02/02/2023
Vissir þú að frá árinu 2017 hefur menningafélag Andalúsíu og gönguklúbbur þess sama félags haldið utan um 10 daga göngu frá Málaga til Almería til minningar um og til heiðurs þeirra sem misstu líf sitt í "La Desbandada" árið 1937. Gangan í ár lagði af stað í dag, 2. febrúar 2023 og lýkur laugardaginn 11. febrúar í Mathausen minningargarðinum í Almería. En hvað gerðist eiginlega í febrúar fyrir 86 árum síðan?
Fjöldamorðin á Malaga-Almería þjóðveginum, almennt þekkt undir nafninu „La Desbandada“, var árás uppreisnarmanna á almenna borgara Málagaborgar sem hófst þann 8. febrúar 1937 í spænsku borgarastyrjöldinni.
Málagaborg var tekið af her Franco 7. og 8. febrúar 1937. Það kom aldrei liðsauki til að verja borgina og niðurstaðan var ringulreið og ósamræmdur flótti borgarbúa. Eins og einn eftirlifanda sagði: „Yfirvöld fluttu ekki íbúana á brott með rútum eða sendibílum eins og gert var í Madríd. Á endanum komu hermennirnir á því augnabliki sem fólkið byrjaði að hlaupa.“
Þegar borgin féll flýði hópur flóttamanna fótgangandi í átt að Almeríu, borg 200km í burtu sem enn var undir stjórn Lýðveldishersins. Á leiðinni gerðu hinsvegar herir Francos og stuðningshera árás frá bæði sjó og lofti á óvarða flóttamannastrauminn, sem mest var samansettur af óbreyttum borgurum; mæðrum, börnum og gamalmönnum.
Undir daglegum sprengjuárásum sem bæði þýskar nasistaflugvélar, og ítölsk herskip tóku þátt í, lifðu fáir af til að segja söguna í dag. Þeir sem það gerðu segja sögu sorgar, hræðslu og hryllings. Vitni að fjöldamorðunum, kanadíski læknirinn Norman Bethune lýsti því sem „tvö hundruð kílómetra eymd“. Í þrjá daga björguðu hann og aðstoðarmenn hans særða og aðstoðuðu við flutning flóttafólks til borgarinnar Almeríu. Fleiri hetjur voru að verki á þessum tíma en vitavörður Torre del Mar, Anselmo Vilar, tók eftir því að valdaránsforingjarnir notuðu ljós vitans sem viðmið fyrir sprengjuárásir á nóttunni. Hann ákvað þess vegna að slökkva á vitanum til að auðvelda flóttafólkinu flóttann. Þegar svæðið var tekið yfir af mönnum Franco var hann handtekinn og skotinn fyrir þessa aðgerð.
Spænska flugsveitin, trú lýðveldinu, reyndi að verja þá sem flúðu með litlum árangri. Flestir bæir á strandveginum til Almeríu hjálpuðu flóttamönnum ekki af ótta við hefndaraðgerðir uppreisnarmanna, sem héldu áfram að sækja fram. En þessi sami ótti varð einnig til þess að margir íbúar þessara bæja yfirgáfu heimili sín og flýðu.
Tölur hafa alla tíð verið á reiki, bæði varðandi hversu margir flýðu og hversu margir dóu í árásunum, en talið er að um 150.000 til 300.000 hafi flúið og milli 3.000 til 5.000 hafi látist á leiðinni.
Í febrúar 2005 var vígður minnisvarði í Torre del Mar til minningar um fórnarlömb fjöldamorðanna. Á undanförnum árum hafa einnig verið haldnar ýmsar minningarathafnir um fórnarlömbin og eftirlifendur, farandljósmyndasýningar og fjöldamargar bækur skrifaðar. Fjöldamorðin á N-340 Almería-hraðbrautinni var blóðugasti þátturinn í borgarastyrjöldinni í Málaga og einn sá versti í öllum átökunum.