Mlempen - Tự học đầu tư

The Lag Effect & FOMC
------------
Ngày mai FED sẽ công bố quyết định lãi suất của (2PM NYT). Hiện tại thị trường đang dự đoán 100% FED sẽ không tăng lãi, và vẫn sẽ tiếp tục chính sách giữ lãi cao trong thời gian dài hơn dự kiến.

Vấn đề còn lại thị trường cần FED trả lời là: mức độ ảnh hưởng của lãi suất thực sự đã thấm vào nền kinh tế được bao nhiêu % rồi, còn lại bao nhiêu % chưa thấm và sẽ thấm tiếp trong thời gian tới (The Lag Effect).

Trả lời được câu hỏi này sẽ giúp thị trường hiểu trái phiếu và cổ phiếu còn giảm thêm bao nhiêu điểm nữa, trước khi thực sự tăng trưởng khoẻ mạnh trở lại.

Thật ra thì ngay cả bên trong hội đồng các chủ tịch FED cũng đã tồn tại 2 luồng quan điểm trái chiều, một bên cho rằng đã thấm hết nhưng chưa đủ mạnh (cần tăng thêm), bên còn lại thì muốn cẩn trọng hơn vì còn nhiều % lãi chưa thực sự thấm vào nền kinh tế.

Ví dụ: nếu lấy cột mốc 12-tháng làm 'tiêu chuẩn lag', và với lãi điều hành của FED đang ở 5.37%, thì hiện tại khoảng 3.05% lãi của FED đã thấm vào nền kinh tế, nghĩa là vẫn còn khoảng 2.32% chưa thấm. Có lẻ 'tiết mục' mà giới đầu tư mong chờ nhất trong ngày mai là Powell sẽ thể hiện quan điểm như thế nào về "the lag effect" này. Từ đó giúp họ phỏng đoán FED có tăng lãi trong cuộc họp tháng 12 sau đó hay không (cuộc họp kết thúc năm), và chiều hướng của các thị trường đầu tư trong 2024.

Tham khảo thống kê của FED về quan điểm của thị trường như sau:

100% Tin rằng FED không tăng lãi ngày mai.
10.4 Tháng sẽ là thời gian FED giữ lãi cao, rồi sau đó mới cắt.
57% Tin rằng FED sẽ cắt lãi lần đầu vào tháng 9/2024.
49% Tin rằng nền kinh tế sẽ vào suy thoái.
42% Tin rằng không có suy thoái (soft-landing).

And Happy Birthday Bitcoin !
Oct 31st 2008

Bước Ngoặt Thời Cuộc
(Bài dài nhưng quan trọng)
------------
Các thị trường đầu tư đã trải qua một tuần với nhiều biến động đáng kể, dường như không còn mối liên kết giữa nơi này với nơi khác, mà thay vào đó, các thị trường tăng giảm hỗn loạn, va chạm và bất đối xứng với nhau, như một cuộc "chiến tranh đa vũ trụ" trong các bộ phim siêu anh hùng của Marvel vậy. Kẻ thắng người thua, kẻ khóc người cười đủ cả. Không biết cảm nghĩ mọi người thế nào, nhưng mình thấy thời điểm này thật sự là một giai đoạn khá thú vị, rất đáng học hỏi để đầu tư thành công hơn.

Lợi suất trái phiếu 10 năm (10-year yield) vẫn tiếp tục tăng, thậm chí có lúc vượt quá 5%, đây là mức cao nhất kể từ năm 2006. Mức lợi suất này đã khiến thị trường cổ phiếu gần như loạn nhịp, không biết nên dựa vào đâu mà đi tiếp. S&P 500 giảm thêm 2.53% trong tuần vừa qua (duy trì xu hướng giảm từ tuần trước và kết thúc tuần dưới đường MA200, đảo ngược xu hướng tăng của nửa đầu 2023). NASDAQ cũng giảm 2.6%, Dow Jones giảm 2%, khiến thị trường chính thức bước vào "vùng gấu" (bear market). Tin tức tích cực về GDP tăng 4.9% trong quý 3 vừa qua cũng không thể gánh nổi thị trường. Sự phản ứng tiêu cực của giá trước những tin tức dữ liệu tích cực thường không phải là một dấu hiệu tốt đẹp đối với cả hai.

Tác động lớn nhất đối với thị trường chứng khoán hiện nay chính là lợi suất trái phiếu 10 năm (10-year yield). Khi nhà đầu tư chưa xác định được mức lợi suất này sẽ 'đạt trần' ở đâu, thị trường cổ phiếu vẫn chưa thể xác định mức 'giá sàn' của nó. Tuy nhiên, sau hai tuần liên tiếp giảm, có thể cổ phiếu sẽ có một phần hồi phục (counter-trend), nhưng tổng cảnh hiện tại vẫn là "vùng gấu" (bear zone).

Trái với thị trường cổ phiếu, thị trường vàng đã trải qua những ngày đầy lạc quan. Đây là tuần thứ ba liên tiếp vàng tăng giá kể từ đầu tháng 10. Giá vàng đã tăng liên tục từ mức 1800s lên mức hiện tại, vượt quá 2000. Mặc dù chưa phải là mức cao kỷ lục, nhưng vượt qua cột mốc $2000 đã mang ý nghĩa quan trọng với thị trường này. Điều này làm tăng niềm tin cho những người đầu tư vàng, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát đang cao và bất ổn chính trị.

Sự tăng giá của vàng có thể được giải thích bằng tình hình địa chính trị ở Trung Đông, cụ thể là xu.ng đột giữa Isr.ael và Gaza. Mỗi khi nguy cơ chi.ến tra.nh tăng cao, người dân thường tích trữ vàng thay vì tiền nội tệ (đặc biệt trong các khu vực đang xảy ra xu.ng đột). Một ví dụ gần đây nhất là cuộc xâ.m lược của Nga vào Ukraine đã đẩy giá vàng từ mức 1750 lên gần 2100 vào đầu năm 2022.

