Aymara aru

Aymara aru

Compartir

Dinamización de la lengua aymara

18/04/2022

Amuyt'awisanxa ut'atañapawa atipt'aña ajayu.
En nuestro pensamiento debe prevalecer la idea de vencer..

03/12/2021

Pinkillu phust’iri wayna.

El flautista de Hamelin. Hermanos Grimm

Mä pachaxa, mä jisk’a markana, jawira lakana utt’ata, akatxamata achakunakawa phuqantatana, kawki p’iyatsa achakukiwa uñstaskana, jawiratxamakiwa mistusipkana.
Janirakiwa khitisa uñjkawaykiti achakunakana jalsuwipa. Mistuwipi thaqañaxa inamayjamakinwa. Lluqallanakaxa yatiña munapxana, ukatakixa utanakapata mistuwaypxi achakunakana tapapa thaqiri. janikiwa uñjapxiti kawkitsa mistupxi. Kawkitsa puriwayapxi.
Achakunakaxa imata juyranakaruwa niyawa makhatapxi, ukhamaraki yapunakaru mantasipkana.
Phisinakaxa inamayxamakinwa, achakunaka katjasaxa manqsupxana sisantañkama, ukatxa phisinakaxa lik’intasipkanwa. Janikiwa katjirxamapxanti.
Markachirinakaxa tantachasipxiwa aruskipt’añataki kunjamsa chhaqayapxani achakunaka. Kunaymani arust’awiwa amuyt’apxi: ninampi wiykataña, jawiraru anantaña, jiwt’ayaña ñanqha qullampi. Janikiwa khitisa arstawaykiti kunjamsa chhaqayañaspa.
Ukhamarjamaruwa achakunakana phuqhanta markaru mä waynawa purt’awayi, pinkillu phust’asisa. laqinakaxa uñjasaxa janikiwa yaqapkiti.
Waynaxa jiskt’awayiwa jaqinakaruxa mayata mayata, Janikiwa khitisa kunsa sawaña munkapxanti.
Uka markanxa juk’ampisa qamikirinakawa t’unjasisipkana. Wali llakita arust’apxiwa sasina: khitisa achakunaka chhaqayaspa, qhawqhampisa kunampisa ch’amachañaxa ch’amachañanipunispawa. Ukhamarjamaruwa pinkillu phust’iri waynaxa, arust’awinaka ist’asaxa, arst’awayi: Tatanaka. Mamanaka, llakinakama tukjawayiristwa.
Kutt’ataxa sawayapxiwa: kunjamsa tukuyasma achakunaka.
Uka llaki tukuyañatakixa munasiwa kusa ch’amachaña. Uka ch’amachañaxa quri qulqimpiwa, sañani mä ampara quri, mä ampara qulqi. Jumanakanxa qurisa qulqisa walxa utt’atawa.
Jiliri markachirinakaxa, pinkillu phust’asiri waynaru, suma suma jiskt’asaxa iyawa sawayapxiwa.
Pinkillu phust’iri waynasti sawayiwa: nayaxa, jischha arumawa markata achakunaka anst’awayawayawa. Ukatakixa taqinisa ikt’apxatawa, janikiwa khitisa uñjkitaspati munañaparu, janiwa khitisa sarnaqañapakiti. Uka tukutaruxa kutt’aniwa ch’amachawi qatuqañataki.
Uka arumaxa taqiniwa utanakapana jist’antasipxi.
Pinkillu phust’iri waynasti arumt’aruxa suma wakichasi, taqi tuqiru uñatatasa. janikiwa khitisa uñjpakiti kumjamsa achakunana chhaqayawayani. Ch’amakt’ataruxa, chika aruma jak’aru, pinkillu phustasisa sarjawayawi; inti jalanta tuqirxama, taqinisa amuyt’ataxa jawira tuqirxamawa sarawayi.
Pinkillu phust’iri waynaxa sarxawayayiwa pinkillu phust’asa achakunaka arkthapita: taqi tuqita mistuwayapxi, jalakipasa, pinkillu phust’iri wayna qhipaparu. Ista’asa pinkillu wajawi.
Qhipa uruxa markankirinakaxa janiwa kuna achaksa uñjapkiti. Taqi p’iyanakaru uñjiri sarapxi, yapunakana ukhamaraki, achakunakaxa chhaqatapxanwa.
Taqi achakunaka chhaqhataparuxa, markankirinaka wali kusisita uruwayayasipxi.
Walxa urutxa pinkillu phust’iri waynaxa markaru kutt’awayi kunti amtataki ch’amachawita qatuqaña.
Markachirinakaxa ch’amanchawi janikiwa churaña munapkanti, markankirinaka ukhamaraki. Janiwa khitisa ch’amanchawi churjaña munkanti. Pinkillu phust’iri waynasti inamayakiwa mayniru mayniru arust’atawayi. Inamayakiwa taqinirusa mayiwayi amtawi phuqañaru. Janiwa khitisa ist’aña munkanti. Amtawi phuqhañatxa larusipxakiwa.
Pinkillu phust’iri waynaxa jani khitina ist’atatxa aruskipawayiwa, sasina:
Jichawa uñjapxitata, kuna phuqañaxa janiwa ukhamakikiti, qhipata sumpini larupxata.
Ukhama arst’asaxa pinkillu kusapuni phust’awayi, taqi markankirinakaruwa purt’awayawayi pinkillu waji.
Pinkillu wajiwi ist’asaxa jisk’a wawanakaxa, imilla lluqalla, mayaki chhukt’awayapxi pinkillu phust’irina qhipapa. Jawsataxa janiwa ist’asipxiti, siqiki sarantawayapxi. Juk’ata juk’ata wali jalasa.
Markankirinakaxa arkantawayapxiwa wawanakana qhipapa, kutt’añataki. Inamayakiwa sarantapxi. Markaxa ch’ustawayi, janiwa khitisa yatkiti wawanakana kutt’atapa.
Ukhamawa chhaqtawayi uka jisk’a markaxa.

