Ο Λαογραφικός Όμιλος Λεμεσού ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 1977. Με πρόσφατα ακόμη τα σημάδια από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, μια ομάδα ανθρώπων με πρωτεργάτη τον Μάριο Σωφρονίου ξεκίνησαν με όραμα τη προστασία και σωστή προβολή της γνήσιας μουσικοχορευτικής παράδοσης του τόπου μας και στόχο τη μεταλαμπάδευση της πλούσιας αυτής κληρονομιάς στις νέες γενιές..
Το Χορευτικό Συγκρότημα του Ομ
ίλου έχει βραβευτεί επανειλημμένα σε Διεθνή Φεστιβάλ Λαϊκών Χορών (1980 Ντιζόν Γαλλίας – Βραβείο Μουσικής, 1988 Middlesbrough Αγγλίας – ανώτατη διάκριση για τη καλύτερη χορευτική ομάδα INTER-CLIVELAND από τη Διεθνή Κριτική Επιτροπή Α΄ Βραβείο για την αντρική ομάδα και Β΄ Βραβείο για τη γυναικεία ομάδα, 1999 Zakopane Πολωνίας – Α΄ Βραβείο στο ατομικό τραγούδι και Γ΄ Βραβείο στο χoρό). Πολύ σημαντικές είναι οι συμμετοχές της Χορευτικής Ομάδας και των μουσικών του Ομίλου στο Φεστιβάλ Αθηνών στο Ηρώδειο το 1996, στο Διεθνές Φεστιβάλ ΚΥΠΡΙΑ με δύο δικές του παραγωγές το 2004 και 2011 καθώς και με συμμετοχή σε άλλη παραγωγή το 1997, στο Ελληνικό Φεστιβάλ Λονδίνου, στο Πολιτιστικό Φεστιβάλ του του Πανεπιστημίου Κύπρου, σε εκδηλώσεις στην Αίθουσα της UNESCO στο Παρίσι, στις εκδηλώσεις για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρώπη τόσο στην Κύπρο όσο και στο Ελσίνκι και την Μάλτα. Τιμητικές ήταν και οι συμμετοχές του Ομίλου σε διάφορες εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν με αφορμή την ανάληψη της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κύπρο. Ο Όμιλος διοργάνωσε επίσης εκδηλώσεις στο πλαίσιο των επίσημων εορτασμών για τα 50 χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας το 2011.
Το Συγκρότημα, όπως και οι Παιδικές Χορευτικές του Ομάδες, συνεχίζουν να συμμετέχουν κάθε χρόνο σε διάφορες φιλανθρωπικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις στη Κύπρο και το εξωτερικό.
Σημαντικές είναι επίσης οι διάφορες μουσικοχορευτικές παραγωγές του Ομίλου όπως «Ελλήνων Χοροί», «Σεργιάνι στην Παράδοση», «Ξεριζωμένοι Πολιτισμοί», «Πάσχα των Ελλήνων», «στο γάμο του Καραγκιόζη», «Σταυροδρόμια, από την παράδοση στο ρεμπέτικο», «της κυρά-θάλασσας», «Αβάντι μαέστρο» ΤΑΚΙΜ – ΚΑΦΕ ΑΜΑΝ κ.α.. Στις εκδηλώσεις αυτές συνεργάστηκαν με τον Λαογραφικό Όμιλο Λεμεσού καταξιωμένοι καλλιτέχνες από την Ελλάδα όπως η Δόμνα Σαμίου, ο Χρόνης Αηδονίδης, ο Γιώργος Τζώρτζης, η Κατερίνα Παπαδοπούλου, ο Παναγιώτης Λάλεζας, ο Νίκος Φιλιππίδης με την ορχήστρα του, η ορχήστρα του Θανάση Σέρκου, ο Κυριάκος Γκουβέντας, ο εθνομουσικολόγος Λάμπρος Λιάβας κ.α.
Από το 1993 ο Λαογραφικός Όμιλος Λεμεσού οργανώνει, ανά διετία, το Διεθνές Παιδικό Φεστιβάλ Λαϊκών Χορών που αποτελεί πια θεσμό για το τόπο, φιλοξενώντας παιδικές χορευτικές ομάδες από όλο τον κόσμο.
