13/03/2025
Βάζοντας όρια στα παιδιά μας, δεν τα βασανίζουμε, αλλά τα προστατεύουμε και τα προετοιμαζουμε για την πραγματικότητα.
Δεν ξέρω για εσάς αλλά εγώ όταν βρίσκομαι σε Αll-you-can-eat αισθάνομαι επαναστάτης, ένας αναρχικός του μπουφέ…σμίγω παστίτσιο με κοτόπουλο sweet and sour γιατί…; Γιατί έτσι γουστάρω και Viva la revolution. Φαντάσου ότι είσαι πεινασμένος σαν λύκος και μπαίνεις σε ένα τέτοιου τύπου μαγαζί. Κανείς δεν σου λέει τι να φας, πότε να σταματήσεις ή αν πρέπει να πιεις νερό ανάμεσα στις μπουκιές. Στην αρχή, χαίρεσαι με την ελευθερία. Τρως ότι σου καπνίσει, βουτάς με τα δάχτυλα στις σάλτσες, συνδυάζεις γλυκό και αλμυρό σαν ψυχεδελικό ροκ τύπου Hendrix (RIP). Μέχρι που το στομάχι σου αρχίζει να ουρλιάζει, το κουμπί του παντελονιού είναι έτοιμο να εκσφενδονιστεί , το κεφάλι σου βαραίνει και ξαφνικά, εκείνη η υπέροχη απελευθέρωση μετατρέπεται σε μια δυσκοίλια δυστοπία. Κανείς δεν σε εμπόδισε, αλλά μήπως θα έπρεπε;
Αυτό είναι το πρόβλημα με την εποχή του δικαιωματισμού και του παιδοκεντρισμού. Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου η κάθε επιθυμία τους θεωρείται ιερή, χωρίς όρια, χωρίς την παραμικρή αντίσταση από ενήλικες που φοβούνται μήπως τους πουν “καταπιεστικούς”, καταλήγουμε με ανθρώπους που δεν έχουν μάθει να διαχειρίζονται τον εαυτό τους. Το δικαίωμα γίνεται θηλιά…το παιδί που έμαθε πως η κάθε του ανάγκη πρέπει να ικανοποιείται άμεσα, γίνεται ο ενήλικας που βουτάει στο all-you-can-eat της ζωής και δεν ξέρει πώς να σταματήσει. Μόνο που η ζωή είναι μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα..
Σήμερα, ζούμε στην εποχή όπου η έννοια του ορίου δαιμονοποιείται. Οι γονείς προσπαθούν να είναι φίλοι αντί για οδηγοί-καθοδηγητές , οι εκπαιδευτικοί διστάζουν να διορθώσουν, οι ειδικοί μιλούμε για “απελευθέρωση της παιδικής έκφρασης” λες και ένα παιδί μπορεί να αυτοδιαχειριστεί τις ορμές του καλύτερα από έναν ενήλικα. Ο παιδοκεντρισμός μας έχει κάνει να ξεχνάμε ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται απλώς αποδοχή…χρειάζονται και ΠΛΑΙΣΙΟ, χρειάζονται γονείς που να μπορούν να πουν “όχι” χωρίς να νιώθουν ένοχοι.
Το τραγικό είναι ότι, καθώς αποθεώνουμε τα ατομικά δικαιώματα σε βαθμό υστερίας, δημιουργούμε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι δεν ξέρουν να διαχειριστούν ούτε τα όριά τους, ούτε τα όρια των άλλων. Το “δικαίωμά μου” γίνεται εργαλείο εκβιασμού, η ατομική επιθυμία βαφτίζεται “ανάγκη”, και η κοινή λογική πετάγεται από το παράθυρο γιατί “ποιος είσαι εσύ που θα μου πεις τι να κάνω;”.
Μια κοινωνία χωρίς όρια είναι σαν ένα παιδί που του είπαν πως μπορεί να φάει όσα γλυκά θέλει χωρίς να του χαλάσουν τα δόντια. Στην αρχή θα χαρεί. Στο τέλος, θα καταλήξει να φτύνει αίμα. Και κανείς δεν θα του έχει μάθει ούτε πώς να το σταματήσει, ούτε γιατί συνέβη.
Ο γονιός είναι εκείνος που θα βοηθήσει το παιδί να καταλάβει ότι τα δικαιώματα συνοδεύονται από ευθύνες και ότι η ελευθερία χωρίς αυτοέλεγχο είναι απλώς μια άλλη μορφή σκλαβιάς.
Ευάγγελος Ορφανίδης Κλινικός Ψυχολόγος
