Tölum spænsku

Vissir þú að frá árinu 2017 hefur menningafélag Andalúsíu og gönguklúbbur þess sama félags haldið utan um 10 daga göngu frá Málaga til Almería til minningar um og til heiðurs þeirra sem misstu líf sitt í "La Desbandada" árið 1937. Gangan í ár lagði af stað í dag, 2. febrúar 2023 og lýkur laugardaginn 11. febrúar í Mathausen minningargarðinum í Almería. En hvað gerðist eiginlega í febrúar fyrir 86 árum síðan?

Fjöldamorðin á Malaga-Almería þjóðveginum, almennt þekkt undir nafninu „La Desbandada“, var árás uppreisnarmanna á almenna borgara Málagaborgar sem hófst þann 8. febrúar 1937 í spænsku borgarastyrjöldinni.
Málagaborg var tekið af her Franco 7. og 8. febrúar 1937. Það kom aldrei liðsauki til að verja borgina og niðurstaðan var ringulreið og ósamræmdur flótti borgarbúa. Eins og einn eftirlifanda sagði: „Yfirvöld fluttu ekki íbúana á brott með rútum eða sendibílum eins og gert var í Madríd. Á endanum komu hermennirnir á því augnabliki sem fólkið byrjaði að hlaupa.“

Þegar borgin féll flýði hópur flóttamanna fótgangandi í átt að Almeríu, borg 200km í burtu sem enn var undir stjórn Lýðveldishersins. Á leiðinni gerðu hinsvegar herir Francos og stuðningshera árás frá bæði sjó og lofti á óvarða flóttamannastrauminn, sem mest var samansettur af óbreyttum borgurum; mæðrum, börnum og gamalmönnum.

Undir daglegum sprengjuárásum sem bæði þýskar nasistaflugvélar, og ítölsk herskip tóku þátt í, lifðu fáir af til að segja söguna í dag. Þeir sem það gerðu segja sögu sorgar, hræðslu og hryllings. Vitni að fjöldamorðunum, kanadíski læknirinn Norman Bethune lýsti því sem „tvö hundruð kílómetra eymd“. Í þrjá daga björguðu hann og aðstoðarmenn hans særða og aðstoðuðu við flutning flóttafólks til borgarinnar Almeríu. Fleiri hetjur voru að verki á þessum tíma en vitavörður Torre del Mar, Anselmo Vilar, tók eftir því að valdaránsforingjarnir notuðu ljós vitans sem viðmið fyrir sprengjuárásir á nóttunni. Hann ákvað þess vegna að slökkva á vitanum til að auðvelda flóttafólkinu flóttann. Þegar svæðið var tekið yfir af mönnum Franco var hann handtekinn og skotinn fyrir þessa aðgerð.

Spænska flugsveitin, trú lýðveldinu, reyndi að verja þá sem flúðu með litlum árangri. Flestir bæir á strandveginum til Almeríu hjálpuðu flóttamönnum ekki af ótta við hefndaraðgerðir uppreisnarmanna, sem héldu áfram að sækja fram. En þessi sami ótti varð einnig til þess að margir íbúar þessara bæja yfirgáfu heimili sín og flýðu.

Tölur hafa alla tíð verið á reiki, bæði varðandi hversu margir flýðu og hversu margir dóu í árásunum, en talið er að um 150.000 til 300.000 hafi flúið og milli 3.000 til 5.000 hafi látist á leiðinni.

Í febrúar 2005 var vígður minnisvarði í Torre del Mar til minningar um fórnarlömb fjöldamorðanna. Á undanförnum árum hafa einnig verið haldnar ýmsar minningarathafnir um fórnarlömbin og eftirlifendur, farandljósmyndasýningar og fjöldamargar bækur skrifaðar. Fjöldamorðin á N-340 Almería-hraðbrautinni var blóðugasti þátturinn í borgarastyrjöldinni í Málaga og einn sá versti í öllum átökunum.

Ef þið hafið eytt einhverjum tíma á spænskri jörð þá hefur eflaust ekki farið fram hjá ykkur áhugi Spánverja á happdrætti. Landslottóið er eitt vinsælasta happdrættið á Spáni en lottóið á sér aldagamla hefð og djúpar rætur í spænsku samfélagi.

Happdrættið á Spáni dregur upphaf sitt frá Carlosar III Spánarkonungi sem fékk hugmyndina frá Napólí sem leið til að styrkja ríkissjóð. Fyrsta landslottóið var haldið 10. desember 1763.

