Klimatske promene/ Climate change

Ogromni stubovi dima stvoreni nuklearnim ratom godinama bi promenili svetsku klimu i uništili ozonski omotač, ugrožavajući i zdravlje ljudi i zalihe hrane, pokazuju nova istraživanja.

Međunarodna studija daje još mračniju sliku o posledicama globalnog nuklearnog rata od prethodnih analiza. Istraživački tim je koristio novorazvijene tehnike kompjuterskog modeliranja klime kako bi saznao više o efektima hipotetičke nuklearne razmene, uključujući složene hemijske interakcije u stratosferi koje utiču na količine ultraljubičastog (UV) zračenja koje dospevaju do površine planete.

Bardin i njegovi koautori otkrili su da bi dim iz globalnog nuklearnog rata uništio veći deo ozonskog omotača tokom perioda od 15 godina, pri čemu gubitak ozona dostiže vrhunac u proseku od oko 75% širom sveta. Čak bi i regionalni nuklearni rat doveo do najvećeg gubitka ozona od 25% na globalnom nivou, a oporavak bi trajao oko 12 godina.

Pošto ozonski omotač štiti Zemljinu površinu od štetnog UV zračenja, takvi uticaji bi bili razorni za ljude i životnu sredinu. Visok nivo UV zračenja povezan je sa određenim vrstama raka kože, katarakte i imunoloških poremećaja. Ozonski omotač takođe štiti kopnene i vodene ekosisteme, kao i poljoprivredu.

Izvor:
Dim iz nuklearnog rata bi uništio ozonski omotač, promenio klimu, Science Daily

istraživači sa Nacionalni centar za istraživanje atmosfere / Univerzitetska korporacija za istraživanje atmosfere

https://www.sciencedaily.com/releases/2021/10/211013174023.htm

Zagađenje vazduha bilo je odgovorno za 1,1 milion smrtnih slučajeva širom Afrike 2019. godine, pri čemu je zagađenje vazduha u domaćinstvima uzrokovalo 700.000 smrtnih slučajeva, dok je povećano zagađenje vazduha na otvorenom odnelo 400.000 života.

Štaviše, zagađenje vazduha košta afričke zemlje milijarde bruto domaćeg proizvoda i može biti povezano sa razornim gubitkom u intelektualnom razvoju afričke dece, otkrili su istraživači. U prvom ispitivanju dalekosežnih uticaja zagađenja vazduha u Africi na celom kontinentu, međunarodni tim je otkrio da, iako su smrtni slučajevi od zagađenja vazduha u domaćinstvima blago opali, smrtni slučajevi uzrokovani zagađenjem vazduha na otvorenom ili okolini su u porastu, rekao je Profesor biologije na Bostonskom koledžu Philip Landrigan, MD, koji je vodio projekat sa glavnim ekonomistom za životnu sredinu Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu Pushpamom Kumarom.

"Najviše uznemirujući nalaz bio je porast smrtnih slučajeva od zagađenja ambijentalnog vazduha," rekao je Landrigan, direktor Globalne opservatorije za zagađenje i zdravlje Bostonskog koledža. "Iako je ovo povećanje još uvek skromno, preti da se poveća eksponencijalno kako afrički gradovi rastu u naredne dve do tri decenije i kontinent se ekonomski razvija."

Afrički kontinent prolazi kroz ogromnu transformaciju, primećuju koautori. Afrička populacija je na putu da se više nego utrostruči u ovom veku, sa 1,3 milijarde u 2020. na 4,3 milijarde do 2100. Gradovi se šire, ekonomije rastu, a očekivani životni vek se skoro udvostručio. Sagorevanje fosilnih goriva dovelo je do povećanja zagađenja spoljašnjeg vazduha koje je u 2019. ubilo 29,15 ljudi na 100.000 stanovnika, što je povećanje sa 26,13 smrtnih slučajeva na 100.000 1990. godine, navodi se u izveštaju.

Unutrašnji i spoljašnji izvori se kombinuju kako bi zagađenje vazduha postalo drugi najveći uzrok smrti u Africi, odnevši više života nego duvan, alkohol, nesreće sa motornim vozilima i zloupotreba droga. Samo SIDA uzrokuje više smrtnih slučajeva. Afrika je deo globalne štete koju je prouzrokovalo zagađenje vazduha, koje je ubilo oko 6,7 miliona ljudi širom sveta 2017. godine, primećuje list.

