02/07/2024
Sadarkaa fi Miidhaa Dhukkuba Sammuu Addunyaa Keessaa
Dhukkuboonni sammuu dhibee garaa garaa of keessatti qabatu, kan yaada, miira, fi gocha namaa irratti miidhaa guddaa fidan. Kunis rakkoo fayyaa addunyaa ta'ee, namoota miliyoona hedduutti addunyaa guutuu irratti miidhaa qaba. Kanaaf, dhukkuboota sammuu baay'inaan jiru, miidhaa isaanii addunyaan qabuun tarreessuuf akka armaan gadiitti tarreessineerra:
1. **Gadadoof (Depression)**
2. **Yaaddoo (Anxiety Disorders)**
3. **Dhukkuba Bipolar**
4. **Schizophrenia**
5. **Dhukkuboota nyaataa (Eating Disorders)**
6. **Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)**
7. **Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD)**
8. **Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD)**
9. **Autism Spectrum Disorder (ASD)**
10. **Dhukkuboota Amala (Personality Disorders)**
Miidhaa Dhukkuboota Sammuu
Bu'aa Fayya
- **Hanqina fi Du'a**: Dhukkuboonni sammuu sababa hanqina qaamaa addunyaatti ta'an keessaa isa duraa dha. Fkn, gadadoon (depression) miidhaa fayyaa addunyaa irratti guddaa qaba. Dhukkuboonni sammuu hammaatan jireenya gabaabsu, sababa rakkoo fayyaa qaamaa fi soda jireenyaa dabalan.
Dhukkuboota Walitti Fuudhan
Dhukkuboonni sammuu yeroo baay'ee dhukkuboota kaaniin waliin mul'atu, kan akka sukkaaraa, dhukkuba onnee fi rakkoo hafuura, kunis wal'ansa fi too'annoo isaa rakkisaa taasisu.
Miidhaa Dinagdee
Baasiilee Fayyaa: Dhukkuboonni sammuu baasiilee fayyaa irratti miidhaa guddaa qabu, sababa wal'ansa yeroo dheeraa, qoricha, fi tajaajila adda addaa barbaachisuuf.
Bu'a Qabeessummaa Dabalaa
Dhukkuboonni sammuu dinagdee irratti miidhaa guddaa qabu sababa hojiirra deemuu dadhabuu, bu'a qabeessummaa hir'isaa, fi rakkoo yeroo dheeraa ta'an irraa kan ka'e. Qorannoon World Economic Forum akka jedhutti, dinagdeen addunyaa wagga waggaan tiriliyoona dhibbootan dhabeessa, sababa rakkoo fayyaa sammuu irraa kan ka'e.
Miidhaa Hawaasummaa
Qeeqa fi Jibbisiisaa
Namoonni dhukkuba sammuu qaban yeroo baay'ee qeeqa fi jibbisiisaa hamaan wal quunnamu, kunis wal'ansa barbaaduu, hojii argachuu, fi walitti dhufeenya hawaasummaa guuttachuu irratti rakkoo qaba.
Maatii fi Hawaasa
Dhukkuboonni sammuu namoota qofa osoo hin taane maatii fi hawaasawwan isaanii irrattis miidhaa qaba, kan inni keessa jiru jeequmsa sammuu, ba'aa dinagdee, fi walitti dhufeenya dadhabsiisaa ta'uu danda'a.
Lakkofsa Addunyaa
- Dhaabbatni Fayyaa Addunyaa (WHO) akka jedhutti, namoota addunyaa irratti jiru keessaa tokko keessaa tokko (1 in 8) dhukkuba sammuu qabatanii jiraatu.
- Gadadoon (depression) namoota miliyoona 264 ol addunyaa irratti miidhaa qaba.
- Dhukkuboonni yaaddoo namoota miliyoona 284 ol addunyaa irratti miidhaa qaba.
- Of-dhukkubsachuu (su***de) sababa du'aa isa afraffaa ta'ee jira, namoota umuriin 15-29 jiraniif