Í dag er dregið vikulega, á fimmtudögum og laugardögum en svo eru nokkur sérhappdrætti á hverju ári.

Meðal þeirra og hlotið hafa alþjóðlega frægð eru jólalottóið og el Niño happdrættið 6 janúar. Jólalottóið er vinsælasta happdrættið og er haldið 22. desember ár hvert. Árlega sitja milljónir Spánverja fyrir framan sjónvarpið, útvarpið eða internetið til að fylgjast með kúlunum rúlla úr bingóhjólunum og börnunum sem syngja númerin sem birtast.

Jólahappdrættið er sýnt í beinni útsendingu og það þarfnast útskýringar til að skilja hvernig því er háttað. Það eru tvær trommur: ein fyrir tölurnar og ein fyrir verðlaunin. 100.000 kúlur eru í talnatrommunni, hver með samsetningu af 5 tölum. Í verðlaunatrommunni eru 1.807 kúlur sem jafngildir fjölda verðlauna sem veitt eru í jólahappdrættinu.

Þegar dregið er byrja trommurnar að snúast og barn frá San Ildefonso skólanum dregur bolta úr númeratrommu meðan annað barn dregur bolta úr verðlaunatrommu. Bæði „syngja“ það sem boltinn þeirra inniheldur, leggja þá á dómaraborðið og sækja svo næstu kúlu.

Þetta ferli er endurtekið 1.807 sinnum, þar til engir boltar eru eftir í verðlaunatrommunni. Lottóið getur því staðið yfir í tæpa fjóra klukkutíma.

Hámarksvinningurinn eða gullpotturinn er kallaður el Gordo, sem síðan 2011 hefur verið að verðmæti fjórar milljónir evra.

Um þessi jól 2022 voru alls 2.520 milljónir evra í útdrættinum, 112 milljónum meira en árið 2021. Upphæðin sem er úthlutað í vinninga er 70% af heildarupphæð af miðasölunni en hin 30% fara í ríkiskassann.

Sölutími þessa lottóa er sá lengsti á árinu, þar sem seljendur fá tölurnar í hendur í júlí. Líkurnar á að vinna gullpottinn í Jólalottóinu eru 1/100.000 þar sem 100.000 númeraraðir eru í pottinum. Ólíklegt verður að teljast að maður sitji einn um verðlaunin ef heppnin er með manni en amk 180 miðar eru gefnir út fyrir hverja númeraröð. Miklar líkar eru hinsvegar á að vinna einhverja upphæð sem skýrir vinsældir spænska jólalottósins.

Strumpaþorpið Júzcar

Vissir þú að það er heilt þorp málað í strumpabláum lit á Spáni? Í héraði Málaga, um 30 mínútna akstursfjarlægð frá Ronda, leynist Júzcar: Strumpaþorpið. Þessi forvitnilegi bær, algjörlega blámálaður, öðlaðist frægð árið 2011, þegar framleiðslufyrirtækið Sony Picture valdi hann fyrir tökur á kvikmyndinni „Strumparnir 3D“. Í því skyni voru framhlið húsanna öll blámáluð, ráðhúsið og kirkjan. Þannig fór Júzcar úr því að vera bara enn einn hvítmálaður bær í Andalúsíu yfir í að vera strumpablái bærinn.

Þegar í ljós kom hversu mikinn áhuga ferðamenn fengu á hinu nýmálaða Júzcar og aukinni komu þeirra til bæjarins, samþykktu íbúar Juzcar að láta framhlið bæjarins vera áfram blámálaðann, í stað þess að fara aftur í upprunalega hvíta litinn.

Hins vegar árið 2017 krafðist SONY höfundarréttar á öllu sem tengist Strumpunum. Júzcar var því endurskírt sem „Bláa þorpið“. Það var þó of seint, strumpaþorpið Júzcar er komið til að vera.

Til að komast til Júzcar, er best að keyra á einkabíl. Það gengur einnig rúta til bæjarins en hún gengur einungis nokkra daga vikunnar. Þorpið er staðsett í fjalllendi Serranía de Ronda. Þetta er dæmigerður lítill bær með þröngum og bröttum völundarhúsgötum. Það búa aðeins um 225 íbúar í bænum. Það tekur því ekki langan tíma að skoða það vel. Besta leiðin til þess er að rölta um göturnar.

