Wut Wut's Learning Space Myanmar

အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနှင့် ပညာသင်ယူခွင့်ရရှိခြင်း

To and with all women—trans, gay, disabled, and working-class women (အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ပံ့ပိုးပေးလိုသော မည်သူမဆို ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်)

ပြီးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့က ရေးဖို့ ကြံရွယ်ထားတဲ့ ကျွန်မရဲ့ စိတ်ကူးထားတဲ့စာလေးကို သူ့ရက်နဲ့သူ အတိအကျမတင်ဖြစ်နိုင်ခဲ့လို့ ကျွန်မစိတ်ထဲ အလုပ်အကြွေးတစ်ခုလို ခံစားနေခဲ့ရပါတယ်။ တကယ်တမ်းတော့ ကျွန်မ အမျိုးသမီးများနေ့လို့ သိတတ်စထဲက ကျွန်မ လေးလေးနက်နက်မတွေးဖြစ်ခဲ့သလို အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အခွင့်အရေး၊ ရပိုင်ခွင့်တွေကိုလဲ ကျွန်မ အကျယ်တဝင့်မပြောဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။

မြန်မာမှာမွေး၊ မြန်မာမှာကြီးပြင်းတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကျွန်မသိထားတဲ့အမျိုးသမီးဆိုတဲ့ တန်ဖိုးတွေဟာ လူ့အသိုင်းအဝိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာတရားအရ ပုံဖော်ပုံသွင်းခံထားရတဲ့ တန်ဖိုးတွေဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ - အပျိုစင်ဘ၀ကို တန်ဖိုးထားခြင်း၊ အိမ်မှုကိစ္စနိုင်နင်းခြင်း၊ ဗိုင်းကောင်းကျောက်ဖိ၊ မိန်းမကောင်း၊ အိမ်ထောင်ရှင်မကောင်း၊ မိခင်ကောင်း စတာတွေဟာ ကျွန်မကို လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက တံဆိပ်ကပ်ပေးထားတဲ့ မိန်းမပီသ တန်ဖိုးထားရမယ့် စံနှုန်းတွေပါ။ ဒီစံနှုန်းတွေဟာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တန်ဖိုးရှိပေမယ့် ဇီ၀ကာမ္မဖြစ်စဉ်အရ၊ ကျင့်ဝတ်ပိုင်းအရ၊ လူ့အခွင့်အရေးအရ Critical lens လို့ခေါ်တဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားခြင်း မျက်စိနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် မလုံလောက်သေးသလို လေးလေးနက်နက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဝေဖန်စဉ်းစားသင့်တဲ့ အချက်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစံနှုန်းတွေရှိရုံနဲ့ ကျွန်မတို့တွေဟာ အမျိုးသမီးကောင်းတွေကို မွေးထုတ်ပေးတယ်၊ တန်ဖိုးရှိလှပါတယ်၊ ကောင်းမွန်တဲ့ တရားမျှတတဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်ပါတယ်လို့ ပြောလို့မရသေးပါဘူး။

၂၀၂၂ ခုနှစ်ကစပြီး ကျွန်မ Global North မှာရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်ကောင်းတစ်ခုမှာ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးရင်း လူသားအခွင့်အရေး၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု၊ နှင့် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးစတာတွေကို ခရီးသွားနယ်ပယ်နဲ့ဆက်စပ်ပြီးလေ့လာသင်ယူခွင့်ရခဲ့ပြီး ကျွန်မရဲ့ သုတေသနအတွက် သီအိုရီပိုင်းကိုလည်း Feminism ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီးတန်းတူလွတ်လပ်ခွင့်ပိုင်းနဲ့ ပက်သက်ပြီး ဆက်လေ့လာဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီပညာရပ်နယ်ပယ်တွေက ကျွန်မရဲ့ အတွေး၊ အမြင်တွေကို တော်တော်လေးပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။

ကျွန်မအခုလက်ရှိကျောင်းမှာ ကျောင်းတက် ဆရာမလုပ်နေရင်းအချိန်အတွင်း အတန်းဖော် ယောကျာ်း လေးများနှင့် တူညီသော လစာရရှိခြင်း၊ အိမ်ထောင်ပြုပြီးသော်လည်း Full-time student အနေနဲ့ ပညာသင်ကြားလေ့လာခွင့်ရရှိခြင်းစတာတွေဟာ ကျွန်မထူးချွန်ထက်မြတ်နေလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်မအခုလို အခွင့်အရေးတွေ ရရှိတယ်ဆိုတာဟာ ရှေးယခင်ကတည်းကနေ ယနေ့အထိ ကျားမတန်းတူ အခွင့်အရေး၊ အမျိုးသမီးများ ပညာသင်ယူခွင့် ၊ လုပ်ခွင့်လစာတန်းတူရရှိရေး စတာတွေ အတွက်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပေးတဲ့ နိုင်ငံအရပ်ရပ်က အမျိုးသမီးများကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ကျွန်မတဖြည်းဖြည်း သဘောပေါက်လာခဲ့ပါတယ် (Feminist Waves တစ်လျှောက် လှုပ်ရှားခဲ့တဲ့ ထင်ရှားသူများအကြောင်းကိုတော့ အခွင့်အခါသင့်တဲ့အခါမျှဝေပေးပါမယ်။)

ကျွန်မပြောနေဆွေးနွေးနေတဲ့ "အမျိုးသမီး" ဆိုတဲ့ နာမ်စားဟာ အမျိုးသမီးလို့ခံယူထားသူတိုင်း (trans, gay, disabled, and working-class women) အကုန်ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်မအမြင်မှာတော့ အမျိုးသမီးများနေ့က အထူးတလည်ဂုဏ်ပြုပေးတဲ့ နေ့တစ်ခုဖြစ်ပေမယ့် အမျိုးသမီးတွေရဲ့တန်ဖိုးကို တစ်ရက်တာ အမျိုးသမီးများနေ့တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ မှတ်တမ်းတင်ရုံနဲ့ လုံလောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမိုင်းတလျှောက်မှာဆိုရင် ယခင်က အမျိုးသမီးတွေဟာ ပညာ သင်ကြားသင်ယူခွင့်မရခဲ့ကြသလို၊ ပညာသင်ယူခွင့်ရတဲ့ အခါမှာလည်း ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေများစွာရှိခဲ့ပါတယ် ။ ဥပမာ- ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် Emmy Noether ဆိုရင် ကျားမ ခွဲခြားမှုအခက်ခဲများကြောင့် သူ့ကိုယ်သူ အမျိုးသားတစ်ယောက် နာမည်နဲ့ အလုပ်တွေလုပ်ခဲ့ရပါတယ်။

