Laboratorija za bioarheologiju, Filozofski fakultet Beograd

Istraživači Laboratorije za bioarheologiju, prof. dr Vesna Dimitrijević i doc. dr Sonja Vuković učestvovale su u međunarodnoj arheogenetičkoj studiji o poreklu pasa u Evropi i Anadoliji, koja je pod nazivom Dogs were widely distributed across western Eurasia during the Palaeolithic objavljena u časopisu Nature. Istraživanje su vodili istraživači Muzeja prirodne istorije u Londonu, Ludvig-Maksimiljanus Univerziteta u Minhenu i Univerziteta u Oksfordu. Ovaj rad je pokazao da je već tokom kasnog gornjeg paleolita postojala genetički ujednačena populacija pasa, koja je bila široko rasprostranjena širom Evrope i Anadolije, kao i da su psi razmenjivani između različitih populacija lovaca sakupljača zapadne Evroazije. U radu je proučavanjem nuklearnih i mitohondrijalnih genoma pasa sa mezolitskih nalazišta Vlasac i Padina u Đerdapskoj klisuri u Srbiji uočen značajan priliv genetskog nasleđa pasa iz istočne Evroazije tokom mezolita, koji se poklapa sa dolaskom istočnih lovaca-sakupljača u Evropu, što je u velikoj meri oblikovalo osnovne genetske karakteristike današnjih evropskih populacija pasa.

Članak je dostupan na sledećoj adresi: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10170-x



Researchers from the Laboratory for Bioarchaeology (Departement of Archaeology, University of Belgrade – Faculty of Philosophy), Prof. Dr. Vesna Dimitrijević and Assist. Prof. Dr. Sonja Vuković, participated in an international archaeogenetic study on the origin of dogs in Europe and Anatolia, published in the journal Nature under the title Dogs were widely distributed across western Eurasia during the Palaeolithic. The research was led by scientists from the Natural History Museum in London, Ludwig Maximilian University of Munich, and the University of Oxford. The study demonstrated that already during the Late Upper Palaeolithic there existed a genetically homogeneous dog population that was widely distributed across Europe and Anatolia, and that dogs were exchanged among different hunter-gatherer populations of western Eurasia. By analyzing nuclear and mitochondrial genomes of dogs from the Mesolithic sites of Vlasac and Padina in the Danube Gorges in Serbia, the researchers identified a significant influx of eastern Eurasian dog ancestry during the Mesolithic. This influx coincides with the arrival of eastern hunter-gatherers into Europe and largely shaped the fundamental genetic characteristics of present-day European dog populations.

The article is available at the following link: https://www.nature.com/articles/s41586-026-10170-x

Laboratorija za bioarheologiju vas poziva na gostujuće predavanje dr Danijele Popović iz Laboratorije za paleogenetiku i konzervacionu genetiku Centra za nove tehnologije Univerziteta u Varšavi, pod nazivom:

„Ancient DNA: Piecing Together the Past – How Ancient DNA Reveals the History of Humans and Animals“

Predavanje će biti održano u utorak, 10. marta, u 15 časova, u Svečanoj sali „Dragoslav Srejović“.

Naši Marko Porčić, Mihailo Radinović i Marija Krečković Gavrilović objavili su novi članak u časopisu Journal of Archaeological Method and Theory pod nazivom “Validating Pottery Seriation with Radiocarbon Dates: Relative and Absolute Chronology of the Early Bronze Age Necropolis in Mokrin” 🎉

U ovom radu predstavljen je novi metod konstruisanja relativne hronologije arheoloških entiteta (npr. lokaliteta, grobova,jama) koji podrazumeva istovremenu proveru i kalibraciju relativne hronologije bazirane na materijalnoj kulturi u odnosu na skup dostupnih radiokarbonskih datuma. Metod je prikazan na primeru bronzanodopske nekropole u Mokrinu.

Ceo članak ➡️ https://rdcu.be/e04eA

Pozivamo vas na odbranu doktorske disertacije naše Marije Marin poz nazivom: Burial of children at the Bronze Age Necropolis of Ostojićevo (1650 - 1550 BCE): A bioarchaeological perspective.
Odbrana će se održati u petak 30.01.2026. godine u 15:30 časova u sali 108 na Filozofskom fakultetu.

Naš Marko Porčić ove godine predstavio je rezultate svojih istraživanja na dve značajne međunarodne naučne konferencije iz oblasti arheologije 🏺📚

Na 13. MetArh konferenciji u Zagrebu (27–28. novembar 2025), Marko je predstavio rad “A new approach to quantifying vessel shapes from profile drawings”.