Hvað er hægt að gera í Júzcar?
1. Um götur Júzcar er fjöldinn allur af veggjamyndum af Strumpapersónum en þetta er ákveðið kerfi sem kallast „ruta de los graffitis“. Þetta eru 14 myndir en hver mynd hefur QR kóða sem þú skannað og segir brot af sögu. Þegar allar myndirnar hafa verið skannaðar hefuru ákveðna sögu í höndunum.

2. Önnur áhugaverð starfsemi sem bærinn Júzcar hefur lagt til er tapasleiðin sem nokkrir barir þorpsins taka þátt í.

3. Í Júzcar er að finna nokkra útsýnisstaði, eða svalir, þar sem hægt er að dást að fallegu landslagi Serranía de Ronda og Sierra Bermeja. Þeir tveir vinsælustu eru El Jardón og La Torrichela útsýnisstaðurinn en þar er einnig að finna styttu af æðstastrump.

1. Annað af því sem hægt er að gera í Júzcar, ef þú ferð með börn, er ævintýraleið þorpsins. Júzcar er hálfgerður strumpaskemmtigarður, tilvalinn til að skemmta yngstu fjölskyldumeðlimum. Um helgar er skipulögð afþreying sett upp eins og aparóla, hoppukastali, klifurveggir og ævintýrabrautir. Börn geta líka fengið málað andlitið strumpablátt.

2. Á miðju bæjartorginu, við hlið kirkjunnar, er settur upp markaður um hverja helgi þar sem heimamenn selja handverk, matargerðarvörur og fjölbreytt úrval af Strumpaminjagripum. Þar er einnig bar þar sem boðið er upp á drykki.

Við mælum með að haft sé samband við upplýsingarskrifstofu þorpsins áður en lagt er af stað til að kanna með skipulagða afþreyingu en hún er ekki alltaf í gangi.
Staðsetning skrifstofunnar: calle Real Fábrica de Hojalata 1
Sími: 0034 952 18 35 00
www.juzcar.es

Vissir þú að aðeins í 1 og ½ klst akstur frá Málaga, í suðurhluta Sierra Nevada, er lítið þorp sem kallast Soportújar? Þetta þorp væri ekki frábrugðið öðrum hvítmáluðum spænskum þorpum í Andalúsíu ef það væri ekki fyrir hið leyndardómsfulla og taugastrekkjandi andrúmsloft sem einkennir þorpið. Við erum að tala um þorp nornanna.

Soportújar er eitt fallegasta þorpið í Alpujarra í Granada, svæði sem var síðasta vígi Mára við lok 16. aldar. Sagan segir er að landnámsmenn að norðan með heiðna siði og krassandi þjóðsögur hafi sest að í þessu þorpi. Hjátrúarfullir nágrannar ýttu undir orðróma um að í þorpinu gerðust undarlegir hlutir, m.a. átti á fullu tungli þorpskonur að safnast saman, myndað hring og töfra fram djöfla. Einnig áttu þorpsnornir að hafa smurt handakrika sína með smjöri til að fljúga. Hvað sem því líður er það ekki leyndarmál að á þessum sérkennilega stað streymir einstök orka. Á síðustu öld hefur þorpið síðan orðið að athvarfi fyrir listamenn, tónlistarmenn og rithöfunda alls staðar að úr heiminum.

Nýlega hafa þessar gömlu þjóðsögur verið endurlífgaðar og nornir hvaðanæva að nú orðnar að aðal aðdráttarafli þorpsins. Það er því ekki tilviljun að risastór norn bíði ferðalangsins við innganginn í þorpið. Og það er ekki hvaða norn sem er, heldur sjálf Baba Yagá, hræðilegasta nornin í heimi rússneskra þjóðsagna, norn sem bjó í húsi með hænsnafætur. Það er á þessum tímapunkti sem best er að skilja bílinn eftir og ganga það sem eftir er leiðarinnar.

Þorpið er staðsett í fjallshlíð þannig að ferðalangar þurfa að vera tilbúnir til að ganga upp og niður brattar götur. Útsýnið gerir það hinsvegar fullkomlega þess virði. Frá norninni Yagá, áður en gengið er inn í bæinn, getum við fyrst farið niður að Cueva del Ojo norninni, sem staðsett er í gljúfri rúmlega 500 metrum frá þeim stað sem við erum, við hlið kirkjugarðsins. Þú þarft að fara yfir hina töfruðu brú til að komast á þennan stað þar sem sagt er að galdrar hafi verið stundaðir um aldir. Neðst í hellinum er sprunga sem tengir þennan heim við lífið handan dauðans og þar reika framliðnar sálir.

