Aliyyi Aammee nuriyyee page

22/09/2026

Mee Salafiyyaa jechuun maal akka ta’e, firqaa jallaa ta’uu ykn sirrii ta’uu isaa, akkasumas maal irratti hundaa’u Qur’aanaa fi Sunnah irraa ka’uun sirnaan siif ibsa.
1. Salafiyyaa jechuun maal?
Salafiyyaa (السلفية) jechuun akka waliigalaatti, Islaama Qur’aanaa fi Sunnah irratti, akkuma Salafota gaggaarii (السلف الصالح) — jechuun Sahaboota, Taabi’oota fi warra isaan hordofan — hubatanii fi hojiirra oolchanitti hordofuudha.
“Salaf” jechuun warra Islaamaa keessatti dhaloota duraa gaggaarii jechuu dha.
Nabiyyiin ﷺ akkana jedhan:
خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ
“Namoonni hundarra gaarii dhaloota koo, ergasii warra isaan hordofan, ergasii warra isaan hordofan.”
— Bukhaarii fi Muslim
Kanaaf, bu’uurri yaada Salafiyyaa: Qur’aanaa fi Sunnah hubannaa Salafotaatiin hordofuu dha.
2. Salafiyyaan firqaa jallaa dha moo?
As irratti maqaa qofa osoo hin taane, maal akka jechaa jirru adda baasuun barbaachisaa dha.
Yoo “Salafiyyaa” jechuun:
Qur’aana hordofuu,
Sunnah sirrii hordofuu,
Sahaboota kabajuu,
shirkii fi bid’aa irraa of eegu,
Tawhiida sirreessuu,
waan Nabiyyiin ﷺ fi Sahaboonni itti adeemanitti deebi’uu
jechuu ta’e, bu’uurri kun jallina miti. Qur’aanaa fi Sunnah hordofuun sirrii dha.
Garuu namni ykn gareen maqaa “Salafii” jedhu fayyadamu hundi waan hundaan sirrii jechuu miti. Namoonni maqaa tokko jalatti argaman dogoggora amantii ykn dogoggora hubannoo qabaachuu danda’u.
3. “Firqaa jallaa” jechuun maal?
Nabiyyiin ﷺ ummanni Islaamaa gareewwan hedduutti qoodamuu akka jiru waa’ee firqoowwanii dubbatan. Hadiisa keessatti:
«وَسَتَفْتَرِقُ أُمَّتِي عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ فِرْقَةً»
“Ummanni koo garee 73tti ni qoodama...” jechuun dhufee jira.
Garuu hadiisa kana fayyadamuun namni maqaa Salafii, Ash’arii, Sufi ykn maqaa biraa qabu hundi battalumatti ‘jallaa’ jechuun sirrii miti. Nama ykn garee tokko madaaluuf aqiidah isaa, dalagaa isaa fi ragaa Qur’aanaa fi Sunnah wajjin walbira qabuun ilaaluun barbaachisaa dha.
4. Salafiyyaa fi firqaa adda ta’e
Salafiyyaa keessatti wanti yeroo baay’ee cimsanii barsiisan:
التوحيد — Tawhiida
Rabbiin qofa gabbaruu fi ibaadaa keessatti Isaaf qooda kennuu dhiisuu.
اتباع السنة — Ittibaa’ Sunnah
Hordoffii Nabiyyii ﷺ.
ترك البدع — Bid’aa dhiisuu
Waan amantii keessatti ragaa shari’aa hin qabne akka ibaadaatti uumame irraa of qusachuu.
فهم السلف — Hubannaa Salafotaa
Qur’aanaa fi Sunnah akka Sahaboonni fi warri isaan hordofan hubatanitti hubachuu.
5. Garuu wanti tokko baay’ee barbaachisaa dha
Namni “Ani Salafii dha” jedhe qofaaf waan inni jedhu hundumaa fudhachuu hin qabnu.
Akkasumas namni “Ani Salafii miti” jedhe qofaaf waan inni jedhu hundumaa jallina jechuu hin qabnu.
Ulaagaan guddaan:
قال الله تعالى:
فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ
“Waan tokko keessatti yoo wal dhabdan, gara Allaaha fi Ergamaa deebisaa.”
(Qur’aana 4:59)
Kana jechuun Qur’aanaa fi Sunnah murtii guddaa ta’uu qabu.
Gabaabumatti
Salafiyyaa jechuun ofumaan firqaa jallaa jechuu miti. Yoo maqaan sun Qur’aanaa, Sunnah fi karaa Salafota gaggaarii hordofuu jechuu ta’e, bu’uurri isaa kana. Garuu namoonni maqaa Salafii qaban hundi dogoggora irraa bilisa miti; namni hundi ragaa Qur’aanaa fi Sunnah irratti madaalama.