သမိုင်းထဲက ကာလတွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင်တော့ ယခုကာလအမျိုးသမီးတွေဟာ နိုင်ငံတော်တော်များများမှာ ပညာရေး၊ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးတွေ တန်းတူရရှိလာကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါတွေဟာ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ တန်းတူအခွင့်အရေးတွေ မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဥပမာ၊ လက်ရှိ လုပ်ငန်းခွင်တိုင်းမှာ တပတ် ၅ ရက် အလုပ်လုပ်ရက်သတ်မှတ်ထားပေမယ့် ဒီသတ်မှတ်ချက်တွေဟာ အမျိုးသမီးများရဲ့ သဘာဝဇီဝဖြစ်စဉ်နဲ့ ကိုက်ညီပြီး ခံစားခွင့်မရှိသေးပါဘူး။ ဥပမာ- ရာသီသွေးဆင်းတဲ့ရက် မအီမသာဖြစ်ချိန်တွေမှာ သင့်တင့်တဲ့ အနားယူချိန်ရတာမျိုး၊ အလုပ်တဖက်နဲ့ မိခင်တွေရဲ့ ကိုယ်စိတ်ကျန်းမာရေးစတဲ့ လုံလောက်တဲ့ ပံ့ပိုးပေးခြင်းမျိုးတွေ ကမ္ဘာအနှံ့မှာ မရှိသေးသလောက်ပါဘဲ။ ဒါ့အပြင် ယနေ့ကာလ ကမ္ဘာနိုင်ငံရေး ဖြစ်စဉ်အရလည်း နည်းပညာတွေတိုးတက်သလောက် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးဟာတိုးတက်ပြောင်းလဲလာခြင်းတော့ ထူးထူးခြားခြားမရှိလှသေးပါဘူး။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ The Handmaid’s Tale ဆိုတဲ့ စာအုပ်ကို အခုလိုခေတ်မှာ တားမြစ်ခြင်းဟာ Feminist လှုပ်ရှားသူတွေအတွက် မေးခွန်းထုတ်စရာတစ်ခုဖြစ်နေတာမျိုးပါ။

ကျွန်မတို့နိုင်ငံမှာ ဆိုရင်လည်း အမျိုးသမီးတွေကို အကြမ်းဖက်ခြင်း၊ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်ခြင်း၊ ဖိုဝါဒကြီးစိုးထားတဲ့ ဆိုးရွားသော ဇတ်သရုပ်ဖော်ခြင်းတွေက တဖြည်းဖြည်းပို များလာပြီး ဒီပုံဖော်ခြင်းတွေက ပုံမှန်ဖြစ်နေကျပုံစံတွေအလား သရုပ်ဖော်မှုများကို လူမှုမီဒီယာများမှာ မကြာခဏ တွေ့ရပါတယ်။ ကျွန်မအရင်က မျှဝေဖူးတဲ့ Post တစ်ခုမှာလိုဘဲ ကိုယ်ဟာ နေ့စဉ်ကြည့်ရှုနားထောင်နေတဲ့ အရာတွေရဲ့ ပုံရိပ်ယောင်ပါ။

ကျွန်မတို့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှာဆိုရင် ယနေ့အချိန်အထိ ပြောနေကြတဲ့စကားတွေဟာ မိမိကိုယ်တိုင်အတွက် ပြသနာမရှိရင်တောင် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ် အမျိုးသမီးလေးတွေအတွက် တံဆပ်ကပ်ထားတဲ့ မိန်းမစံနှုန်းကြီးတွေဖြစ်နေစေပါတယ်။ ဥပမာ။ ပညာတတ်တဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ မိန်းမတွေက ပင်ပမ်းတယ်၊ toxic ဖြစ်တယ်၊ ထက်မြတ်တဲ့ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အိမ်ထောင်ရေးက Risk များတယ်စသဖြင့် portraying intelligent, educated, and working women as troublesome and normalizing patriarchal domination within families, such as over-reliance on husbands. If that choice works for you, there is no problem, but do not perpetuate this status quo for all women. တတကယ်လို့ ကိုယ့်အတွက် ဒီအယူအဆဟောင်းတွေက အလုပ်ဖြစ်နေရင်တောင် ခေတ်အဆက်ဆက် အမျိုးသမီးတန်းတူအခွင့်အရေးအတွက် ကြိုးစားပေးခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကြိုးစားမှုကို အသိအမှတ်ပြု၊လေးစားသင့်ပါတယ်။

ယခင်က တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သော အမျိုးသမီးများကြောင့် ကျွန်မတို့ပညာသင်ခွင့်တွေ၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်တွေရရှိခဲ့ကြသလို ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းကို ထပ်မံဖန်တီးဖို့ ကျွန်မတို့အားလုံးမှာ တာဝန်ရှိပါတယ်။ မျိုးဆက်သစ်သားသမီးတွေကို ပညာကောင်းကောင်းသင်ပေးဖို့ ပညာသင်ပေးရာမှာလဲ ကျောင်းစာတစ်ခုထဲမဟုတ်ဘဲ ကောင်းမွန်မှန်ကန်၊ တရားမျှတတဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်အောင် လမ်းမှန်တည့်ပေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ရယ်၊ သမိုင်းအဆက်ဆက် အမျိုးသမီးတွေဖြတ်သန်းလာကြတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ ရင်ဆိုင်မှုတွေကို လေ့လာရင်း ရလာတဲ့ သင်ခန်းစာအရ အမျိုးသမီးငယ်လေးတွေ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်တွေအနေနဲ့ ကိုယ်ကိုကိုယ် ပညာပေးပါ။ စာသင်ရတာမပျင်းပါနဲ့၊ ကျွန်မတို့ဒီနေ့ရတဲ့ အခွင့်အရေးကို တန်ဖိုးထားပါလို့ပြောချင်ပါတယ်။

မလိုလားအပ်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအမြတ်ထုတ်မှု၊ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ ဖိနှိပ်မှုနဲ့ အနိုင်ကျင့်စော်ကားခြင်းတွေကို ကာကွယ်ဖို့ Paris Paloma ပြောသလိုဘဲ “အမျိုးသမီးတစ်ဦးအပေါ် ရိုက်ခတ်သော အကြမ်းဖက်မှုသည် အမျိုးသမီးအားလုံးအပေါ် သက်ရောက်ပါတယ်: one act of violence against a woman is violence against all women".