Fleira óvænt og spennandi mun mæta ferðalöngum sem rölta um þetta dulmagnaða þorp, en betra er að gefa það ekki allt upp heldur leyfa gestum að upplifa það á eigin skinni. Hrekkjavökukvöldið er eitt af vinsælustu hátíðum Soportújar, en þá er ekki auðvelt að finna gistingu innan þorpsins og því betra að leita í nágrannaþorpin eða á tjaldsvæðinu Camping Órgiva sem er innan við hálftíma akstur frá þorpinu.

Vissir þú að bara í kringum Málaga eru þrír sundlaugagarðar:
Agualand Torremolinos https://www.aqualand.es/torremolinos/
Aquavelis Water Park https://www.aquavelis.es/
Aquamijas https://aquamijas.com/

Sumar garðar opna strax í apríl en aðrir ekki fyrr en í júní. Við mælum með að kaupa sér miða á netinu fyrirfram til að fá betra verð og mæta snemma til að geta náð sér í sólbekk áður en allur skarinn mætir. Athugið samt að ekki er hægt að kaupa á netinu sama dag og fara á.
Flestir garðar bjóða einnig upp á fast pass til að komast fyrr í rennibrautarnar en hann þarf að kaupa í afgreiðslunni þegar þið mætið. Ekki gleyma sólarvörn, handklæðum, sandölum og pening fyrir snakki og drykkjum. Takið minnst af verðmætum með ykkur og geymið þau falin t.d. í einum skónum undir sólbekknum. Farið aldrei langt frá bekknum eða geymið verðmætin í öryggisskáp.

Einnig mælum við með að þið skoðið kort af garðinum áður en þið mætið til að vera búin að ákveða ykkur hvar þið ætlið að vera, t.d. nálægt hvaða sundlaugum (fjölskyldur með lítil börn vilja gjarnan vera nálægt barnalaugunum). Góða við alla þessa þrjá garða sem nefndir eru hér að ofan er, að þeir eru ekki gríðarlega stórir og því er frekar stutt í alla þjónustu og á milli rennibrauta.

Fyrir utan vatnsrennigarða setja margir strandastaðir á Costa del Sol út á sjóinn hoppubrautir sem kallast vatnaskemmtun eða Waterfun/ Fun Beach park. Hægt að finna slíka m.a. í Málaga (Malagueta), í Estepona, Torre del Mar, Benalmádena og Fuengirola.

Meðan vatnsrennigarðarnir eru fyrir allan aldur og ávallt hægt að finna sundlaug og skemmtun fyrir þau allra minnstu er aldurslágmark í vatnaskemmtunina og um að gera að kynna sér það áður en farið er með krakkahópinn af stað. Í Waterfun Málaga er aldurslágmark 6 ára og yngri en 12 ára þurfa að fara í fylgd með fullorðnum. Allir þátttakendur fá björgunarvesti og þurfa að synda út að brautinni. Ef þið hafið heppnina með ykkur og finnið slíka braut skulið þið óhikað prófa. Óborganleg skemmtun sem við mælum með fyrir alla!

Vissir þú að samkvæmt konunglegu spænsku akademíunni þýðir la tapa - lítill skammtur af mat sem er borinn fram sem meðlæti með drykk?

Tapas eru í raun fjölbreyttir smáréttir sem bornir eru fram ókeypis en stundum gegn vægu verði. Í Granada er fólk vant því að tapas séu ókeypis bornir fram með hvaða drykk sem er. Á bestu börum Madrídar er hins vegar ekki venjulegt að þér sé gefið eitthvað annað en ólífur eða franskar. Á norður-Spáni hvort sem það er í Baskalandi eða Asturias, eru tapas frábærlega góðir en þeir eru aldrei ókeypis og eru frekar það sem myndi teljast pincho eða jafnvel hálfur skammtur af rétti.

Slíkar eru vinsældir tapas á Spáni að margir bæir halda tapasveislur. Í stórborgum eins og Madrid, Valencia eða Sevilla og einnig í fjölmörgum þorpum landsins eru haldnar tapashátíðir og boðið er upp á tapasrúnt þ.e. „ruta de las tapas“.