Ο Λαογραφικός Όμιλος Λεμεσού δίνει ιδιαίτερη σημασία στην παρουσίαση της μουσικής και χορευτικής μας κληρονομιάς, τόσο της ιδιαίτερης μας πατρίδας Κύπρου όσο και του υπόλοιπου Ελληνισμού, με σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε περιοχής. Αυτό επιτυγχάνεται με αδιάκοπη έρευνα, συγκέντρωση, καταγραφή και επεξεργασία υλικού και κυρίως διατηρώντας στενή συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες, ερευνητές, χοροδιδασκάλους και λαογράφους. Αποτέλεσμα των πιο πάνω είναι το γεγονός ότι ο Όμιλος διαθέτει μια ιδιαίτερα αξιόλογη ιματιοθήκη με αρκετές αυθεντικές παραδοσιακές ενδυμασίες από τον Κυπριακό και Ελλαδικό χώρο ή πιστά αντίγραφά τους. Ανάμεσα τους σειρά από κυπριακές γυναικείες φορεσιές της Καρπασίας οι οποίες είχαν υφανθεί από γυναίκες εγκλωβισμένες στα πρώτα χρόνια μετά την εισβολή, φορεσιές της Επαρχίας Πάφου και αστικές φορεσιές τύπου Αμαλίας. Επίσης εορταστικές φορεσιές Καρπασίας που έχουν κατασκευαστεί και κεντηθεί στο κέντρο Κυπριακής Χειροτεχνίας, καθώς και μεγάλη συλλογή από γυναικεία μαντύλια και κοσμήματα.
Ανδρικά γαμπριάτικα γυλέκα αυθεντικά αλλά και πιστά αντίγραφα τους κεντημένα στο χέρι. Επίσης διαθέτει ένα σημαντικό αρχείο με ταινίες, φωτογραφικό και οπτικογραφημένο υλικό καθώς και πλούσια βιβλιοθήκη για Λαογραφικά θέματα.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία της επιστημονικής προσέγγισης της παράδοσης και την ανάγκη ενημέρωσης του κοινού σε θέματα λαογραφίας, ο Λαογραφικός Όμιλος Λεμεσού οργανώνει διαλέξεις και συμπόσια λαογραφίας με τη συμμετοχή διακεκριμένων εισηγητών από την Κύπρο και την Ελλάδα.
Ο κύκλος αυτός των λαογραφικών συναντήσεων άνοιξε το 1978 με το Α΄ Συμπόσιο Λαογραφίας. Ακολούθησαν άλλα τρία Συμπόσια το 1990, 1997 και 2003 σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία, ενώ το 2002 οργανώθηκε Ημερίδα Λαογραφίας στα πλαίσια σειράς εκδηλώσεων για το πρόγραμμα «Θράκη – Αιγαίο – Κύπρος». Το Νοέμβριο του 2008 διοργανώθηκε το Ε’ Συμπόσιο Κυπριακής Λαογραφίας με θέμα «η γυναίκα στην Κυπριακή παράδοση».
Σημειώνετε ότι τα Πρακτικά του Γ’, Δ’, Ε’, Στ’ Συμποσίου Κυπριακής Λαογραφίας καθώς και της Ημερίδας Λαογραφίας «Θράκη – Αιγαίο – Κύπρος» έχουν ήδη εκδοθεί. Ο τόμος των Πρακτικών της Ημερίδας Λαογραφίας περιλαμβάνει και ψηφιακό δίσκο με μουσικά ακούσματα από την Κύπρο, τη Λέσβο και τη Θράκη. Τον Δεκέμβριο του 2018 διοργανώθηκε το 7ο Συμπόσιο Λαογραφίας με θέμα «Μαντινάδες και Τσιαττίσμτα Κύπρος – Κρήτη – Κύρπαθος – Κάσος» του οποίου τα πρακτικά προγραμματίζεται να εκδοθούν στους επόμενους μήνες.
Ο Λαογραφικός Όμιλος Λεμεσού, με την στήριξη των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού και του ΤΕΠΑΚ, διοργάνωσε το Πρόγραμμα Κατάρτισης/Επιμόρφωσης δασκάλων παραδοσιακού χορού την διετία 2012-2013 και στο οποίο δίδαξαν 25 Ακαδημαϊκοί, Λαογράφοι και Ερευνητές της παράδοσης από τον Ελλαδικό και Κυπριακό χώρο. Η επιτυχία του προγράμματος ξεπέρασε κάθε προσδοκία.
Στα πλαίσια του Προγράμματος πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες καταγραφές σε 30 χωριά της ελεύθερης Κύπρου προσεγγίζοντας 109 πληροφορητές συλλέγοντας πληροφορίες σχετικά με την Κυπριακή μουσικοχορευτική παράδοση, τον Κυπριακό γάμο, τα ήθη και τα έθιμα. Εκπονήθηκαν 11 ερευνητικές εργασίες οι οποίες έχουν παρουσιαστεί σε Συνέδριο και τα Πρακτικά έχουν εκδοθεί. Όλο το πρωτογενές υλικό έχει ψηφιοποιηθεί και με την συνεργασία της Βιβλιοθήκης του ΤΕΠΑΚ και έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα [email protected]
Το 2017 οι Κυπριακοί παραδοσιακοί χοροί έχουν εγγραφεί στο Εθνικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO μετά από αίτηση που κατατέθηκε από τον Λαογραφικό Όμιλο Λεμεσού. Ο Όμιλος σε συνεργασία με άλλους φορείς του τόπου κατάθεσαν επίσης τον φάκελο για την εγγραφή των «Κυπριακών Φωνών» στον ίδιο κατάλογο.