အခုချိန်ထက်ပိုပြီး အမျိုးသမီးတိုင်းဟာ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်ဖို့၊ ပညာရှာဖွေဖို့၊ ကာကွယ်ဖို့ ကောင်းတဲ့အချိန်မရှိပါဘူး။ To all women and young girls: educate yourselves and appreciate the rights we have today. These rights were earned through struggle, and we must not take them for granted. I encourage all girls and women to pass on knowledge and awareness to future generations.

ကျွန်မအနေနဲ့ အခုလို အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ဆွေးနွေးခြင်းက အမျိုးသားတွေကို ဝေဖန်ခြင်း အပြစ်ပြောခြင်းမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်မအနေနဲ့ အခုလို ပညာသင်ခွင့်၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်နဲ့ တန်းတူဆက်ဆံခံခွင့်ရခြင်းဟာ ကျွန်မရဲ့ ဖခင်၊ အကို၊ အဖိုး၊ ဦးလေး၊ ဆရာများနှင့် အမျိုးသား တို့ရဲ့ ပံ့ပိုးပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသမီးတန်းတူအခွင့်အရေးအတွက် ကြိုးစားပါဝင်နေခဲ့၊ ပေးနေကြတဲ့ အမျိုးသားများစွာလည်းရှိတာမို့ Feminism and women rights (အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး) လို့ပြောတိုင်း အမျိုးသားတွေကို အပြစ်တင်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမျိုး ကျွန်မယူဆထားတဲ့ Feminist ရပ်တည်ချက်မှာ မရှိပါဘူး။ Feminism ဟာ အင်မတန်ရှုပ်ထွေးတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် ကျောင်းပညာရေးမှမဟုတ်ပါဘူး အခုခေတ်မှာ နေရာမျိုးစုံကနေလေ့လာလို့ရနေပြီဖြစ်လို့ အမျိုးသမီးတိုင်းသိထားသင့်တဲ့ ခေါင်းစဉ်လို့ယူဆပါတယ်ရှင်။

အဆုံးထိဖတ်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ရှင်။
ချစ်လှစွာသော….
Wut Wut’s Learning Space Myanmar

Official PhD Candidate ဖြစ်ဖို့ Ubiversity of Waterloo ရဲ့ Comprehensive Exam 🇨🇦

UWaterloo မှာ ကျောင်းဝင်ခွင့်ရပြီးသူကို PhD student လို့သုံးပြီး Comprehensive Exam အောင်မြင်သူကိုမှ PhD candidate လို့သုံးခွင့်ရှိပါတယ်။

PhD ကျောင်းဝင်ခွင့်ရပြီးနောက် တရားဝင် PhD Candidate ဖြစ်ဖို့နဲ့ သုတေသနလုပ်ဖို့အတွက် သတ်မှတ်တဲ့အတန်းတွေ ၁နှစ်ကြာတက်ပြီးရင် Comprehensive Exam အတွက် အချိန် ၄-၈ လပြင်ဆင်ရပါတယ်။ပြီးရင် Comprehensive Exam ကို စဖြေရပါတယ်။

ဒီစာမေးပွဲက အချိန် လေးလကြာပြီး၊ လေးလအတွင်း မေးခွန်း ၃ ခုကို စာလုံးရေ ၉၀၀၀ စီနဲ့ (စုစုပေါင်း ၂၇၀၀၀) ရေးပြီးတင်ရပါတယ်။ ရေးနေစဉ်မှာ ဘယ်သူ့ကိုမှပြလို့မရသလို ကိုယ့်ဆရာမကလည်း စစ်ပေးကြည့်ပေးတာမျိုးမရပါဘူး။

ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ဖတ်ထားဖြေထားသမျှကို လူတွေ့စာမေးပွဲရက်မှာမှ ပါမောက္ခ (၃) ယောက်နဲ့ ၂ နာရီကြာ ဖြေပြီး အောင်/ရှုံးသိရတာမျိုးဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစာမေးပွဲက ကျွန်မ ဘ၀မှာ အခက်ဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး စာမေးပွဲပါ။ အခုစာမေးပွဲပြီးမှသာ တရားဝင်သုတေသန အဆိုပြုလွှာအတွက် ဆက်လုပ်ခွင့်ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစနစ်က New Zealand University က PhD program တွေမှာ မပါဝင်ပေမယ့် North America Education မှာတော့ မဖြစ်မနေပါဝင်ပါတယ်။ ဌာနအလိုက်၊ ကျောင်းအလိုက် စစ်ဆေးမှုပုံစံ၊ကာလ မတူညီပေမယ့် ဒီစာမေးပွဲက PhD ကျောင်းသားတိုင်းအတွက် စိမ်ခေါ်မှုအများဆုံးစာမေးပွဲတခုဖြစ်ပါတယ်။ ကနေဒါမှာ PhD တက်ဖို့ရည်ရွယ်သူများအတွက် ပြန်လည်မျှဝေပေးခြင်းဖြစ်ပါတယ် ....

In Canada, PhD students are required to pass a comprehensive exam to transition from PhD student to official candidate status. It means the candidates are eligible to step into the next level of PhD proposal. In the Recreation and Leisure Studies department at the University of Waterloo, students must first complete coursework before taking the comprehensive exam. This exam takes four months and involves answering three long questions (conceptual, theoretical and methodological), each requiring a 9,000-word response (27,000 words in total). Throughout this process, students must do solitary work, as sharing their work with anyone is not permitted.

I found this was the most challenging exam I have ever undertaken. After submitting the written component, I had to defend my work in a two-hour oral defense asked by three professors. To pass unconditionally, students must succeed in both the three written and oral components of the exam. Once successful, students officially transition from PhD students to candidates. While this process has been intense, even before beginning the research proposal, I trust it is shaping me into a critical and ethical researcher.