Uppruni tapas er reiki. Gjarnan er talið að þetta komi frá þeim sið að krár og gistihús voru að hylja bolla, könnur og glös með brauðbita eða skinkusneið til að koma í veg fyrir að óhreinindi bærust í drykkina. Þannig segir ein sagan að hugtakið tapa hafi komið upp í ferð Alfonso XIII konungs til Cádiz. Þeir stoppuðu á krá sem var full af flugum og konungur bað kráareigandann um að hylja vínglasið sitt með sneið af einhverju sem hann hafði við höndina. Það reyndist ostsneið en konungur varð mjög hrifinn af uppátækinu.

Önnur þekkt saga segir að læknir hafi ávísað Alfonso X hinum fróða að drekka vín daglega til að ná sér eftir veikindi. Hann drakk það ásamt litlum matarbitum til að forðast áhrif áfengis. Honum fannst það svo góð hugmynd að eftir að hafa jafnað sig krafðist hann þess að hvert heimili í ríkinu gerði slíkt hið sama til að koma í veg fyrir ölvun almennings.

Enn ein sagan tengist bílstjórum yfirstéttarinnar. Hún segir að kráareigendur hafi neyðst til að bera fram drykki sína með matardisk af köldum mat, hvort sem það var skinka, ostur eða hvað annað, ofan á viðkomandi bolla eða könnu. Viðskiptavinir þurftu þannig að klára matinn fyrst til að fjarlægja diskinn -la tapa- og síðan drekka vínið eða bjórinn. Þannig var tryggt að bílstjórarnir færu sem minnst drukknir út af kránum.

Aðrar segja upphafið hjá bændum á 19. öld. Til að endurnýja krafta sína og halda áfram vinnu sinni án þess að borða ríkulega máltíðir, fengu þeir sér vínglas með smá mat, venjulega saltkjöt eða ost. Hver raunuppruninn er má með sanni segja að Spánn í dag er fullkomlega sameinaður í mikilvægi tapashefðar sinnar.

Í samanburði við hefðbundna matarrétti hefur tapas nokkra sérstæðu; þeir eru léttir, fljótlegir í gerð og gera kleift að hægt er að borða fjölbreyttan mat í einni setu. Þeir eru einnig ódýrari en dæmigerður matardiskur. Þrátt fyrir að tapas hafi í fyrstu verið einfaldar sneiðar af kjöti, ostum, ólífum eða hnetum, eru þeir í dag viðfangsefni vandaðrar og fjölbreytilegrar matargerðar. Það að njóta fjölbreytta smádiska í faðmi góðra vina þ.e. að „Tapear“ hefur óumdeilanlegt aðdráttarafl sem óhætt er að mæla með.

Vissir þú að Spánn er þriðja landið í heiminum (á eftir Ítalíu og Kína) með flesta staði skráða á heimsminjaskrá UNESCO? Þeir eru 47, en Sagrada Familia í Barcelona og Alhambra í Granada eru þau mest heimsóttustu. Það eru því heilmargar ástæður til að stoppa ekki bara á ströndinni heldur leigja sér bíl og skella sér í menningarrúnt um sveitir Spánar. Hér eru nokkrir spennandi staðir af listanum en allan listann færðu hér: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_World_Heritage_Sites_in_Spain

1. Alhambra, Generalife og Albaicín hverfið í Granada, Andalúsíu.
2. Dómkirkjan í Burgos, Castilla y León
3. Sögulegi miðbærinn í Córdoba, Andalúsíu.
4. Klaustrið og konungshöllin El Escorial, Madridhérað
5. Gamla borgin í Santiago de Compostela, Galicíu
6. Gamla borgin og gamla vatnsveita Segovíu, Castilla y León
7. Altamira hellirinn og hellalist N-Spánar, Cantabría, Asturias og Baskahérað
8. Minnisvarði um Oviedo og konungsríkið Asturias, Asturias
9. Mudejar arkitektúr í Aragon, Aragón
10. Gamli borgarhlutinn í Cáceres, Extremadura
11. Sögulegi borgarhlutinn í Toledo, Castilla-La Mancha
12. Garajonay þjóðgarðurinn, Kanaríeyjar
13. Dómkirkjan, Alcázar og skjalasafn nýlendufarana í Sevilla, Andalúsía
14. Gamli borgarhlutinn í Salamanca, Castilla y León
15. Munkaklaustrið í Poblet, Katalónía
16. Rómverskar fornleifar Mérida, Extremadura
17. Konunglega klaustrið í Santa María de Guadalupe, Extremadura
18. Þjóðgarður Doñana, Andalúsía
19. Sögulega virki Cuenca borgar, Castilla-La Mancha
20. Silkikauphöllin í Valencia, Valensíuhérað
21. Las Medulas námur, Castilla y León
22. Hljómleikahöll Catalana og Sant Pau spítalinn, Katalónía
23. Háskólinn og sögulega hverfið Alcalá de Henares, Madridborg
24. Rómverski varnarmúr Lugo, Galicía
25. Herkúlasarturninn, Galicía

