Think Like A Biologist

Yoiii Everyone,
Let’s talk about pH today!!
ဒီနေ့ကတော့ pH အကြောင်းရယ် ဘယ်လိုအရေးပါတယ်ဆိုတဲ့အကြောင်းကိုပြောပြပေးမှာဖြစ်ပါတယ်

What is pH?
pH ဆိုတာက solution တစ်ခုထဲမှာပါဝင်တဲ့ H+ ions ပမာဏကိုတိုင်းတာတဲ့ Unit တစ်ခုဖြစ်ပြီး scale က 0 ကနေ 14 ထိရှိပါတယ် ဒီ scale ပေါ်မူတည်ပြီး
- pH 7 ထက်နည်းရင် Acidic
- pH 7 ဆိုရင် pure Water
- pH 7 ထက်များရင် Basic or Alkaline
ဆိုပြီးသုံးမျိုးခွဲထားပါတယ်

Acids and Bases

ဒီအပိုင်းမှာ short explanation လေးပဲလုပ်ပေးသွားပါမယ်

Acid ဆိုတာကတော့ H+ ions တွေကိုထုတ်လွှတ်ပေးတဲ့ substancesတွေကိုခေါ်တာဖြစ်ပြီး
Bases တွေကတော့ H+ ions တွေကိုလက်ခံတာ ဒါမှမဟုတ် OH- ions တွေကိုထုတ်လွှတ်ပေးတဲ့ substances တွေကိုခေါ်တာဖြစ်ပါတယ်

Buffers တွေကဘာလဲ?

Buffers တွေက pH ကို change ပေးနိုင်တဲ့ sunstances တွေဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ function က
Solution ထဲမှာ H+ ion တွေအရမ်းများနေရင် တစ်နည်အားဖြင့် ( Acidic ဖြစ်နေရင်) H+ ions တွေကိုစုပ်ယူပေးပြီး OH- တွေများနေရင် (Basic ဖြစ်နေရင်) တော့ H+ ions တွေကိုထုတ်လွှတ်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်

For example: ကျွန်တော်တို့သိတဲ့ ထုံးကျောက် (limestone) တွေက acid rain တွေရွာတဲ့ချိန်မှာ ရေနေသတ္တဝါတွေသေဆုံးမသွားအောင် pH level ကိုထိန်းညှိပေးပါတယ်

Feel free to discuss!!

Much respect to every learner out there,
Rio

Hello I’m back guys!! Admin personal problem လေးတွေရှိလို့ Post တင်တာလေးရပ်ထားတာနည်းနည်းကြာသွားပြီမို့ ခုကစပြီးသေချာလေးပြန်တင်ပေးပါမယ်

So let’s dive into the final part of Basic chemistry of Life
“Properties of Water”

- Cohesion : Cohesion ဆိုတာက Water molecules တွေအချင်းချင်း Hydrogen Bonds တွေနဲ့ကပ်တွယ်နေတာကြောင့် water surface tension ကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ property ဖြစ်တယ်
For example: ပုံမှာပြထားတဲ့အတိုင်း Insects တွေရေပေါ်မှာရပ်နေနိုင်တာအစရှိသဖြင့်ပေါ့

- Adhesion: Adhesion ကကျတော့ ရေကတခြား surface တွေကိုကုပ်တွယ်နေနိုင်တဲ့ property ဖြစ်ပါတယ်
For example: အပင်တွေမှာ အမြစ်ကနေရေကို Adhesive properties နဲ့ တခြားအစိတ်အပိုင်းတွေကိုပို့ဆောင်ပေးပြီးလိုအပ်တဲ့ nutrients တွေကိုရရှိစေတယ်

- “Temperature Regulation”: ရေက အပူကိုစုပ်ယူပြီးသိုလှောင်နိုင်စွမ်းမြင့်မားပါတယ်
ဥပမာ - ကျွန်တော်တို့ Body temperature မြင့်လာတဲ့အချိန်မှာ ရေကအပူကိုစုပ်ယူပြီး ချွေးထွက်တဲ့ဖြစ်စဉ်နဲ့ temperature ကိုပြန်လည်ထိန်းညှိပေးတယ်

