Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe

Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe The advisory committee of the center was later formed by national and international artists and experts. running the Educational & training activities
a. b. d. e.

An introduction to the Centre for Contemporary Arts Afghanistan in Exile (CCAA in EXiLe )

The Centre for Contemporary Arts Afghanistan in Exile ( CCAA in EXiLe ):
CCAA is an independent, noun profit, artistic and cultural center established in August 2004 by Rahraw Omarzad as the first and only contemporary arts center in Afghanistan. The establishment of CCAA over the past five centuries, in fact, is the new motion towards visual arts in the country. In these new development, Basically the CCAA in EXiLe gives young people the chance to express and improve their artistic talent as an individual and creative artist and implement a new way of looking at art for the Afghan society. Endeavoring towards peace, justice, democracy, civil society and supporting the sustainability and institutionalization of these beliefs. CCAA in EXiLe provides equal opportunities for men and women to improve their artistic talents and upgrade their practical and theoretical knowledge of arts, and particularly have new artistic expressions, then these artists with possession of new artistic initiatives will be able to play significant role in art development and promotion of contemporary arts. The center is divided in sections: visual arts, documentary, Installation arts, video arts and performance arts. Women art center:
In 2006, CCAA in EXiLe was able to establish Afghanistan's only women's art center in order to promote women's advancement and empowerment as an integral part of the process of the process of democratization and civilization. Objective of CCAA:

1- Developing contemporary art and ensuring art education rights for youths (men and women) minorities. Improving and increasing the quality and quantity of individual and creative artists.

2- Combat against present fanaticism and constraints against women’s artistic activities by increasing women’s art centers throughout the country.

3- Giving youths the chance to express and improve their artistic talent as individual and creative artist and implement a new way of looking at art for Afghan society towards peace, justice, democracy, civil society supporting the sustainability and institutionalization of these beliefs. CCAA in EXiLe is running the activities through its structure:
The direction: CCAA in EXiLe has it's team members, volunteers, advisory boards and the core members, formed by ex-trainees, professional and advanced artists and professors from other Institutions. The direction provides the necessary administrative organization as well as the contacts with founders, contributors and institutions, on a National and International level. Activities of CCAA:

The CCAA is launching a support campaign for the following activities, divided into 4 categories:
i. Running the courses and workshops by national and international contemporary artists. The courses - The contemporary art in Afghanistan is at a starting point, First CCAA established and then the centre has an educational activity and is conducting courses, workshops by National and international artists,
c. CCAA, following recruits new members into the centre activities starting with courses. The courses are the core of the centre activities, they are organized throughout the year in accordance with the necessities of the artists: beginners and advanced. The courses are held by the core members of CCAA in EXiLe as well as visiting professors and artist. Every year the Centre organizes exhibitions about these activities showing to the Afghan society the operas produced by trainees during or after the courses. f. The workshops - The CCAA in EXiLe is open and welcomes activities in collaboration with other's people and institution at a National and International level. The outcomes of this collaboration are mainly workshops held for the education of the centre members: beginners, advanced, professionals. g. h. According to our Vision. Our activities through continuous education at all levels will increase the number of individual and creative artists in Afghanistan: improving, developing and upgrading the teaching and creative standards in the country and the acceptance and development of contemporary art in Afghan society. ii. financing the core of the centre
a. Running of contemporary Art Gallery. iii. A SUSTAINABLE PROGRAM
iv. The CCAA in EXiLe core members, according to its own history and belief, will work to implement the independency of the centre. The projects aiming to contribute to the CCAA in EXiLe economy are the establishing of an art-gallery and the designing of arts and cultural events. The CCAA in EXile do not ask any inscription fee to trainees, rather we share the result of the learning process and when an opera is sold we do share the incoming. This is how we are working since 2008. We do love this concept because this doesn't charge the families, but sometimes bring them money. On the other side CCAA in EXiLe has a consistent administrative and financial system and procedures. It maintains period lessons learned sessions at all its management levels and update and fine-tune accordingly best meet internal and donor requirements. It has 10 years’ experience in implementing projects in the field of arts. The members of the management team are professional and have years of experience working with government and international organizations. What brought them together is the common vision and utilization of resources with effectiveness and efficiency. It experiences reporting structure to the best way of meeting donor and stakeholders requirement and do look for ways to best illustrate what has actually been implemented in association with lessons learned and proposal for continual improvement sessions. CCAA in EXiLe possess strong financial management, accounting systems and procedures based on General Accepted Accountancy Principles. It has experienced managing several projects. v. improving the training offer

a. improving contemporary arts library equipped with multimedia devices;
b. re-publishing of “Gahnama-e-Hunar” the only Art Magazine of Afghanistan. vi. Design of art and cultural events. vii. trans-cultural and exchange projects, scholarships for students. Conducting national and international exhibitions. i. Conducting conferences, presentations, seminars, artistic talk by national and international artists, art aspects. j. Provide the youths to participate in international art competitions, and exhibitions. k. To provide study at distance for women in art field;
l. Residency for Afghan artists abroad and vice versa;
m. Organizing of exchange international programs;
Publication:
1- Art magazine
“Gahnama-e-Hunar” which started in 2000. It is included of painting, drawing, music, cinema, theater, calligraphy, photography and It also has a part for theory and history of arts and contemporary arts. The most important goal for the magazine is to improve the level of interest and artist’s knowledge of artists and art lovers’ about contemporary arts. On that time Gahanma-e-Hunar was the only art magazine in the aria of Afghans cultural activities inside and outside of Afghanistan. The Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe has been relocated to Frankfurt, Germany since 2021.

 به مناسبت بزرگداشتِ جایگاه و کارنامه‌ی هنری استاد حیدرزاد، سلسله کنفرانس‌های علمی‌_هنری، برگزاری ورکشاپ‌ها، فراهم‌سازی ...
11/09/2026



به مناسبت بزرگداشتِ جایگاه و کارنامه‌ی هنری استاد حیدرزاد، سلسله کنفرانس‌های علمی‌_هنری، برگزاری ورکشاپ‌ها، فراهم‌سازی بورسیه‌ی تحصیلی ( آنلاین )، توزیع کتاب و صحبت هنرمند، بخاطر حمایت از هنرمندان داخل افغانستان در نظر گرفته شده بود. خوشبختانه این برنامه در سطوح مختلف تطبیق گردید و شاهد دست‌آوردهای خوبی هم بودیم. اینک اما کم‌کم به پایان آن نزدیک می‌شویم؛ لذا ضمن سپاس از فرهیختگان، هنرمندان، فرهنگیان و نهادهای هنری‌ای که اخلاصمندانه‌ در این برنامه سهم گرفتند، در خاتمه نشستی هم با حضور اعضای خانواده، همکاران، هنرمندان، شاگردان و دوستان استاد حیدرزاد فقید، برگزار میگردد.

این‌که بزرگواران و عزیزانی در برنامه‌های گذشته با حضور صمیمانه‌ و مشارکتِ اخلاصمندانه‌ی شان، ارادت شان را به آن استاد شادروان نشان دادند و اینک هم در نشستِ پیش‌ِرو حضور می‌یابند و ادای حرمت میکنند، خود نوعی بزرگداشت و ادای فرهنگ قدرشناسی است.

این برنامه از طریق پلتفرم زوم برگزار خواهد شد.
تاریخ برگزاری برنامه : ۵ میزان روز یکشنبه ساعت۷:۳۰ شب به وقت افغانستان ، برابر است به ۲۷
سپتامبر به وقت آلمان ساعت ۵ عصر

مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید پیشاپیش از حضور صمیمانه‌ی شما بزرگواران سپاسگزاری می‌کند.

