠረ። አዳምን ፈጠረ፣ ሔዋንን ፈጠረ፣ ገነትን ፈጠረ። ሁሉም ነገር በጣም ያምር ነበር። ሰይጣን ግን ጣልቃ መግባት ፈለገ። ስለዚህ ማንኛውም ክብር ያለው፣ እግዚአብሔር የሚወደው እና የጀመረው ነገር ላይ ሰይጣን በሁሉም መንገድ ለመግባት ይሞክራል። ስለዚህ በሁሉም ቤተክርስቲያን ውስጥ ሁል ጊዜ የሰው ልጅ ድክመት ይኖራል።

ግን የቆጵጥ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንን በተለየ የምወዳት ለምንድነው—በቅርቡ ወደ ቤተክርስቲያናችን የመጣ "አባ አልዓዛር" የሚባል ሰው አለ። እሱ ለእኔ ትልቅ መነሳሳት ነበር። አምላክ የለሽ (atheist)፣ የፍልስፍና ፕሮፌሰር እና በትውልድ ኦስትሬሊያዊ ነበረ። ግብፃዊ እንኳን አይደለም። አሁን በግብፅ ውስጥ ባለ ተራራ ላይ በአንድ ዋሻ ውስጥ እንደ ባሕታዊ (hermit) ለብቻው እየኖረ ነው። ታሪኩን ማየት አለብህ። እሱ ግን የቆጵጥ ቤተክርስቲያንን የተቀላቀለበት ምክንያት "በእጆቿ ላይ ትንሹ ወይም ምንም ደም የሌለባት ቤተክርስቲያን ስለሆነች ነው" ብሏል። በተለይም ከሐዋርያዊ ትውፊት (apostolic tradition) መካከል ማለት ነው።

ጠያቂ፦ ገባኝ። ይሄ ለእኔ አስደሳች ነው፣ ምክንያቱም እርስዎ ካህን ነዎት፣ ነገር ግን ሚስት እና ልጆች አሉዎት፣ ደግሞም ንቅሳት (tattoos) አለዎት። አንድ ብቻ ይመስላል። እሺ፣ በጣም ዘመናዊ (cool) ነዎት።

ካህን፦ ስለዚህ ንቅሳት እነግርሃለሁ።

ጠያቂ፦ አዎ። ደግሞም ወደ ቀጣዩ ነጥብ ከመሄዳችን በፊት፣ አንድ ትልቅ ችግር አለብኝ እና የእርስዎ እርዳታ ያስፈልገኛል። ቪዲዮዎቼን ከሚያዩት ሰዎች መካከል ሰብስክራይብ ያደረጉት 2% ብቻ ናቸው። በቅንነት ለመናገር፣ ሰብስክራይብ ማድረግ ቻናሌ ብዙ ክርስቲያኖች ጋር እንዲደርስ ይረዳል። እኔ የየትኛውም ወገን ቢሆኑ ክርስቲያኖችን ሁሉ አንድ የማድረግ ተልእኮ ላይ ነኝ። እርስዎም የዚህ አካል እንዲሆኑ እወዳለሁ። በድጋሚ፣ ነፃ ነው፤ ጥቂት ሰከንዶችን ብቻ ነው የሚወስደው። የሚወጡትን ቪዲዮዎች እንዲያመልጡዎት አልፈልግም፣ ምክንያቱም በጣም ትልቅ ቪዲዮዎች እንደሚመጡ ቃል እገባለሁ።

በነገራችን ላይ፣ የካቶሊክ ካህናት ይህንን ማድረግ (ማግባት) አይችሉም አይደል? ወይም ይችላሉ?

ካህን፦ አላውቅም። ስለ ሌላው ትውፊት መናገር አልፈልግም፣ ግን ይህንን ንቅሳት ለምን እንደምንነቀስ እነግርሃለሁ።

ጠያቂ፦ ኦ፣ ሁላችሁም ትነቀሳላችሁ?

ካህን፦ ሁሉም አይደሉም። ሰዎች ከፈለጉ የራሳቸው ምርጫ ነው። በቅርቡ ወደ ቤተክርስቲያናችን የመጣ አንድ ሰው ነበረ፣ ለቤተሰቦቹ ደውሎ "እማዬ፣ አባዬ፣ ምን እያደረግኩ እንደሆነ ታውቃላችሁ? ቤተክርስቲያን ውስጥ ከካህኑ ጋር ንቅሳት እየተነቀስኩ ነው" አላቸው።

ጠያቂ፦ ኦ፣ ያ በጣም ደስ ይላል። ታዲያ ለምንድነው የምትነቀሱት?......................................... ክፍል 4 ይቀጥላል

ክፍል 2
ካህን፦ እሺ፣ ሌላ በጣም ጥሩ ጥያቄ ነው። እኛ እንደሚሰማን በ451 ዓ.ም (እ.ኤ.አ) የተለወጠ ነገር ነበረ። በ451 ዓ.ም የተለወጠ ነገር ነበረ። ይህ የኬልቄዶን ጉባኤ ይባላል። ብዙ ሰዎች "ለምን ካቶሊክ አልሆንክም?" ወይም "ለምን የምስራቅ (Eastern) ኦርቶዶክስ አልሆንክም?" ብለው ይጠይቃሉ።

ከ451 ዓ.ም በፊት፣ በ431 ዓ.ም የኤፌሶን ጉባኤ የሚባል ሌላ ጉባኤ ነበረ። ከ20 ዓመታት በፊት ማለት ነው። በዚያን ጊዜ ስለ ክርስቶስ ልክ እንደ ሁለት አካል አድርጎ መናገር የጀመረ አንድ የቁስጥንጥንያ ፓትርያርክ ነበረ። ክርስቶስ ሁለት አካል ነው አላለም፤ እንዲያውም "ክርስቶስ አንድ አካል ነው" ይላል፣ ነገር ግን ክርስቶስ በሁለት ባህርያት የተከፈለ ነው ይላል። የሰው ባህርይ እና የመለኮት ባህርይ በማለት።

ነገሩ ትንሽ ቴክኒካዊ ሊሆን ይችላል፣ ግን አብረኸኝ ተከታተልና ስለዚህ ጉዳይ በጥቂቱ እንነጋገራለን።

ስለዚህ እሱ "ክርስቶስ በሁለት ባህርያት የተከፈለ ነው" አለ። በተጨማሪም "ማርያምን የእግዚአብሔር እናት (ወላዲተ አምላክ) ብለን መጥራት የለብንም፣ ምክንያቱም እሷ የክርስቶስ የሰውነት ክፍል እናት እንጂ የመለኮታዊው ክፍል እናት አይደለችም" አለ።

ስለዚህ እሱ "ክርስቶስ በሁለት ባህርይ ነው" አለ። በወቅቱ የነበረው የእኛ ፓትርያርክ ግን እንዲህ አለ፦ "አይደለም፣ ስለ ክርስቶስ በዚህ መንገድ መናገር የለብንም። ባህርያቱን መክፈል የለብንም። ክርስቶስ አንድ ነው፤ ሰውም አምላክም ሆኖ የተዋሃደ ነው። በአንድ በተዋሃደ (composite) ባህርይ ፍጹም አምላክ፣ ፍጹም ሰው ነው።"

ስለዚህ ስለ ክርስቶስ ስንናገር "የኢየሱስ የሰው ባህርይ አለቀሰ" አንልም። "ኢየሱስ በመለኮታዊ ባህርዩ በውሃ ላይ ሄደ" አንልም። "ኢየሱስ በሰው ባህርዩ ተኛ" አንልም። "የኢየሱስ መለኮታዊ ባህርይ እውር ሆኖ የተወለደውን ሰው ፈወሰ" አንልም። አይደለም፣ ያው አንዱ ኢየሱስ ነው!