- “Ice Floats” : ရေခဲမှာဆိုရင် Hydrogen bonds တွေက molecule တစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြားမှာ အကွာအဝေးတစ်ခုကနေပဲလှမ်းဆွဲထားတဲ့အတွက်က ရေထက် သိပ်သည်းဆပိုနည်းတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ ရေခဲတွေကအမြဲတမ်း floating ဖြစ်နေတာကိုတွေ့နိုင်ပါတယ်
Advantage: အဓိကအားဖြင့်အရမ်းအေးတဲ့ temperature မှာ ရေနေသတ္တဝါတွေမျိုးသုဉ်းမသွားဖို့အတွက် water surface မှာရှိတဲ့ ရေခဲက insulate (prevent heat loss) လုပ်ပေးပါတယ်

- “Universal Solvent” : polar and ionic molecules တွေကိုရေကပျော်ဝင်အောင်လုပ်နိုင်ပါတယ်
ဒီ properties ကြောင့်မလို့ သက်ရှိတွေအတွက်မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ nutrients တွေကို ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကိုပိုဆောင်ပေးနိုင်တာဖြစ်ပါတယ်

မြန်မာလို explanation က နည်းနည်းရှည်သွားတော့ ဖတ်ရတာပျင်းမှာစိုးလို့ Notes လေးပါတစ်ခါတည်းတွဲတင်ပေးထားပါတယ်
Photos Crd from Google

Much respect to every learner out there,
Rio

Basic Chem of Life

Part 2: Types of Chemical Bonds

ဒီအပိုင်းမှာတော့ Biochemistry မှာအရေးပါတဲ့ chemical bonds တွေကို အကြမ်းဖျင်း short explanation လေးလုပ်ပေးသွားပါမယ်
Chemistry မှာတော့ အသေးစိတ်သင်ရတယ်ပေါ့နော်

Examples are in my hand written notes below!!

(1) Covalent Bonds: Between Non-metals

Electron pair တွေ share ရာမှဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ Strong အဖြစ်ဆုံး bonds တွေဖြစ်တယ်

Polar Covalent and Non-Polar Covalent
အဓိကအားဖြင့် atoms တွေရဲ့ Electronegativity (in periodic table) ပေါ်မူတည်ပြီးခွဲတယ်ပေါ့နော်

ပုံမှာပြထားတဲ့ Example မှာဆိုရင်
H2O (water molecule) မှာ O က more electronegative ဖြစ်ပြီး electrons တွေကိုပိုပြီးဆွဲငင်တဲ့အတွက် slightly negative charge ရှိနေတာကိုတွေ့ရပြီး
တစ်ဖက်မှာ O2 က electronegativity တူတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ charge မရှိတာတွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်

(2) Ionic Bonds : attraction between ions

- usually between metal and non metals

Neutral (no charge) atom တစ်ခုက one or more electrons တွေကို တခြား atom တစ်ခုကို transfer လုပ်လိုက်တဲ့အချိန်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ bonds တွေဖြစ်ပါတယ်

electrons တွေဆုံးရှုံးသွားတဲ့ atom က positive charged ion (Cation) ဖြစ်လာပြီး electron တွေကိုလက်ခံလိုက်တဲ့ atom က negative ion (anion) ဖြစ်လာပါတယ်
အဲ့မှာ မတူတဲ့ charge နှစ်ခုကဆွဲငင်တဲ့အခါ ionic bond ဖြစ်လာတာဖြစ်ပါတယ်

(3) Hydrogen bonds (has partial charges)

ဒီ bond ကတော့နာမည်အတိုင်းပဲ Hydrogen atom နဲ့ တခြား Electronegativity မြင့်တဲ့ Nitrogen and Oxygen atom တွေကြားထဲမှာရှိတဲ့ Force of attraction ဖြစ်ပါတယ်

Example: Water (H2O) မှာဆိုရင် O က More EN ဖြစ်တဲ့အတွက် slightly negative ဖြစ်နေမှာဖြစ်ပြီး H က slightly positive ဖြစ်နေမှာပါ (Can be seen in the pic)

အဓိကအားဖြင့်တော့ Water (H2O) နဲ့ DNA strands တွေရဲ့ Base Pair တွေကြားထဲမှာတွေ့နိုင်ပါတယ်

See u guys in the final part!!