،

09/09/2026
 #توسعه‌ی_مكتب_مینیاتور_هرات_و_تأثیر_آن_بر_مكاتب_نگارگری_جهان_اسلام "در ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ی «کنفرانس‌های علمی و صحبت ...
09/09/2026

#توسعه‌ی_مكتب_مینیاتور_هرات_و_تأثیر_آن_بر_مكاتب_نگارگری_جهان_اسلام "

در ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ی «کنفرانس‌های علمی و صحبت هنرمند که به‌منظور بزرگداشتِ جایگاه و کارنامه‌ی هنری استاد حیدرزاد برگزار می‌شود، این‌بار آیت‌الله احمدی روی عنوان" توسعه‌ی مكتب مینیاتور هرات و تأثیر آن بر مكاتب نگارگری جهان اسلام " صحبت کرد.

آیت‌الله احمدی در ولایت بامیان زاده شده و مقطع لیسانس هنر را در
دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل و مقطع ماستری‌ را هم در آکادمی ملی هنرهای قزاقستان تحصیل کرده‌است.
او افزون بر این سند ممتاز خوشنویسی را از انجمن خوشنویسان ایران دریافت کرده‌ و در کارنامه‌ی هنری‌اش سابقه‌ی تدریس در دانشگاه بلخ دارد. وی تا کنون در نمایشگاه‌های هنری در کشورهای چون افغانستان، ایران، قزاقستان، ایتالیا، فرانسه، آلمان و آمریکا اشتراک کرده است.
علاوه‌ بر این یک نسخه دیجیتالی زگینامه، پورتفولیو و یک مجموعه آثار او در جمع هفت هنرمند افغانستانی به تاریخ ۲۶ فبروری ۲۰۲۵ توسط شرکت اسپیس اکس و با همکاری شرکت لون‌استار و لوما به کره‌ی ماه فرستاده شد.
آیت الله احمدی همچنان عضو مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید و نهاد " بوم آزادی" هم میباشد.

لذا از وی دعوت شده بود تا در مورد عنوان فوق که داوطلبانه انتخاب کرده بود، صحبت کند.

گرداننده‌ی این نشست، آقای نوید مشعوف بود. او ضمن اظهار ارادت به مخاطبان و عرض خوش‌آمدید به آن‌ها، از آقای احمدی تقاضا کرد که صحبتش را آغاز کند. بنابراين او هم ابتدا ارادتی به مخاطبان، بجا کرد و بعنوان شروع کلام از اهمیت مینیاتورِ مکتب هرات، صحبت کرد و گفت: مادامی که ما از مینیاتور صحبت می‌کنیم، درواقع در مورد " خود" حرف می‌زنیم. او توضیح داد که مینیاتور مکتب هرات، نه تصویر‌سازیِ محض؛ بلکه برآیند جهان فکری_فرهنگی ماست؛ لذا از این حیث میتواند نماد "خودِ" جمعی ما نیز باشد.
او سپس به پیشینه‌ی تاریخی مکتب هرات اشاره کرد و توضیح داد که این مکتب، در سال ۱۴۰۵ میلادی با حمایت شاهرخ میرزا و همسرش گوهرشاد بیگم پایه‌گذاری شده و در زمان بایسنقر میرزا بسیار شکوفا می‌شود؛ اما در عصر سلطان حسین بایقرا به شکوهی می‌رسد که از آن به عصر طلایی هرات یاد شده‌است.

او یادآوری کرد که در دوره‌ی تیموریان کتابخانه‌ها، مدارس، و کارگاه‌های هنری شکوفایی بی‌سابقه را تجربه کرد و در همین دوره کمال‌الدین بهزاد هم به اوج پختگی و استادی می‌رسد.
وی در ادامه‌ی پیشینه‌ی تاریخی از مهم‌ترین ویژگی‌های مکتب هرات هم یاد کرد و گفت: در ترکیب بندی مینیاتورِ مکتب هرات، خوشنویسی، تصویرسازی( فیگور) در یک صفحه طوری کار می‌شود که خوشنویسی و تصویر، دارای پیام واحد و مکملِ هم است. او افزود که هنرمندان در تصویرسازی معماری طوری برخورد کرده‌اند که مخاطب هم‌زمان درون و بیرون خانه را مشاهده می‌کند و همين‌طور چشم‌انداز اطراف آن‌هم‌، به راحتی در دسترس است. و این یعنی " هم‌زمانی". همین امر در بخش طبیعت( منظره) هم صادق است و بیننده چشم‌اندازها را بدون دورنما ( پرسپکتیو علمی ) می‌بیند. او همچنان اضافه کرد که در مینیاتور مکتب هرات، ماده در خدمت معناست و به مسأله‌ی نور هم طوری پرداخته‌اند که نور منبع خاصی ندارد و روشنی از درون به سمت بیرون می‌تابد؛ بنابراین هیچ سایه‌ای هم در تصویر وجود ندارد.
در بخش پیکره‌پردازی هم چهره‌ها را ظریف، با چشمان بادامی، اندام‌ها کشیده و پرتحرک، ارتباط میان شخصیت‌ها، توجه به زندگی روزمره، حالات روحی و ویژگی روانی شخصیت‌ها را بخوبی تصویر کرده‌اند. خلاصه او ویژگی مکتب هرات را نوعی فرانماییِ توصیف کرد که ترکیب‌بندی، نور، رنگ، تکنیک و ماده در خدمتِ معنا است و هنرمند آگاهانه از بازنمایی، کاپی و تکنیک‌های دست‌وپاگیری چون پرسپکتیو علمی صرف نظر کرده و تصویر را شاعرانه، تغزلی و گاه اسطوره‌ای آفریده‌اند؛ البته با وجهی که پُشتِ هر تصویر، یک روایت، داستان، یا یک صحنه‌ی تاریخی هم بازخوانی می‌شود.
در همین راستا وی توضیح بیشتر داد و تأکید کرد که این ویژگی‌ها باعث شد که مکتب هرات در نقطه‌ی عطفی قرار بگیرد و بر مکاتبِ پس از خود، تأثیر شگرف بگذارد. سپس او به مرحله‌ی سقوط هرات توسط شیبانی‌ها اشاره کرد و افزود که هنرمندان این مکتب مجبور به مهاجرت میشوند؛ اما همین امر باعث توسعه‌ی مکتب هرات نیز می‌گردد و روی مکتب بخارا، مکتب تبریز، مکتب اصفهان و مکتب مغولی هند تأثیر میگذارد. البته تا حدودی هم روی مکتب هنری بغداد، مکتب عثمانی و حوزه قفقاز نیز بطور غیر مستقیم اثرگذار واقع می‌شود.

آیت‌ الله احمدی در ادامه‌ی سخنانش ویژگی‌های هر مکتب را جداگانه شرح داد، هنرمندان آنان را نام گرفت و تأثیراتی که از مکتب هرات پذیرفته‌اند، را هم بیان کرد. او برای وضاحت بهتر، نمونه‌های تصویری هر مکتب را باهم مقایسه‌ کرد و تفاوت‌های آنان با مکتب هرات را نیز برشمرد.