ለዚህ ነው በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ሁል ጊዜ "መለኮቱ እንዲህ አደረገ" ሲባል የማታየው። "ክርስቶስ እንዲህ አደረገ" ነው የሚለው፣ አይደል? ወይም "ትስብእቱ (ሰውነቱ) እንዲህ አደረገ" አይልም። መጽሐፍ ቅዱስ "ክርስቶስ እንዲህ አደረገ" ነው የሚለው።

ስለዚህ በመሠረቱ በወቅቱ ጥቅም ላይ የሚውሉ አንዳንድ የቃላት አጠቃቀሞች ነበሩ፣ የእኛ ቤተክርስቲያን ደግሞ "አይደለም፣ ይህንን ጉዳይ መፍታት አለብን" አለች። በዚህም ምክንያት ጉባኤ ተጠራ፤ ጉባኤውም "ስለ ክርስቶስ ስንናገር አንድ የተዋሃደ ባህርይ፣ ፍጹም ሰው ፍጹም አምላክ" ብለን እንድንናገር ተስማማ። ባህርያቱም አንዱ ከሌላው ጋር አልተቀላቀሉም (አልተደበላለቁም)፤ ምክንያቱም መለኮት ወደ ሰውነት ቢቀላቀል ምን ይፈጠር ነበር? ሰውነቱ ይዋጥ ነበር፣ አይደል?

መለኮትን እንደ አንድ የሚነድ እሳት፣ ሰውነትን ደግሞ እንደ አንዲት ዘለላ ጠጉር አድርገህ አስብ። ምን ይፈጠራል? ይውጠዋል። ያጠፋዋል፣ አይደል? ስለዚህ ፍጹም ሰው፣ ፍጹም አምላክ፣ ነገር ግን ስለ አንዱ (ስለ አንድነቱ) መናገር፣ በክርስቶስ አንድነት ላይ ማተኮር፣ በአንዱ ላይ ማተኮር።

ሌላ ምሳሌ ልስጥህ። የፒያኖ ሙዚቃ መሣሪያን አስብ። ሁለት የድምፅ ኖታዎችን (notes) አስብ፤ ዝቅተኛ ድምፅ እና ከፍተኛ ድምፅ። እሺ?.................................................. ክፍል 3 ይቀጥላል

ክፍል 1
ጠያቂ፡ ለመሆኑ ለምንድነው ኦርቶዶክስ እንጂ ካቶሊክ ያልሆንከው? እ... እኔ ፕሮቴስታንት ነኝ፣ እርስዎ ደግሞ የቆጵጥ (coptic) ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ካህን ነዎት። እንደ አንድ ክርስቲያን፣ ለምንድነው ኦርቶዶክስ መሆን ያለብኝ?

ካህን፡ ትልቅ ጥያቄ ነው፣ እናም ከዚህ ጀርባ ብዙ ነገሮች እንዳሉ አውቃለሁ። እኛ በእርግጥ ሁሉንም ወጎች (traditions) እናከብራለን፣ ነገር ግን አንድ ሰው ወደ ኦርቶዶክስ ክርስትና ሊመለከት የሚገባበት ቀዳሚው ምክንያት፤ ኦርቶዶክስ ከክርስቶስ ጋር ግንኙነት ያለው የ2,000 ዓመት ዕድሜ ያለው ቤተክርስቲያን ስለሆነች ነው እላለሁ።

በተለይም እኔ የምስራቅ ኦርቶዶክስ (Oriental Orthodox) ወገን የሆነችው የቆጵጥ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን አባል ነኝ። እኛ "የሰማዕታት ቤተክርስቲያን" በመባል እንታወቃለን። ስለዚህ ለ2,000 ዓመታት ከክርስቶስ ጋር የነበረ ግንኙነት፣ ለክርስቶስ የተሰጠች እና የሰማዕታት ቤተክርስቲያን ነች።

እንዲሁም ዛሬ ክርስትና ያሉት ብዙ ውብ ነገሮች በከፍተኛ ደረጃ ለቆጵጥ ኦርቶዶክስ ትውፊት ምስጋና ይግባውና የመጡ ናቸው። ለአብነት ያህል አንድ ምሳሌ ልስጥህ።

27ቱ የአዲስ ኪዳን መጽሐፍት፤ መጽሐፍ ቅዱስ በብሉይ ኪዳን እና በአዲስ ኪዳን የተከፈለ ነው። እነዚህ 27ቱ የአዲስ ኪዳን መጽሐፍት እንዲሁ በድንገት ከሰማይ አልወረዱልንም፣ አይደል?

ጠያቂ፡ አዎ።

ካህን፡ አንድ አካል "እነዚህ እኛ እንደ ቀኖና (canonical) የምንቀበላቸው የአዲስ ኪዳን ቅዱሳት መጻሕፍት ናቸው" ብሎ መምረጥ ነበረበት። "ቀኖናዊ" ማለት ትክክለኛው ትምህርት (doctrine) አካል ማለት ነው። ምክንያቱም በወቅቱ ሌሎች ብዙ የተጻፉ መጻሕፍት ነበሩ—የቶማስ ወንጌል፣ የይሁዳ ወንጌል፣ የማርያም ወንጌል እና ሌሎች ብዙ መጻሕፍት። ሰዎች ወደ ቤተክርስቲያን ሰርገው በመግባት የራሳቸውን ትምህርት ለማሰራጨት ይሞክሩ ነበር።

እናም ለመጀመሪያ ጊዜ እነዚህን 27 መጻሕፍት ቀኖናዊ ያደረገችው እና "እኛ የምንከተላቸው እነዚህን ነው" ያለችው የቆጵጥ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ነች።

ጠያቂ፡ በእውነት? አዎ፣ ምክንያቱም ብዙ ጊዜ ካቶሊኮች ናቸው መጽሐፍ ቅዱስን ያጠናቀሩት (አንድ ላይ ያደረጉት) ይባላል።

ካህን፡ እንግዲህ እነሱማ ያንን ማለታቸው አይቀርም። ታውቃለህ፣ እንደ አንድ ክርስቲያን ነገሩ አስቸጋሪ የሚሆነው ለዚህ ነው። ግን ለአንድ ሰከንድ ቆይ፤ ለአንድ ሰከንድ ቆይ። እሱ (የካቶሊክ ወገን) በቴክኒክ ደረጃ ትክክል ነው ሊባል ይችላል፤ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ እኛ አንድ ቤተክርስቲያን ነበርን።

ስለዚህ በወቅቱ የነበረውን የእኛን የቆጵጥ ፓትርያርክ እንደ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን አካል አድርጎ ሊቆጥረው ይችላል፣ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ አንድ ቤተክርስቲያን ነበርን። በነገራችን ላይ፣ እኛ ኦርቶዶክስ ብንሆንም አሁንም ራሳችንን "ካቶሊክ" ብለን እንጠራለን። "ካቶሊክ" ማለት "ሁለንተናዊ" (universal) ማለት ነው። ስለዚህ የሮማ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን በዚያ ቃል ላይ ብቻዋን መብት (monopoly) የላትም። እኛ ራሳችንን ካቶሊክ እንደሆንን እንቆጥራለን። ስለዚህ በዚያን ወቅት አንድ ቤተክርስቲያን ነበርን። ነገር ግን የመጀመሪያዋ ቤተክርስቲያን የቆጵጥ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ነበረች። ማንኛውንም ታሪክ አዋቂ ብትጠይቅ እሱም ተመሳሳይ ነገር እንደሚነግርህ እርግጠኛ ነኝ።........................................ክፍል 2 ይቀጥላል
ለምእመናን አጋሩ

https://linktw.in/hfmKQx

Jacob and Esau Watch the dramatic and inspiring story of Jacob and Esau, twin brothers whose rivalry changed history! 🌟 Based on Genesis 25-33, this animated Bible story t...