Mặc dù giá Bitcoin cũng tăng mạnh trong tuần qua, nhưng điều này hoàn toàn không liên quan đến các biến cố ở Trung Đông. Thay vào đó, giới đầu tư Bltcoin đang phấn khích về việc Cơ quan Quản lý Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) sẽ sớm chấp thuận các đơn đăng ký thành lập quỹ ETF theo dõi giá Bltcoin của Blackrock và các tập đoàn quản lý quỹ khác. Mặc dù chưa có gì chắc chắn, nhưng nhiều người tin rằng chu kỳ tăng trưởng mới của Bitcoin và thị trường tiền điện tử đã đến.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng sự tăng giá đột ngột của Bltcoin gần đây chủ yếu là từ giới đầu tư cá nhân (retail investors) và chịu ảnh hưởng nhiều bởi tâm lý thị trường, chứ không phải do dòng tiền mới (new money) đổ vào từ các quỹ. Vì vậy, xu hướng tăng trưởng hiện tại có thể không duy trì lâu dài. Lịch sử cũng cho thấy Bltcoin rất nhạy cảm với tin tức, và việc tăng giảm 10-20% sau khi có các thông tin quan trọng không phải là chuyện hiếm gặp.

Tuy nhiên, với nhiều hạn chót (deadlines) quan trọng đang đến gần (bao gồm: Bltcoin halving, ETF Bltcoin của Blackrock & Grayscale, chính phủ tăng chi tiêu, và lạm phát nhiên liệu), Bltcoin đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển trong năm 2024. Thị trường tiền điện tử và Bltcoin có thể bắt đầu sôi động trở lại vào thời điểm đó, vì vậy bây giờ có lẽ là thích hợp để bắt đầu 'gieo mầm' vào các dự án tiền điện tử tiềm năng, hy vọng cho một vụ mùa bội thu phía trước. (Trong một bài khác, mình sẽ nói về các đồng coin đang nắm giữ và chuẩn bị cho chu kỳ tới)
-----------

Lại nói về trái phiếu

Có lẽ mọi người thấy mình nói nhiều về trái phiếu trong thời gian qua (và cả trong tương lai). Điều này đơn giản vì mình cảm nhận rằng: có một bước ngoặt quan trọng đang xảy ra trong lập trường của FED đối với chính sách lãi suất, và tác động lâu dài của nó lên nền kinh tế, mang lại cơ hội đáng kể cho việc đầu tư vào loại tài sản này.

Còn nhớ, chúng ta bước vào năm 2023 với lợi suất 10 năm chỉ đạt mức khoảng 4%, và nó đã tăng liên tục trong suốt 10 tháng qua, đạt 4.3%, sau đó 4.5%, và hiện nay là 5%. Mỗi cột mốc này đều tạo ra những biến động nhất định trên thị trường. Đà tăng của lợi suất chủ yếu xuất phát từ sự mất cân đối giữa cung và cầu. Chính phủ Mỹ cần tăng chi tiêu, dẫn đến việc bộ ngân khố phát hành trái phiếu tràn ngập (cũng nhắc là thứ 4 tới chung ta có sự kiện Treasury Re-funding để chính phủ vay thêm tiền chi tiêu), trong khi FED lại thực hiện chính sách siết chặt tín dụng, không mua trái phiếu, thậm chí cắt giảm lượng trái phiếu đáo hạn (run-off). Cộng với đó, các chính phủ khác như Trung Qu.ốc và Nhật Bản cũng phải thanh lý số lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ trong ngân quỹ quốc gia, để trợ giá đồng nội tệ của họ và giảm áp lực nhập khẩu nhiên liệu, làm cho nguồn cung trái phiếu đột ngột dâng cao, lợi suất (yield) tăng đột biến.

Câu hỏi nảy ra là: Tại sao thị trường vốn hoá đã không định giá lợi suất (yield) cao như hiện tại ngay từ khi FED khẳng định rằng họ sẽ duy trì lãi điều hành cao trong thời gian dài (Higher for Longer), thay vì phải đợi đến gần đây mới tăng đột ngột? Lý do là khi đó thị trường không tin vào FED, thị trường cho rằng nền kinh tế không thể chịu đựng được tốc độ tăng lãi của FED và sẽ sớm đối mặt với rủi ro suy tho.ái, buộc FED phải thay đổi quan điểm (pivot) và cắt giảm lãi suất (giống như những gì FED đã thực hiện trong giai đoạn 2019-2020). Chính sự mất uy tín của FED đã khiến thị trường định giá lợi suất (yield) một cách sai lệch.

Tuy rằng viễn cảnh suy thoa'i vẫn còn tồn tại, và tuy rằng thị trường vẫn tin FED sẽ sớm cắt giảm lãi suất, nhưng một điều khá chắc chắn là mức lãi của FED, ngay cả khi được cắt giảm, sẽ khó có thể trở về mức cực kỳ thấp (gần bằng 0%) như thời kỳ những năm 2010s (tất nhiên là trừ phi có đại khủ.ng hoả.ng hay thế chi.ến gì đó).

Cụ thể, có thể dự đoán rằng lãi suất của FED có khả năng giảm trong năm 2024 và duy trì trong khoảng 2-4% trong một thời gian dài (chứ khó có thể ở vùng 0-2%). Điều này ám chỉ rằng thời đại của "tiền dễ dàng" (cheap money) có lẽ đã qua. Chúng ta sẽ không còn khả năng mượn tiền từ các ngân hàng với lãi suất hấp dẫn bọt bèo như trước nữa. Nó sẽ đặt áp lực lớn lên nhiều doanh nghiệp nhỏ, và các công ty công nghệ nhỏ (đặc biệt là các công ty nằm trên Russell 2000) trong việc tiếp cận nguồn vốn vay, để phát triển kế hoạch kinh doanh, và đầu tư vào những dự án mạo hiểm của họ. Thực trạng này có thể sẽ thúc đẩy nhiều doanh nghiệp quay trở lại với giá trị cốt lõi của chúng, thay vì phiêu lưu với các dự án xa xôi khó thấy ngày về. Nói tóm lại, cổ phiếu giá trị (value stocks) sẽ được ưu tiên hơn so với là cổ phiếu tăng trưởng (growth stocks) trong những năm tới.