Academically independent:ပညာရေးနယ်ပယ်မှာ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်သူဖြစ်ဖို့🎈

Academic မှာ Independent ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းတစ်ခုဟာ ပြောလေ့ပြောထရှိကြတဲ့ စကားစုတစ်ခုမဟုတ်ပါဘူး။ Academic အားဖြင့် Independent ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းလေးကို ကျွန်မက "ဘ၀မှာ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်တဲ့သူ" တွေကို ဥပမာယူပြီး စဉ်းစားဖြစ်ခဲ့တဲ့ ခေါင်းစဉ်လေးတစ်ခုပါ။

ကျောင်းသားအများစုအနေနဲ့ ပညာသင်ယူတဲ့အခါ Academic မှာ Independent ဖြစ်ခြင်းဆိုတာကို မဖြစ်မနေ၊ သိထား ပြင်ဆင်ထားသင့်တဲ့ Intellectual Strength တစ်ခုလို့ ယူဆပါတယ်။ ကျွန်မ ဒီအကြောင်းအရာလေးကို မျှဝေပေးချင်တာတော်တော်ကြာခဲ့ပါပြီ။ အချိန်ယူပြီးရေးဖြစ်အောင်ရေးမယ်ဆိုတဲ့ Intention တစ်ခုနဲ့ ဒီနေ့ ပညာရေးမှာ ထူးချွန်လိုသူတွေ၊ အမြဲမပြတ်လေ့လာသင်ယူချင်ကြတဲ့ Intelligent Owls လေးတွေအတွက် မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။

ပညာသင်ယူနေတဲ့ ကျောင်းသူကျောင်းသားအများစုဟာ ကျောင်းပညာရေးကို သင်ယူတဲ့အခါမှာ ဆရာ၊ ဆရာမတွေဆီကနေသင်ယူရတာဖြစ်သလို၊ တခါတလေ စာမလိုက်နိုင်တဲ့အခါတွေမှာ သူငယ်ချင်းတွေဆီကနေ စာမေးရတာ၊ စာတောင်းကြည့်ရတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီအလေ့အထဟာ အထက်တန်းကျောင်းအရွယ်ရောက်တဲ့အထိ အလုပ်ဖြစ်ပေမယ့် အတန်းပညာမြင့်လာတဲ့ အခါ (ဥပမာ၊ တက္ကသိုလ် Level ရောက်တဲ့အခါမှာ) အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ ပညာသင်ယူတဲ့အခါမှာ အမြဲတမ်းတပါးသူဆီက အကူအညီရမယ်၊ သူငယ်ချင်းဆီကနေ စာတွေတောင်းကြည့်လို့ရမယ်လို့ ဘယ်သူမှ အာမခံမပြောနိုင်ပါဘူး။ ဆရာတွေကလဲ ငယ်ငယ်တုန်းကလို နေရာတကာ အကုန်လိုက်ပြီးသင်ပေး ပြောပေးနေတာမျိုးမဟုတ်ပါဘူး။ Western Culture မှာဆို အတန်းချိန်ကလွဲပြီး ကျန်တာကိုယ်ထူကိုယ်ထပါ။

များသောအားဖြင့် မြန်မာကျောင်းသားအများစု နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်တက်တဲ့အခါကြုံရတဲ့ အခက်အခဲက ဘာသာစကားအခက်အခဲအပြင် ပညာရေးပိုင်း၊ အတွေးအခေါ်ပိုင်းမှာ လွတ်လပ်စွာ ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေလေ့လာနိုင်မှုအားနည်းကြတာလဲ အခက်အခဲဖြစ်ပါတယ်။

⚠️ အဓိကအကြောင်းရင်းတွေကတော့ ကိုယ်တိုင် သေသေချာချာ Research မလုပ်တာ၊ Google ကနေ ပညာရေးနဲ့ ပက်သက်တာအပေါ်ယံအပိုင်းလောက်ကိုဘဲရှာဖွေတတ်တာ၊ Google Scholar မသုံးတတ်တာ၊ Chat GPT လို AI တွေကို အလွန်အကျွံအားကိုးတာ၊ သူငယ်ချင်းတယောက်ယောက်ဆီက တခုခုအကူညီအမြဲရနေမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားတာတွေ ဟာ Aacdemically Independent မဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအရင်းတွေပါ။ နောက်ထပ်လေးနက်တာတစ်ခုကတော့ Academic နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ Skills တွေအားနည်းတာပါ။ Academic style writing မရေးတတ်တာ၊ Academic Jounal Articles တွေ မဖတ်တတ်တာ or ဖတ်လေ့မရှိတာ၊ Referencing မသုံးတတ်တာတွေကလဲ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အရည်အချင်း Limit ဖြစ်စေခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းတွေပါ။

ဒါဆို Academically Independent ဖြစ်အောင်ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုရင်တော့ General Tips လေးတွေက...

✔️ ၁။ စာဖတ်ပါ...ဘယ်လိုစာတွေဖတ်ရမှာလဲဆိုရင် ကျောင်းမှာသင်တဲ့ သင်ရိုးထက်ကျော်လွန်တဲ့ အသိအမြင်အတွေးအခေါ်တွေကို ရှာဖွေဖတ်ပါ... ဥပမာ နိုင်ငံရပ်ခြား/ နယ်ပယ်တစ်ခုမှာ လူရာဝင်ပြီး နေရာတခုရချင်တယ်ဆိုရင် အကြမ်းဖြင်းအားဖြင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှာသိကိုသိထားသင့်တဲ့ What is Feminism, Racism, Gender Equality, Climate Change, Ethics and Moral, Political Economy စတဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေကို သေသေချာချာနှံ့နှံစပ်စပ်သိထားစေချင်ပါတယ်။ ဒီခေါင်းစဉ်တွေဟာ အသက်အရွယ်၊ နေထိုင်တဲ့နိုင်ငံနဲ့ မဆိုင်ဘဲ လူသားတိုင်းသိထားသင့်တဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေဖြစ်ပါတယ်။

✔️ ၂။ Academic Standard တွေကို လေ့လာပါ။ ကျောင်းတိုင်းမှာ မတူညီတဲ့ စံနှုန်းတွေရှိကြပါတယ်။ ကျောင်းသားတိုင်းမဖြစ်မနေလေ့လာထားရမှာက Academic Writing Skills, Referencing skill, What is Plagiarism? How to organize data? Research skills? စတာတွေဟာ သိကိုသိထားရမယ့် Skills တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို လေ့လာဖို့က အခုခေတ်မှာ သင်တန်းတွေ၊ ကျောင်းတိုင်းမှာလဲ Supporting team တွေရှိနေတာကြောင့် အချိန်ပေးပြင်ဆင်ရင်ရနိုင်ပါတယ်။