احمدی در پایان، دوباره به اهمیت مینیاتور مکتب هرات تأکید کرد و گفت: این سبک نقاشی هم از لحاظ تکنیک خیلی پیشتاز بوده/است و هم در بخش تصویرسازی، روایت‌پردازی و پرداختن به محتوا توانسته که ارزش‌های بنیادین ما را بخوبی انعکاس دهد؛ اما با این وجود، متأسفانه در دوره‌های متأخر مورد غفلت و کم‌توجهی واقع شده‌است. او در همین خصوص به جایگاه جهانی مینیاتور هم اشاره کرد و گفت که سبک مینیاتور هرات، با خصوصیت هنر شرق، در نزد جهانیان تثبیت شده است؛ و اینکه نمونه‌های آثار این مکتب در موزیم‌های معبر جهانی وجود دارند هم بیانگر همین مسئله است.

وی " ثبتِ سبک مینیاتور کمال الدین بهزاد" در سازمان بین المللی یونسکو در سال ۲۰۲۵ به نام افغانستان را نیز نشانی از جایگاه بلند و تثبیت‌شده‌ی این مکتب حساب کرد و آن‌را در تاریخ هنر افغانستان، یک نقطه‌ی عطف شمرد. او از آقای نوید مشعوف و کسانیکه در این امر اهتمام ورزیده و ابتکار کرده‌اند، به نیکی یاد کرد و کار شان را نوعی توجه ارزشمندانه، مسئولانه و نیاز زمانه دانست.

در اخیر، برنامه با مشارکت خوب مخاطبان و پرسش و پاسخ‌های صمیمانه‌ همراهی گردید.



 ؛د «علمي کنفرانسونو او د هنرمند خبرو» د پرله‌پسې لړۍ په دوام، چې د استاد حیدرزاد د هنري مقام او هنري کارنامو د درناوي ا...
30/08/2026

؛

د «علمي کنفرانسونو او د هنرمند خبرو» د پرله‌پسې لړۍ په دوام، چې د استاد حیدرزاد د هنري مقام او هنري کارنامو د درناوي او لمانځنې په موخه جوړېږي، دا ځل محمدتقي مهران خپله یوه څېړنیزه مقاله، چې سرلیک یې «په افغانستان کې د نقاشۍ بنسټیزې مؤلفې؛ د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» دی، وړاندې کړه.

محمدتقي مهران په ۱۹۸۷ میلادي کال کې د بامیان ولایت کې زېږېدلی دی. نوموړي خپلې لیسانس او ماسټرۍ زده‌کړې د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو په پوهنځي کې بشپړې کړې دي او د دوکتورا د څېړنیز پړاو چارې هم د تهران پوهنتون کې پر مخ وړي. هغه په خپل علمي ـ هنري کارنامو کې د تدریس، څېړنیزو مقالو د لیکلو، په کنفرانسونو کې د ګډون، او په هېواد دننه او بهر د ګڼو انفرادي او ګډو نندارتونونو د جوړولو او ګډون سابقه لري. نوموړی اوس په جرمني کې ژوند کوي او سربېره پر دې، د افغانستان د معاصرو هنرونو په تبعید کې د مرکز غړی هم دی.

ښاغلي مهران د خپلې وینا په پیل کې د کمال‌الدین بهزاد او د افغانستان د هنر په تاریخ کې د هرات د هنري مکتب د ارزښت او ځانګړي مقام په اړه لنډه یادونه وکړه؛ خو د خپلې ټاکلې موضوع، یعنې «د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د افغانستان د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» له مخې یې د خپلې وینا اصلي تمرکز پر استاد غلام‌محمد میمنګي باندې کېښود.

مهران، د ښاغلي میمنګي د ژوندلیک تر یوې لنډې یادونې وروسته، دې موضوع ته اشاره وکړه چې هغه څنګه د یوه مرغه په رسمولو، چې د یوه لیک په ملتیا یې امیر عبدالرحمن خان ته استولی و، د امیر سخت او توند نظر نرم کړ او په همدې توګه یې د هنر په اقلیم کې د الوت او پراختیا لپاره د فرصت زمینه برابره کړه.

مهران د میمنګي د نقاشۍ د لومړني پړاو زده‌کړې د ښاغلي عنایت‌الله شهراني له کتاب څخه راواخیستې او ویې ویل چې نوموړي په لومړیو کې د مینیاتور او قلم‌دان‌جوړونې په برخه کې له ملا بابا جان او میر حسام‌الدین چنداولي څخه د نقاشۍ زده‌کړه کړې وه؛ خو وروسته، کله چې ارګ ته لار وموندله، شاوخوا لس کاله یې د دربار له طبیب، جان ګري، څخه د لوېدیځې نقاشۍ طرز زده کړ. مهران دغه دوره د میمنګي د هنري شخصیت د جوړېدو په بهیر کې خورا مهمه وبلله.

هغه د امیر حبیب‌الله خان د واکمنۍ پر مهال د میمنګي شهرت او بریاوو ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې نوموړي نه یوازې د شاهي فرمایشونو د ترسره کولو په بدل کې له امیر څخه حق‌الزحمه ترلاسه کوله، بلکې شهرت یې د افغانستان له پولو هم اوښتی و او د ایران د شاه، رضا شاه، انځور یې هم رسم کړی و.

مهران همداراز وویل چې ښاغلي میمنګي د نقاشۍ یو ښوونیز ورکشاپ جوړ کړی و، چې پکې یې له نقاشۍ سره مینه‌والو ته زده‌کړه ورکوله. نوموړي د میمنګي د فعالیتونو راتلونکو پړاوونو ته هم اشاره وکړه؛ له هغې ډلې څخه یې په جرمني کې د نقاشۍ د لوړې کچې زده‌کړه، له جرمني څخه تر راستنېدو وروسته په کابل کې د لیسې صنایع مستظرفه بنسټ اېښودنه، په همدې لیسه کې د نقاشۍ د ښوونکي په توګه دنده ترسره کول، او په شمس‌النهار، سراج‌الاخبار او سراج‌الاطفال په څېر خپرونو کې د انځورګر او تصویرساز په توګه فعالیت یاد کړ.

مهران څرګنده کړه چې د هغه مهال د تړلي او محدود فرهنګي لید له مخې، میمنګي په افغانستان کې د انځوریز فرهنګ، تصویرسازۍ او کاریکاتور د رامنځته کېدو او پراختیا لپاره زمینه برابره کړه او د ښکلو هنرونو د اکاډمیکو زده‌کړو د پړاوونو د رامنځته کېدو لپاره یې هم لاره هواره کړه.

ښاغلي مهران د خپلې وینا په دوام کې د استاد برشنا نوم هم واخیست او د هغه فعالیتونه یې د «افغانستان د نقاشۍ د نوښت‌پالنې په بهیر» کې اغېزناک وبلل. نوموړي وروسته د ښکلو هنرونو د دیپارتمنت پر رامنځته کېدو، چې په حقیقت کې د کابل د لیسې صنایع مستظرفې له بنسټ وروسته د هنر د اکاډمیک بهیر بل پړاو ګڼل کېږي، په ځانګړي ټینګار خبرې وکړې.

هغه وویل: دغه تحصیلي بنسټ چې په ۱۹۶۶ میلادي کال کې د استاد امان‌الله حیدرزاد له خوا رامنځته شو، د کلونو په اوږدو کې له سیاسي او اداري ننګونو سره سره وتوانېد خپل فعالیت ته دوام ورکړي، د یوه مهم ښوونیز ـ هنري بنسټ په توګه خپل ځای تثبیت کړي او له دیپارتمنت څخه د ښکلو هنرونو د پوهنځي تر کچې ارتقا ومومي.