Tuy nhiên, nếu ta đảo ngược cách tiếp cận thì sao? Thay vì đóng vai trò doanh nghiệp cần vay mượn vốn, liệu chúng ta có thể thay đổi vị trí của mình thành bên "cung cấp nguồn vốn" hay không? Cụ thể là tham gia vào thị trường cho vay.
------------

Việc giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài sẽ mang lại nhiều lợi thế cho cộng đồng đầu tư trong "Thị trường Cho Vay" (Debt Market).

Thị trường cho vay (Debt Market) rất đa dạng, với trái phiếu kho bạc (Treasury) chỉ là một nhánh trong đó, mặc dù nó có thể là nhánh quan trọng và an toàn nhất. Thị trường cho vay còn bao gồm một số lĩnh vực khác như: Trái phiếu Doanh nghiệp (Corporate Bonds), Trái phiếu Đô thị Municipal Bonds (muni), Tiền gửi có kỳ hạn Certificate Deposits (CD), Chứng khoán đảm bảo bởi Thế chấp Mortgage-Backed Securities (MBS), Tín dụng tư nhân Private Credits, Khoản vay mua lại bằng đòn bẩy Leverage-buyout Loans (LBO), Trái phiếu Đầu tư chất lượng Investment Grade (IG) và Trái phiếu Đầu cơ Junk Bonds (HY), etc..

Mỗi loại nợ này mang lãi suất khác nhau, tùy thuộc vào mức độ rủi ro và sự cân bằng cung cầu của nó. Ví dụ, Trái phiếu Đầu tư chất lượng (IG) tạo lãi suất khoảng 6.7%, trong khi Trái phiếu Đầu cơ (Junk Bonds) cho lãi suất gần 9%. Một số quỹ chuyên về cho vay mua lại bằng đòn bẩy Leverage-buyout Loans (LBO) cũng tạo ra lợi nhuận xấp xỉ 8-9%. Tất cả những con số béo bở này đều là nhờ vào lãi suất hiện hành (EFFR) đang cao ngất ngưỡng, được thiết lập bởi Cục Dự trữ Liên bang (FED).

Đầu tư vào thị trường cho vay (Debt Market) được nhìn nhận là an toàn hơn nhiều so với đầu tư vào cổ phiếu, vì khoản vay được xét ưu tiên hơn trong cấu trúc chi tiêu của một doanh nghiệp. Ví dụ, một công ty phải trả tiền lãi (Interest payment) trước, rồi mới xem xét trả cổ tức (Dividend payment). Cổ tức có thể không phải trả, nhưng khoản nợ thì phải được thanh toán và "trao bằng hai tay, miệng vâng vâng dạ dạ". Trong trường hợp công ty phá sản, các chủ nợ được ưu tiên đòi tiền và thanh lý tài sản trước khi đến lượt các cổ đông và chứng sỹ trung thành.

Với lãi suất kiếm được đang ngấp nghé 10% (có thể hơn nếu cân đối hợp lý), môi trường hiện tại cho phép chúng ta thu lợi nhuận trong thị trường cho vay (Debt Market) gần bằng với tỷ suất trung bình hằng năm của cổ phiếu (12%), trong khi mang theo rủi ro thấp hơn rất nhiều (và ít phải quản lý các giao dịch mua bán, hay ra vào lệnh liên tục). Điều quan trọng hơn cả, xét về mặt cân đối giữa rủi ro & lợi nhuận khả dĩ (risk/reward), mình nhận thấy thị trường cho vay đang vô cùng hấp dẫn so với thị trường cổ phiếu. Nói một cách đơn giản, bạn có thể kỳ vọng nhận được lợi nhuận nhiều hơn cho mỗi "đơn vị rủi ro." (Nhắc lại: Đây là mình đang nói về khía cạnh đầu tư dài hạn hay đầu tư thụ động, rất phù hợp với các anh chị bận rộn, còn các bạn trade trét ngày mấy trăm lệnh thì khác).

Vấn đề còn lại là làm thế nào để đầu tư vào thị trường cho vay, và cân bằng chúng với cổ phiếu sao cho hiệu quả. Bài viết đã dài quá rồi, và mình đã vạch ra con đường, nên bạn có thể Google tìm hiểu thêm, hoặc theo dõi bài viết tiếp theo, trong đó mình sẽ đi sâu hơn và giới thiệu một số mã công ty cụ thể đang hoạt động trong lĩnh vực này để bạn tham khảo.

Nhìn lại một số lĩnh vực đầu tư
------------
Tuần qua chứng kiến sự biến động đáng kể trên thị trường đầu tư, từ việc gia tăng đột ngột của lãi suất trái phiếu 10 năm (10-year yield), gần như đạt đến mức 5% do các yếu tố chính trị, rồi các tuyên bố quan trọng của Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Fed), cùng việc cổ phiếu TSLA trải qua sự sụt giảm đáng kể sau báo cáo lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng, đóng cửa tại mức 212, giảm 15% chỉ trong tuần qua.

Trong cuộc phỏng vấn thân mật với phóng viên đài Bloomberg tại sự kiện New York Economic Club, Chủ tịch Fed Powell đã đưa ra những thông tin quý báu cho các nhà đầu tư trong nhiều lĩnh vực, từ thị trường chứng khoán đến lĩnh vực nhà ở. Dưới đây là một số điểm chính:

1-Fed cho rằng việc tăng lãi suất đang phục vụ mục tiêu của họ một cách hiệu quả, bao gồm giảm nhu cầu tiêu dùng và giảm áp lực lên giá cả hàng hóa (nghĩa là giảm lạm p.hát).