አንድ አምላክ በሆነ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም
መስከረም በአስራ ስድስት በዚህች ቀን ዕለት፣ ከንፍታሌም ነገድ የሆነ የገባኤል ልጅ ነው፣ ተራ ነገርን እንዳይናገር ድንጋይ ጎርሶ የኖረ አረፈ፡፡

✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞



መስከረም ዐሥራ ስድስት በዚች ቀን ከጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መቃብር ላይ ቤተ ክርስቲያን የታነፀችበትና የተቀደሰችበት ነው። ደግሞ በኢየሩሳሌም አገር ንግሥት ዕሌኒ የገለጠቻቸው የከበሩ ቦታዎች ሁሉ የተሠሩበትና የከበሩበት ሆነ።

ይህም እንዲህ ነው ልጇ ቁስጠንጢኖስ በነገሠ በሃያ ዓመት ቅዱሳን የሆኑ ሦስት መቶ ዐሥራ ስምንት አባቶችን በኒቅያ ከተማ ከሰበሰበ በኋላ ቅድስት እናቱ ዕሌኒ እንዲህ አለችው ልጄ ሆይ እኔ ወደ ቅድስት አገር ኢየሩሳሌም በመሔድ የክብር ንጉሥ የሆነ የክርስቶስን ዕፀ መስቀል ፈልጌ አወጣ ዘንድ ለእግዚአብሔር ስዕለትን ተስያለሁ።

ቁስጠንጢኖስም ሰምቶ በዚህ ነገር ደስ አለው ከብዙ ሠራዊትም ጋር ብዙ ገንዘብ ሰጥቶ ላካት የከበሩ የግምጃ ልብሶችንም ሰጣት እርሷም ወደ ኢየሩሳሌም በደረሰች ጊዜ ከከበሩ ቦታዎች ተባረከች። ከዚህም በኋላ ስለ ከበረና አዳኝ ስለ ሆነ ዕፀ መስቀል መረመረች በታላቅ ድካምና ችግር አገኘችውና ታላቅ ክብርን አከበረችው በታላቅ ምስጋናም አመሰገነችው።

ከዚህም በኋላ በጎልጎታ በቤተልሔምም ክብር ይግባውና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተወለደበት ዋሻ ደግሞ በጽርሐ ጽዮን የእመቤታችን ማርያም ሥጋዋ በተቀበረበት በጌቴሴማኒ በደብረ ዘይትም በከበሩ ቦታዎች ሁሉ የቤተ መቅደስ መሠዊያ እንዲሠሩ አዘዘች። ዳግመኛም በዕንቁ በወርቅና በብር እንዲአስጌጧቸው አዘዘች።

በኢየሩሳሌምም ስሙ መቃርስ የሚባል ኤጲስቆጶስ አለ። እርሱም ንግሥት ዕሌኒን እንዲህ ብሎ መከራት ይህን እንዲህ አትሥሪ ከጥቂት ዘመናት በኋላ በዚህ አገር ሊነግሡ አሕዛብ ይመጣሉ። ሁሉን ይማርካሉ ቦታዎችንም ያፈርሳሉ ወርቁን፣ ብሩን፣ ዕንቁውን ይወስዳሉና ነገር ግን ጠንካራ የሆነ የማይናወጽና የማይፈርስ ጥሩ ሕንፃ ልታሠሪ ይገባል ከዚህ የሚተርፈውንም ለድኆችና ለችግረኞች ስጪአቸው አላት።

እርሷም የአባ መቃርስን ምክሩን ተቀብላ መኳንንቱ ሁሉ ለአባ መቃርስ በመታዘዝ በከበሩ ቦታዎች ሁሉ አብያተ ክርስቲያናትን እንዲአንፁ አዘዘቻቸው።

ከዚህም በኋላ ንግሥት ዕሌኒ ወደ ልጅዋ ንጉሥ ቁስጠንጢኖስ በተመለሰች ጊዜ በኢየሩሳሌም ያደረገችውን ሁሉ ነገረችው ሰምቶ እጅግ ደስ አለው እንደገና ሌላ ብዙ ገንዘብና ሕንፃውን ተቆጣጥረው የሚያሠሩ ሹሞችን ላከ ለሚገነቡና ለሕንፃው ሥራ ለሚአገለግሉ ሁሉ ደመወዛቸውን ሳያጓድሉ ሁል ጊዜ ወደ ማታ እንዲሰጧቸው ንጉሡ አዘዘ። ስለ ደመወዛቸው እንዳይጮኹና እንዳያዝኑ እግዚአብሔርም ስለ ጩኸታቸው በእርሱ ላይ እንዳይቆጣ ይፈራልና።

ጻድቅ ንጉሥ ቁስጠንጢኖስም በነገሠ በ፴ ዓመቱ የከበሩ ቦታዎች ሕንፃቸው በተፈጸመ ጊዜ ንዋየ ቅዱሳትን ዋጋቸው ብዙ ድንቅ የሆነ የከበሩ የግምጃ ልብሶችንም ላከ።

ደግሞም ወደ ቁስጥንጥንያ ሊቀ ጳጳሳት ኤጲስቆጶሳቶቹን በመያዝ እንዲዘጋጅ እንዲሁም ወደ አንጾኪያ ሊቀ ጳጳሳትና ወደ እስክንድርያ አገር ሊቀ ጳጳሳት ወደ አባ አትናቴዎስ ኤጲስቆጶሳቶቹን በመያዝ ሁሉም ሊቃነ ጳጳሳት ወደ ኢየሩሳሌም ተሰብስበው በከበሩ ቦታዎች ውስጥ የተሠሩትን ወይም የታነፁትን አብያተ ክርስቲያናት እንዲያከብሩ።

ንጉሡም እንዳዘዘ ሁሉም ተሰበሰቡ እስከ መስከረም ወር ዐሥራ ስድስት ቀን ኑረው በዚች ቀን ሁሉንም አብያተ ክርስቲያናት መሠዊያቸውንም አከበሩአቸው የቁርባን ቅዳሴንም ቀድሰው ለምእመናን ሥጋውንና ደሙን አቀበሉ በዚችም ቀን ከቶ እንደርሱ ሆኖ የማያውቅ ታላቅ ደስታን ሆነ።

የከበረ መስቀልንም በመሸከም በነዚያ በከበሩ ቦታዎች ዞሩ በውስጣቸውም ለእግዚአብሔር ሰገዱ አመሰገኑትም መስቀሉንም አከበሩት ወደ ሀገሮቻቸውም በሰላም በፍቅር ተመልሰው ገቡ።

✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞



በዚችም ቀን በፋርስ ንጉሥ አሜኔሶር እጅ ተማርኮ ወደ ነነዌ አገር የተወሰደ ከንፍታሌም ነገድ የገባኤል ልጅ ጦቢት አረፈ። ይህም ጻድቅ ጦቢት በሕይወቱ ዘመን ሁሉ ዕውነትና ቅን በሆነ ሕግ ጸንቶ የሚኖር ነው ከወገኖቹም ጋር ከመማረኩ በፊት ለችግረኞች ብዙ ምጽዋትን ይሰጥ ነበር ብዙ ጊዜም የበጎቹን ጠጉርና ከእህሉ ዐሥራቱን ይዞ ወደ ኢየሩሳሌም ይወጣ ነበር ከገንዘቡም ከሦስት አንዱን ለድኆች የሚሰጥ ነው።

በዚያን ጊዜ ሕዝቡ ሁሉም ክደው በዓልና ደማሊ ለሚባሉ ጣዖታት ይሠው ነበር ። ወገኖቹም ወደ ነነዌ በተማረኩ ጊዜ ሁሉም የአሕዛብን እህል በሉ እርሱ ግን ሰውነቱን ይጠብቅ ነበር የአሕዛብን መብል እንዳይበላ እግዚአብሔርን ያስበው ነበርና።