20/09/2026

🌿 Jechoota Gatii Qaban
القليل كثير إذا قنعت
Wanti xiqqaan yoo Amanfatte /quufte baay’ee dha.
والكثير قليل إذا طمعت
Wanti baay’een yoo tamtee xiqqaa dha.
والبعيد قريب إذا أحببت
Wanti fagoon yoo jaallatte dhihoo dha.
والقريب بعيد إذا أبغضت
Wanti dhihoon yoo jibbitte fagoo dha.
والعسر يسر إذا صبرت
Rakkoon yoo obsiste salphina ta’a.
واليسر عسر إذا جزعت
Salphinni yoo rifatte fi abdii kutatte rakkoo ta’a.
فالأمر كله فيك إذا فهمت
Kanaaf, wanti hundi siruma keessa jira, yoo hubatte.
ويضيع منك إذا غفلت
Yoo dagatte ykn gaflaa keessa jiraatte immoo, wanti sun sirraa bada.

18/09/2026

17/09/2026

Jidduu tana Waa Humaatiis Quban Qabnuu
Seyfuddiin Muhammad Tokku Bizinesa Haasawan Tokko Bar Baada Kutee Qaraatii Dhiise Moo Qaraatumaaf Kute Yaa Rabbi Mucaa San Diinirraa If Duuban Deebisin

Sa Ammaas Fb Mu'aaz Bushraa tii fii Tafakkur Africa TA Maal Tahe Jettan

Oduu Gaggabaaboo Sadeen tana Adda Naaf Baasa

16/09/2026

Walaloo Dhama Qabdu

15/09/2026

Du'aa'ii Yaroo Bakakkaan Yokaahuu Mandiisuu Ja'an:

Hiikni isaa Afaan Oromootiin:
Ibn Abbaas (R.A.) akkana jedhe:
“Namni sagalee bakakkaa (raad) dhaga’ee:
‘Subhaana allazii yusabbihur-ra‘du bihamdihii, wal-malaa’ikatu min khiifatihii, wa huwa ‘alaa kulli shay’in qadiir.’
jedhe, jechuun:
‘Qulqullaa’ina kan bakakkaan faaruu Isaatiin Isa qulqulleessuuf, maleeykonni sodaa Isaa irraa kan ka’e Isa qulqulleessaniif; Inni waan hundumaa irratti Danda’aa dha.’
Yoo sana booda bakakkaan (saa‘iqaan) isa rukute, inni amantii isaa irratti du’e.”

Abdullaah ibn az-Zubayr (R.A.) irraa odeeffame:
Inni yeroo sagalee bakakkaa dhaga’u, haasaa dhiisee akkana jedha ture:
‘Subhaana man yusabbihur-ra‘du bihamdihii, wal-malaa’ikatu min khiifatihii, wa yaquulu: inna haazal-wa‘iidu li-ahli al-ardi shadiid.’
Hiikni isaa:
“Qulqullaa’ina Isaaf, kan bakakkaan faaruu Isaatiin Isa qulqulleessu, maleeykonni sodaa Isaa irraa kan ka’e Isa qulqulleessan. Inni akkana jedha: ‘Dhugumatti, akeekkachiisni kun warra lafa irra jiraataniif baay’ee cimaadha.’”

13/09/2026

Khuxbaa Jum'aa

Namooni Gariin Qissaan tun Akka Waan Zamana Ergaa Rabbi Sallallahu Aleyhi Wasallam Argamtee...

Eeyyee, qissaa isaa caalaatti nama tuqu godhee, seensa Arabiffaa, qissaa, aayaata, hadiisota sahiihaa fi xumura du’aa’ii itti dabaleen qopheesseera.