2-Theo cuộc khảo sát của Fed, khối lượng tài sản trung bình của người Mỹ vẫn tiếp tục tăng, chủ yếu do giá nhà gia tăng trong những năm qua (khoảng 65% người Mỹ sở hữu nhà).

3-Số lượng người nợ thẻ tín dụng và nợ tiền mua xe tăng mạnh trong năm qua (con số 'quỵt' nợ credit card cũng tăng >7%, cao nhất trong 11 năm qua), nhưng vẫn nằm trong phạm vi lịch sử.

4-Hệ thống tài chính vẫn ổn định, nhưng có những lo ngại về việc giá trị thị trường chứng khoán và lĩnh vực bất động sản thương mại (commercial real estate) giảm sút. Hơn nữa, tỷ suất sinh lời (cap rate) trong lĩnh vực bất động sản thương mại được ước tính đang thấp hơn lãi suất trái phiếu 10 năm, đây cũng là một nguy cơ cho thị trường này.

Nói chung, Fed hài lòng với tình hình hiện tại của thị trường tài chính và nền kinh tế. Vì vậy, Fed ám chỉ sự sẵn sàng của họ duy trì (hoặc tiếp tục tăng) lãi suất cao hiện tại trong một khoảng thời gian kéo dài.

Tuy nhiên, thị trường cổ phiếu và trái phiếu đã không phản ứng tích cực đối với thông tin này. Chỉ số S&P 500 đã giảm 2,7% trong tuần qua. Nghiêm trọng hơn, lần đầu tiên kể từ tháng Ba, chỉ số S&P 500 đã chạm và đóng dưới đường trung bình động 200 ngày (200-day moving average), cho thấy sự nhạy cảm của thị trường.
------------
Đây cũng là thời điểm thích hợp để xem lại một vài khoản đầu tư đã đề cập và điều chỉnh nếu cần:

1-Cổ phiếu ngành năng lượng (energy stocks):

Có lẽ đây là một trong những khoản đầu tư thành công trong năm nay. Cổ phiếu ngành năng lượng (đại diện bởi XLE) đã tăng gần 16% kể từ giữa tháng Ba. Nếu tính từ đáy lên đỉnh, tăng +24%. Điều này nhờ các yếu tố chính trị như cắt giảm nguồn cung của Ả Rập Xê-út và cuộc xung đột Isra.el-Gaza.

Nếu bạn tự hỏi tại sao tháng Ba được chọn là điểm mốc, đó là khi triển vọng thị trường đã thay đổi, chủ yếu nhờ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).

Tương lai trước mắt của cổ phiếu năng lượng vẫn sẽ phụ thuộc vào các yếu tố chính trị. Nếu chiến tranh vùng Vịnh tiếp tục leo thang, và quan trọng hơn, nếu Iran tham chiến (mặc dù khả năng này không được đánh giá là cao), giá dầu và giá năng lượng sẽ tăng tiếp.

2-Cổ phiếu ngành xây dựng cơ sở hạ tầng (construction):

Đây cũng có thể xem là một khoản đầu tư thành công. Cổ phiếu xây dựng như CAT bắt đầu từ 215 điểm giữa tháng Ba, tăng lên khoảng 293 (+32%), nếu tính từ đầu năm là tăng +40%. Hiện nó đã giảm xuống 249 (chỉ còn tăng +14% so với giữa tháng Ba, +20% tính từ đầu năm).

Xây dựng cơ sở hạ tầng là một phần quan trọng của nền kinh tế Mỹ sau đại dịch COVlD-19, nhằm khôi phục khối hậu cần kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề. Mình tin rằng chính phủ sẽ tiếp tục ưu tiên lĩnh vực này trong tương lai gần (vì các dự luật liên quan đã được thông qua), bất chấp tình hình tài chính và lạm p.hát.

3-Cổ phiếu ngành khai mỏ (mining stocks):

Đây cũng là một lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế hiện tại. Chúng ta liên tục nói về chuyển đổi xanh và cách mạng của các thiết bị xanh (đặc biệt là xe điện), nhưng ít người hiểu rằng chuyển đổi xanh đòi hỏi một lượng lớn kim loại phục vụ quá trình này. Tuy nhiên, đầu tư cơ sở vật chất vào khai thác mỏ không nhận được sự quan tâm nghiêm túc trong thời gian gần đây, gây hạn chế nguồn cung các kim loại sản xuất.

Mặc dầu vậy, cổ phiếu khai mỏ, đại diện bởi XME, không có sự tăng trưởng đáng kể kể từ giữa tháng Ba (tăng khoảng +12% tính đến đỉnh cuối tháng Bảy). Hiện tại, đã quay trở lại mức tháng Ba. Với lãi suất cao như hiện tại, lĩnh vực khai mỏ có thể sẽ đối diện với áp lực giảm điểm nữa. Tuy nhiên, tiềm năng dài hạn (sau suy th.oái) vẫn rất lớn vì nhu cầu tiêu thụ cao trên toàn cầu, đặc biệt là TQ và Ấn Độ.

4-Trái Phiếu (bonds):

Đầu tư vào trái phiếu quá sớm có thể sẽ là một sai lầm của mình trong năm nay. TLT, tính từ giữa tháng Ba đã giảm hơn -20%, tính từ đầu năm là giảm -17%, theo sau những biến động không bình thường từ lãi suất 10 năm. Lãi suất 10 năm đang tiến gần đến mức 5% (chỉ riêng tuần qua đã tăng 30 basic points). 5% là mức cao nhất kể từ năm 2007, ngay trước cuộc khủ.ng ho.ảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009, một con số rất nhạy cảm. Lãi suất cao ngoài dự kiến đã gây ra thiệt hại lớn cho trái phiếu mà các ngân hàng nắm giữ.

Hơn nữa, sự tăng giá của đồng USD và giá cả nhiên liệu cũng làm nguyên nhân khiến một số quốc gia phải thanh lý lượng trái phiếu chính phủ Mỹ trong ngân quỹ của họ để nhập khẩu nhiên liệu (nhất là TQ, hiện dự trữ US Treasuries của nước này giảm liên tục còn 805 Trillion, mức thấp nhất kể từ 2009).