Much respect to every learner out there,
Rio

Ciao tutti ကျွန်တော်ကတော့ဒီ page လေးရဲ့ co-author ပါ။
ဒီနေ့ပြောပြသွားမယ့် topic လေးကတော့ ''virusဘာကြောင့် virus'' ဆိုတဲ့ အ​​ကြောင်းလေးပါ။Okay let's get this started.
1.*Virus?*
Virus-လက်တင်စာလုံးကဆင်းသက်လာပြီးတော့ ''အဆိပ်'' (သို့)
"အကျိအချွဲ'' လို့အဓိပ္ပါယ်ရပါတယ်။ ဒီ definition တွေနဲ့တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်မှုမရှိပေမယ့် harmful ဖြစ်တဲ့ nature နဲ့ သက်ရှိတွေအပေါ် ရောဂါဘယရစေမယ့် နာမည်မျိုးဖြစ်တယ်ဆိုတာတော့ငြင်းမရပါဘူး။
2.*ဆိုတော့ ''virus တွေကဘာထူးလဲ။''*
Virus တွေက အသက်မရှိပါဘူး ဟုတ်တယ်ဘာလို့အသက်မရှိဘူးလဲဆိုရင် သူတို့က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ establish ပြီးသား 7 characteristics of the living ရဲ့ အချက် ၂ ချက်ဖြစ်တဲ့ reproduction နဲ့ metabolism ကို''ကိုယ်တိုင်'' မလုပ်နိုင်ကြလို့ပါ။
ကိုယ်တိုင်မလုပ်နိုင်ဘူးဆိုတော့ တခြားသက်ရှိတွေရဲ့ host cell တွေကို parasites တွေအလား ခိုကပ်ပြီး virus နည်း virus ဟန်နဲ့ အထပ်ပါနှစ်ချက်ကို လုပ်ဆောင်ကြရပါတယ်။
3.*ပုံစံကရော။*
အဓိကအားဖြင့် genetic material ဖြစ်တဲ့ DNA or RNA တစ်ခုခုကိုဖုံးအုပ်ထားတဲ့ protein coat(''caspid'') ကိုမှ ပုံမှန်အားဖြင့် အပြင်ကနေ lipid အဆီ layer တစ်ထပ်ထပ်ထားတဲ့ပုံစံမျိုးရှိတယ်ပေါ့။
4.*Cell အတွင်း level ကပ်ပါးကောင်များ*
အထပ်ကပြောခဲ့တဲ့အတိုင်းပဲ virus အနေနဲ့ virus ရမယ်ဆိုရင် healthly cell တစ်လုံးကိုအရင်ကူးရမယ် ပြီးတော့ cells ရဲ့ function တွေ organelles တွေကိုအသုံးပြုပြီး virus ပုံတူပွားခြင်း (သို့) virus မျိုးပွားခြင်းကိုလုပ်ဆောင်ရပါတယ်။
Host cell တစ်လုံးရဲ့အပြင်ဖက်မှာဆိုရင်တော့ ကြာကြာ virus မဆန်နိုင်ပဲ သာမန် complex ဖြစ်တဲ့ molecule လေးတစ်လုံးပုံစံမျိုးပဲ နေတတ်ပါတယ်။
5.*တကယ်အသက်ကရှိတာလားမရှိဘူးလား။*
တချို့ပညာရှင်ကြီးတွေကတော့ virus ရဲ့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း(evolution) နဲ့ အလိုက်အထိုက်ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း(adaptability) တို့ကြောင့် အသက်ရှိတယ်လို့ငြင်းကြပေမယ့် အခုအချိန်အထိတော့ သက်ရှိအစစ်ထက် မိတ်တူပွားများ(replicators) လို့သာလက်ခံထားကြဆဲဖြစ်ပါတယ်။
ဆိုတော့ ရှင်ခြင်းနဲ့မရှင်ခြင်းကြားကထူးခြားပြီး ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ virus တွေအကြောင်းကိုဒီနေ့ ရှင်းပြသွားတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

See you guys on next post

Must respect to every learner out there,

Arthus

Basic Chem of Life
Part 1:

Essential elements to life: N,H,C,O
Why?
ဘာလို့လဲဆိုတော့သူတို့က Biological molecules တွေရဲ့ Building blocks တွေဖြစ်တယ်
Here are some examples:

(1) Carbon (C): Back Bone of all organic molecules
carbohydrates, proteins,lipids အစရှိတဲ့ organic molecules တွေရဲ့အဓိက backbone ဖြစ်တယ်

Organic molecules: molecules made up of carbon and hydrogen

(2) Hydrogen (H): H2O and all organic molecule

(3) Oxygen (O): H2O, Organic molecules, and cellular respiration
Oxygen ကတော့ကျွန်တော်တို့အသက်ရှင်နေထိုင်ဖို့အတွက်အဓိကကျတဲ့အရာဖြစ်တယ် တစ်နည်းအားဖြင့် cellular respiration အတွက်လိုအပ်တဲ့အရာဖြစ်တယ်ပေါ့နော်