"Zagađenje vazduha u Africi ima velike negativne uticaje na zdravlje, ljudski kapital i ekonomiju," zaključuju koautori. "Ovi uticaji postaju sve veći kako se zemlje razvijaju." Ispitujući uticaj na mozak dece u razvoju, istraživači su izračunali da je izloženost zagađenju vazduha dojenčadi i male dece rezultirala gubitkom 1,96 milijardi IK poena širom kontinenta. Tim je proučavao trendove zagađenja vazduha u Africi kako bi utvrdio uticaj na zdravlje ljudi i ekonomski razvoj u 54 afričke zemlje. Tim je posebnu pažnju posvetio trima podsaharskim zemljama u brzom razvoju -- Etiopiji, Gani i Ruandi.

"Fokusirali smo se na ove tri zemlje jer se sve nalaze na donekle različitim tačkama svog ekonomskog razvoja, i zaključili smo da bi upoređivanje obrazaca zagađenja vazduha među njima dalo dobar pokazatelj budućih trendova," rekao je Landrigan. Unutar ove tri zemlje, trend rasta zagađenja vazduha na otvorenom je najočigledniji u Gani, ekonomski najnaprednijoj od zemalja, a počinje da se primećuje u Etiopiji i Ruandi, rekao je Landrigan. "Iskustvo iz drugih zemalja sugeriše da bi povećanje AAP-a koje se danas pojavljuje u Africi moglo biti predznak nadolazećeg problema," prema izveštaju. "U nedostatku vizionarskog vođstva i namerne intervencije, AAP bi mogao da postane mnogo veći uzrok bolesti i prerane smrti nego što je sada i mogao bi da predstavlja veliku pretnju ekonomskom razvoju." Pored p**arine po ljudsko zdravlje, zagađenje vazduha nameće ekonomske troškove, pokazalo je istraživanje. Ekonomska proizvodnja izgubljena zbog bolesti uzrokovanih zagađenjem vazduha u Etiopiji je iznosila 3,0 milijardi dolara, ili 1,16 odsto nacionalnog bruto domaćeg proizvoda; 1,6 milijardi dolara u Gani (0,95 odsto BDP-a), i 349 miliona dolara u Ruandi (1,19 odsto BDP-a). "Ulaganje u kontrolu zagađenja pored klime i biodiverziteta ima značajan povrat nego što se obično smatra," rekao je Kumar iz UNEP-a. "Ova studija iz tri različite zemlje Afrike pokazuje da upravljanje zagađenjem povoljno utiče na ljudski kapital i pomaže u postavljanju temelja za održivi oporavak u eri nakon pandemije." Studija preporučuje vladama da prevenciju i kontrolu zagađenja vazduha postave nacionalnim prioritetima i da stvore održivo finansiranje za podršku tim prioritetima. Specifične preporuke uključuju: Investirajte u čistu obnovljivu energiju, posebno koristeći prednosti solarne energije i energije vetra i smanjenje oslanjanja na ugalj, naftu i gas. Smanjite drumski saobraćaj i saobraćaj u vezi sa njim

Air pollution was responsible for 1.1 million deaths across Africa in 2019, with household air pollution accounting for 700,000 fatalities, while increased outdoor air pollution claimed 400,000 lives.

Furthermore, air pollution is costing African countries billions in gross domestic product and can be correlated to a devastating loss in the intellectual development of Africa's children, the researchers found.

In the first continent-wide examination of the far-reaching impacts of air pollution in Africa, the international team found that while deaths from household air pollution have declined slightly, deaths caused by outdoor, or ambient, air pollution are on the rise, said Boston College Professor of Biology Philip Landrigan, MD, who led the project with United Nations Environment Programme Chief Environmental Economist Pushpam Kumar.

"The most disturbing finding was the increase in deaths from ambient air pollution," said Landrigan, director of Boston College's Global Observatory on Pollution and Health. "While this increase is still modest, it threatens to increase exponentially as African cities grow in the next two to three decades and the continent develops economically."

https://www.sciencedaily.com/releases/2021/10/211007224641.htm

Kada vetrovi podignu finu pustinjsku prašinu visoko u atmosferu, jod u toj prašini može pokrenuti hemijske reakcije koje uništavaju zagađenje vazduha, ali i omogućavaju da se gasovi staklene bašte duže zadržavaju. Ovo otkriće može naterati istraživače da ponovo procene kako čestice sa kopna mogu uticati na hemiju atmosfere. Istraživači atmosfere su dugo bili zainteresovani za zapažanje da su prašnjavi slojevi vazduha često veoma niski u ozonu koji zagađuje vazduh, koji, kada je koncentrisan, može oštetiti pluća ljudi, pa čak i useve. Činilo se da neka vrsta hemije na površini prašine proždire ozon, ali niko nije uspeo da pokaže da se to dešava u laboratorijskim eksperimentima. Činilo se da je jod u korelaciji sa prašinom ... ali ne sasvim jasno. Svuda se činilo da prašina uništava ozon, ali zašto? Jod i ozon se jasno povezuju, ali nije bilo 'fotografije' od oba sa prašinom. Poznato je da reakcije joda u atmosferi igraju ulogu u smanjenju nivoa OH, na primer, što može da produži životni vek metana i drugih gasova staklene bašte.

