Institut za filozofiju i društvenu teoriju

Poziv za slanje apstrakata je još uvek otvoren!

Ko zaista kontroliše resurse i javne prostore u uslovima neoliberalne komercijalizacije? Ko brine o ranjivim grupama kada institucije zakažu?

SolidCareLab poziva naučnu i stručnu javnost da prijavi učešće na međunarodnoj konferenciji „Filantropija, solidarnost i briga: Mobilizacija za opšte dobro u regionu jugoistočne Evrope”, koja će se održati 17. i 18. marta 2027. godine u Beogradu.

Ključne tematske celine:
🔹 Lokalne inicijative, zajednička dobra i javno dobro.
🔹 Filantropija i socijalna zaštita (uloga neformalnih mreža).

👤 Predavanja po pozivu: Čarna Brković i Heath Cabot.

⏳ Važni datumi:
30. septembar 2026. – Rok za slanje apstrakata (350–500 reči na engleskom).
31. oktobar 2026. – Obaveštenje o prihvatanju radova.

🔗 Kompletan tekst poziva i prijavni formular dostupni su na linku: https://ifdt.bg.ac.rs/86jh

Zbornika radova „Fragmentacija i budućnost rada u digitalnom kapitalizmu”, je izdanje koje na jednom mesto okuplja kritičke perspektive o transformaciji rada, demokratije i društvenih institucija u eri digitalnog kapitalizma.

Ova publikacija je rezultat dugogodišnje regionalne saradnje tri akademske institucije: FDV - Fakulteta za družbene vede University of Ljubljana, Faculty of Social Sciences, Instituta za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu ( ) i Center for Advanced Studies - South East Europe ( ) Sveučilište u Rijeci / University of Rijeka.

Ključni uvidi izdanja:
🔹 Regionalno partnerstvo – Plod višegodišnjeg zajedničkog istraživačkog dijaloga i prekogranične saradnje.
🔹 Interdisciplinarni pristup – Istraživanje društvenih, političkih, pravnih i kulturnih implikacija digitalne transformacije i platformskog kapitalizma.
🔹 Budućnost rada – Analiza savremenih promena u radnim odnosima i proizvodnji znanja.

Posebno se zahvaljujemo urednicama izdanja (Sanja Bojanić, Aleksandra Kanjuo Mrčela i Jelena Guga), kao i Ani Labudović na dizajnu i vizuelnom identitetu publikacije.

📖 Više informacija o publikaciji i izdanju pronađite na stranici: https://cas.uniri.hr/cas-see-publication-series/publications/

Objavljena je nova knjiga „Infrastrukturno nasilje, raseljavanje i pobunjeni životi: Društvene posledice Projekta ’Jadar’”, autora Ana Vilenica i Vladimira Mentusa.

Polazeći od pitanja kako globalna trka za strateškim sirovinama i tzv. zelena tranzicija proizvode nove oblike ekstraktivizma i resursnog neokolonijalizma, autori na primeru Projekta „Jadar” pokazuju da društvene posledice rudarskih projekata počinju mnogo pre otvaranja samog rudnika.

Ključni uvidi studije:
🔹 Infrastrukturno nasilje – Politički, pravni i ekonomski mehanizmi prebacuju ekološke i društvene troškove na lokalnu zajednicu.
🔹 Prošireno razumevanje raseljavanja – Ukazuje se na to da stanovništvo biva raseljeno i pre fizičkog napuštanja domova usled narušavanja zajednice i neizvesnosti.
🔹 Okvir osiromašenja – Analitički model za sagledavanje društvenih posledica projekata tzv. zelene tranzicije.

Zasnovana na etnografskom istraživanju u dolini Jadra, publikacija zaključuje da se ovaj projekat ne može smatrati projektom od javnog značaja, već visoko rizičnim ekstraktivističkim poduhvatom.

Posebno hvala svim sagovornicima iz doline Jadra na podeljenim iskustvima i poverenju, kao i celom timu koji je radio na pripremi izdanja.

📖 Knjiga je besplatno dostupna na stranici izdavača: https://rosalux.rs/rosa-publications/infrastrukturno-nasilje-raseljavanje-i-pobunjeni-zivoti-drustvene-posledice-projekta-jadar/

Preporučujemo iz IFDT izdanja!

Zbornik radova „The One and Many: Reception of the Neoplatonic Notion of Hierarchy in 14th and 15th Century Balkans“ istražuje recepciju novoplatonističkih ideja o hijerarhiji u verskom, filozofskom i kulturnom kontekstu Balkana u kasnom srednjem veku.