(4) Nitrogen (N): Found in amino acids (proteins) and nucleotides
ဒီမှာ nucleotides ဆိုတာက အားလုံးသိကြတဲ့ DNA နဲ့ RNA ကိုခေါ်တာပါ
ဒီမှာ Nitrogen ကဘယ်လိုအရေးပါသလဲဆိုတော့ amino acids တွေက ကျွန်တော်တို့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖို့အတွက်လိုအပ်သလို

အဲ့ဒီ amino acids တွေကိုထုတ်ပေးဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ instructions တွေကို DNA ထဲမှာသိမ်းဆည်းထားတာဖြစ်ပါတယ်

အကျဉ်းချုပ်ပြောရှိရင် ဒီ elements တွေနဲ့ပဲကျွန်တော်တို့ရဲ့ cells, tissue တွေကိုတည်ဆောက်ထားသလို အသက်ရှင်နေထိုင်ဖို့လိုအပ်တဲ့ process တွေမှာလည်းအဓိကကျတဲ့အရာတွေဖြစ်တယ်

ဒီ atoms တွေအကြောင်းကတော့ဒီလောက်ဆိုလုံလောက်ပြီထင်ပါတယ်
See u guys in Part 2!!

Must respect to every learner out there,
Rio

ဘယ်အရာကိုမဆိုလေ့လာရာမှာ လက်တွေအကျဆုံးနည်းလမ်းတစ်ခု (သို့)
Scientific Method

🔊 Short and Simple Notes are in the photos

Here is a simple example
(1) Observation : Bread gets moldy after some days
ပေါင်မုန့်တွေကရက်အနည်းငယ်ကြာတဲ့အချိန်မှာ “မှိုတက်” တာ​တော့အားလုံးသိထားပြီးသားဖြစ်မှာပါ

(2) Question: Where does bread mold faster - fridge or table?
ဒုတိယ step မှာကိုယ်ဘာသိချင်တာလဲဆိုတဲ့အကြောင်းအရာကိုစဉ်းစားလိုက်တယ် “ဘယ်မှာထားရင်မှိုတက်တာပိုမြန်မလဲ”

(3) Hypothesis: On the table
မေးခွန်းထုတ်ပြီးတဲ့ချိန်မှာ “make a guess” ဒီမှာ​တော့ “စားပွဲပေါ်မှာဆိုပိုမြန်တယ်” ပေါ့​နော်

(4) Experiment: Put one slice in fridge, one on table
ဒါကကိုယ်ခန့်မှန်းတာ မှား/မှန် ဆုံးဖြတ်ဖို့အတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတစ်ခုပြုလုပ်တဲ့ step ဖြစ်တယ်

(5) Analysis: Check daily
results ကို Analysis လုပ်ပြီး စားပွဲပေါ်ကပေါင်မုန့်ကမှိုအရင်တက်နေတယ်ဆိုတာက်ိုတွေပြီးတဲ့နောက်မှာ

(6)Conclusion : Faster on the table, guess was right!
နောက်ဆုံး step အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ hypothesis က right/ wrong conclude လုပ်ပေးရပါတယ် ဒီမှာဆိုရင်​တော့ စာပွဲ​ပေါ်ကမုန့်ကပိုမြန်တာ​တွေ့ရတဲ့အတွက်​ကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ hypothesis ကမှန်တယ်​ပေါ့

✨Yayy! We just observed something ✨
ဒီနေ့က general သဘောရှင်းပြတာဖြစ်လို့အသေးစိတ်တွေကိုနောက် post တွေမှသေချာလေးရေးပေးပါမယ်

Much respect to every learner out there,
Rio

Hello everyone!!

ပထမဆုံး Topic အနေနဲ့ Biology ရဲ့ အခြေခံအကျဆုံးအကြောင်းအရာတွေဖြစ်တဲ့

What is Biology? တစ်နည်းအားဖြင့်ဇီဝဗေဒဆိုတာဘာလဲ
ဒါကတော့အားလုံးသိကြတဲ့အတိုင်းပဲ
- Biology is the study of life
အလွန်သေးငယ်တဲ့ atom လို့ခေါ်တဲ့ particle လေးမှတဆင့်သက်ရှိများဖြင့်ပြည့်နှက်နေတဲ့ Biosphere organization level အထိကိုလေ့လာတဲ့ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်

The most fundamental question in biology:

What is life? သက်ရှိဆိုတာဘာလဲ?