Tuy nhiên, cần lưu ý đầu tư vào trái phiếu chính phủ (Treasury) cần là đầu tư dài hạn, tầm nhìn vượt qua cả suy th.oái nếu xảy đến. Hơn nữa, trái phiếu, ngoài việc thay đổi giá trị, còn cung cấp cho dân đầu tư những công cụ hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa t.huế thu nhập nếu được sử dụng đúng cách.

Tuần rồi cũng chứng kiến khối lượng và dao động lớn (volume & volatility) được giao dịch trên thị trường trái phiếu, rất thuận lợi cho việc sử dụng các công cụ quyền chọn (options) để tạo lợi nhuận (premium).

Với cam kết lâu dài của Fed duy trì lãi suất cao (higher for longer), thị trường trái phiếu khả năng cao sẽ được coi là "hấp dẫn" hơn so với cổ phiếu dưới góc nhìn tương quan lợi nhuận tiềm tàng (potential return) với độ rủi ro tương đối (relative risk) giữa hai thị trường.

Đầu tư vào trái phiếu không chỉ đơn thuần là mua và bán các quỹ etfs của nó (như TLT, IEF, vv.), mà thị trường này là một biển kiến thức, phương pháp và cơ hội. Tuy nhiên, do yếu tố chậm chạp của nó, trái phiếu không nhận được sự quan tâm lớn từ giới đầu tư cá nhân (retail investors). (Mình có thể làm Zoomtalk nếu bạn muốn hiểu sâu hơn.)

5-Tài Sản Số (digital asset):

Sau một thời gian im ắng, Bltcoin lại đang tăng cao nhờ tin đồn "giả" từ Cointelegraph, cho biết SEC đã chấp thuận đơn xin thành lập quỹ ETF theo dõi giá trị Bltcoin của BlackRock. Mặc dù sau đó đã có sự chỉnh sửa, giá Bltcoin vẫn tiếp tục tăng, hiện tại đã vượt qua 30 nghìn USD, một mức giá quan trọng đối với nó. Mức này đã đóng vai trò như một rào cản mạnh của Bltcoin trong những đợt tăng trước đây.

Tuần vừa qua cũng là một tuần thuận lợi cho thị trường tiền điện tử nói chung, khi SEC rút lại đơn kiện đối với Ripple Labs (công ty phát triển đồng tiền XRP), và có những dấu hiệu tích cực từ người dùng trên nền tảng Solana (đồng tiền SOL). Đồng XRP đã tăng 6% trong tuần qua, và SOL tăng đến 30%.

Tuy nhiên, hiện tại vẫn cần thận trọng khi nhìn vào thị trường tiền điện tử. Ngoại trừ Bltcoin, không có dấu hiệu cho thấy các quỹ đang chuyển tiền vào các dự án số (có lẻ phải đợi sau khi vụ FTX có phán quyết trắng đen từ toà), vì vậy khả năng một chu kỳ tăng trưởng mới đã đến là thấp.

Nếu tin đồn về việc công bố chính thức các quỹ ETF theo dõi giá trị Bltcoin đến trong thời gian tới, có thể tạo đà cho một đợt tăng ngắn hạn của Bltcoin, có thể vượt qua mức 31 nghìn USD, nhưng khả năng nó chỉ là tạm thời.
------------
Tóm lại, trong những ngày tới, thị trường chứng khoán có thể sẽ có phục hồi nhẹ, nhưng hình ảnh chung hiện tại vẫn là xu hướng giảm. Tuy nhiên, đường trung bình động 200 ngày có thể đóng vai trò hỗ trợ mạnh mẽ cho chỉ số S&P 500, nên việc bán short ngay lúc này có thể rất nguy hiểm. Phe "short" có thể phải chờ thêm sự xác nhận, trong khi phe "long" cần tầm nhìn dài hạn.

Mình sẽ cố gắng viết bài phân tích chi tiết và sâu rộng về các thị trường mỗi cuối tuần, cùng với cập nhật một cách tương đối về một vài đầu tư cá nhân. Mặc dù không thể xem đây là tín hiệu đầu tư (alert), nhưng hy vọng nó sẽ mở ra một số gợi ý thực tế cho mọi người cân nhắc.

Chiến tranh, suy thoái , tội phạm và cuộc chuyển giao tài sản
---------
- Tin tức mấy ngày qua ngập tràn về chiê'n sự trung đông. Xung đột bất ngờ giữa Ham.as và nhà nước Do Tha'i được xem là cuộc chiê'n nghiêm trọng nhất thời gian gần đây, sau cuộc xâm lượ.c Ukraine của Nga. Theo dõi báo đài khiến ai nấy đều xót xa và cảm giác bất lự.c khi thấy thảm hoạ và chiê'n tranh triền miên.

- Nhiều người lo cuộc chiê'n Ham.as-Is.rael nếu tiếp tục leo thang có thể mở rộng thành xung đột toàn diện ở vùng trung đông, vốn đã đầy rẫy xung đột và bạo lự.c. Nếu thật sự vậy, chắc chắn nó sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới và cả nước Mỹ, giữa bối cảnh kinh tế Hoa Kỳ vẫn thấp thỏm dò đáy su.y thoa'i.

- Nếu không tính đến yếu tố chiê'n tranh, thì nền kinh tế Hoa Kỳ đã tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Lạm pha't vẫn đang cao và có dấu hiệu đảo ngược đà giảm hơn 1 năm qua, bất động sản khu vực thương mại (Commercial Real Estate) khủng hoảng trầm trọng, nhiều cơ sở kinh doanh vừa & nhỏ pha' sản trả mặt bằng, các đại đô thị trở nên hoang vắng, các toà nhà văn phòng trống rỗng và tội phạ.m cươ’p bóc lan tràn, làm giảm sức hấp dẫn của các trung tâm thương mại vang bóng một thời.