Klasifikacija keramičkih posuda u tipove predstavlja značajno polje arheoloških istraživanja prošlosti. Savremena arheologija teži objektivnim i automatizovanim metodama za analizu velikih skupova podataka, u šta spada problem klasifikacije posuda u tipove prema obliku. U ovom radu predstavljeni su preliminarni rezultati novog kvantitativnog pristupa, koji pokazuje potencijal da efikasnije grupiše posude slične forme u poređenju sa postojećim metodima.

Na Na godišnjoj konferenciji European Association of Archaeologists u Beogradu (2–6. septembar 2025), zajedno sa saradnicima ( Radinović, M., Jovanić, A., Branković, M., Ristivojević, V.) predstavio je rad “An experimental induction of stylistic evolution”.

Prostorno-vremenske promene stilskih osobina materijalne kulture su oduvek bile predmet interesovanja arheologije, naročito kroz uočavanje pojave, širenja i nestajanja tipova predmeta kroz vreme. U ovom radu predstavljeni su rezultati eksperimenta osmišljenog da simulira proces izrade posuda i izbora tipova, sa ciljem da se ispita kako se oblici keramičkih posuda menjaju i da li se mogu reprodukovati obrasci poznati iz arheološkog zapisa tj. da li se može indukovati stilska evolucija.

Ponosni smo što se rad našeg tima predstavlja na ovako važnim međunarodnim skupovima 👏

🦴 Novi tekst u časopisu New Scientist donosi priču o fascinantnom istraživanju koje otkriva strategije konzumacije životinjske hrane kod ranih neandertalaca pre skoro 300.000 godina! 🍖🔥

Istraživanje sprovedeno u pećini Velika Balanica u istočnoj Srbiji pokazuje da su rani neandertalci lovili kozoroge i jelene, obrađivali meso i zagrevalli kosti kako bi izvukli mast i moždinu – svedočeći o njihovoj prilagodljivosti i znanju o okolini. 🏔️

Naša Vesna Dimitrijević, učestvovala je u ovom istraživanju objavljenom u časopisu
Quaternary Science Reviews (Vol. 368) pod naslovom
📘 “Masters on the Matters of Ecology: Novelties in the Early Neanderthal Ungulate Procurement and Palaeoecology from MIS 8/7 Record of the Velika Balanica Cave (Serbia)”.

🪨 Novi naučni rad našeg kolege Mihaila Radinovića i koleginice Sofije Dragosavac, pod naslovom
“Building a Replicable Method for Analyzing Lithic Variability: A Revision of Tostevin’s Approach”,
objavljen je u prestižnom časopisu Journal of Archaeological Method and Theory! 📘

Rad se bavi jednim od ključnih pitanja praistorijske arheologije – kako proučavati varijabilnost kamenih artefakata.
Autori unapređuju Tostevinov pristup, kombinujući tehnološku analizu i statističke metode kako bi poređenja bila preciznija, ponovljiva i interpretativno bogatija.

Svoj metod ilustruju na primeru tranzicije iz srednjeg u gornji paleolit, jednog od najvažnijih perioda u evoluciji ljudskog ponašanja. 🧠🔍

💡 Ovaj rad predstavlja važan korak ka razvoju replikabilnih i formalnih metoda za proučavanje litičke varijabilnosti i kulturnih promena u praistoriji.

https://link.springer.com/article/10.1007/s10816-025-09731-7

🐾 Naša draga Sonja Vuković gostovala je u emisiji Šarenica i pričala o arheozoologiji i fascinantnom otkriću – medvedu pronađenom u areni na lokalitetu Viminacijum, koji je učestvovao u gladijatorskim igrama! ⚔️🐻

👉 Gostovanje možete pogledati u snimku emisije (od 5:00 minuta) 🎥

ŠARENICA | TV RTS 28.9.2025. Broj autorskih dela: 4___________Autorsko delo 1: Oci jedne zenekompozitor: Predrag Zivkovic Tozovactekstopisac: Budimirka Zivkovicaranžer: Predrag Zivkovic ...

✨ Na ovogodišnjem skupu Evropske asocijacije arheologa (EAA), održanom u Beogradu (virtuelno), od 2–6. septembra 2025. godine, naši članovi Laboratorije za bioarheologiju predstavili su rezultate svojih istraživanja kroz niz sesija i prezentacija!