သက်ရှိလို့ခေါ်ဆိုနိုင်ဖို့အဓိကကျတဲ့ characteristic တွေဖြစ်ကြတဲ့
- Made of cells (ဆဲလ်များဖြင့်တည်ဆောက်ထားခြင်း)
- Use ATP as Energy Source (စွမ်းအင်အသုံးပြုမှု)
ATP molecule အကြောင်းကိုတော့ နောက် post အသစ်တစ်ခုရေးပေးပါမယ်
- Growth and Development(ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးခြင်း)
- Reproduction (မျိုးပွါးခြင်း)
- Adaptability (response) to environment (ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်လိုက်လျောညီထွေနေထိုင်နိုင်ခြင်း)
- Maintain Homeostasis
- Evolve over time (မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်)

စတဲ့ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ပြည့်စုံရပါမယ်

ဒီမှာ Homeostasis အကြောင်းကိုအနည်းငယ်ရှင်းပြပေးပါမယ်

Homeostasis: The process by which living things maintain a stable and balanced internal environment.

သူရဲ့အဓိပ္ပာယ်ကတော့ external environment ပြောင်းလဲတဲ့အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး သက်ရှိတွေရဲ့ internal conditions တွေကိုထိန်းညှိပေးတဲ့ biological process တစ်ခုဖြစ်တယ်

ဥပမာအားဖြင့် - Body Temperature
ပူတဲ့အချိန်မှာ ချွေးထွက်တာတို့ အရမ်းအေးတဲ့အချိန် ခန္ဓာကိုယ်တုန်ခါခြင်းစတဲ့ဖြစ်စဉ်တွေက Homeostasis process တွေပဲဖြစ်ပါတယ်

ဒါကတော့ Biology ရဲ့အခြေခံကျတဲ့အကြောင်းအရာတွေပေါ့နော် ပထမဆုံးရေးတာဖြစ်လို့ error လေးတွေရှိသွားတာဖြစ်စေ Information လေးတွေမှားနေတာတွေတွေ့လို့ရှိရင်လည်း comment မှာဝင်ရေးပေးသွားလို့ရပါတယ်
Feel free to discuss!!
ကျောင်းသား/သူတွေအတွက် အရမ်းအသုံးဝင်တဲ့ topic တွေကိုလည်းဆက်လက်တင်ပေးသွားမှာဖြစ်လို့ Page လေးကို Follow လေးလုပ်ပေးခဲ့ကြပါအုံးနော်

Much respect to every learner out there,
Rio

Hello everyone 🧬
Let’s unlock the secret of life together!!!

A brief introduction about my experiences in “Biology”

အားလုံးပဲမင်္ဂလာပါခင်ဗျာ

ကျွန်တော်ကလက်ရှိ Canada မှာ Biology major နဲ့ကျောင်းတက်နေတဲ့ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး Biology နဲ့ပတ်သက်ပြီးစိတ်ဝင်စားမှုရှိတဲ့အပြင် Science and Maths teaching assistant experience လည်းရှိပါတယ်
ဒါတော့ ကျွန်တော့်အကြောင်းလေးပေါ့နော်👀

ကျွန်တော်က short and easy explanations လေးတွေလုပ်ပြီးစာလုပ်ရတာဝါသနာပါတော့
စာလုပ်နေရင်းအကြံတစ်ခုရသွားပြီး ဒီ page လေးကိုစတင်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်

ဆိုတော့ page လေးရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ High School Biology လေ့လာရာမှာ ရှုပ်ထွေးလေ့ concepts တွေကိုလိုတိုရှင်း notes လေးတွေနဲ့ explanations လေးတွေလုပ်ပေးသွားဖို့ပါပဲ ဒါနဲ့ Biology နဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့ Fun Facts လေးတွေကိုလည်းတင်ပေးသွားမယ့်အပြင် Q&A section တွေလည်းအပတ်တိုင်းပြုလုပ်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်

အထူးသဖြင့် High School students တွေအနေနဲ့စာမေးစရာရှိရင်လည်း comment ကနေမှတစ်ဆင့် ဒါမှမဟုတ် page cb သို့တိုက်ရိုက်လာမေးနိုင်ပါတယ်

ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့အတွက် သူငယ်ချင်းနဲ့စာအတူတူလုပ်သလို Study buddy ပုံစံမျိုးလေးပဲသွားပြီး Friendly ဖြစ်တဲ့ environment လေးတစ်ခုဖန်တီးမှာဖြစ်တဲ့အတွက်​ကြောင့်မို့…

So!! Are you ready for this journey??
စာတူတူလုပ်ကြဖို့ Page လေးကို Like and Follow လေးလုပ်ပေးခဲ့ကြပါအုံးဗျ
Thank you so much ✌🏻