በአንዲት ዕለትም በአደባባይ የወደቀ በድን አግኝተው ነገሩት ወዲያውኑ እህል ሳይቀምስ ተነሥቶ ሔደ ፀሐይም እስከሚገባ ወደ አንድ ቤት ውስጥ አስገብቶ አኖረው ፀሐይ ሲገባም ቆፍሮ ቀበረው በዚያች ሌሊትም እንደ ኃጢአተኛ ሁኖ በእድሞ ሥር ተኝቶ አደረ። በእድሞውም ላይ ወፎች መኖራቸውን ስለ አላወቀ ፊቱን ገልጦ ሳለ ኩሳቸውን ከዐይኖቹ ላይ ጣሉበት ዓይኖቹም ተቃጠሉ ከእሳቸውም ጢስ ወጣ ታወሩም ባለመድኃኒትም ሊያድነው አልቻለም።

በዚያንም ጊዜ ጦቢት ወደ እግዚአብሔር እንዲህ ብሎ ለመነ አቤቱ በቸርነትህ አስበኝ ወደ ችግረኛነቴም ተመልከት ለመማረክና ለመዘረፍ በአደረግኸን በእኔና በአባቶቼ ኃጢአት ተበቅለህ አታጥፋኝ። አሁንም በፊትህ ደስ የሚያሰኝህን ነገር አድርግ ከመኖር ሞት ይሻለኛልና በሞት እሰናበት ዘንድ አፈርም እሆን ዘንድ ነፍሴን የሚቀበል መልአክን እዘዝ።

በዚያችም ዕለት የራጉኤል ልጅ ሣራን በጭኗ ያደረ ክፉ አስማንድዮስ የሚባል ጋኔን ለሰባት ባሎች አጋብተዋት ወደርሷ ሲገቡ ሁሉንም ስለገደላቸው ስለዚህ የአባቷ አገልጋዮች ያሽሟጥጧት ነበርና ከሽሙጣቸው ያድናት ዘንድ እያለቀሰች ወደ እግዚአብሔር ትለምን ነበር ጸሎቷና የጦቢት ጸሎትም በልዑል እግዚአብሔር በጌትነቱ ልዕልና ፊት ተሰማ።

ጦቢትም በገባኤል ዘንድ አደራ ያስጠበቀውን የብሩን ነገር አሰበ ልጁ ጦብያንም ጠርቶ ሳልሞት በገባኤል ዘንድ አደራ ያስጠበቅሁትን ብር ትቀበል ዘንድ ከአንተ ጋራ የሚሔድ በደመወዝ የሚቀጠር አሽከር ፈልግ አለው።

ጦብያም አባቴ ሆይ ያዘዝከኝን ሁሉ አደርጋለሁ አለ ከዚህም በኋላ አሽከር ሊፈልግ ሔደ ቅዱስ ሩፋኤልንም አሽከር በሚሆን ሰው አምሳል አገኘው እርሱም ከጦብያ ጋር መጣ ስሙንም አዛሪያ ነኝ አለ ጦቢትም ላካቸው። ሲሔዱም በመሸ ጊዜ ወደ ጤግሮስ ወንዝ ደረሱ ጦብያም ገላውን ይታጠብ ዘንድ ወረደ። ታላቅ ዓሣም ሊውጠው ተወረወረ ሩፋኤልም ጦብያን ዓሣውን ያዘው አትፍራው እረደውና ጉበቱን፣ ልቡንና፣ አሞቱን ያዝ አለው እርሱም እንዳዘዘው አደረገ።

ጦብያም ሩፋኤልን አንተ ወንድሜ አዛርያ ይህ የዓሣ ሐሞት ጉበቱና ልቡ ምን ይደረጋል አለው። አዛርያ የተባለ መልአክም እንዲህ ብሎ መለሰለት ጋኔን ያደረበት ሰው ወንድ ወይም ሴት ጉበቱንና ልቡን ከደቀቀ ዕጣን ጋራ ያጤሱለት እንደሆነ ጋኔን ይሸሻል ሐሞቱም ዐይኖቹ የታወሩ ሰውን ቢኩሉት ይድናል።
ሁለተኛም የራጉኤልን ልጅ ሣራን ያገባት ዘንድ ተናገረው እግዚአብሔርም ይጠብቀዋልና እንዳይፈራ አጽናናው። ወደራጉኤል ቤትም በደረሱ ጊዜ ሣራ ተቀብላ ደስ አሰኘቻቸው ከዚህም በኋላ ጦቢያ ሣራን ወደዳት። እርሷንም ይሰጠው ዘንድ አባቷን ጠየቀው አባቷም ለሰባት ባሎች አጋብቷት ሰባቱም እንደሞቱ ነገረው ጦብያም የእግዚአብሔር ፈቃድ ይሁን አለ።

ወደ ጫጉላ ቤትም በአገቧቸው ጊዜ ሩፋኤል የነገረውን ቃል አስታወሰ የዓሣውንም ጉበትና ልብ ከደቀቀ ዕጣን ጋር አጤሰ ያን ጊዜ አስማንድዮስ የተባለ ጋኔን ሸሸ መልአክ ሩፋኤልም ይዞ ለዘላለሙ አሠረው።

ጦቢያም ሚስቱን ሣራን ይዞ ደስ ብሎት ወደ አባቱ ቤት ተመለሰ አባትና እናቱም በደስታ ተቀበሉት የአባቱንም ዐይኖች በኳለ ጊዜ እንደ ጭጋግ ሁኖ ከዐይኖቹ ተገፈፈ ዐይኑን ዐሸ ወዲያውኑ ድኖ ልጁን አየ። ከዚህም በኋላ የከበረ መልአክ ቅዱስ ሩፋኤል ራሱን ገለጠላቸው ብዙ ነገርንም ነግሮአቸው ወደ ሰማይ ዐረገ።

ከዚህም በኋላ ከወገኖቹ ጋር ተድላ ደስታን አደረገ ክብር ይግባውና ስለ ክርስቶስ መከራ እንዲህ ብሎ ትንቢት ተናገረ እርሱ በኃጢአታችን ይገርፈናል ደግሞ እርሱ ይቅር ይለናል ሁለተኛም መከራህን የሚያስቡ የተመሰገኑ ናቸው ። እነርሱ ክብርህን በአዩ ጊዜ በአንተ ደስ ይላቸዋልና አለ።

ዳግመኛም ስለ ኢየሩሳሌም መታነፅ እንዲህ ብሎ ትንቢት ተናገረ ኢየሩሳሌም ሰንፔር መረግድ በሚባል በከበረ ዕንቁ ትሠራለች ድልድልዋ፣ ቅጽርዋ፣ አደባባይዋ፣ ደጆቿም በከበረ ዕንቊ በጠራም ወርቅ ይሠራሉ አደባባይዋም ቢረሌ፣ አትራኮስ፣ ሶፎር በሚባል ዕንቁ ይሠራልና በመንገድዋ ሁሉ ሁሉም እግዚአብሔርን አስቀድሞ የነበረ ወደፊትም የሚኖር እያሉ ያመሰግኑታል ደግሞም ከዓለማት ሁሉ ጽዮንን ከፍ ከፍ ያደረጋት እግዚአብሔር ይመስገን ይላሉ።

ሁለተኛም የእስራኤል ምርኮኞች ከባቢሎን ወደ ኢየሩሳሌም እንደሚመለሱ ትንቢት ተናገረ ሁለተኛም ደግሞ ዮናስ ከነነዌ እንዲወጣ ልጁን ጦብያን አዘዘው። ዳግመኛም ልጁን እንዲህ አለው ልጄ ሆይ ምጽዋት እንደምታድንና እንደምታጸድቅ ተመልከት ይህን ተናግሮ በዐልጋው ላይ ሳለ በመቶ ኀምሳ ስምንት ዘመኑ አረፈ በክብርም ቀበሩት።

✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞✞



በዚህ ቀን ታላቁ አባት አባ አጋቶን አረፈ፡፡ ይህን ቅዱስ ታላቅ ጻድቅ ገዳማዊና የእግዚአብሔር ሰው ሲሆን አንደበቱን ከክፋት ይከለክል ዘንድ ለ30 ዓመታት ድንጋይ ጐርሶ ኖሯል። ይህንን ቅዱስ ሊቃውንት ሲገልጹት "ክምረ ክምር ጽድቁ እስከ አስተርአየ" ይሉታል። ትእግስቱ ደግነቱ አርምሞው ትሩፋቱ ከመነገር በላይ ነው። በነበረበት በ4ኛው መቶ ክ/ዘመንም እንደ ኮከብ ያበራ ታላቅ አባት ነው።

ታላቁ ገዳማዊ አባት አጋቶን የታላቁ መቃርዮስ የመንፈስ ልጅ ነው። ገዳመ አስቄጥስ እልፍ አእላፍ ቅዱሳንን ስታፈራ ይህ አባት ቅድሚያውን ይይዛል። ምንም በብዛት የሚታወቀው በአርምሞው (በዝምታው) ቢሆንም ባለ ብዙ ትሩፋት አባት ነው። የሚገርመው የቀደሙ አባቶቻችን የፈለገውን ያህል መናኝ ቢሆኑም የሰው ጥገኛ መሆንን አይፈልጉም። "ሊሠራ የማይወድ አይብላ" የሚለውን መለኮታዊ ትዕዛዝ መሠረት አድርገው ከተጋድሎ በተረፈቻቸው ሰዓት ሥራ ይሠራሉ። አንዳንዶቹ እንደሚመስላቸው ምናኔ ሥራ መፍታት አይደለምና ሰሌን ዕንቅብ ሠፌድ የመሳሰለውን ይሠፋሉ። ታላቁ አባ አጋቶንም በአንደበቱ ድንጋይ ጐርሶ በእግሮቹ ቀጥ ብሎ ቆሞ እንቅቦችን ይሠፋ ነበር። ቅዱሱ የሰፋውን ወደ ገበያ ይወጣል በጠየቁትም ዋጋ ሽጦት አንዲት ቂጣ ይገዛል። የተረፈውን ገንዘብ ግን እዚያው ለነዳያን አካፍሎት ይመጣል እንጂ ወደ ገዳሙ አይመልሰውም።

አንድ ቀን እንደልማዱ የሠፋቸውን እንቅቦች ተሸክሞ ወደ ገበያ ሲሔድ መንገድ ላይ አንድ የኔ ቢጤ ወድቆ ያገኛል። እንደ ደረሰም ስመ እግዚአብሔር ጠርቶ ይለምነዋል። አባ አጋቶን ከእንቅቦቹ ውጪ ምንም ነገር አልነበረውምና "እንቅቡን እንካ" አለው። ነዳዩ ግን ወይ የሚበላ ካልሆነም ገንዘብ እንደሚፈልግ ይነግረዋል። ወዲያው ደግሞ "የምትሠጠኝ ነገር ከሌለህ ለምን ወደ ገበያ ተሸክመህ አትወስደኝም?" አለው። የነዳዩ አካል እጅግ የቆሳሰለ በመሆኑ እንኩዋን ሊሸከሙት ሊያዩትም የሚከብድ ነበር። ጻድቁ ግን ደስ እያለው ያለማመንታት አንስቶ ተሸከመው። ከረጅም መንገድ በኋላ ከገበያ በመድረሳቸው አውርዶ ከጐኑ አስቀመጠው። ያ ነዳይ አላፊ አግዳሚውን ሁሉ ቢለምንም የሚዘከረው አጣ። አባ አጋቶን አንዷን እንቅብ ሲሸጥ "ስጠኝ?" ይለዋል። ጻድቁም ይሠጠዋል። እንዲህ "ስጠኝ" እያለ የእንቅቦችን ዋጋ ያ ነዳይ ወሰደበት። አባ አጋቶን ግን ምንም ቂጣ ባይገዛም በሆነው ነገር አልተከፋምና ሊሔድ ሲነሳ ነዳዩ "ወደ ቦታየ ተሸክመህ መልሰኝ" አለው። አባቶቻችን ትእግስታቸው ጥግ የለውምና ጐንበስ ብሎ በፍቅር አንስቶት አዘሎት ሔደ። ካነሳበት ቦታ ላይ ሲደርሱ ይወርድለት ዘንድ ጻድቁ ቆመ። ነዳዩ ግን አልወርድም አለ። ትንሽ ቆይቶ ግን ለቀቀው ሊያየው ዞር ቢል መሬት ላይ የለም። ቀና ሲል ግን ያየውን ነገር ማመን አልቻለምና ደንግጦ በግንባሩ ተደፋ። ነዳይ መስሎ እንዲያ ሲፈትነው የነበረው ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ነበርና ክንፎቹን ዘርግቶ በብርሃን ተከቦ በግርማ ታየው ከወደቀበትም አነሳው። "ወዳጄ አጋቶን ፍሬህ ትእግስትህ ደግነትህ ግሩም ነውና ዘወትር ካንተ ጋር ነኝ" ብሎት ተሰወረው፤ ጻድቁም በደስታ ወደ በዓቱ ሔደ። አባ አጋቶን ተረፈ ዘመኑን በአርምሞ ኑሮ ዐርፏል።

ለእግዚአብሔርም ምስጋና ይሁን እኛንም በቅዱሳኑ ጸሎት ይማረን በረከታቸውም ከእኛ ጋር ትኑር ለዘላለሙ አሜን።

ቀጥታ ስርጭት | ከቦሌ መድኃኔዓለም የአእላፋት ዝማሬ ታኅሣሥ 27/2016 ዓ.ም የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ የልደት በዓል

+ አንገት ተቆርሶ የተከበረ ልደት +

በመጽሐፍ ቅዱስ ልደት ያከበሩት የግብፁ ንጉሥ ፈርዖንና የይሁዳው ገዢ ሄሮድስ ናቸው:: እርግጥ ነው ልደትን ማክበር በአሕዛብ ነገሥታት ቢዘወተርም የሚነቀፍ ነገር አይደለም:: ምክንያቱም መጽሐፍ ቅዱስም የሚጀምረው የሰማይና የምድርን ልደት በሚተርከው "ኦሪት ዘልደት" ነው::
"እግዚአብሔር አምላክ፥ ሰማይንና ምድርን ባደረገ ቀን፥ በተፈጠሩ ጊዜ፥ የሰማይና የምድር ልደት ይህ ነው" (ዘፍ. 2:4)

ትልቅዋ አፈር መሬት በሰባት ዓመት ማረፍዋን አይተን እኛም በሰባት ቀን እንደምናርፍ የምድርን ልደት መተረክ አይተን ልደታችንን ብናከብር ክፋት የለውም:: (Microcosm /ንዑስ ዓለም/ እንዲል ቴዎሎጂ) የመድኃኔዓለምን ልደት ከፍ አድርገን የብዙ ቅዱሳንን ልደት ደግሞ እንዲሁ በቤተ ክርስቲያን ማክበራችን ልደት አንዱ እግዚአብሔርን ማመስገኛ ቀን ስለሆነ ነው:: ከኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት አንዳንዶቹ ደግሞ የልደቴ ቀን ብለው የሚያከብሩት ለዳግም ልደት ክርስትና የተነሡበትን ቀን ነው::

በዛሬው ዕለት ሔሮድስ ያከበረው ልደት ግን እጅግ የተረገመው ልደት ነበር:: ተጋባዦቹ የንጹሕን ሰው ደም የጠጡበት ልደት ሔሮድያዳ እንደ ታላቂቱ ባቢሎን "በሰማዕቱ ደም ሰክራ" የዋለችበት የልደት ግብዣ ቀን ነበር::