🔬 Sesija #47 – Bioarchaeology of childhood: New Perspectives on children in European Prehistory
Organizatori: M. Amzirkov, A. M. Herrero-Corral, M. Krečković Gavrilović, M. Marin, J. Marković
Prezentacije o:
• odnosu pola, roda i pogrebnih rituala kod dečjih sahrana u bronzanom dobu (Mokrin)
• ishrani devojčica i dečaka u bronzanom dobu (Mokrin)
• stresu u detinjstvu i zdravlju odraslih u bronzanom dobu severnog Banata
• paleodemografiji u srednjem broznanom dobu na nekropoli u Ostojićevu
• živorođenoj i mrtvorođenoj deci u bronzanom dobu (Ostojićevo)

🧩 Sesija #120 – Archaeology and cultural evolution walk into a post-disciplinary bar: How ideas, practices, and artefacts spread in past communities
Organizatori: V. Hrncir, J. Machacek, R. Kundt, M. Porčić, F. Riede
Prezentacije:
• eksperimentalna indukcija evolucije stila
• kulturna transmisija u kasnom neolitu na lokalitetu Vinča-Belo brdo

🔥 Session #256 – Metallurgy, timber and charcoal
Organizatori: O. Oliver Nelle, A. Fostikov, M. Vranić
Prezentacija:
• upotreba drveta i uglja u rudarskim centrima srednjovekovne Srbije (Brskovo, Rudnik)

✨Prezentacije na ostalim sesijama:

• razlike u dimenzijama zuba između devojčica i dečaka u bronzanom dobu (Mokrin)
• odontometrija mezolitskih lovaca-sakupljača i ranih zemljoradnika u Đerdapu
• ishrana i upotreba životinja u osmanskom Beogradu
• strategije ishrane Sarmata u Novom Kneževcu

🔬 Ponosni smo što naš tim doprinosi razumevanju prošlosti kroz bioarheološka, arheozoološka i interdisciplinarna istraživanja!
______________________

✨ At this year’s Annual Meeting of the European Association of Archaeologists (EAA), held in Belgrade (virtually), September 2–6, 2025, our members of the Laboratory for Bioarchaeology presented the results of their research through a series of sessions and presentations!

🔬 Session #47 – Bioarchaeology of childhood: New Perspectives on children in European Prehistory
Organizers: M. Amzirkov, A. M. Herrero-Corral, M. Krečković Gavrilović, M. Marin, J. Marković

Presentations on:
• the relationship between gender, s*x, and funerary rituals in Bronze Age children’s burials (Mokrin)
• diet of girls and boys in the Bronze Age (Mokrin)
• childhood stress and adult health in the Bronze Age of Northern Banat
• paleodemography of the Middle Bronze Age necropolis at Ostojićevo
• live-born and stillborn children in the Bronze Age (Ostojićevo)

🧩 Session #120 – Archaeology and cultural evolution walk into a post-disciplinary bar: How ideas, practices, and artefacts spread in past communities
Organizers: V. Hrncir, J. Machacek, R. Kundt, M. Porčić, F. Riede

Presentations:
• an experimental induction of stylistic evolution
• cultural transmission at the Late Neolithic site of Vinča-Belo Brdo

🔥 Session #256 – Metallurgy, timber and charcoal
Organizers: O. Oliver Nelle, A. Fostikov, M. Vranić

Presentation:
• the use of timber and charcoal in medieval mining centers in Serbia (Brskovo, Rudnik)

✨ Presentations in other sessions:
• dental size differences between boys and girls in the Bronze Age (Mokrin)
• odontometric analysis of Mesolithic hunter-gatherers and early Neolithic farmers in the Danube Gorges
• diet and animal use in Ottoman Belgrade
• dietary strategies of the Sarmatians at Novi Kneževac

🔬 We are proud that our team contributes to understanding the past through bioarchaeological, zooarchaeological, and interdisciplinary research!

Dođite na dva sjajna predavanja u utorak! 📢📢

U sklopu saradnje naše laboratorije i Univerziteta u Kardifu na projektru FRAME, sledeće nedelje ćemo ugostiti dvojicu kolega iz Velike Britanije. 💥💥

Oni će utorak 23. septebra, u svečanoj sali "Dragoslav Srejović" na Filozofskom fakultetu održati dva gostujuća predavanja sa početkom u 10 časova ujutru. 🕙

- Isca: the Second Augustan Legion's fortress at Caerleon (dr Piter Gest, Vianova Archaeology & Heritage Services)

- Feeding the Roman Army in Britain: Supplying Animals to the Northern Frontier (Prof. dr Ričard Medžvik, Univerzitet u Kardifu)

Vidimo se! 😊😊

Doc. dr Sonja Vuković učestvovala je na radionici pod nazivom Workshop on Collaborative-integration of Genetics with Archaeology: From Aurochs to Cattle, koja je od 2. do 4. aprila održana na Agronomskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu u organizaciji Zavoda za opće stočarstvo i Laboratorija za arheogenetiku. Laboratorija za bioarheologiju Univerziteta u Beogradu aktivno sarađuje sa Laboratorijom za arheogenetiku Sveučilišta u Zagrebu na istraživanjima drevne DNK domaćeg i divljeg govečeta u okviru projekta Hrvatske zaklade za znanost Bridging the Disciplinary Gap: Integrating Animal Genetics and Archaeology in Croatia, kojim rukovodi prof. dr Vlatka Čubrić Čurik iz Sveučilišta u Zagrebu.