- Nhưng bằng một phép mầu nào đó, thị trường lao động Mỹ vẫn rất vững (resilient) với con số việc làm mới (new job created) vẫn tăng thêm 336,000 việc làm trong tháng 9, và tỷ lệ thâ’t nghiệp (unemployment rate) vẫn ở biên độ thấp 3.7%. Tuy nhiên, thu nhập người lao động vẫn không thể bắt kịp đà lạm pha't. Số liệu tháng 9, 17 tiểu bang Hoa Kỳ chứng kiến thu nhập trung bình của mỗi hộ (median household income) giảm trong năm qua (đa số ở vùng Midwest & Northeast), đó là chưa tính đến lạm pha't đã 'cắn' một phần lớn vào thu nhập của họ. Nếu tính luôn lạm pha't thì thu nhập trung bình thực của hộ (median real household income) giảm liên tục kể từ trước đại dịch (từ $78,250 số liệu 2019 xuống còn $74,580 cuối 2022). Điều này có nghĩa sức mua (purchasing power) của mỗi hộ đã giảm gần $4000 kể từ 2019, trung bình mỗi năm giảm $1000.

- Thị trường chứng khoán bước vào 2023 với 2 mối lo chính là lạm pha't và su.y thoa'i, không biết bên nào sẽ gãy trước. Trái với sự lo lắng này, 6 tháng đầu năm của 2023 thị trường lại rất rực rỡ. Lạm pha't giảm và nền kinh tế vẫn trụ vững, tạo đà cho một số cổ phiếu tăng trưởng mạnh. Cho tới trước tháng 7, các câu chuyện trên phố Wall chỉ xoay quanh chủ đề 'hạ cánh an toàn' (soft landing), tuyệt nhiên không còn mấy ai nhắc đến su.y thoa'i hay lạm pha't.

- Góp phần vào sự lạc quan này không thể không kể đến sự bùng nổ của trí thông minh nhân tạo (AI). Dẫn đầu bởi ChatGPT, AI đã bất ngờ tạo ra cú hích mạnh giúp cổ phiếu công nghệ (cụ thế là các công ty công nghệ có liên quan tới nó, như NVDA, TSLA, MSFT..) tăng trưởng vượt trội kể từ tháng 3 và đạt đỉnh tháng 7. Tuy đa số đang trên đà giảm nhiệt từ thời điểm đó.

Có một điều gì đó vĩ mô đã xảy ra hồi cuối tháng 7, đã thay đổi trạng thái của thị trường từ tích cự sang bi quan, nó thay đổi tình tiết các câu chuyện được kể, và nỗi lo về su.y thoa'i bỗng nhiên lại được đem ra bàn luận.

- Công bằng mà nói, chỉ các cổ phiếu lớn về công nghệ là được hưởng lợi rõ từ sự bùng nổ AI, còn đại đa số các công ty công nghệ nhỏ (small cap tech) gần như không nhúc nhích. So sánh: tính từ tháng 3 đến thời điểm hiện tại, NVDA tăng gần 100%, MSFT tăng 30%, TSLA tăng 40%, trong khi S&P 500 chỉ tăng 12%, S&P 600 và Russel 2000 (small cap) tăng 0.00%. Thị trường 2023 trở thành sàn diễn của chỉ riêng các đại tập đoàn AI với đầy lời hứa hẹn.

Nhưng tiết mục nào, dù hay đến đâu, cũng phải đến lúc hạ màn.

- Tuần qua chứng kiến lợi suất cho vay dài hạn (long-term yield) tăng đột biến, hiện ở mức cao kỷ lục trong 16 năm qua. Khởi đầu 2023 ở con số 3.9% nhưng lợi suất cho vay 10-năm hiện đang là 4.6%, cho vay 1-năm là 5.4% (khá ổn đỉnh so với đầu năm ở con số 4.7%) và cho vay 3-tháng là 5.5% (đầu năm là 4.4%). Nghĩa là đường cong lợi suất (yield curve) vốn đã đảo chiều sâu rộng hơn một năm qua (465 ngày), giờ đã trở nên bớt đảo chiều (một chỉ dấu về su.y thoa'i).

- Lãi suất tăng trở thành áp lự.c lớn cho trái phiếu nhất là trái phiếu chính phủ dài hạn. Như đã biết, giá trị của trái phiếu tỷ lệ nghịch với lãi suất, lãi suất càng cao thì trái phiếu càng giảm giá trị, trái phiếu càng dài hạn thì mối quan hệ này càng khăng khít. Mã TLT (theo dõi giá trái phiếu dài hạn) đã giảm gần 13% kể từ đầu tháng 3, và vẫn chưa có dấu hiệu hồi phục.

- Nếu lợi suất (yield) tiếp tục tăng, tác động của nó không chỉ dừng lại ở thị trường trái phiếu, mà có khả năng thị trường sẽ chứng kiến thêm nhiều ngân hàng lâm vào pha' sản (như những gì đã xảy ra hồi tháng 3 với sự sụp đổ của Silicon Valley Bank & First Republic Bank). Ví dụ về ảnh hưởng của nó với ngân hàng là Bank of America, ước tính đến cuối 2023, BoA sẽ chịu một khoản lỗ trên giấy tờ (unrealized loss) vào khoảng gần 114 Tỷ USD, do trái phiếu dài hạn trong ngân quỹ của họ giảm giá trị.

- Thị trường nhà ở, khác với nhà thương mại, lại không chịu nhiều tác động như nhiều người lo sợ hồi đầu năm. Về lý thuyết, bất động sản cũng bị ảnh hưởng tiêu cực khi lãi suất ngân hàng tăng cao. Đơn giản vì khi lãi cao người dân ngại mua nhà vì lo gánh nặng nợ. Tính đến hiện tại, lãi vay mua nhà (mortgage rate) đã gần chạm mốc 8%, đây là mức cao chưa từng thấy trong vòng 23 năm qua. Mức lãi này sẽ triệt tiêu khao khát sở hữu nhà của đa số tầng lớp trung lưu Mỹ. Thế nhưng, nguồn cung nhà ở vẫn ở mức khan hiếm so với tốc độ hình thành hộ gia đình (household formation) nên giá nhà vẫn không thể đổ vỡ ở tương lai gần.