✔️ ၃။ မိတ်ဆွေကောင်းထားပါ။ ဘယ်လိုလူကို မိတ်ဆွေကောင်းလို့ သတ်မှတ်မလဲဆိုရင်တော့ ကိုယ်နဲ့ နှလုံးသားချင်းနီးသူလို့လဲ ဆိုနိုင်သလို Interest တူတဲ့ သူငယ်ချင်းတွေလဲပါဝင်ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားမှု တန်ဖိုးထားမှုခြင်းတူတဲ့ မိတ်ဆွေများနဲ့အချိန်ပေးပြီး စကားပြောပါ။ ဆွေးနွေးပါ။ အကြံဉာဏ်တောင်းပါ။ ကိုယ်က သေသေချာချာ မလေ့လာထားဘဲ လိုမှ အကူအညီတောင်းတတ်တဲ့သူမျိုးထက် အမြဲအတူတူလေ့လာသင်ယူနေကြတဲ့ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ရေရှည်လက်တွဲပြီး အပြန်အလှန် လေးစားဖေးမပါ။

✔️ ၄။ နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ Mental Commitment ပါ။ ကိုယ်သိချင်တာ လေ့လာချင်တာကို သေသေချာချာဆုံးဖြတ်ပြီးပြီဆိုရင် Commitment ရှိရှိနဲ့ ပညာကို လေးလေးနက်နက်လေ့လာစေချင်ပါတယ်။ Little Knowledge is very dangerous ဖြစ်ပါတယ်။ အပေါ်ယံလောက်သိရုံနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ လေ့လာသင်ယူမှုဟာ ပြီးဆုံးသွားတာမျိုးမဟုတ်တာကြောင့် ဘယ်အရာကိုဘဲလေ့လာလေ့လာ စိတ်ကိုအမြဲ Open ထားပြီးလေ့လာပါ။ သင်ယူမှုတွေကို မရပ်တန့်ဘဲ လေ့လာနေတဲ့ တစ်လျှောက်လုံးမှာလဲ လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ Give up မလုပ်ဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။

In brief အနေနဲ့ကတော့ Academically Independent ဖြစ်သူတစ်ယောက် ဖြစ်တည်လာဖို့ဆိုတာ နေ့ချင်းညချင်းတွေ့ရမယ့် ရလဒ်တွေတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်၊ ခွန်အားစိုက်ထုတ်မှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်း၊ Mental Well-being စတာတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ စာအရမ်းရှည်သွားမှာစိုးတာကြောင့် ဒီမှာဘဲ Wrap-Up လုပ်ပါရစေ...

Intelligent Owls လေးများကို အမြဲသတိရနေပါတယ်... ပန်းလေးတွေကတော့ စိတ်ကြည်နူးစေဖို့လက်ဆောင်လေးပါ...🌺
ချစ်လှစွာသော...👩🏻‍🎓
တီချယ်ဝတ်
Wut Wut's Learning Space Myanmar

"Leisure Futurities: Crucial Reflexivity towards Relations and Resistance"

31st Graduate Association of Recreation and Leisure Studies Research symposium, University of Waterloo ပွဲအတွက် ဒုဥက္ကဌအနေနဲ့ ပွဲတခုလုံးကို (၆) လလောက်ကြိုပြင်ဆင်ပြီး ဒီနေ့အထမြောက်ခဲ့တဲ့ပွဲနေ့ရဲ့ အမှတ်တရပါ...

Leading as a Co-Chair for 31st Graduate Association of Recreation and Leisure Studies Research symposium, Uwaterloo, 2024. It was a great honor to be a part of this annual research event and engage in knowledge mobilization for Leisure Futurities: Crucial Reflexivity towards Relations and Resistance.

Living in the time of Polycrisis has profoundly impacted the leisure, tourism, and recreation sectors. Therefore, it's crucial to engage in forward-thinking and reflexivity regarding our relationships with both human and non-human beings, with a focus on building resistance. We believe that this year's theme would significantly contribute to social and ecological well-being.
We are grateful to be part of a department that supports a wide range of research interests, which you will see reflected throughout the course of our fellow students' presentations.
To achieve hope in the academy, today we are meeting and working together to build hopeful landscapes in recreation, leisure and tourism sectors.

စိတ်ငြိမ်းချမ်းရာ (စိတ်ကျန်းမာခြင်း Mental Well-being ဟာ ပညာထူးချွန်ခြင်းရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုပါ)

ပြည်တွင်းမှာရော၊ ပြည်ပမှာပါ နေထိုင်နေကြတဲ့ ကျွန်မမိတ်ဆွေတွေ၊ ကျောင်းသူကျောင်းသားဟောင်းတွေနဲ့ အဆက်အသွယ်ရတိုင်း အမြဲကြားရတဲ့စကားက စိတ်ဖိစီးတယ်၊ မပျော်ဘူး၊ ခက်ခဲတယ်ဆိုတာတွေ ဒီကာလမှာ အများဆုံးကြားရတဲ့ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အားလုံးဟာ သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ ရှင်သန်နေကြပေမယ့် ရေရှည်ဆိုရင်တော့ စိတ်ဖိစီးခြင်းဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် သိပ်ကောင်းတဲ့ အရာတော့မဟုတ်ပါဘူး။
ရှင်သန်နေရတဲ့ တခဏမှာ စိတ်အေးချမ်းမှုဟာ နံပါတ် (၁) အရေးအကြီးဆုံးအရာပါ။ ဘယ်နိုင်ငံမှာဘဲနေနေ၊ ဘယ်လောက်ချမ်းသာ ပညာတွေတတ်နေပါစေ… ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်နဲ့ ကိုယ်ငြိမ်ချမ်းရေးမရသရွေ့ လူဖြစ်ရကျိုးနပ်တယ်လို့ဆိုလို့မရပါဘူး။ စိတ်ဟာ အရေးကြီးဆုံး Asset တခုပါ။ ပညာရေးမှာ အောင်မြင်လိုသူတွေအနေနဲ့လည်း စိတ်ရဲ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ခွန်အားကို လျစ်လျူရှုလို့မရပါဘူး။