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا.
مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.
وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.
أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ خَيْرَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ.
Yaa gabroota Rabbii!
Har’a waa’ee amanamummaa, ajaja sirrii, kabaja haadhaa fi abbaa, akkasumas mirga abbaa manaa fi haadha manaa irratti haa yaadannu.
Rabbiin ol ta’e akkana jedha:
وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا
“Gooftaan kee Isaa qofa akka gabbaramtuu fi haadhaaf abbaatti tola akka ooltan murteesse.”
(Al-Israa’ 17:23)
Qissaa nama yaachisu
Dargaggeessi tokko hojii guddaa tokkoof mana isaa keessaa ba’uuf qophaa’e.
Yeroo inni ba’uuf jedhu, jaartii isaa ilaalee:
“Hanga ani deebi’utti, hayyama koo malee mana keessaa hin bahin” jedheen.
Isheenis, “Tole” jettee waadaa seente.
Guyyaa tokko garuu, namni tokko dhufee:
“Abbaan kee dhukkubsateera. Haalli isaa ulfaataa dha. Gara isaa deemii isa ilaali” jedheen.
Qalbiin ishee ni raafamte.
“Abbaa koo akkamitti dhiisee taa’a? Inni na barbaada. Tarii yeroo isaa dhumaa ta’uu danda’a.”
Garuu yeroo sanatti waadaa abbaa manaa ishee yaadatte.
Isheen akkana jette:
“Abbaa koo jaalladha. Garuu ani waadaa galeera. Hanga inni hayyama naaf kennutti mana keessaa hin bahu.”
Abbaan ishee dhukkubaan jabaachaa deeme.
Namoonni tokko tokko isheetti dhufanii:
“Ati akkamitti abbaa kee hin gaafattu? Inni si barbaada!” jedhan.
Isheenis imimmaan ishee qabattee:
“Ani abbaa koo nan jaalladha. Garuu waadaa galeera; waadaa koo cabsuu hin barbaadu” jette.
Yaa Muslimoota!
Qissaan akkanaa gorsaaf dubbatamuu danda’a, garuu akka hadiisa Nabiyyii ﷺ mirkanaa’eetti hin dhihaatu.
Wanti sirriitti mirkanaa’e garuu, Islaamni haadha fi abbaa kabajuu, akkasumas waadaa fi amanamummaa eeguu akka barsiisuudha.
Rasuulli ﷺ akkana jedhan:
«إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ»
“Dhugumaan ajajamuun waan gaarii keessatti qofa.”
Kanaaf, abbaa manaa irraa ajajni dhufu yoo halaala fi sirrii ta’e, haati manaa isa kabajuu qabdi. Abbaan manaas jaartii isaa irratti waan Rabbiin dhoowwe ajajuu hin qabu.
Haadha fi abbaa
Yaa obboloota koo!
Namni tokko yeroo haadha fi abbaan isaa lubbuun jiranitti carraa qaba.
Isaan gaafadhu.
Isaan gammachiisi.
Yeroo isaan dhukkubsatan cinaa dhaabadhu.
Har’a ati isaan qabda; boru garuu tarii ati qabachuu hin dandeessu.
Rabbiin akkana jedha:
وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا
“Yaa Gooftaa kiyya! Akkuma isaan yeroo ani xiqqaa ture na guddisaa turan, Ati isaanis rahmata godhi.”
Yaa nama haadha fi abbaa kee qabdu!
Har’a isaanitti tola ooli. Boru gaabbii qofa hin hafin.
Xumura
Gaa’elli Islaamaa ajaja fi dirqama qofa miti.
Inni rahmata, jaalala, obsa, amanamummaa fi waliif kabaja dha.
Rabbiin akkana jedha:
وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
“Isaan waliin haala gaarii ta’een jiraadhaa.”
(An-Nisaa’ 4:19)
Kanaaf, abbaa manaa fi haati manaa:
“Ani maal argadha?” jechuu irra,
“Ani maal kennuu danda’a?” haa jedhan.
Du’aa’ii
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلِوَالِدِينَا، وَارْحَمْهُمْ كَمَا رَبَّوْنَا صِغَارًا.
اللَّهُمَّ أَصْلِحْ أَزْوَاجَنَا وَذُرِّيَّاتِنَا، وَاجْعَلْ بُيُوتَنَا بُيُوتَ مَوَدَّةٍ وَرَحْمَةٍ.
اللَّهُمَّ أَلِّفْ بَيْنَ قُلُوبِنَا، وَأَصْلِحْ ذَاتَ بَيْنِنَا، وَاهْدِنَا سُبُلَ السَّلَامِ.
اللَّهُمَّ اشْفِ مَرْضَانَا، وَارْحَمْ مَوْتَانَا، وَاغْفِرْ لِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا.
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.
آمِيــــــــــــــــــــن، آمِيــــــــــــــــــــن، يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ.
Hubachiisa: qissaan dargaggeessi “jihaadaaf ba’ee, jaartiin isaa hayyama malee mana keessaa hin bahin” jedhu hadiisa sahiihaa jedhamee hin mirkanoofne. Kanaaf khuxbaa keessatti akka qissaa gorsaa qofa dhiheessuun sirrii dha; Nabiyyii ﷺ irratti jechuun irraa of qusachuun barbaachisaa dha.