በዚህ ልደት የተቆረሰው ኬክ አይደለም:: በዚህ ልደት እፍ ተብሎ የጠፋው ሻማ አይደለም:: በሰይፍ ተቆርሶ በሰሃን የቀረበው ከሴት ከተወለዱት ሁሉ የሚመስለው የሌለ ቅዱስ ሰው አንገት ነበር:: በሻማ ፈንታ የጠፋው ክርስቶስ "እርሱ የሚያበራ መብራት ነበር እናንተም ጥቂት ዘመን በብርሃኑ ደስ ሊላችሁ ወደዳችሁ" ብሎ የተናገረለት መብራት ቅዱስ ዮሐንስ ነበር:: እርግጥ ነው በልደት ሰበብ ብዙ ኃጢአት ይሠራል:: በሔሮድስ ልደት ግን የተሠራው ግፍ ዓለምን የሚያንቀጠቅጥ ግፍ ነው::

ሔሮድስ የገደለው ማንን ነው? ነቢይን ነውን? እውነት እላችኁዋለሁ ከነቢይ የሚበልጠውን ነው:: ከሴት ከተወለዱት ሁሉ እንደ መጥምቁ ዮሐንስ ያለ አልተነሣም:: አንድን ሰው ብቻ የገደለ መስሎታል::
እርሱ የገደለው ዓሥር ሰው ነው:: ከነቢያት የመጨረሻውን ነቢይ ከሐዋርያት የመጀመሪያውን ሐዋርያ ገደለ:: ለብዙዎች የንስሓ ሰባኪያቸውን ለብዙዎች አጥማቂያቸውን ገደለ:: መለኮትን ያጠመቀውን ወደር ያልተገኘለትን አጥማቂ ገደለ::

አንገቱ ተቀልቶ ለሚያይ ወንጀለኛ ይመስለዋል እርሱ ግን ብቻውን በበረሓ የኖረ ባሕታዊ ነበረ:: ጮማ ያቆረጠ ጠጅ ባፉ ያልዞረ በልብስ ያላጌጠ ሰውነቱን በኃጢአት ያላሳደፈው መናኝ በዚያች በተረገመች የልደት ቀን አንገቱ በሰሐን ቀረበ::

የሐዲስ ኪዳኑ ናቡቴ ሕገ እግዚአብሔርን ርስት አድርጎ በኤልዛቤዋ ሔሮድያዳ ምክር በሔሮድስ ትእዛዝ ተገደለ:: የሐዲስ ኪዳኑ ኦርዮ የሔሮድስን አመንዝራነት ለመደበቅ በግፍ ተገደለ:: ዳዊት ኦርዮን ባስገደለ ጊዜ በእጅ አዙር አደረገው እንጂ በፊት ለፊት አላደረገውም:: በኁዋላም ዕድሜውን ሙሉ አልቅሶአል:: ሔሮድስ ግን ኀዘኑ የለበጣ ነበረ::

ቅዱስ ያሬድ “ቢበላው ይሻላል” ባለለት መሐላው አሳብቦ ታላቁን ነቢይ አንገቱን ቀላው:: ቅዱስ ኤፍሬም "አዳምን በጎኑ አጥንት በሔዋን ድል የነሣው ሰይጣን ሔሮድስን በጎኑ አጥንት በሔሮድያዳ ድል አደረገውና ቅዱሱን ዮሐንስ ገደለው" ይላል::

በቤተ መንግሥቱ መካከል የዮሐንስ አንገት እንደ ምግብ በሳሕን ይዘሽ ለእናትሽ ያቀበልሽ አንቺ ሴት ምንኛ ብትረገሚ ይሆን:: በምድረ በዳ የጮኸ አፉን ክፉ ያላዩ ዓይኖቹን ምላጭ ያልነካው ጠጉሩን በሳሕን ላይ ይዘሽ ስትሔጂ ምን ተሰምቶሽ ይሆን?

መጥምቁን በመግደል ኃጢአትን መሸፈን አይቻልም:: ቅዱስ ኤፍሬም "የዮሐንስ ራስ የገዳዮቹን ኃጢአት አጉልቶ የሚያጋልጥ መብራት ነበረ:: ዮሐንስ በቃሉ ከተናገረው በላይ በሞቱ ኃጢአታቸውን ከፍ አድርጎ አሳየ" ይላል::

ክፋታቸውን ለመደበቅ እንደ ሔሮድስ ንጹሐንን የሚያስሩ : የልባቸውን ሠርተው በሞተ ጊዜ የውሸት የኀዘን መግለጫ የሚሠጡ ሁሉ መጨረሻቸው ዕብደት ነው:: ከማንም በላይ የሟች ደም የሚጮኸው በገዳይ ሕሊና ውስጥ ነው::
ሔሮድስ ዮሐንስ ገድሎ ተረበሸ:: አይሁድ ጌታ ለመነሣቱ ብዙ ምስክር ቀርቦላቸው ያላመኑትን እርሱ ግን ያለ ማስረጃ "መጥምቁ ዮሐንስ ተነሥቶአል" ብሎ መዘላበድ ጀመረ::

ዮሐንስን በሰይፍ መቅላትና ስብከቱን ዝም ማስባል የሚቻል መስሎት ነበር:: ዮሐንስ ግን ሰማዕት ሲሆን በገዳዩ ሔሮድስ ልብ ውስጥ ስብከት ጀመረ:: እኛ ቆመን ስንለፈልፍ አንሰማም ዮሐንስ ግን ሞቶ ገዳዩን አስጨነቀ:: ነቢዩ ኤርምያስን ጉድጉዋድ የጣለው ንጉሥ ጳስኮርን :- ከእንግዲህ ስምህ ማጎርሚሳቢብ ነው ለራስህና ለወዳጆችህ ፍርሃት አደርግሃለሁ እንዳለው የመጥምቁ ገዳዮች ገድለን አረፍን ሲሉ ለራሳቸውና ለቤተሰባቸው ፍርሃት ሆኑ:: ንጹሐንን መግደልና በሞታቸው መሳቅ ይቻላል:: የደማቸውን ድምፅ ግን ከራስ ከሕሊና ማጥፋት አይቻልም:: አሁንም እንላለን ከሟች በላይ ገዳይ ያሳዝናል::

ዲያቆን ሄኖክ ኃይሌ
መስከረም 2 2013 ዓ ም
አዲስ አበባ ኢትዮጵያ

ለተጨነቀች ነፍስ ዕረፍት የሆነው የእግዚአብሔር ቃል ለሁሉ ይዳረስ ዘንድ :: እኔም ለእናንተ ከሰበክሁ በኁዋላ የተጣልሁ እንዳልሆን አጥብቃችሁ ስለ እኔ ጸልዩልኝ!
በኮሜንት መስጫው ሥር "ለሚሰሙት ጸጋን ይሰጥ ዘንድ፥ እንደሚያስፈልግ ለማነጽ የሚጠቅም ማናቸውም በጎ ቃል እንጂ [ዋጋን በምድር የሚያስቀር ውዳሴም ሆነ] ሌላ ክፉ ቃል ከአፋችሁ ከቶ አይውጣ" (ኤፌ 4:29)

2016ን

የኪዳነ ምሕረት ዓመት ያድርግልን!