محمدتقي مهران د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو د پوهنځي د بهیر تر څنګ، د هرات پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځي او د بلخ پوهنتون د ښکلو هنرونو دیپارتمنت اهمیت او ونډه هم یاده کړه او دغه دواړه یې د افغانستان د تجسمي هنرونو د نوښت‌پالنې د ودې په برخه کې مهم اکاډمیک بنسټونه وبلل.

ښاغلي مهران په ټوله کې «په افغانستان کې د نقاشۍ بنسټیزې مؤلفې؛ د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» په څلورو اساسي پړاوونو ووېشله.

هغه لومړی پړاو د استاد میمنګي له فعالیتونو سره تړلی وباله او ویې ویل چې میمنګي په افغانستان کې د لوېدیځې نقاشۍ، په ځانګړې توګه د رېالېزم د ننوتلو لپاره زمینه برابره کړه.

دویم پړاو یې د لیسې صنایع مستظرفې له تأسیس او د دغه بنسټ له ښوونیزو فعالیتونو سره تړاو ورکړ.

په درېیم پړاو کې یې د سراج‌الاخبار، شمس‌النهار او سراج‌الاطفال په څېر جریدو او خپرونو رول مهم وباله او ټینګار یې وکړ چې دغو خپرونو په ټولنه کې د نوي هنر د منلو او پراخېدو لپاره زمینه برابره کړه.

او په څلورم پړاو کې یې د ښکلو هنرونو د دیپارتمنت د تأسیس یادونه وکړه، چې وروسته د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځي ته ارتقا وموندله. هغه ټینګار وکړ چې دغه بنسټ د افغانستان د تجسمي هنرونو د اکاډمیک کولو او نوښت‌پالنې په بهیر، او همداراز د لوړې کچې د هنرمندانو په روزنه کې مهم او اغېزناک رول ترسره کړی دی.

دغه ناسته په پای کې د ګډونوالو له خوا د پوښتنو، ځوابونو او نیوکو په ملتیا

#مینیاتور



ا #مؤلفه‌های_بنیادین_نقاشی‌_در_افغانستاندر ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ «کنفرانس‌های علمی و صحبت هنرمند» که به‌منظور بزرگداشت ج...
23/08/2026

ا
#مؤلفه‌های_بنیادین_نقاشی‌_در_افغانستان

در ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ «کنفرانس‌های علمی و صحبت هنرمند» که به‌منظور بزرگداشت جایگاه و کارنامه‌ی هنری پروفیسور امان الله حیدرزاد برگزار می‌شود، این‌بار محمدتقی مهران یکی از مقالات تحقیقی‌اش، با عنوان " مؤلفه‌های بنیادین نقاشی‌ در افغانستان؛ بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشی بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" را ارایه کرد.

محمدتقی‌مهران، زاده‌ی ۱۹۸۷ میلادی در ولایت بامیان است. او تحصیلاتش را در مقاطع لیسانس و ماستری‌‌ در دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل پیموده‌است و مرحله‌ی تحقیقی‌ِ دکترایش را نیز در دانشگاه تهران دنبال می‌کند. وی سابقه‌ی تدریس، نگارش مقالات، اشتراک در کنفرانس‌ها، برگزاری و اشتراک چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی در داخل و خارج از کشور را در کارنامه‌ی علمی‌_هنری‌اش دارد و اکنون در کشور آلمان زندگی می‌کند. وی افزون بر موارد فوق عضو مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید نیز می‌باشد.

آقای مهران در مقدمه‌ی صحبتش اشاره‌ی گذرا به کمال الدین بهزاد و اهمیتِ جایگاه مکتب هنری هرات، در تاریخ هنر افغانستان داشت؛ اما اصل صحبتش را نظر به عنوان انتخابی‌اش " بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشیِ‌ افغانستان بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" روی استاد غلام محمد میمنگی متمرکز ساخت. او ضمن آن‌که اشاره‌‌ای به زندگینامه‌‌ی آقای میمنگی کرد، یادآور شد که چگونه او با ترسیم یک پرنده‌‌‌ای که در پیوست نامه‌اش به امیر عبدالرحمن خان ارسال کرده بود، نگاه زمخت و سختِ او را نرم می‌کند و بدین‌وسیله امکان بال‌گشایی بر اقلیم هنر را به دست می‌آورد.

مهران، مرحله‌ی ابتدایی آموزش نقاشی میمنگی را از کتاب آقای عنایت الله شهرانی نقل کرد و گفت که او در آغاز، نقاشی را نزد ملا بابا جان و میر حسام الدین چنداولی در زمینه‌ی مینیاتور و قلم‌دان‌سازی آموزش دیده؛ اما بعدها که قدم به ارگ گذاشته، حدود ده سال، شیوه‌ی نقاشی غرب را از نزد جان گری ( طبیب دربار ) فرا گرفته‌است. مهران همین دوره را در شکل‌گیری شخصیت هنری میمنگی مهم دانست.
وی اشاره‌ای به شهرت و توفیقات میمنگی در دوران امیر حبیب الله خان کرد و گفت که او نه تنها برای اجرای سفارشات سلطنتی از نزد امیر حق‌ الزحمه دریافت می‌کرده، بلکه شهرتش فرامرزی شده بوده و تصویر شاه ایران ( رضا شاه ) را نیز نقاشی کرده بوده.

مهران همچنان اشاره کرد که آقای میمنگی کارگاه آموزشی نقاشی‌ای را برپا کرده بوده و در آنجا به علاقه‌مندان، نقاشی آموزش می‌داده. او در ضمن از مراحل بعدی فعالیت‌های آقای میمنگی از جمله فراگیری نقاشی در سطح عالی در کشور آلمان و پس از برگشت از آنجا تأسیس لیسه صنایع مستظرفه کابل، ایفای نقش آموزگار نقاشی در لیسه صنایع و به عنوان تصویرساز در نشراتی چون شمس النهار، سراج الاخبار و سراج الاطفال یاد کرد و توضیح داد که نظر به نگاه بسته‌ی آن زمان، وی زمینه‌ی فرهنگ تصویرسازی و کاریکاتور و امکان آموزش مراحل آکادمیک هنرهای زیبا را در افغانستان فراهم ساخته‌است.

آقای مهران در ادامه‌ی سخنانش نامی از استاد برشنا برد و کارکردهای وی را هم در " روند نوگرایی نقاشی افغانستان" اثرگذار تلقی کرد. او در ادامه روی ایجاد دیپارتمنت هنرهای زیبا که در واقع پس از لیسه صنایع مستظرفه کابل، روند آکادمیک هنر را پیمود، با تاکید صحبت کرد و گفت: این نهاد تحصیلی که در سال ۱۹۶۶ توسط استاد امان الله حیدرزاد، تاسیس شد، با وجود چالش‌های سیاسی و اداری طی سال‌های متمادی توانسته ادامه یابد و جایگاه خود را به عنوان یک نهاد مهم آموزشی_هنری تثبیت کند و از مرحله‌ی دیپارتمنت به سطح دانشکده‌ی هنرهای زیبا ارتقا یابد.
محمد تقی مهران در تداوم دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل، از نقش و اهمیت دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه هرات و دیپارتمنت هنرهای زیبای دانشگاه بلخ هم به عنوان نهادهای آکادمیک در زمینه‌ی رشد نوگرایی هنرهای تجسمی نام برد.