Veist þú af hverju Spánverjar borða seinna en aðrar Evrópuþjóðir?

Orsökina er ekki að finna í veðrinu þar sem lönd eins og Grikkland, Ítalía eða Portúgal borða mun fyrr á daginn. Aðalástæðan er sú að Spánn fygir ekki því tímabelti sem samsvarar því landfræðilega.

En þetta var ekki alltaf svona. Áður fyrr á Spáni, sérstaklega í sveitum þar sem iðnvæðing hafði enn ekki borist, var algengt að hádegismatur væri kl.12:30 eða 13:00 og spænska klukkan var á sama tíma og England, Portúgal og Kanaríeyjar eru með í dag.

Ástæðan fyrir núverandi matartíma Spánar má skella á einræðisstjórn Franco en árið 1942 færði ríkisstjórn Franco klukkuna fram um eina klukkustund til að vera í takt við Berlínartímann sem Þýskaland hafði sett á öll hernumdu svæðin (GMT + 1:00 ). Markmiðið var að stjórna sprengjuárásum og hernaðaraðgerðum. Þetta átti að vera tímabundið ástand en Spánn sneri aldrei aftur á Greenwich tímabeltið eins og Bretland og Portúgal gerðu. Það að klukkan var aldrei leiðrétt hefur gert það að verkum að Spánn er í raun á röngu tímabelti.

Á tímum iðnvæðingar höfðu Evrópulönd tekið upp mjög langan og strangan vinnudag, en eftir heimstyrjöldina var ljóst að þeir yrðu að breyta því. Á þessum tíma fór Spánn hinsvegar inn í tíma einræðistjórnar og nútímavæðingin svo gott sem stöðvaðist á Spáni. Karlmenn, sem þá voru aðalbrauðfæða heimilisins, neyddust til að vinna tvöfalda vinnu, eina fyrripart og aðra seinnipart. Þannig fór t.d. bankastarfsmaður í útibúið fyrripart dags en frá 16:00 til 20:00 vann hann á umboðsskrifstofu. Vinnutími sem seinkaði máltíðum allra fjölskyldunnar því beðið var með að borða þar til mennirnir komu heim. Mynstur sem festist í hefð og hefur verið viðhaldið fram á okkar daga.

Margir eru á þeirri skoðunar að færa ætti klukkuna til baka. Rökin sem þeir benda á eru m.a. þær að erfitt er að samræma vinnu og einkalífi. Á meðan restin af Evrópu duga 45 mínútur í að borða, skipta Spánverjar vinnudeginum í tvennt og helga allt að tveimur klukkustundum í hádegismáltíðina. Þetta hefur leitt til þess að þrátt fyrir að vinnudagurinn byrji á svipuðum tíma og í öðrum löndum lýkur honum seinna og tíminn til að helga fjölskyldu, heimilinu og tómstundum minnkar. Aðlögun að náttúrulegu tímabelti myndi hafa í för með sér aukin lífsgæði, aukið jafnvægi milli vinnu og einkalífs og myndi einnig bæta viðskiptatengsl við Evrópu með samræmdari vinnutíma.

Að lokum myndi ferðaþjónustan njóta góðs af aðlögun klukkunar því svangir ferðalangar þyrfti ekki lengur að bíða fram að 14:00 og 21:00 til fá sér almennilega að borða.

En þangað til það gerist mun spænska klukkan enn og aftur færa sig fram síðasta sunnudaginn í mars, það er að segja þann 27. mars 2022, þannig að þegar klukkan er 02:00 verður hún 03:00. Góða helgi!