እርስ በእርስ የምንበላላ በላዔ ሰብኦች ነንና እስካሁን ድረስ በግፍ የበላናቸው ነፍሳት በቅተውን በምሕረት ኪዳን ልባችን የሚመለስበት ፤ የሰው ሞት ዜናን ስንሰማ እንደ ቀድሞው ዘመን የምደነግጥበት ዓመት ይሁን:: ንስሓ ከገባን ሊምረን የገባውን ቃል ፈጽመን ምሕረት የምናገኝበት የኪዳነ ምሕረት ዓመት ይሁን::

የአባይን ውኃ መገደብ ችላ የደም ጎርፍን ግን መገደብ ያቃታትን ኢትዮጵያ የሚያሻግር የምሕረት መርከብ ይታዘዝላት:: በኖኅ ዘመን የታየው የኪዳነ ምሕረት ቀስተ ደመና የጥፋት ውኃዋ አላባራ ባለው ሀገራችን ላይ ይታይ::

አድራሻ እየቀያየርን የምንፋጅበትን እሳት ያብርድልን:: አንዱ በሌላው ሞት የሚስቅበት ፣ አንዱ በሌላው ቁስል እንጨት የሚሰድድበት የመጨካከን ዘመን ይብቃ:: የአባቶቻቸውን ጸሎት አስታውሶ የገባውን ኪዳነ ምሕረት አስቦ እስራኤልን ይቅር ያለ ጌታ ኢትዮጵያውያንም ዛሬ ያወረድነውን እጃችንን ሳይሆን ትናንት ኢትዮጵያ ትዘረጋለች የተባለችውን እጅዋን አስቦ የኪዳነ ምሕረት ዓመት ያድርግልን::

"ስለ ምን ለዘላለም ትረሳናለህ?
ስለ ምንስ ለረጅም ዘመን ትተወናለህ?
አቤቱ፥ ወደ አንተ መልሰን እኛም እንመለሳለን፤
ዘመናችንን እንደ ቀድሞ አድስ" ሰ. ኤርምያስ 5:21

Photography :- Kaleab Sh*taye

"ድንግል ማርያም ያመነችው ለማመን ቀላል የሆነ ነገርን አልነበረም፡፡ አምላክ ሰው ይሆናል ብሎ ማመን የመጀመሪያው ፈተና ነው፡፡ እንኳንስ ገና ሳይፈጸም ከተፈጸመም በኋላ ለማመን የሚቸግራቸው ብዙ ሰዎች አሉ፡፡ ስለዚህ አምላክ ሰው ሆኖ ይገለጣል ብላ መቀበልዋ የመጀመሪያው እምነትዋ ነው፡፡ ሁለተኛው ደግሞ ሰው የሚሆነውን አምላክ አንቺ ትወልጂዋለሽ ስትባል መቀበልዋ ሲሆን ከሁሉ ከባዱ ደግሞ ያለ ወንድ ዘር በድንግልናሽ ሳለሽ ትወልጂዋለሽ ስትባል ማመንዋ ነው፡፡ እግዚአብሔር ምንም ነገርን በማንም ሰው ላይ ለማድረግ የሚሳነው ነገር ባይኖርም ያንን ነገር ለማከናወን ግን እምነትን ከሰው ዘንድ ይፈልጋል፡፡ ‘ብርቱ የሚሆን ታላቅ ሥራን’ ለድንግሊቱ እንዲያደርግም ብርቱ የሆነ እምነት በእርስዋ ዘንድ ተገኝቶ ነበር፡፡

ካለመኖር ወደ መኖር (እምኀበ አልቦ ኀበ ቦ) ፣ ከሌለ ወዳለ ነገር (እምኀበ ኢምንት ኀበ ምንት) ማምጣት የሚቻለው ልዑል እግዚአብሔር አንድን ነገር ያለ አንዳች መነሻ ሊያደርግ ይቻለዋል፡፡
‘እንበለ እሳት አንደደ ወዘእንበለ ማይ አብረደ’ እንዲል ያለ እሳት ማንደድ ፣ ያለ ውኃ ማብረድ ፣ ያለ ብዕር መጻፍ ፣ ያለ ቀስት መንደፍ ይችላል፡፡ ድንግሊቱን ያለ ዘር መውለድ እንድትችል እንዳደረገ በሕይወትህ ውስጥ ያለ እግር እንድትሔድ ፣ ያለ ክንፍ እንድትበርር
ያለ ድምፅ እንድትጮኽ ፣ ያለ ሥልጣን እንድታዝዝ ፣ ያለ ምግብ እንድትጠግብ ፣ ያለ ውኃ እንድትረካ ማድረግ ይቻለዋል፡፡

እርሱ አንዳች ነገርን ያለ አንዳች ነገር እንዲያደርግልህ ግን እንደ ድንግሊቱ ‘እንደ ቃልህ ይሁንልኝ’ ብለህ በእምነት መቀበል አለብህ፡፡ ድንግሊቱ ግን ድንቅን ነገር በእርስዋ እንዲሠራባት ‘ከጌታ ዘንድ የነገሯትን ያመነች ብፅዕት ነች’ እመቤታችን ጌታን የፀነሰችበትና የወለደችበት ሁኔታም ትልቅ እምነት የሚጠይቅ ነበር፡፡

በፀነሰችበት ወራት በሆድዋ ውስጥ ተወስኖ
ያለው በዓለም ሁሉ የሞላው አምላክ መሆኑን ማሰብ ለድንግሊቱ እጅግ ከባድ ሊሆን የሚችል ነገር ነበር፡፡ በወለደችው ጊዜም የወለደችው ዓለም
ሳይፈጠር የነበረውን አምላክ መሆኑን ማመንስ ምንኛ ከባድ ነው? ከአጠገብዋ ሳለ በሁሉ የሞላውን አምላክ እያየችው ቢሆንም ድንግሊቱ መርምራ ልትደርስበት አልቻለችም፡፡ ‘በሆዷ የተሸከመችው ማርያምም አየሁት ልረዳው አልቻልሁም አለች’ ‘ማርያምኒ ትቤ እንተ ፆረቶ በከርሣ ርኢክዎ ወስእንኩ ጠይቆቶ’እንዲል፡፡ (ድርሳነ ሚካኤል ፤ ትንሣኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት ፤ ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. ዘመስከረም ፲፪ ፤ ቅዱስ ያሬድ ፤ ርቱዐ ሃይማኖት)


የታቀፈችው አፉን ያልፈታ የማይናገር ሕፃን ቢሆንም እርሱ ግን በቃልነቱ ዓለምን የፈጠረ ነው፡፡

‘ማርያም መናገር የማይችል ዝምተኛ
ሕፃንን አቀፈች ፣ በእርሱ ውስጥ ግን የዓለም ሁሉ ቋንቋ ተሸሽጎ ነበር’ ይላል ማር ኤፍሬም

‘አንደበትሽ ያመሰገነ እንጂ ያልተመራመረ ፣ አፍሽም የዘመረ እንጂ ያልተከራከረ ድንግል ሆይ የተባረክሽ ነሽ’ ካላትም በኋላ ቅዱስ ኤፍሬም በድንግሊቱ ቦታ ሆኖ እንዲህ ሲል ይቀኛል ፦

‘ድንግሊቱን እፀንስ ዘንድ የሠጠኝ ማን ነው? ይህን አንድ ሲሆን የበዛ ፣ ታናሽ ሲሆን ታላቅ የሆነ ፣ ከእኔ ጋር ሲሆን በሁሉ የሞላ ሕፃን የሠጠኝ ማን ነው?
በእኔ [ማሕፀን] ውስጥ እያለህ ከእኔም ውጪ በሁሉ ቦታ ነበርህ ፣ በወለድሁህ ጊዜም ረቂቅ አምላክነትነህም ከእኔ ውስጥ አልወጣም። በእኔ ውስጥ ነህ ፣ ከእኔም ውጪ ነህ! ይህ ነገር ለእኔ ለእናትህ ያስደነቀኛል።

የሚታየው ሰውነህን በፊቴ ባየሁ ጊዜ የማይታየው አምላክነትህን በሕሊናዬ አየዋለሁ። ቅዱስ ሆይ በሚታየው ሰውነትህ ውስጥ አዳምን አየዋለሁ ፣ በማይታየው መለኮትህ ውስጥ ደግሞ በአንተ ሕልው ሆኖ የሚኖረውን እግዚአብሔር አብን አየዋለሁ’
ድንግል ማርያም በሆድዋ ውስጥ ፅንስ ሆኖ የሚንቀሳቀሰው ከአምላካዊ ዙፋኑ ያልተለየ ፈጣሪ መሆኑንና ከአብና ከመንፈስ ቅዱስ ሳይለይ በእርስዋ ውስጥ ሳለ ዓለምን እያስተዳደረ መሆኑን ማመንዋ ትልቅ እምነት የሚጠይቅ ነበር፡፡ ይህ በእርግጥ ከሕሊና በላይ ነው፡፡