آقای مهران در مجموع " مؤلفه‌های بنیادین نقاشی‌ در افغانستان؛ بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشی بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" را به چهار مرحله‌ تقسیم کرد: مرحله اول را مربوط به فعالیت‌های استاد میمنگی دانست و گفت که میمنگی زمینه‌ی ورود نقاشی غرب( رئالیسم ) را در افغانستان فراهم کرد؛ مرحله دوم تأسیس مکتب صنایع مستظرفه و فعالیت‌های آموزشی این نهاد را برشمرد؛ مرحله‌ی سوم نقش جریده‌ها و انتشاراتی چون سراج الاخبار، شمس‌ النهار و سراج الاطفال را مهم دانست و خاطرنشان کرد که این جریده‌ها زمینه‌ی پذیرش و گسترش هنر نوین در جامعه را مهیا ساخته‌است؛
و در مرحله‌ی چهارم از تأسیس دیپارتمنت هنرهای زیبا که بعدها به دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل ارتقا یافت، نام برد و تأکید کرد که این نهاد، در روند آکادمیک‌سازی و نوگرایی هنرهای تجسمی افغانستان و تربیت هنرمندان در سطح عالی مهم و اثرگذار واقع شده‌است.

این نشست در خاتمه با پرسش، پاسخ و نقدهایی از سوی مخاطبان به گرمی همراهی گردید.

#دانشکده‌یهنرهای_زیبای_دانشگاه_هرات

#دانشکده‌ی_هنرهای_زیبای_دانشگاه_کابل
،

#نقاشی‌_در_افغانستان
#کنفرانس‌های_علمی

 ‌آورد ‌_نصیب، تحصیلات عالی خود را در رشتهٔ فیزیک به پایان رساند؛ اما آنچه در درون او جریان داشت، تنها با فرمول‌ها ، واق...
13/08/2026

‌آورد

‌_نصیب، تحصیلات عالی خود را در رشتهٔ فیزیک به پایان رساند؛ اما آنچه در درون او جریان داشت، تنها با فرمول‌ها ، واقعات مختلف درون زمین و محاسبات تعریف نمی‌شد. روح او سرشار از احساس، تصویر و دغدغه‌هایی بود که در برابر رنج‌های زندگی، نابرابری‌ها و تجربه‌های زیسته شکل گرفته بود.
همین جهان درونی، او را آرام‌آرام به سوی نقاشی و شعر کشاند. هنر برای او نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای زیستن و راهی برای بیان ناگفته‌هایی بود که در قالب دیگری نمی‌گنجید. هر تابلو، بازتاب بخشی از احساسات اوست و هر شعر، روایت لحظه‌ای از زندگی، درد، امید و ایستادگی.

ببارد قطره ‎ی اشکی ز یَمِ مردم چشمم
صدای دلخراش رعد و باران مرا گیرد

بهار و سبزه و گل روی دامان غریب تو؛
وطن روزی سفیری این زمستان مرا گیرد

به هر جا بوده ام یاد تو آغوش نگاهم بود
نصیبم مشت خاکت باشد و جان مرا گیرد

تکیدم برگ برگم در هوای غربتی فرسود
چو فصل برگریزانی که آبان مرا گیرد

تگرگ خانه ویرانی که بر بام تو می‎بارد
چنان ترسم که روزی سقف دالان مرا گیرد

در کنار این مسیر هنری، سال‌ها به آموزش نسل جوان پرداخت. او هم‌زمان با سال‌های تدریس، آفرینش هنری را نیز با جدیت ادامه داد و در حوزه‌های شعر، ادبیات و نقاشی، حضوری پیوسته و فعال داشت. کلاس درس برای او تنها محلی برای آموزش اعداد و معادلات نبود؛ بلکه فرصتی بود برای پرورش اندیشه، امید و خلاقیت.
در این برنامه، عزیزه خوش‌نصیب از مسیر زندگی خود سخن گفت؛ از روزهای مکتب، از دشواری‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو شد، از چالش‌هایی که گاه راه را دشوار می‌کرد، اما هرگز او را از حرکت بازنداشت. او روایت کرد که چگونه در دل سختی‌ها، هنر را به عنوان پناهگاه خود برگزید و رنج‌ها را به شعر، رنگ و امید بدل کرد.
این روایت، تنها داستان یک هنرمند نیست؛ روایت انسانی است که می‌توان آموخت از دل رنج، آفرینش را زاده کرد و از میان تاریکی‌ها، راهی به سوی روشنایی گشود.
گاهی انسان خانه‌اش را از دست می‌دهد، گاهی سرزمینش را، و گاهی آرامش سال‌های زندگی‌اش را. اما تا زمانی که بتواند بیافریند، هنوز چیزی برای ایستادن دارد. برای عزیزه خوش‌نصیب، هنر هیچ‌گاه سرگرمی یا حرفه‌ای در کنار زندگی نبود؛ هنر، شیوه‌ای برای ادامه دادن زندگی بود. شعر و نقاشی، زبان روزهایی شدند که واژه‌های معمول از بیان آن ناتوان بودند؛ روزهایی که جنگ، مهاجرت، دوری، از دست دادن و آغاز دوباره، بخشی از واقعیت زندگی او را شکل می‌داد.

در برنامهٔ «زندگی به هنر پناه می‌آورد»، او تنها از آثارش سخن نگفت، بلکه از راهی گفت که هنر پیش پایش گشود؛ راهی که در آن رنج، به تصویر بدل شد و سکوت، در شعر صدا یافت. او از تجربهٔ سال‌های تدریس، از مسئولیت آموزش نسل جوان، از مهاجرت اجباری و از تلاش برای حفظ هویت انسانی و فرهنگی خود سخن گفت؛ تجربه‌هایی که در تار و پود نقاشی‌ها و شعرهایش حضور دارند.

این برنامه، بیش از آنکه روایت زندگی یک هنرمند باشد، تأملی است بر این حقیقت که هنر می‌تواند در دشوارترین روزهای زندگی، نه فقط پناهگاه، بلکه نیرویی برای برخاستن، بازآفرینی و امید باشد. هنگامی که بسیاری از راه‌ها بسته به نظر می‌رسند، آفرینش هنری هنوز پنجره‌ای به سوی آینده می‌گشاید؛ آینده‌ای که در آن انسان، با وجود همهٔ زخم‌هایش، همچنان توانِ خلق زیبایی را از دست نداده است.

آمدی آهسته و با ناز بر من گل بیار
از شگفتن از گلِ پرواز بر من گل بیار

از شراب شهر حافظ ریز بر جام دلم
چند غزل از مردم شیراز بر من گل بیار

همچو غنچه گر گره لای گره انداختی
خنده کن از پشت این یک راز بر من گل بیار

از سکوتم زندگی آمد به تنگ و بعد از این
رقص رقصان با دهُل و ساز بر من گل بیار

بیت بیت ‌ام کن بزن گیتار با گیسوی من
با دل شوریده‌ی آواز بر من گل بیار

دور دوری و چنان بیگانه می‌بینی مرا
آشنایی کن چنان دمساز بر من گل بیار

گاهِ رفتن شعر های رفتنم را گل بباف
گاهِ مردن بر مزارم باز بر من گل بیار

جنگ کن از بهر آزادی ز میدان نبرد
از سپاه و لشکر و سرباز بر من گل بیار

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ژوند هنر ته پناه وړي

عزیزه خوش‌نصیب خپلې لوړې زده‌کړې د فزیک په برخه کې بشپړې کړې؛ خو د هغې د وجود دننه روانه نړۍ یوازې په فورمولونو، بېلابېلو محاسبو او د ځمکې د پېښو په علمي څېړنو نه تعریفېدله. د هغې روح له احساس، انځور او هغو اندېښنو ډک و چې د ژوند د کړاوونو، نابرابریو او ژوندیو تجربو په وړاندې یې په وجود کې بڼه موندلې وه.