- Lợi suất tăng cũng làm đồng Dollar tăng giá, trở thành gánh nặng cho các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ở nước ngoài, khi lượng kiều hối đổ về lại Mỹ đổi ra được ít USD hơn so với trước. Mặc khác, các doanh nghiệp nước ngoài khi mượn nợ bằng đồng USD (Dollar Denominated Debt) cũng phải chịu gánh nặng nợ cao hơn so với trước, vì đồng dollar tăng cao so với tiền nội tệ, dễ gây nguy cơ vỡ nợ (điển hình là TQ).

- Giá dầu tăng đột ngột theo sau tình hình chiê'n sự trung đông. Chiê'n tranh leo thang và nếu nhiều bên tham chiê'n (đặc biệt là nếu Iran) thì giá dầu có thể chạm ngưỡng đầu năm 2022 ở $130/thùng (theo sau cuộc xâm lượ.c Ukraine của Nga) hoặc thậm chí cao hơn, điều mà nhiều người cho rằng sẽ là cột mốc nguy hiểm cho kinh tế toàn cầu. Ví dụ điển hình cuộc chiê'n tranh Ả Rập - Do Thái hồi 1973, đã kéo theo nhiều năm trì trệ cho kinh tế thế giới.

- Giá vàng, sau hơn một năm trên đà giảm, tuần rồi lại tăng trưởng bất ngờ theo sau bài pha't biểu của các chủ tịch FED ám chỉ họ sẽ ngừng tăng lãi suất từ đây, do nhận thấy nhiều dấu hiệu rạn nứt của nền kinh tế, cụ thể là lợi suất dài hạn (yield) tăng vọt.

- Bit.coin và thị trường cry.pto vẫn như những chú gấu ngủ đông, ngoan hiền và boring. Tuy nhiên, với việc SEC không tiếp tục theo đuổi vụ kiện chống lại Grayscale, khả năng rất cao chúng ta sẽ sớm chứng kiến những ETFs đầu tiên theo dõi giá BTC, mở ra công cụ cho các quỹ lớn được chính thức rót tiền vào loại tài sản này.

- Tất cả những sự kiện trên tạo ra một bức tranh kinh tế vô cùng phức tạp, ngổn ngang và khó đoán. Không ai dự đoán được tương lai và không có gì là chắc chắn, tất cả chỉ là xác suất khả dĩ. Nhưng, dựa vào lịch sử, có một số hệ quả có thể xảy ra với xác suất cao như sau:

1/ Chiê'n sự trung đông càng mở rộng, giá dầu càng tăng cao, lạm pha't có nguy cơ đảo chiều tăng trở lại và làm xáo trộn kinh tế.

2/ Suy thoa'i và trì trệ kinh tế gần như không thể tránh khỏi. Hoặc cũng có thể chúng ta đã bước vào su.y thoa'i. Tất cả những lần su.y thoa'i trước đây đều xảy ra theo sau sự kiện đường cong lãi suất đảo chiều rồi giảm đảo chiều.

3/ Tuy không phủ nhận AI là bước ngoặt thời đại, nhưng cơn sốt AI sẽ dần mờ nhạt khi thị trường dần hiểu ra AI vẫn cần thêm thời gian để có thể lấp đầy những hứa hẹn mà người ta đã lỡ hình dung và kỳ vọng. Trong khi đó, ảnh hưởng tiêu cực từ lãi suất cao ngất ngưỡng của FED sẽ thấm dần vào các doanh nghiệp còn xót lại (lag effect). Nhất là những doanh nghiệp có nợ bước vào giai đoạn đáo hạn (maturity) hoặc tái tài trợ (refinance) với một lãi suất cao hơn bội phần.

4/ Sẽ còn nhiều cơ sở kinh doanh vừa và nhỏ hoặc pha' sản hoặc chuyển giao quản lý, do cạn kiệt nguồn vốn, nguồn vay bị siết chặt và nhu cầu tiêu dùng giảm.
------------
Ông bà ta nói: Nước trong quá thì không có cá. Hàm ý: nước đục thì mới nhiều cá để câu.

- Càng tìm hiểu về sự chuyển động của nền kinh tế hiện tại, càng dễ dàng cảm nhận rằng: đang có một quá trình âm thầm chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Cụ thể là thế hệ baby-boomers sang millennials (or genZ). Một lượng tài sản lớn hiện không nằm ở những chỗ thường thấy, mà được rút ra bên ngoài tất cả các thị trường (sidelines). Các đại tập đoàn dần thay thế dàn lãnh đạo trẻ hơn. Các tài phiệt giao lại đế chế của họ cho con cháu. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ phần đóng cửa phần sang tay giữa người này và người khác. Tuy không có số liệu nào cụ thể để bổ trợ cho nhận định này, nhưng đó là điều dễ nhận thấy khi quan sát nền kinh tế kể từ sau đại dịch.

- Thế nên, nếu bạn là người đam mê đầu tư và/hoặc kinh doanh, có lẻ bây giờ là thời điểm thích hợp để bước ra hiện thực hoá giấc mơ này. Vì đơn giản, nếu đợi tới lúc nền kinh tế phục hồi hoàn toàn, đi vào quỹ đạo ổn định và đi lên từ đó thì mọi thứ đã an bài. Ai nằm đâu sẽ nằm yên ở đấy. Làm gì có ai trao lại bạn cái cần câu khi mà mặt hồ đang đầy cá.
------------
Lâu ngày viết lại nên bài hơi dài, cố gắng tóm lược những gì đáng lưu tâm. Bài kế mình sẽ đi sâu vào đầu tư hơn, cụ thể những lĩnh vực chín mùi.

Where are the bears?
——————
- Hẳn bà con thắc mắc tại sao thị trường vẫn tăng đều đều mặc cho lãi suất cao, kinh tế giảm và doanh nghiệp sa thải nhân viên tràn lan.