Vissir þú að í Nerja, litlum bæ rétt fyrir utan Málaga, með um 21.þús. íbúa er að finna mikið náttúruundur sem laðar að gesti hvaðan af úr heiminum?

Það var fyrir hreina tilviljun að þetta náttúruundur fannst en það gerðist hinn 12. janúar 1959 þegar fimm ungir ævintýramenn frá Nerja, vopnaðir hamri og einu vasaljósi, ákváðu að leita uppruna hóp leðurblaka sem komu upp úr holu einni í hlíð þar sem þeir söfnuðu daglega eldivið. Ekki aðeins fundu þeir leðurblökurnar, heldur einnig stóran helli með undarlegum setlögum og dropasteinum, en þegar þeir komu að brotnum leirpottum ásamt mannabeinum greip þá svo mikil hræðsla og innilokun að þeir hlupu skelfingu lostnir út til að segja frá hvað þeir höfðu fundið.

Stuttu síðar fór læknir og ljósmyndari inn í sömu holu til að sannreyna það sem piltarnir sögðust hafa séð og komust þá að því að hellirinn var enn stærri og dýpri en talið var. Það var upphafið af uppgötvun Nerja hellunum. Fréttin af uppgötvuninni barst fljótt út. Eftir töluverðan uppgröft og aðgerðarvinnu voru hellarnir opnaðir almenningi.

Í dag er vitað að Nerja dropasteinshellirinn spannar allt að fimm milljón ára gamla sögu. Þar er ekki bara að finna sali fulla af ævintýralegum dropasteinum og súlum sem vatn og jarðvegur hafa skapað saman í þúsundir ára, heldur er það einnig að finna misdjúpa sali og gallerí sem hýsa hundruði hellamálverka, fornleifaminjar og leifar af mismunandi greftrunarathöfnum þeirra hópa forfeðra mannsins sem bjuggu í hellunum í samlífi við dýr á hinum ýmsum tímabilum jarðsögunnar. Rannsóknavinna er stöðug í gangi í hellunum og eru margir hlutar hellanna lokaðir almenningi þar sem enn er verið að rannsaka gersemi þeirra og mikilvægi fyrir sögu svæðisins og lifnaðarhátt forfeðra okkar.

Ef þú ætlar að heimsækja Nerjahellana er gott að hafa eftirfarandi í huga; kaupa miðana fyrirfram á netinu en það er hægt að gera á https://www.cuevadenerja.es/. Innifalið er aðgangur að hellasafninu. Á staðnum geturu leigt hljóðleiðsögn en einnig er hægt að hlaða niður appi og hlusta í eigin síma (gott að taka með heyrnatól til að heyra betur). Það þarf að vera í lokuðum skóm en ekki í flip-flop skóm þar sem gólfin geta verið rök. Einnig er gott að huga að því að svalara getur verið í hellunum heldur en úti (18-21 gráða).

Hjólastólaaðgengi er takmarkað en um 400 þrep eru í hellunum. Hellamyndirnar eru faldar almenningi vegna varðveislugilda en leyfilegt er að taka ljósmyndir svo framarlega sem þær eru án flass. Ennþá er skilda að vera með grímu inn í hellunum. Bílastæði eru næg en þau geta fyllst á háannatíma. Bílastæðin kosta 2 evrur og ekki er hægt að borga með greiðslukorti. Og auðvitað, það er kannski óþarfi að nefna það en ekkert má hreyfa við, breyta eða taka með sér úr La cueva de Nerja.
https://youtu.be/f_lCQkFBf3E

Vissir þú að þessa dagana fer fram Carnaval eða kjötkveðjuhátíð á Spáni?
Carnaval er forn hátíð söngs og skemmtunar sem á sér langa hefð allt frá miðöldum og lifir góðu lífi í dag þótt það hafi verið bannað í 40 ár á einræðistíma Franco. Carnaval er, eins annars staðar í heiminum, sambland af mismunandi heiðnum og kristnum hátíðum. Carnaval er haldið í lok febrúar og byrjun mars ár hvert. Hátíðin er þekkt fyrir skrúðgöngur, skopstælingar, hópgrínsöngvakeppni og litríka búninga á götum spænskra bæja og borga sem enginn ætti að láta fram hjá sér fara.