ဒါကြောင့် ကျွန်မကိုယ်တိုင် ၆ လ ၇ လလောက်နီးပါးစမ်းသပ်ပြီးမှ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး အကျိုးထူးလေးတွေ တွေ့ရလို့ ပြန်ပြီး မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။ ကျွန်မအနေနဲ့ဆိုလဲ ဒီကိုရောက်စကာလတွေမှာ ကျောင်းတဖက်၊ ကျောင်းရဲ့ သင်ကြားရေးအလုပ်တဖက်နဲ့ လူသစ်နေရာသစ်မှာ အများကြီး ကြိုးစားတည်ဆောက်ရတဲ့ ကာလမို့ တာဝန်တွေများပြီး အင်မတန်စိတ်ပင်ပမ်းခဲ့ပါတယ်။

စိတ်ဖိစီးမှူတွေရဲ့ အကျိုးဆက်ကတော့ သတိကပ်နေချိန်မှာ မသိသာပေမယ့် အိပ်ပျော်နေချိန်ဆိုရင် အိပ်မက်မက်ပြီး လန့်တာမျိုးတွေ ခဏခဏ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းမှာ mental support counselling တွေလုပ်ပေးသူတွေ ရှိပေမယ့် ကိုယ်တိုင်ကြုံဖူးခဲ့တဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ condition တွေက ဒီက အနောက်တိုင်း ဖွံ့ဖြိုးပြီးသားနိုင်ငံကလူတွေ ကိုယ်ချင်းစာတတ်အောင်၊ အခြေနေတစ်ခုကို တကယ်လက်တွေ့ခံစားနားလည်အောင်ပြောပြဖို့ တော်တော်ခက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အေးချမ်းရေးအတွက် Mental support နည်းမျိုးစုံရှာခဲ့ပါတယ်။

တနေ့ ငယ်ငယ်တုန်းက ဖတ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဆရာတော် ဦးဇောတိက တရားစာအုပ်လေးတွေကို သတိရပြီး ပြန်ရှာဖတ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဖတ်နေရင်းနဲ့မှ ဆရာတော်ရဲ့ အသံအစစ်နဲ့ တရားဟောထားတာတွေ နားထောင် ချင်စိတ်ပေါ်လာတာကြောင့် Youtube ကနေ ရှာခဲ့ရင်းက တကယ်ကောင်းတဲ့ တရားတွေအများကြီးတွေ့ခဲ့ပါတယ်။ ဆရာတော်ရဲ့ တရားတွေက ဘာကြောင့် ဒီလောက်ကောင်းတယ်ဆိုတာကို ပြောပြချင်လို့ ကုသိုလ်အနေနဲ့ပြန် အတိုချုံး share ပေးချင်တာပါ။

၁။ ဆရာတော်ရဲ့ တရားတွေဟာ သတိပဌာန်တရား (၄) ပါးကို အခြေခံတာဖြစ်လို့ အင်မတန်ကို ရိုးရှင်းပြီး နားလည်လွယ်ပါတယ်။ Mindfulness ကို အဓိကထားဟောတာဖြစ်လို့ ဘာသာရေးနဲ့ဆိုင်တဲ့ Knowledge မရှိသေးသူများအတွက်လည်း နားလည်ဖို့ လွယ်ကူမယ်လို့ယူဆပါတယ်။

၂။ လက်တွေ့မကျတဲ့ Mythical story တွေသိပ်မပါဘဲ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနဲ့ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ အရမ်းမကွာခြားပါဘူး။ TV ပေါ်စခေတ်မှာဟောခဲ့တာဖြစ်တာကြောင့် ခေတ်ကာလ ကွာဟချက် နဲနဲလေးတွေ ရှိနေပေမယ့် တကယ်ကို Timeless value တွေရှိနေပါတယ်။

၃။ ဆရာတော်ရဲ့ တရားတွေက ဘယ်လောက်ထိတောင် အသုံးဝင်သလဲဆိုရင် PhD level မှာသင်နေတဲ့ Mind/Body Dualism, Relationality, Causality, Level of Beings, Ontology, Epistemology, စတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကိုပါ တချို့တရားတွေမှာ ထည့်ပြီး ဟောပေးတာမို့ အင်မတန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပြီး ဆက်စပ်တွေးခေါ်စရာတွေအများကြီးရစေပါတယ်။

၄။ တန်ဖိုးအရှိဆုံးကတော့ ဆရာတော့်တရားတွေကို နာဖြစ်တဲ့ရက်တွေမှာ လုပ်တဲ့အလုပ်၊ ပြောဆိုတဲ့အပြော၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဟာ တော်တော်လေး တည်ငြိမ်တာကို သတိထားမိပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လပိုင်းတွေကဆိုရင် ကျွန်မရဲ့ စာအပြင်၊ ကျောင်းမှာစာသင်ရတဲ့ သင်ကြားရေးပိုင်းတွေမှာ အသစ်တွေများစွာ၊ ကျောင်းသားများစွာနဲ့စိမ်ခေါ်မှုတွေ၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေတော်တော်များခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ရဲ့ Handle လုပ်နိုင်တဲ့အပိုင်းက အရင်ကထက်စာရင် တော်တော် Effective ဖြစ်လာတယ်၊ Calm ဖြစ်လာတယ်ဆိုတာ တွေ့ရတာကတော့ သိသာတဲ့ အကျိုးတစ်ခုပါ။ တရားပေါက်နေတာတော့မဟုတ်ပေမယ့် အခြေခံသဘောတရားလေးတွေနဲ့တင်ကို တော်တော်လေးအသုံးဝင်တာတွေ့ရပါတယ်။ ကနေဒါလိုနိုင်ငံမျိုးမှာ တရားပေါက်ပြီး အကုန်လုံးကို အပျက်သဘော၊ အလျော့ပေးတဲ့သဘောနဲ့ချည်း နှလုံးသွင်းလို့မရပါဘူး။ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တာကို မှန်မှန်ကန်ကန်တွေးခေါ်နိုင်ဖို့ ဆရာတော်ရဲ့တရားတွေက Guided လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