When winds loft fine desert dust high into the atmosphere, iodine in that dust can trigger chemical reactions that destroy some air pollution, but also let greenhouse gases stick around longer. The finding may force researchers to re-evaluate how particles from land can impact the chemistry of the atmosphere.

Atmospheric researchers have long been interested in the observation that dusty layers of air are often very low in the air pollutant ozone, which, when concentrated, can damage people's lungs and even crops. It seemed that some kind of dust-surface chemistry was eating up ozone, but no one had been able to show that happening in laboratory experiments.

Iodine seemed to correlate with dust ... but not absolutely clearly. Everywhere, dust seemed to destroy ozone, but why? Iodine and ozone clearly connect, but there weren't any 'photos' of both with dust.

Iodine's reactions in the atmosphere are known to play a role in reducing levels of OH, for example, which can increase the lifetime of methane and other greenhouse gases.

Izvor / Source:
Iodine in desert dust destroys ozone, Daily Science

Link:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/12/211222153149.htm

Prema najnovijem izveštaju IPCC-a, naučnici posmatraju promene u Zemljinoj klimi u svakom regionu i u celom klimatskom sistemu. Mnoge promene uočene u klimi su bez presedana u hiljadama, ako ne i stotinama hiljada godina, a neke od promena koje su već pokrenute - kao što je kontinuirani porast nivoa mora - su nepovratne tokom stotina do hiljada godina. Međutim, snažno i trajno smanjenje emisija ugljen-dioksida (CO2) i drugih gasova staklene bašte ograničilo bi klimatske promene. Dok bi koristi za kvalitet vazduha dolazile brzo, moglo bi proći 20-30 godina da se globalne temperature stabilizuju, prema izveštaju IPCC Radne grupe I, Climate Change 2021: the Phisical Science Basis, koji je u petak odobrilo 195 vlada članica IPCC-a. , kroz virtuelnu sesiju odobravanja koja je održana tokom dve nedelje počev od 26. jula.

Scientists are observing changes in the Earth's climate in every region and across the whole climate system, according to the latest IPCC Report. Many of the changes observed in the climate are unprecedented in thousands, if not hundreds of thousands of years, and some of the changes already set in motion -- such as continued sea level rise -- are irreversible over hundreds to thousands of years.

However, strong and sustained reductions in emissions of carbon dioxide (CO2) and other greenhouse gases would limit climate change. While benefits for air quality would come quickly, it could take 20-30 years to see global temperatures stabilize, according to the IPCC Working Group I report, Climate Change 2021: the Physical Science Basis, approved on Friday by 195 member governments of the IPCC, through a virtual approval session that was held over two weeks starting on July 26.
Izvor / Source:
Climate change widespread, rapid, and intensifying: IPCC, Daily SCience

Link:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/08/210809111125.htm

Jedan od mnogih efekata globalnog zagrevanja je porast nivoa mora usled topljenja i povlačenja Zemljinih ledenih pokrivača i glečera, kao i drugih izvora. Kako nivo mora raste, velika područja gusto naseljenog obalnog zemljišta mogu na kraju postati nenastanjiva bez velikih modifikacija obale. Stoga je od vitalnog značaja razumeti uticaj različitih puteva budućih klimatskih promena na promene nivoa mora uzrokovane ledenim pokrivačima i glečerima. Tim istraživača sa Univerziteta Hokaido, Univerziteta u Tokiju i Japanske agencije za nauku i tehnologiju morske zemlje (JAMSTEC) istražili su dugoročnu perspektivu za ledeni pokrivač Antarktika nakon 21. veka u uslovima globalnog zagrevanja, pod pretpostavkom da je krajem 21. -vekovni klimatski uslovi ostaju konstantni. Njihovi modeli i zaključci objavljeni su u Journal of Glaciology.

One of the many effects of global warming is sea-level rise due to the melting and retreat of the Earth's ice sheets and glaciers as well as other sources. As the sea level rises, large areas of densely populated coastal land could ultimately become uninhabitable without extensive coastal modification. It is therefore vital to understand the impact of different pathways of future climate change on changes in sea level caused by ice sheets and glaciers.

