12/08/2026
Džon Kejdž (1912.–1992., SAD) je stekao osnovno obrazovanje u Srednjoj školi u Los Anđelesu, da bi potom nastavio školovanje na Pomona koledžu, do 1930. godine. Posle godine provedene u Evropi kada se amaterski bavio različitim umetnostima, Kejdž se vraća u Los Anđeles i započinje studiranje kompozicije. Prve poduke dobio je od Ričarda Bulinga, a potom i od Henrija Kauela, Adolfa Vajsa i Arnolda Šenberga (u Los Anđelesu, 1934.). U to vreme on počinje da radi kao korepetitor i predavač na Kalifornijskom univerzitetu u Los Anđelesu i Korniš koledžu u Sijetlu. Ovde sreće plesača Mersa Kaningema sa kojim će kontinuirano sarađivati, između ostalog i kao njegov muzički savetnik u “Mers Kaningem plesnoj kompaniji”. Godine 1943. Kejdž se seli u Njujork, privlačeći pažnju publike svojim koncertima sa različitim perkusijama i posebno idejom o “prepariranju klavira”. Pored toga, Kejdž je bio među prvim kompozitorima koji je svojim postupkom najavio razvoj i “ekspanziju mogućnosti zvuka” upotrebom elektronske tehnologije (delom Imaginary Landscape no. 1, 1939.). Krajem četrdesetih Kedjž počinje da osmišljava “estetiku tišine”, a pod uticajem istočnjačkih filozofija i zen budizma, što je kao rezultat dalo muziku izvedenu, potpuno ili delimično, iz kvazislučajnih odluka – “operacija slučaja”.
Tokom svoje karijere radio je i u oblasti nemuzičkih medija, posebno baveći se grafikom, pisanjem i poezijom.
Među njegovim raznovrsnim muzičkim delima treba istaći ostvarenja: “Bahanal” za preparirani klavir (1938.), “Imaginarni predeo br. 4” za dvanaest radio prijemnika (1951.), “4’ 33’’ “ (1952.), “Fontana miks” za traku (1958.), “HPSCHD” za sedam čembala, pedeset jednu traku i nemuzičke medije (1969.), “Roaratorio” (1979.), “Europeras” 1–5 (1987.–1991.).
Dobitnik je mnogih nagrada i priznanja, među kojima se izdvajaju Gugenhajm stipendija (1949.) i nagrada Nacionalne akademije umetnosti i književnosti. Bio je član Američke akademije nauka i umetnosti (1978.), kao i jedan od pedeset članova Američke akademije umetnosti i književnosti (1989.).
Kejdž je napisao svoju “Svitu za klavir igračku” (1948.) na Black Mountain Collage-u u Severnoj Karolini za Kaningamovu diverziju. Svitu čini 5 kratkih numerisanih stavova. Koristi vrlo ograničenu skalu tonova: devet belih dirki. Prividno komad može biti sviran na gotovo svakom klaviru igrački, čak i na onim sa nacrtanim crnim dirkama. Svita je jedna od Kejdžovih najšarmantnijih, kapricioznih kompozicija. Ona je duhovita i ironična, zadavanjem preterane dinamike od “sffz” do “ppp”, koja se na klaviru igrački ne može realizovati.