Carnaval er haldið uppá á landsvísu þó að hátíðlegustu hátíðirnar séu á Kanaríeyjum, í Cádiz í Andalúsíu, Badajoz í Extremadura og Sitges í Katalóníu. Þó að hver bær hafi sinn einstaka hátíðarkeim halda þeir allir hollustu við skemmtanargildið. Á þessum helstu áfangastöðum virðist sem enginn sofi þar sem drykkja og dans fara fram frá rökkri til dögunar. Fólk í fyrirferðamiklum grímubúningum er alls staðar og á hvaða Carnavali sem er á Spáni muntu skemmta þér miklu meira við að vera með og klæða þig upp í búning heldur en vera áhorfandi.

Eitt frægasta Carnaval Spánar er í Cádiz, í Andalúsíu, en þaðan er jafnframt talið Carnaval eiga upphaf sitt á Spáni vegna tíðrar verslunar milli Cádiz og Feneyja. Í Carnaval í Cádiz fer m.a. fram „comparsas“ búningadans og „chirigotas“, lög full af kaldhæðni og samfélagslegri gagnrýni sem eru samin af hópum sem taka þátt í hátíðinni og keppa sín á milli. Farið er í skrúðgöngu um miðbæinn og andrúmsloftið er fullt af gleði, hlátri og skemmtun. Árið 2022, vegna Covid faraldrar, hefur þessu Carnavali verið frestað fram í júní. Það sama á við um Carnaval á Kanaríeyjum. Annarstaðar á Spáni má í dag sjá börn jafnt sem fullorðna uppáklædda í misglæsilegum búningum dansa, syngja og skemmta sér á torgum úti við gítarspil og munnhörputóna.
https://youtu.be/Ej5sxx8P7qU

Vissir þú að...
Nautaat er sýning þar sem nautabani berst við naut á lokuðum reit eftir ströngum reglum og hefðum sem enda í að dýrið er drepið. Nautaat (la corrida de toros) er skilgreint sem: 'listin að berjast við naut'. Vísbendingar eru um nautaat allt frá elleftu öld á Spáni en það nútímalega sjónarspil þar sem nautabaninn (matador eða torero) er gangandi en ekki á hestbaki, á uppruna sinn á Spáni í lok 18. aldar. Francisco Romero, skósmiður sem fæddist í Ronda á Suður-Spáni, var sá fyrsti til að nota „muleta“, prik með áfastri rauðri slá og sverð, til að drepa nautið. Á svipuðum tíma var farið að byggja sérstaka nautaatsvelli og síðar leikvelli (plaza de toro), hafin var ræktun á sérstökum bardaganautum og nautabanar voru fljótlega dáðir sem stórstjörnur.

Nautaat er stjórnað af röð reglna úr reglugerðum um nautaatssýningar. Þar er m.a. kveðið á um: heilsufar nauta, umhirðu og aldur, skyldur áhorfenda, eiginleika nautaatsbúnaðar og faglega þekkingu og þjálfun nautabanans og annarra sem taka þátt í sýningunni.

Auk Spánar er nautaat einnig haldið í Portúgal, í S-Frakklandi, í Mexíkó, Kólumbíu, Ekvador, Perú og Venesúela. Gríðarleg mikil atvinnustarfsemi hefur byggst upp í kringum nautaatið sem spannar langt út fyrir völlinn. Nautabardagi halar inn mörg þúsund evrum á hverju ári, skapar fjölda starfa og er eitt helsta aðdráttarafl spænskrar ferðaþjónustu.

Skiptar skoðanir eru hinsvegar á þessum sýningum. Fjölmörg dýraverndunarsamtök flokka nautaat sem dýraníð. Með tilkomu nýrra ríkisstjórna sveitarfélaga og sjálfstjórnarsvæða á Spáni hefur nautaat víða verið bannað eða styrkir til þess verið afnumdir. Í skýrslu mennta-, menningar- og íþróttaráðuneytisins frá 2016 hefur áhorf á nautaat fækkað og er meðalaldur þeirra sem sækja nautaat um 55-74 ára sem sýnir minnkandi áhuga af hálfu ungs fólks á nautaati. Það gæti leitt til þess að þessi sýning hverfi í náinni framtíð. Þrátt fyrir sístækkandi hóp þeirra sem eru á móti þessari hefð eru enn margir á þeirri skoðun að finnast nautaat vera táknrænt fyrir spænska menningu. Andalúsía er það fylki sem fær flesta áhorfendur á sína nautatsýningar á hverju ári og þar er aðgangur að nautaati leyfður fyrir alla aldurshópa.