A team of researchers from Hokkaido University, The University of Tokyo and the Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology (JAMSTEC) explored the long-term perspective for the Antarctic ice sheet beyond the 21st century under global-warming conditions, assuming late 21st-century climatic conditions remain constant. Their models and conclusions were published in the Journal of Glaciology.One of the many effects of global warming is sea-level rise due to the melting and retreat of the Earth's ice sheets and glaciers as well as other sources. As the sea level rises, large areas of densely populated coastal land could ultimately become uninhabitable without extensive coastal modification. It is therefore vital to understand the impact of different pathways of future climate change on changes in sea level caused by ice sheets and glaciers.

Read the conclusions:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/12/211222100824.htm

Istraživači sa Univerziteta u Lidsu otkrili su da ubrzano otapanje himalajskih glečera ugrožava vodosnabdevanje miliona ljudi u Aziji. Studija zaključuje da su tokom poslednjih decenija himalajski glečeri gubili led deset p**a brže u poslednjih nekoliko decenija nego u proseku od poslednje velike ekspanzije glečera pre 400-700 godina, perioda poznatog kao Malo ledeno doba. Himalajski planinski lanac je dom treće najveće količine leda na svetu, posle Antarktika i Arktika, i često se naziva "Treći pol". Ubrzanje topljenja himalajskih glečera ima značajne implikacije za stotine miliona ljudi koji za hranu i energiju zavise od glavnih rečnih sistema Azije. Ove reke uključuju Bramaputru, Gang i Indus. Himalajski glečeri generalno brže gube masu u istočnim regionima -- zauzimajući istočni Nepal i Butan severno od glavne podele. Studija sugeriše da je ova varijacija verovatno posledica razlika u geografskim karakteristikama na dve strane planinskog lanca i njihove interakcije sa atmosferom - što rezultira različitim vremenskim obrascima. Himalajski glečeri takođe opadaju brže tamo gde završavaju u jezerima, koja imaju nekoliko efekata zagrevanja, a ne tamo gde završavaju na kopnu. Broj i veličina ovih jezera se povećavaju tako da se može očekivati nastavak ubrzanja gubitka mase. Slično tome, glečeri koji imaju značajne količine prirodnog otpada na svojim površinama takođe brže gube masu: doprineli su sa oko 46,5% ukupnog gubitka zapremine iako čine samo oko 7,5% ukupnog broja glečera.

The researchers from University of Leeds found that the accelerating melting of the Himalayan glaciers threatens the water supply of millions of people in Asia, new research warns. The study concludes that over recent decades the Himalayan glaciers have lost ice ten times more quickly over the last few decades than on average since the last major glacier expansion 400-700 years ago, a period known as the Little Ice Age. The Himalayan mountain range is home to the world's third-largest amount of glacier ice, after Antarctica and the Arctic and is often referred to as 'the Third Pole'.

The acceleration of melting of Himalayan glaciers has significant implications for hundreds of millions of people who depend on Asia's major river systems for food and energy. These rivers include the Brahmaputra, Ganges and Indus. The Himalayan glaciers are generally losing mass faster in the eastern regions -- taking in east Nepal and Bhutan north of the main divide. The study suggests this variation is probably due to differences in geographical features on the two sides of the mountain range and their interaction with the atmosphere -- resulting in different weather patterns. Himalayan glaciers are also declining faster where they end in lakes, which have several warming effects, rather than where they end on land. The number and size of these lakes are increasing so continued acceleration in mass loss can be expected. Similarly, glaciers which have significant amounts of natural debris upon their surfaces are also losing mass more quickly: they contributed around 46.5% of total volume loss despite making up only around 7.5% of the total number of glaciers.

Izvor / Source:
Himalayan glaciers melting at 'exceptional rate', Daily Science

Link:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/12/211220083104.htm

Koristeći zapažanja iz NASA-ine misije ICON, naučnici su predstavili prva direktna merenja Zemljinog dugo teoretizovanog dinamo na ivici svemira: električnog generatora na vetar koji se proteže globusom 60 i više milja iznad naših glava . Dinamo se vrti u jonosferi, električno naelektrisanoj granici između Zemlje i svemira. Pokreću ga plimni vetrovi u gornjim slojevima atmosfere koji su brži od većine uragana i dižu se iz niže atmosfere, stvarajući električno okruženje koje može uticati na satelite i tehnologiju na Zemlji.

Using observations from NASA's ICON mission, scientists presented the first direct measurements of Earth's long-theorized dynamo on the edge of space: a wind-driven electrical generator that spans the globe 60-plus miles above our heads. The dynamo churns in the ionosphere, the electrically charged boundary between Earth and space. It's powered by tidal winds in the upper atmosphere that are faster than most hurricanes and rise from the lower atmosphere, creating an electrical environment that can affect satellites and technology on Earth.

Izvor / Source:
Strong winds power electric fields in the upper atmosphere, Daily Science

Link:
https://www.sciencedaily.com/releases/2021/11/211129172751.htm