- Trong các lĩnh vực thì mảng công nghệ tăng mãnh liệt nhất. NASDAQ tăng hơn 22% kể từ đầu năm, trong khi S&P 500 chỉ tăng hơn 8%, ngành công nghiệp Dow Jones chỉ tăng 3%, tuy nhiên, mảng tài chính (financial sector) thì lại giảm hơn 6% trong cùng khoảng thời gian trên. Rõ ràng dòng tiền đang tháo chạy khỏi lĩnh vực tài chính và đổ vào các cổ phiếu công nghệ, trái hẳn với những nhận định gần đây cho rằng công nghệ sẽ chịu nhiều tổn thương bởi chính sách lãi suất của FE'D.

- Điểm lại thời gian qua, nhiều thứ đã xảy ra: lãi suất tăng cao và thị trường tín dụng co hẹp, nhiều tập đoàn đã phải cắt giảm chi tiêu vận hành. Chi phí lao động cũng bị đẩy cao (labor cost) gây áp lực buộc nhiều doanh nghiệp phải sa thải lượng lớn nhân viên, và đầu tư mạnh vào nâng cấp khả năng ứng dụng công nghệ của họ, nhằm tăng hiệu suất lao động. Với bối cảnh kinh tế đang trùng lại như hiện tại, các doanh nghiệp không thể dựa vào lực đẩy chung của nền kinh tế để tăng trưởng mà phải tự thân chiến đấu và phát triển theo khả năng và ngách đặc thù của mỗi doanh nghiệp, tìm mọi cách tạo ra lợi nhuận để ‘gồng mình’ nuôi nhân viên và duy trì hoạt động sản xuất. Những đặc điểm như thế này, khá thích hợp đối với một công ty công nghệ.

- Như vậy, giải thích cho đợt tăng điểm ngoạn mục vừa rồi của mảng công nghệ, không thể nói mảng này tăng trưởng vì nó nhìn thấy kinh tế đang tốt dần lên, càng không thể nói rằng nhà đầu tư đang dự kiến một mùa báo cáo thu nhập bội thu (earning report) trong ít tuần sắp tới. Mặc khác, giới chuyên gia dự báo earning sắp tới sẽ không sáng sủa hơn bao nhiêu so với quý trước.

- Xu hướng trí thông minh nhân tạo (AI) cũng đóng một vai trò lớn trong đợt FOMO lần này của cổ phiếu công nghệ. Kể từ khi Chat-GPT ra đời và thổi một làn gió mới vào lãnh vực công nghệ hiện tại, các công ty có ‘dính líu’ tới AI đều được chú ý đặc biệt, báo chí cũng nhắc đến thuật ngữ AI với mật độ dày đặc. Nếu tra cứu trên google trends bạn sẽ thấy lượng tìm kiếm chữ ‘AI’ tăng mạnh kể từ đầu năm. Tăng từ 45 điểm và đã đạt đỉnh 100 điểm (cao nhất) vào ngày 30/3 vừa qua. Hiện chỉ số này đang giảm, chỉ còn 68 điểm, nhưng vẫn được xem là ở mức cao.
——————
- Quỹ CTAs, viết tắt cho Commodity Trading Advisors, là những quỹ đầu tư tổ chức chuyên nghiệp (gần giống với mutual fund). Họ thường giao dịch cổ phiếu và hàng hoá theo xu hướng (trend following) chung của thị trường. Điểm khác biệt giữa CTAs và mutual funds là khi một khách hàng (client) đăng kí giao dịch cùng với một quỹ CTA thì tổ chức này có thể được kết nối với tài khoản giao dịch của khách hàng và tự đặt mở/đóng lệnh giao dịch cho chính khách hàng đó trên danh nghĩa của khách hàng (gần giống kiểu các bạn nhận tài khoản rồi trade giùm vậy).

- Nhưng CTAs là những tổ chức quỹ chuyên nghiệp, và được quản lý chặt chẽ bởi cả SEC lẫn CFTC. Các quỹ CTAs chiếm một khối lượng lớn và có ảnh hưởng rõ rệt với thị trường. Khi họ mua vào thị trường sẽ hưởng lợi, khi họ bán ra thị trường sẽ thuyên giảm phần nào (nhất là khi khối lượng giao dịch trên thị trường thấp thì ảnh hưởng của họ càng cao).

- Khối lượng mua vào của các quỹ CTAs gần đây cũng được xem là lời giải đáp thuyết phục cho đợt tăng trưởng của thị trường. Theo lịch dự kiến, các quỹ CTAs đã mua mạnh tay (agressively buy) kể từ Mar 28, và sẽ tiếp tục mua cho đến khoảng ngày Apr 10-12 và sau đó là dừng mua (hình đính kèm). Thông tin này rất quan trọng, vì một khi họ dừng mua sẽ làm thị trường mất động lực (momentum) hiện có để duy trì đà tăng điểm.

- Tóm lại, nếu một người nhìn vào bảng điểm và cho rằng mọi vấn đề đã qua đi, nền kinh tế đã phục hồi, và từ đây chỉ có ‘up up & up’ thì có lẽ hơi vội vã chủ quan. Thực tế trong quá khứ, ở mỗi chu kỳ bear market đều có những đợt rally tương tự như hiện tại. Vào thời điểm tháng 5/2008 cũng chứng kiến một đợt rally hơn 22% của các cổ phiếu công nghệ, chỉ để thấy tất cả gãy đổ vài tháng sau đó. Do đó, cần phải nằm rõ điều gì đang là động lực ‘lái’ thị trường lúc này và nó có bền vững hay không?

- Thực chất, bức tranh tổng thể kinh tế và tiền tệ mới là những yếu tố chủ đạo quyết định sự vững bền của một đợt rally. Ở thời điểm này, hai yếu tố trên chưa thể làm nền móng cho thị trường bước vào chu kỳ bull market.
---
Link bài báo về quỹ CTAs dưới comment.