‘ሁሉን የሚገዛው ኃይል እንዴት በማሕፀን ውስጥ አደረ? በማሕፀንዋ ውስጥ ሳለ የዓለም ልጓም በእጁ ተይዞ ነበር፡፡ እናቱም ፈቃዱን ለመፈጸም ትጠባበቅ ነበር፡፡ ፀሐይ ወደ ማሕፀንዋ ገባ፡፡ ከእናቱ የቀደመ ሕፃንን ያየ ማን ነው?’ ይላል ቅዱስ ኤፍሬም፡፡

ቅዱስ አትናቴዎስ ሐዋርያዊም እንዲህ ሲል ያብራራል፦ እርሱ ከአብ ባሕርይ የተገኘና በፈቃዱ ሰው የሆነ እንደሆነ ከጌትነቱ ባሕርይ የማይለወጥ ከአብ ከመንፈስ ቅዱስ ጋር አንድ የሆነ እርሱ እንደሆነ ያለ ጥርጥር አመነች’ (ሃይማኖተ አበው ፤ ዘቅዱስ አትናቴዎስ 28፡19-20)

ከወለደችውም በኋላ ፈጣሪዋን እንደ ሕፃን ሲያለቅስ ስታይ እምነትዋ አለመናወጹ ምንኛ ድንቅ ነው? የአምላክዋን ዕንባ እየጠረገች ‘ዕንባዎችን ሁሉ ከዓይን ላይ ያብሳል’ የተባለለት የሁላችን የዕንባችን ሰፍነግ የሆነ ጌታ እንደሆነ አምናለች፡፡ በጨርቅ ጠቅልላ እያለበሰችው ተራሮችና ሜዳዎችን በአበባ የሚያለብሳቸው እርሱ እንደሆነ አልተጠራጠረችም፡፡
‘ከማርያም ወተትን ሲጠባ የፍጥረቱን ጥም የሚያረካው ግን እርሱ ነበር፡፡ እርሱ በማርያም እቅፍ ውስጥ ቢተኛም ፍጥረታት ሁሉ ደግሞ በእርሱ እቅፍ ውስጥ ነበሩ’ St. Ephrem the Syrian, Desert Fathers series, Vol. 5 Hymns on the Nativity, III

ድንግሊቱ ወተትን እንደ ሕፃናት በለመናት ጊዜም ከድንግልናዊ ወተትዋ ስታጠባው የፍጥረቱ መጋቢ መሆኑን አለመጠራጠርዋ እንዴት ይደንቃል?

‘የድንግል ማርያምን የማባበል ቃል የሚመስል እሹሩሩ የለም፡፡ የእስራኤልን ልጆች ያባበሉ የልያና የራሔል የላባና የዘለፋ የማባበል ቃል ምድራዊ እሹሩሩ ነው፡፡ ድንግል ማርያም ያቀፈችው ሕፃን ሰማያዊ ነውና እርሱን እንዴት ባለ ዝማሬ አባብላ ታስተኛው ይሆን?’’ እያለ ይጨነቃል፡፡

የድንግሊቱን አንደበት አንደበት አድርጎም እንዲህ ሲል ይቀኛል ፦

‘ልጄ ሆይ አባትህ ዳዊት የመዝሙሩን ሀብት በመርከብ ጭኖ ወደ እኔ ወደብ አሁን ያራግፍ፡፡ እርሱ የሳባ ነገሥታት እጅ መንሻ ያቀርባሉ ብሎ ዘምሮልህ ነበር ፤ እኔ ግን እጅ መንሻን ሲያቀርቡልህ ያየሁ ነኝ’
‘ለአንተ እንዴት ያለ የማባበል ዜማን ላዜምልህ እችላለሁ? እንደማንኛውም ሕፃን ለአንተ እሹሩሩ ብዬ እንዳልዘምርልህ እንደ ማንኛውም ሰው ተራ ልደትን የተወለድህ አይደለህም፡፡ ፅንሰትህ አዲስ ነው ፤ ልደትህም ተአምር ነው፡፡ በመንፈስ ካልሆነ ለአንተ ሊዘምር የሚችል ማን ነው?’ ይላል፡፡

በሌላ መዝሙሩም ላይ ሶርያዊው ወርቅ እንዲህ ይላል፦
‘ታናሺቱ ርግብ ጥንታዊውን ንሥር ተሸከመችው፡፡ ታቅፋውም እንዲህ ስትል ዘመረችለት ፦

አንተ ምንጭ ሆይ ለአንተ ለማጠጣት የጡቶችን ምንጭ እንዴት ልከፍታቸው ይቻለኛል? ሁሉን ከገበታህ የምትመግብ ሆይ እኔ አንተን ልመግብህ እንዴት ይቻለኛል? የክብርን ነጸብራቅ የተጎናፀፍከው ሆይ እንደምን በጨርቅ ልጠቀልልህ እችላለሁ?

የልደት መዝሙራቱን ‘እሹሩሩ’ (lullaby) ብሎ የሰየመው ቅዱስ ኤፍሬም ድንግሊቱ የሚያለቅስ ልጅዋን በምን ዓይነት እሹሩሩታ ምን ብላ ልታባብለው ትችል እንደነበር እያሰበ በመደነቅ ይዘምራል፡፡

‘እርስዋ ለልጅዋ የዘመረችውን የማባበል ዝማሬ የሚመስል ዝማሬ የለም፡፡ ከእርስዋ ዝማሬውን ተውሳ ልጅዋን ልታባብል የምትችል እናትስ ማን ናት? ልጅዋ ፈጣሪ የሆነ ሌላ እናትስ ከየት ትገኛለች?’ በማለት
ይጀምራል፡፡

ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እያሉ መላእክት የሚዘምሩለትን አምላክ ለማባበል በእቅፍዋ የያዘችው ድንግል ማርያምን ሁኔታ ወደር እንደሌለውም እንዲህ ሲል ያራቅቃል፦

በታናሽ ጎጆ ውስጥ ያለኸው ባለጠጋ ልጄ ሆይ ጥዑም በገና የሆንኸው አንተ እንደ ሕፃን ዝም ብለህ ልታድግ ወደድህ፡፡ ንዝረቱ ኪሩቤልን በሚያንቀሳቅስ በገና እንድዘምርልህ ፍቀድልኝ፡፡

ልጄ ሆይ ቤትህ ከሁሉ በላይ ከፍ ያለ ነው፡፡ እኔን ቤትህ ልታደርገኝ ግን ወደድህ፡፡ ሰማይ ክብርህን ይሸከም ዘንድ አይቻለውም፡፡ ከፍጥረታት ሁሉ ምስኪንዋ እኔ ግን ተሸክሜሃለሁ፡፡ ሕዝቅኤል ይምጣና በጉልበቴ ላይ ሆነህ ይይህ፡፡ መጥቶ ይስገድልህና በኪሩቤል ሠረገላ ላይ ከፍ ከፍ ብለህ ያየህ አንተን እንደሆነ ይመስክር’

ድንግል ማርያም ልጅዋን የምትጠራበት የሚበቃ ስም አጥታ ስትጨነቅም የኤፍራጥስ ወንዝ በብዕሩ ያያታል ፦

‘ማን ብዬ ብጠራህ ይሻለኛል? ከእኛ ጋር የነበርህ ፤ ለእኛም እንግዳ የሆንህ ነህ፡፡ ልጄ ብዬ ልጥራህ? ወንድሜ ልበልህ? ሙሽራዬስ ብዬ ልጥራህ? ጌታዬስ ልበልህ? ከዳዊት ቤት እንደመሆኔ እኅትህ ነኝ፡፡ ስለፀነስሁህ እናትህ ነኝ ፤ ስለ ንጽሕናህ ሙሽራህ ነኝ ፤ መድኃኒቴ ነህና ባሪያህና ልጅህ ነኝ’ ይላል፡፡

ዲያቆን ሄኖክ ኃይሌ
የብርሃን እናት ገጽ 333-334
ጥር ልደታ