အချုပ်အနေနဲ့ပြောရရင်တော့ ဆရာတော့်တရားတွေကို နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းအထိမကျင့်နိုင်သေးရင်တောင် နေ့စဉ်ဘ၀မှာ အလုပ်များသူတွေ၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပမှာ စိတ်ဖိစီးမှုများစွာနဲ့ ရှင်သန်နေကြသူတွေအတွက် တကယ်ကို အကျိုးများပြီး ထိရောက်စေတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားတွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အကျိုးများလွန်းလို့ ပြောမကုန်နိုင်တာကြောင့် ကိုယ်တိုင် ကြိုးစားပြီးရတဲ့အချိန်မှာ ရသလို နားထောင်ပြီး အသုံးချကြည့်ကြဖို့အကြံပေးချင်ပါတယ်။ တရားတွေက အကုန်အဖိုးတန်ပြီးကောင်းပါတယ်။ ကျွန်မအမြဲနာဖြစ်တဲ့ တရားတွေထဲက ခေါင်းစဉ် (၁၀) ခုကို ပြန် Share ပေးချင်ပါတယ်။

၁။ သတိပဌာန်တရား
၂။ ငြိမ်းချမ်းခြင်း (မြန်မာလို Guided Meditation ပါ)
၃။ သတိဆိုတဲ့နေအိမ်
၄။ မြင့်မြတ်မှုပျောက်ဆုံးခြင်း
၅။ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးမြင့်မားအောင်
၆။ သတိနှင့်နေထိုင်ခြင်း
၇။ အရှုပ်ထဲမှာရှင်းအောင်နေ
၈။ သတိနှင့်ယှဉ်သောစိတ်
၉။ အောင်မြင်သောဘ၀
၁၀။ အခြေခံတရားရှုနည်း

Youtube မှာဆိုရင်တော့ "ဆရာတော်ဦးဇောတိက တရားတော်များ" လို့ ရှာလိုက်ရင်များကြီးတွေ့ရမှာပါ။
https://www.youtube.com/results?search_query=%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%80+%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8

အပူဆိုတာကူးတတ်သလို အအေးဓါတ်သဘောကလည်း တစ်ယောက်ကိုတယောက်ကူးစေတာကြောင့် ကိုယ်က သူတပါးကို မအေးစေရင်တောင် အပူမပေးမိတော့တာလဲ ကုသိုလ်တစ်မျိုးလို့ယူဆပါတယ်။ Intelligent Owls လေးများအားလုံးအေးချမ်းကြပါစေ။

ချစ်လှစွာသော...
တီချယ်ဝတ်
Wut Wut's Learning Space Myanmar

2024 အတွက် Manaaki New Zealand Scholarships က မြန်မာနိုင်ငံအတွက် quota ကို Short-term training အတွက်ဘဲ ပေးထားပြီး ပေးနေကျဖြစ်တဲ့ Master and PhD Award တွေကို မခေါ်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။

အကယ်၍ ၂၀၂၄ မှာ NZ Scholar Application ဖွင့်ဖို့စောင့်ပြီး ပြင်ဆင်နေသူများအနေအတွက် FYI အနေနဲ့ မျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်။ Please check out this link:

https://nzscholarships.my.site.com/Scholar/s/eligibility-test

NZ Scholarship ရွေးချယ်စရာ ကောင်းမွန်တဲ့ ပညာသင်ဆုတခုကို ဒီနှစ်မှာ အခွင့်အရေးမရှိပေမယ့် အခြားသောကိုယ်နဲ့ သင့်တော်ရာ Scholarship options များကို ရွေးချယ်ပြီး ပြင်ဆင်ထားကြဖို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။

Don't forget to turn over every stone. All the best, Intelligent Owls 👩‍🎓

Take care 🫶
Tr.Wut

ကိုယ့်ဟာ နေ့စဉ်ဘ၀မှာ ရွေးချယ် ကြည့်ရှု၊ နားထောင်နေတဲ့ အရာတွေရဲ့ အနာဂတ်ပုံရိပ်ယောင်ပါ

We are what we consume and perceive! We all deserve the quality of life.

ဒါက ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ?
အဖြေက ရိုးရှင်းပါတယ်။

ကျွန်မတို့ နေ့စဉ် ကြည့်ရှု၊ ကြားမြင်၊ ခံစားနေတဲ့ သုတ၊ ရသ သတင်းစုံကို ကျွန်မတို့တွေရဲ့ မျက်စိ၊ နားကနေ တဆင့် ဦးနှောက်ရဲ့ သိမှုနဲ့ မှတ်သားမှုစနစ်တွေဆီကို သူ့အလိုလို သတင်းပို့ပါတယ်။ တခါတလေမှာ ဒီလိုသိမြင်၊ ကြားနာ၊ ကြည့်ရှုထားတဲ့ အရာတွေက ခဏလေးအတွင်းမှာ မေ့သွားတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တမ်းတော့ ဒီကြားမြင်ခံစားထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဦးနှောက်မှာ (Conscious/Unconscious) သိုလှောင်ထားတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုသိုလှောင်ထားတဲ့ အချက်တွေက ကျွန်မတို့တွေရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ အသိပညာ၊ဗဟုသုတလို့ခေါ်တဲ့ Knowledge အဖြစ် လိုအပ်လာတဲ့အချိန် အပြောအဆို၊ အတွေးအခေါ် အယူအဆ၊ လုပ်ရပ်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်တဲ့အချိန်မှာ သိသာသလိုတမျိုး၊ မသိသာသလိုတမျိုးနဲ့ ပေါ်ထွက်လာတတ်ပါတယ်။

တကယ်လို့ ကျွန်မတို့ဟာ စာကောင်းပေကောင်းတွေ ဖတ်တယ်၊ အနှစ်သာရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို နေ့စဉ်အလိုလို နားထောင်တွေ့မြင်ရတယ်ဆိုပါစို့… အဲ့ဒီအချက်တွေဟာ ဦးနှောက်မှာ အလိုလို သိမ်းဆည်းထားပြီး လိုအပ်လာတဲ့အချိန်မှာ သူ့နေရာနဲ့သူ အံဝင်ခွင်ကျ ပြန်အသုံးပြုနိုင်လောက်တဲ့ အပြုအမူ၊ လုပ်ရပ်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှန်ကန်အောင် လမ်းကြောင်းပြပေးနိုင်တဲ့အထိ အသုံးတည့်စေပါတယ်။ ဒါကို ကောင်းမွန်တဲ့ ဗဟုသုတ (Knowledge) လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒီလို ကောင်းမွန်တဲ့ ဗဟုသုတကို ကျောင်းပညာရေးကဖြစ်စေ၊ နေ့စဉ်ဘ၀ကဖြစ်စေ၊ စာအုပ်စာပေတွေက ဖြစ်​စေ ရနိုင်ပါတယ်။

အလားတူဘဲ ကျွန်မတို့ဟာနေ့စဉ်ကြားမြင် ကြည့်ရှုခံစားနေတဲ့အရာတွေဟာ ကြမ်းတမ်းတဲ့ အပြုအမူတွေ၊ လုပ်ရပ်တွေ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ ခံစားချက်တွေကို ဦးတည်စေတဲ့ ဇာတ်ကားတွေ၊ သတင်းတွေ၊ အချက်အလက်တွေကို သတိမပြုမိဘဲ ကြည့်ရှုခံစားနေတယ်ဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်လာမလဲ?