همدې دروني نړۍ ورو ورو هغه د نقاشۍ او شعر پر لور بوتله. هنر د هغې لپاره یوازې یو انتخاب نه و، بلکې د ژوند کولو یوه اړتیا او د هغو ناویلو خبرو د بیان یوه لار وه چې په بل قالب کې نه ځایېدل. هر انځور یې د احساساتو د یوې برخې انعکاس دی او هر شعر یې د ژوند، درد، هیلې او مقاومت د یوې شېبې روایت دی.

د دې هنري بهیر ترڅنګ، هغې کلونه د ځوان نسل روزنې او ښوونې ته هم وقف کړل. د تدریس له کلونو سره هم‌مهاله یې خپل هنري فعالیت په جدي توګه دوام ورکړ او د شعر، ادب او نقاشۍ په برخو کې یې پرله‌پسې او فعاله ونډه واخیسته. ټولګی د هغې لپاره یوازې د شمېرو او معادلو د زده‌کړې ځای نه و؛ بلکې د فکر، امید او خلاقیت د روزنې یو فرصت هم و.

په دې خپرونه کې عزیزې خوش‌نصیب د خپل ژوند د سفر په اړه خبرې وکړې؛ د ښوونځي له ورځو، له هغو ستونزو او ننګونو څخه یې وویل چې ورسره مخ شوې، او له هغو خنډونو یې یادونه وکړه چې کله ناکله یې د هغې لاره ستونزمنه کړه، خو هېڅکله یې د حرکت مخه ونه نیوله. هغې روایت وکړ چې څنګه یې د سختیو په زړه کې هنر خپل پناه‌ځای وګرځاوه او دردونه یې په شعر، رنګ او امید بدل کړل.

دا یوازې د یوې هنرمندې کیسه نه ده؛ بلکې د هغې انسانې کیسه ده چې زده یې کړل، له درد څخه هم آفرینش زېږېدلی شي او له تیارو څخه د رڼا پر لور لار موندل کېدای شي.

کله ناکله انسان خپل کور له لاسه ورکوي، کله خپله خاوره او کله د ژوند د کلونو آرام. خو تر هغه چې د پنځونې توان ولري، لا هم د درېدو لپاره څه لري. د عزیزې خوش‌نصیب لپاره هنر هېڅکله تفریح یا د ژوند ترڅنګ یو مسلک نه و؛ هنر د ژوند د دوام یوه لار وه. شعر او نقاشي د هغو ورځو ژبه وګرځېدل چې عادي الفاظ یې د بیان توان نه درلود؛ هغه ورځې چې جګړې، کډوالۍ، بېلتون، له لاسه ورکولو او له سره د پیل کولو تجربو د هغې د ژوند یوه برخه جوړوله.

په «ژوند هنر ته پناه وړي» خپرونه کې هغې یوازې د خپلو اثارو په اړه خبرې ونه کړې، بلکې د هغې لارې کیسه یې هم وکړه چې هنر ورته پرانیسته؛ داسې لار چې پکې درد په انځور بدل شو او چوپتیا په شعر کې غږ وموند. هغې د تدریس د کلونو له تجربې، د ځوان نسل د روزنې له مسؤولیت، له جبري کډوالۍ او د خپل انساني او فرهنګي هویت د ساتلو له هڅو خبرې وکړې؛ هغه تجربې چې د هغې د نقاشیو او شعرونو په تار او پود کې حضور لري.

دا خپرونه تر ډېره د یوې هنرمندې د ژوند له روایت څخه وړاندې، پر دې حقیقت یوه ژوره کتنه ده چې هنر د ژوند په تر ټولو سختو ورځو کې یوازې پناه‌ځای نه، بلکې د بیا راپاڅېدو، بیاپنځونې او امید لپاره یو ځواک هم کېدای شي. کله چې د ژوند ډېرې لارې تړلې ښکاري، هنري آفرینش لا هم د راتلونکي پر لور یوه کړکۍ پرانیستلی شي؛ داسې راتلونکی چې انسان، سره له خپلو ټولو زخمونو، لا هم د ښکلا د پنځولو توان له لاسه نه وي ورکړی.

#هنر
#شعر

#بهار
#آزادی

#غزل
#ژوند

صحبت هنرمنددر ادامه‌ی برنامه‌ی آنلاین " صحبت هنرمند و کنفرانس‌های علمی " که به‌منظور بزرگداشت از جایگاه هنری و کارنامه‌ی...
28/07/2026

صحبت هنرمند
در ادامه‌ی برنامه‌ی آنلاین " صحبت هنرمند و کنفرانس‌های علمی " که به‌منظور بزرگداشت از جایگاه هنری و کارنامه‌ی استاد حیدرزاد برگزار می‌شود، این نوبت، مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید، میزبان صابر " صابر" استاد پیشین دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل بود.
آقای صابر که در برنامه‌ی " صحبت هنرمند " دعوت شده بود و طبق معمول باید روی آثارش صحبت می‌کرد، اما در ابتدای سخنانش یادآور شد که نیاز به صحبت روی آثارش نمی‌بیند؛ مگر اینکه مخاطبان برنامه پرسش یا نقدی بر کارهایش داشته باشند.
او تأکید کرد که گفتنی‌هایش را در قالب طرح و نقش بیان کرده‌است و همین امکانِ بیان او است؛ در غیر آن ممکن به کلام گفتاری یا نوشتاری و... می‌پرداخت و بدان وسیله دغدغه‌های درونی‌اش را بیان می‌کرد.
سپس آقای صابر، نمونه‌های آثارش را به مخاطبان نشان داد و خاطرنشان کرد که از مواد مختلف در خلق آن‌ها استفاده کرده‌است.
صابر در پاسخ یکی از مخاطبان نشست که پرسید: " چرا از نقش‌های سوزن‌دوزی در کارهایش استفاده کرده‌است"، گفت که این نقش‌ها درواقع مربوط به مناطق مرکزی افغانستان( بامیان) می‌شود و او از آنها به دلیل اینکه برایش آشنا هستند، از کودکی با آن‌ها بزرگ شده‌است و خاطره‌هایی دارد، استفاده کرده‌است.
صابر که در ابتدا می‌گفت قرار نیست صحبت کند، حال لب به سخن گشوده بود و اذعان کرد که این نقش‌ها را در لباس‌ هایش پوشیده، در پرده‌های خانه دیده و در جانمازی‌ و دستمال گردنش هم موجود بوده‌اند.
صابر در حینی که عکس‌هایی از نمایشگاه انفرادی‌اش در کابل را نشان می‌داد، آن مجموعه را با کشتار جمعی هزاره‌ها مرتبط دانست.
وی با این وجود، در ادامه‌ی صحبت‌هایش یادآور شد که دوست ندارد در کارهایش به شکایت و اندوه بپردازد. او به جنبه‌ی زیبایی و منفعت‌زایی هنر تأکید کرد و گفت: برایش مهم است که از راه هنر و فروش آثارش کسب درآمد کند. صابر حتی در پاسخِ یکی از مخاطبان نشست، که از رسالت هنرمند در قبال جامعه پرسید، گفت: معاش مهم است. او این سخنش را به سایر همکارانش هم حواله کرد و با لحن اعتراضی گفت: اگر چنین نیست، چرا دانشکده‌ی هنرهای زیبا با آن سابقه‌اش نتوانسته رسالتی بجا کند وضع جامعه را بهبود ببخشد؟
در پایان جلسه آقای صابر داوطلبانه اظهار آمادگی کرد که در حد توان می‌تواند در خدمت هنردوستان و دانشجویان هنر، تا هر زمانی‌که نیاز به پرسش و آموزش ببینند، باشد.