Kroz interdisciplinarni pristup, publikacija analizira kako su koncepti Jednog i mnoštva, jedinstva i razlike, te učestvovanja oblikovali vizantijsko-hrišćansku i islamsku tradiciju na ovim prostorima. Poseban fokus stavljen je na:

- Uticaj Dionisija Areopagita, Maksima Ispovednika i Grigorija Palame na pravoslavnu misao i njihovu slovensku recepciju.
- Prožimanje neoplatonizma kroz materijalnu i intelektualnu kulturu (ikonografiju, arhitekturu i medicinsku terminologiju).
- Filozofsko-teološke veze i zajednički konceptualni okvir hrišćanstva i islama na srednjovekovnom Balkanu.

“The volume adopts a pioneering approach by utilizing the methodology of synchronic analysis to explore the Neoplatonic characteristics within the religious traditions of Christianity and Islam in medieval Balkans for the first time. Consequently, the volume illustrates how the shared conceptual framework of Neoplatonism in both Christian and Islamic religious traditions played a pivotal role in shaping the identity of the Balkan population.”

Ovaj zbornik otvara nove perspektive u razumevanju složenih kulturnih i intelektualnih identiteta balkanskog prostora u poznom srednjem veku.

📖 Knjigu možete kupiti u štampanom formatu ili besplatno preuzeti sa repozitorijuma Instituta:

https://ifdt.bg.ac.rs/knjiga/the-one-and-many-reception-of-the-neoplatonic-notion-of-hierarchy-in-14th-and-15th-century-balkans/

Polazeći od Galtungove tipologije nasilja, novi rad Rodoljuba Jovanovića i Angele Bermúdez, "Memory of violence", u časopisu Current Opinion in Psychology istražuje kako se sećanje na direktno, strukturno i kulturno nasilje oblikuje kroz kulturne proizvode i udžbenike istorije.

Autori analiziraju suptilnu međuigru između kolektivnog pamćenja, uloga žrtve i počinioca, društvenih identiteta i moralnih perspektiva, ukazujući na potencijal obrazovanja za razvoj kritičkog mišljenja.

Pozivamo vas da pročitate ceo rad na linku: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352250X25001873

Aleksandra Knežević, istraživačica saradnica , provela je prolećni semestar na Departmanu za društvene nauke čuvenog Humboltovog univerziteta u Berlinu.

Boravak je realizovan kroz projekat Uni4Democracy, koji spaja Berlin i Beograd (HU i FPN) u mapiranju akademskih sloboda pod pritiskom, uz podršku DAAD-a.

Ključne aktivnosti:
🔹 Predavanja i mentorstvo: Rad sa studentima iz celog sveta na zajedničkom master kursu Academic Freedoms at Risk.
🔹 Gostujuće predavanje: Izlaganje o studentskom pokretu u Srbiji i izazovima istraživanja društvenih promena u realnom vremenu na kursu prof. dr Silvije fon Štajnsdorf.
🔹 Konferencija: Predstavljanje rada o autoetnografskim metodama u filozofiji na konferenciji Ethnographilosophy (Slobodni univerzitet u Berlinu).

Ovim boravkom nastavljamo da širimo mrežu internacionalnih partnerstava i jačamo poziciju naših istraživača na globalnoj akademskoj sceni!

Aleksandra Knežević boravila je od aprila do jula 2026. godine na Departmanu za društvene nauke Humboltovog univerziteta u Berlinu u okviru projekta Uni4Democracy – Academic Freedoms & Democracy under Pressure: A Berlin–Belgrade Dialogue, koji zajednički realizuju Humboltov univerzitet i Fakultet političkih nauka - Univerzitet u Beogradu, uz podršku Daad-a.

Tokom boravka, Aleksandra je ostvarila zapažene rezultate kroz nekoliko ključnih aktivnosti:
📚 Nastavni rad: Bila je angažovana kao saradnica u nastavi i mentorka na zajedničkom master kursu Academic Freedoms at Risk.
🎤 Gostujuće predavanje: Na poziv prof. dr Silvije fon Štajnsdorf, predstavila je svoje istraživanje o studentskom pokretu u Srbiji i etičkim izazovima proučavanja društvenih promena u toku.
🏛️ Naučna konferencija: Na Slobodnom univerzitetu u Berlinu, u okviru konferencije Ethnographilosophy, izložila je rad o primeni autoetnografskih metoda u istraživanjima naučne prakse.

Ovaj boravak značajno doprinosi daljem razvoju međunarodne saradnje IFDT-a i jačanju naše istraživačke i nastavne mreže u Evropi.