ကြမ်းတမ်းတဲ့ အပြုအမူတွေ၊ လုပ်ရပ်တွေ၊ အဖြစ်အပျက်များစွာက အမှားများတော့ အမှန်ဖြစ်လာတယ်ဆိုသလိုဘဲ… နေ့စဉ်ထိတွေ့ပါများလာတဲ့အခါ မထူးဆန်းတော့တဲ့ အသိအမြင်တွေဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီအရာတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ မသိမသာ ကြီးစိုးပြီး ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀မှာတောင် ဖြစ်မှန်းမသိဖြစ်လာစေပါတယ်....ဥပမာ၊ ဖိုဝါဒီဦးစားပေး Patriachy ဆန်တဲ့ ကျား၊မ တန်းတူအခွင့်ရေးမရှိတဲ့ ဇာတ်လမ်းမျိုးတွေကို ကြားရမြင်ရပါများလာရင် ကြည့်ရှုသူရဲ့ စိတ်ထဲကို မွန်းကြပ်စေပြီး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ လွှမ်းမိုးလာတာမျိုးပါ။ ဒီလို လွှမ်းမိုးမှုတွေကနေဘဲ ဦးနှောက်ကို အသိတစ်ခုအနေနဲ့ သိမ်းဆည်းစေပြီး လုပ်ရပ်အဖြစ်ကို ဦးတည်လာစေပါတယ်။ အချို့ လူကြိုက်များတဲ့အကြောင်းအရာတွေဆိုရင် ပြည်သူလူထုကြား ပျံ့ဝင်လွယ်စေတဲ့ Content တွေ ဖြစ်နေတာမို့ လက်တွေ့မှာ ရှောင်လွဲဖို့ အင်မတန်ခက်ပါတယ်။

အကောင်းဖြစ်စေ၊ အဆိုးဖြစ်စေ ဖြစ်တည်လာစေတဲ့ သတင်းတွေ၊ ဇာတ်ကားတွေ၊ ဖန်တီးမှုတွေဆိုတာ သူ့အလိုလို ဖြစ်လာတဲ့ အရာတွေမဟုတ်ပါဘူး။ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခု၊ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု (those in power) ကနေပုံဖော်ဖန်တီးထားတဲ့ Characters တွေဘဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို Socially constructed values and beliefs လို့ဆိုရပါမယ်။ စာရေးသူ Paulo Freire ကပြောဖူးပါတယ်။ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုရဲ့ သမိုင်းမှတ်တိုင်ဆိုတာ ထိုလူ့အသိုင်းအဝိုင်းက ယုံကြည်တန်ဖိုးထား၊ ပြုမူနေတဲ့လုပ်ရပ်တွေကဘဲ သမိုင်းမှတ်တိုင်ဖြစ်စေတာပါ တဲ့။ ဒါကြောင့် လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ တန်ဖိုးနဲ့ ယုံကြည်မှုတွေထဲမှာ အဆိပ်အတောက်တွေရောနေတာဆိုရင် ကောင်းမွန်တဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုတည်ဆောက်ဖို့ အရမ်းခက်ပါတယ်။ တန်ဖိုးရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတည်ဆောက်တဲ့နေရာမှာ ငွေကြေး ရုပ်၀တ္တုပစ္စည်းတွေထက် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြည်လင်ကောင်းမွန်ခြင်းကလဲ အရေးကြီးတဲ့ အရာတစ်ခုပါ။

ဒါကြောင့် လက်တွေ့ကျတဲ့လိုရင်းကတော့ မိမိသာလျှင်အဓိကပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀မှာ ကိုယ်ရွေးချယ် ဖတ်ရှု၊ နားထောင်နေတ​ဲ့ အရာတွေက ကိုယ့်ရဲ့ အနာဂတ်ပုံရိပ်ယောင်ပါ။ ကိုယ်က ဘယ်လိုလူဖြစ်ချင်သလဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ တန်ဖိုးထားမှုကဘာလဲဆိုတာသိဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ပုံဖော်တည်ဆောက်ထားတဲ့ သတင်းတွေ၊ ဇာတ်ကားတွေ၊ ဖန်တီးမှုတွေကို အပြစ်တင်လို့ မရပါဘူး။ ဒါဟာ Economic and Social Implications များစွာရှိတာမို့ အဓိကဟာ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ပါ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်၊ အတွေးအခေါ်၊ အပြုအမူတစ်ခုကို Level Up ဖြစ်ချင်တယ်ဆိုရင် အဆိပ်အတောက်များတဲ့ Negative ဘက်ကို ဦးတည်သော Contents တွေကို အတတ်နိုင်ဆုံး သတိထား ရှောင်သင့်တယ်လို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။ ကိုယ်ဟာ ဘယ်အရပ်မှာဘဲရှင်သန်နေပါစေ တန်ဖိုးရှိတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာခြင်း၊ ကောင်းမွန်တဲ့ဘ၀ Quality of Life နဲ့ ထိုက်တန်ပါတယ်။

ယနေ့ပြန်ဖတ်ဖြစ်တဲ့ Paulo Freire ရဲ့ Pedagogy of the Oppressed ကို အခြေခံပြီး မျှဝေလိုတာကြောင့် ချရေးဖြစ်ခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာလေးတွေထဲက တစ်ခုပါ။ အမြဲတမ်း Update မဖြစ်ပေမယ့် Intelligent Owls လေးများကို အမြဲသတိရနေပါတယ်။

ချစ်လှစွာသော…
တီချယ်ဝတ်
Wut Wut's Learning Space Myanmar