دهنرمند وینا
د «د هنرمند خبرې او علمي کنفرانسونه» د انلاین پروګرام په دوام، چې د استاد حیدرزاد د هنري مقام او هنري کارنامې د درناوي په موخه جوړ شوی دی، دا ځل په جلاوطنۍ کې د افغانستان د معاصرو هنرونو مرکز د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو د پوهنځۍ پخواني استاد صابر «صابر» کوربه و.
ښاغلی صابر، چې «د هنرمند خبرې» پروګرام ته بلل شوی و او د معمول له مخې یې باید د خپلو اثارو په اړه خبرې کړې وای، د خپلو خبرو په پیل کې وویل چې د خپلو اثارو د تشریح اړتیا نه ویني ، خو که د پروګرام ګډونوال د ده د کارونو په اړه پوښتنه یا نیوکه ولري.
هغه ټینګار وکړ چې څه یې چې ویل غوښتل، د طرحو او نقشونو له لارې یې بیان کړي دي، او همدا د ده د بیان وسیله ده. که داسې نه وای، نو ښايي په وینا، لیکنه یا نورو بڼو یې خپلې درندې اندېښنې څرګندې کړې وای.
وروسته ښاغلي صابر خپلو لیدونکو ته د خپلو اثارو بېلګې وښودې او یادونه یې وکړه چې د هغو په جوړولو کې یې له مختلفو موادو څخه کار اخیستی دی.
صابر د یوه ګډونوال د دې پوښتنې په ځواب کې چې: «ولې دې په خپلو اثارو کې د ګنډلو نقشونه کارولي دي؟» وویل، دا نقشونه په اصل کې د افغانستان په مرکزي سیمې (بامیانو) پورې تړاو لري، او ځکه یې استفاده کړي دي، چې له ماشومتوبه ورسره اشنا و، له همدغو نقشونو سره لوی شوی او ورسره ډېرې خاطرې لري.
صابر، چې په پیل کې یې ویل نه غواړي خبرې وکړي، وروسته یې خبرې پیل کړې او ویې ویل چې دا نقشونه یې په خپلو جامو کې اغوستي، د خپل کور په پردو کې یې لیدلي، او آن په لمانځه توشک (جاینماز )او د غاړې په دستمال کې هم موجود وو.
صابر، په داسې حال کې چې په کابل کې یې د خپل انفرادي نندارتون انځورونه ښودل، هغه ټولګه یې د هزاره‌ګانو له ډله‌ییزې وژنې سره وتړله.
سره له دې، هغه د خپلو خبرو په دوام کې یادونه وکړه چې نه غواړي په خپلو اثارو کې شکایت او غم ته ځای ورکړي. هغه د هنر پر ښکلا او ګټې ټینګار وکړ او ویې ویل چې د ده لپاره مهمه ده چې د هنر او د خپلو اثارو د پلورلو له لارې عاید ترلاسه کړي.
صابر د یوه ګډونوال د دې پوښتنې په ځواب کې، چې د ټولنې په وړاندې د هنرمند د رسالت په اړه وه، وویل: معاش مهم دی. هغه دا خبره خپلو نورو همکارانو ته هم راجع کړه او په اعتراضي لهجه یې وویل: که داسې نه وي، نو ولې د ښکلو هنرونو پوهنځۍ، له دومره اوږدې مخینې سره، ونه توانېده چې خپل رسالت ترسره کړي او د ټولنې وضعیت ښه کړي؟
د غونډې په پای کې، ښاغلي صابر په خپله خوښه چمتووالی وښود چې تر خپلې وسې پورې به د هنر مینه‌والو او د هنر د محصلینو په خدمت کې وي، او هر وخت چې هغوی پوښتنې یا زده‌کړې ته اړتیا ولري، مرسته به ورسره وکړي.

* Artist’s Talk
As part of the ongoing online series “Artist Talks and Scholarly Lectures,” organized to honor the artistic legacy and distinguished career of Master Haiderzad, the Afghanistan Center for Contemporary Arts in Exile this time hosted Saber “Saber,” former professor at the Faculty of Fine Arts, Kabul University.

Invited as the featured speaker for the “Artist Talk” session, Mr. Saber was expected, as is customary, to discuss his artistic practice and body of work. At the outset of his remarks, however, he stated that he saw no need to speak about his works unless members of the audience wished to raise questions or offer critiques.

He emphasized that everything he had to say had already been expressed through form, pattern, and visual composition, describing these as his true means of expression. Otherwise, he remarked, he would have turned to spoken or written language to articulate his inner concerns.

Mr. Saber then presented a selection of his works to the audience, noting that he had employed a wide range of materials in their creation.

Responding to a participant who asked why he had incorporated traditional embroidery motifs into his works, Saber explained that these patterns originate from the central regions of Afghanistan, particularly Bamyan. He said he had chosen them because they were deeply familiar to him, having grown up surrounded by them since childhood and carrying with them a wealth of personal memories.

Although he had initially insisted that he did not intend to speak at length, Saber gradually became more forthcoming. He recalled that these motifs had been woven into the fabric of his everyday life: he had worn them on his clothing, seen them in the curtains of his family home, and encountered them on his prayer rug and even his neck scarf.

While presenting photographs from his solo exhibition in Kabul, Saber associated that body of work with the mass killings of the Hazaras.

Even so, he went on to stress that he did not wish his artistic practice to become centered on grievance or sorrow. Instead, he underscored the importance of beauty and the productive value of art, adding that it was important for him to earn a living through his artistic practice and the sale of his works. In response to another audience member, who asked about the artist’s responsibility toward society, Saber replied simply: “Livelihood matters.” Extending this point to his fellow artists, he asked in a critical tone: if that were not the case, why had the Faculty of Fine Arts—with all its long-standing history—not been able to fulfill such a mission by improving the condition of society?

At the close of the session, Mr. Saber voluntarily expressed his willingness to support art enthusiasts and students of art in whatever capacity he could, stating that he would remain available to answer questions and provide guidance whenever needed.
#هنرمند






#

داکتر روان فرهادی، زبان‌شناس، پژوهشگر، نویسنده، مترجم‌ و فرهنگ پژوه بزرگ کشور به حق پیوست!نویسنده: گل احمد یمابا تأثر و ...
28/07/2026

داکتر روان فرهادی، زبان‌شناس، پژوهشگر، نویسنده، مترجم‌ و فرهنگ پژوه بزرگ کشور به حق پیوست!
نویسنده: گل احمد یما
با تأثر و تالم فراوان خبروفات داکتر روان فرهادی امروز دررسانه‌ها پیچید و اهل فرهنگ، هنر، ادبیات و دوستان بین المللی فرهنگ وسیاست افغانستان را به سوگ نشاند.
عدالغفور روان فرهادی فرزند مولانا عبدالباقی دراول سنبله 1308 درشهرکابل دیده به جهان گشود وبه تاریخ 5اسد 1405 دنیای فانی را وداع گفت.
روان فرهادی ازجمله معدود شخصیت‌های با ارزشی بود که کارهایش با ابعاد مختلف درسطح ملی وبین المللی اثرات ویژه‌یی داشت. بنابرهمین‌دلیل حلقات مختلف علاقه‌مند به روابط بین المللی و دیپلماتیک افغانستان سوگوار شدند که یکی از شناخته شده ترین چهره های سابقه دار وزارت خارجه را ازدست داده اند. با وفات روان فرهادی، تاریخ سیاسی کشورفقدان کسی را احساس می کند که نه تنها از نظر تیوری با حکمرانی بلدیت داشت؛ بلکه عملا در دوره های محمد هاشم میوند وال ونوراحمد اعتمادی سمت منشی دارالانشای شورای وزیران را به عهده داشت.همچنان مردم متدین وچیز فهم کشورکه برنامه های رادیویی را در دهه چهل درحافظه دارند؛ نیک می‌دانند که درآن زمان فقط یک رادیو بود و صبحگاهان برنامه‌های دینی را در مقدمه‌ی نشرات که با تلاوت آیات مبارکه آغاز می‌شد شخصیتی به نام خدایار کابلی می نوشت که همانا داکتر روان فرهادی بود.
داکتر روان فرهادی از زمره‌ی زبانشناسان برجسته‌ی افغانستان است و درزمینه زبان‌های افغانستان مقاله وکتاب ترجمه وتحقیق کرده است. او با تسلطی که بر زبان‌های دری، پشتو، انگلیسی وفرانسوی وعربی وآشنایی با زبان‌های سانسکریت واوستایی داشت درمعرفی فرهنگ و تمدن اسلامی فعالانه کوشید وآثار ارزشمند ازخود به جاماند که امروز می‌تواند مورد استفاده دانش پژوهان داخلی وخارجی قراربگیرد. او دارای مطالعات عمیق در فرهنگ وتمدن بود و در مجامع بین المللی با پژوهشگران جهان بسیار خوب ارتباط علمی برقرارمی‌کرد. اودرسیمینارهای بین المللی که ازسوی وزارت اطلاعات وفرهنگ برگزار می‌گردید؛ نقش بسیار فعال داشت.
او 22 سال با مولاناشناس مشهور امریکایی ابراهیم گامارد همکاری کرد ودراین مدت توانست 2000 رباعی مولانا را به انگلیسی ترجمه کند. کارهای او در بخش تاریخ ادبیات افغانستان واسلام شناسی درچند پوهنتون معتبر جهان، موجب معرفی ادبیات افغانستان به جهان گردید.
بخشی ازآثاراو که می‌تواند درمطالعات علمی وفرهنگی افغانستان مورد استفاده قراربگیرد؛ این‌هاست:
-زبان تاجیکی ماوراءالنهر
-تاریخ تلفظ وصرف زبان پشتو
- یاری شاهنامه فردوسی در پژوهش واژه های فارسی
-مقالات محمود طرزی
جنبش قانون‌گذاری درآغاز استقلال افغانستان
-حسین بن منصور حلاج نوشته اسلام شناس فرانسوی لویی ماسینیون
-منازل السایرین ازخواجه عبدالله انصار
-سرود نیایش یا گیتانجلی تاگور
-ابن سینا وعرفان
-خواجه عبدالله انصاری هروی
-سرگذشت پیر هرات ترجمه سرژ دو بورکوی
-زنده‌گی وآثار امیر خسرو دهلوی
-نمایشنامه توپاز مارسل پانیول
-نمایشنامه سوء تفاهم البر کامو
-احوال عاشقان در شعر عارفان شامل معنی عشق در نزد اقبال، مولینا ،سنایی وامیر خسرو
او مقالات متعدد به زبان فرانسوی ودری نوشته است .
روان فرهادی، در عنفوان نوجوانی که هنوز شاگردلیسه استقلال بود و از رشته ریاضی بعدا ازآن لیسه فارغ شد؛ به ترجمه ازفرانسوی به دری دست می‌زد وآثار خود را درروزنامه‌ی انیس نشر می‌کرد وخواننده‌گان ازخوانش آن کسب فیض می‌نمودند.
روان فرهادی در 1326 به پوهنحی حقوق وعلوم سیاسی پوهنتون کابل، پذیرفته شد.درسال 1327 ازسوی وزارت خارجه افغانستان برای تحصیل به پاریس اعزام شد.در1330ازموسسه مطالعات سیاسی پاریس فارغ شد.درسال 1333دیپلوم موسسه‌ی مطالعات بین المللی را گرفت. همزمان با تحصیل درمطالعات بین المللی او در دانشگاه سوربون پاریس در زبان‌های سانسکریت، اوستایی و زبان شناسی عمومی به تحصیل پرداخت و درسال 1333 دکتورای خودرا درباره دری افغانستان اخذ نمود.
پس از بازگشت به افغانستان، به کار در شعبه‌ی ملل متحد ادامه داد و درپهلوی آن در پوهنحی حقوق پوهنتون کابل تدریس کرد و برای دایرة المعارف افغانستان، مقاله‌ی(آرتیکل)‌ زبان‌های افغانستان را نوشت.
درمیان سال‌های 1334-1336 سکرتر اول سفارت افغانستان در کراچی بود که همزمان دراین سال‌ها در سه جلسه‌ی مجمع عمومی شرکت نمود.درسال 1339 مدیر ملل متحد ومدیرروابط فرهنگی درسال 1340 مستشار سفارت افغانستان درواشنگتن در 1342 مدیر عمومی سیاسی وزارت خارجه در1350 سفیر افغانستان درپاریس ایفای وظیفه نمود.
از1352 تا 1357 درکابل به فعالیت‌های فرهنگی ونوشتن مقالات تحقیقی وعلمی مشغول بود.
درسال 1358 به زندان پلچرخی افتاد و در سال 1359 آزاد شد ومدتی به عنوان مشاور وزارت خارجه کارکرد.درآن سال کابل را ترک کرد وبه پاریس رفت.به حیث استاد تاریخ ادبیات فارسی در سوربون پاریس سوم انتخاب شد.در1363 دردانشگاه برکلی کالیفرنیای شمالی به تدریس تاریخ ادبیات فارسی انتخاب گردید. درسال 1370درموسسه‌ی مطالعات عالی تمدن وفرهنگ اسلامی درکوالالمپور مرکز مالیزیا تاریخ فرهنگ اسلام را برای یک سال تدریس کرد.
این چهره برجسته فرهنگ شناسی ،اسلام شناسی وزبان شناس ورزیده ازسال 1371 تا 1384 به حیث نماینده‌ی افغانستان در سازمان ملل بود.
اوروز یک شنبه 5 اسد 1405 برابر با26 جولای 2026درسن 96 ساله‌گی درسانفرانسسکوی کالیفرنیای امریکا درگذشت.

Adresse

Frankfurt

Benachrichtigungen

Lassen Sie sich von uns eine E-Mail senden und seien Sie der erste der Neuigkeiten und Aktionen von Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe erfährt. Ihre E-Mail-Adresse wird nicht für andere Zwecke verwendet und Sie können sich jederzeit abmelden.

Die Schule/Universität Kontaktieren

Nachricht an Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe senden:

Verknüpfungen

Teilen