En español acceder a cuentos de los Hermanos Grimm.

11/11/2021

Mä wawaki utt'atañasawa.
Vivir en armonía

Aruskipasiñasataki < . > Para conversar entre nosotros.
Ukhamaraki ullaña, qilqaña.
Así, también leer y escribir.

Aymara aruna ullañatakixa janjamakowa utjiti. Utjirixa juk'akirakiwa. Utjañapatakixa wakisiwa jiwaspacha qilqaña.
Textos en lengua aymara casí no hay. Lo que hay es muy poco. Por ello es que nosotros mismos tengamos que escribir.

Photos from Aymara aru's post 20/09/2021

Atiña
Poder

Taqi kuna kunti utji luratawa, lurawayatawa. Luratawa atiwayasxatata.
Todo lo que tenemos es porque pudimos hacerlo, esta hecho por que lo pudimos.

Jichhaxa kunanaksa atiwaysna, lurawaysnawa kunti wakisi atiwayaña. Amuyataxa kunti wakisi atiwaysnawa luraña.
Ahora que más podemos hacer. Podemos hacer todo lo que podamos hacer.

Atiwayasaruxa jiwas pachapawa jisk'achastana, sasina: janjamakiwa atknati, janiwa atknati, janiwayapuniwa atkañaniti.
A nuestro poder, nosotros mismos nos disminúimos, diciendo: parece que no vamos a poder, no podemos, no vamos a ppoder siempre.

Janiwa ukhamakiti.
No es así.

Atnawa.
Podemos.

26/07/2021

Aruskipasipxañanakasakipunirakispawa. Amuyt'ataxa: inasa, ukhamañapawa.

Los seres humanos estamos obligados a comunicarnos. Condicional hacia una obligatorialidad.

Aruskipasipxañanakasakipuniwayañani. Amut'ataxa: jichha, wiñaya, wiñayataki.

Comuniquemonos siempre. Sin condiciones: ahora y siempre.

Ukhama qilqataxa amuyt'añasatakiwa, lip'iñataki. Ukhamaru qilqt'añataki.

Escrito asi es para discutir y reflexionar.

10/07/2021

Arust'asipxañani mayacht'asipxañasataki.

Nos comunicaremos paa unirnos y ser una sola fuerza.

09/07/2021

Kutt'anxtwa.
He vuelto.
Jichhata nayrt'aruxa wastata arust'awayañani.
Otra vez de hoy en adelante nos comunicaremos.

23/04/2021

De agradecidos nos convertido en pedigueños.

Nota de Garcilaso De La Vega - El Inca . Comentarios Reales
(1539-1616)

El signficado de Apachitas, Apachecta, apachecpa, apáchec
Libro II, Capítulo IV

De muchos dioses que los historiadores españoles impropiamente aplican a los indios
[...] Declarando el nombre Apachitas que los españoles dan a las cumbres de las cuestas muy altas y las hacen dioses de los indios, es de saber que ha de decir Apachecta; es dativo, y el genitivo es Apachecpa, de este participio de presente apáchec, que es el nominativo, y con la sílaba ta se hace dativo: quiere decir al que hace llevar, sin decir quién es ni declarar qué es lo que hace llevar. Pero conforme al frasis de la lengua (9), como atrás hemos dicho, y adelante diremos de la mucha significación que los indios encierran en sola una palabra, quiere decir demos gracias y ofrezcamos algo al que hace llevar estas cargas, dándonos fuerzas y vigor para subir por cuestas tan ásperas como ésta, y nunca lo decían sino cuando estaban ya en lo alto de la cuesta, y por esto dicen los historiadores españoles que llamaban Apachitas a las cumbres de las cuestas, entendiendo que hablaban con ellas, porque allí le oían decir esta palabra Apachecta, y, como no entienden lo que quiere decir, dánselo por nombre a las cuestas. Entendían los indios, con lumbre natural, que se debían dar gracias y hacer alguna ofrenda al Pachacámac, se debían dar gracias y hacer alguna ofrenda al Pachacámac, Dios no conocido que ellos adoraban mentalmente, por haberles ayudado en aquel trabajo. [... ]
No miraban al Sol cuando hacían aquellas ceremonias, porque no era la adoración a él, sino al Pachacámac. Y las ofrendas, más eran señales de sus afectos que no ofrendas; porque bien entendían que cosas tan viles no eran para ofrecer. De todo lo cual soy testigo, que lo vi caminando con ellos muchas veces. Y más digo, que no lo hacían los indios que iban descargados, sino los que llevaban carga. Ahora, en estos tiempos, por la misericordia de Dios en lo alto de aquellas cuestas tienen puestas cruces, que adoran en nacimiento de gracias' de habérseles comunicado Cristo Nuestro Señor.

19/05/2020

Aruskipasiñani Nos comunicaremos.
Aruskipt'asiñani Nos comunicaremos entre nosotros
Aruskipt'asipxañanakasakipuniñani Nos comunicaremos siempre y por siempre entre nosotros.

14/04/2020

Aruskipasiñasataki < . > Para conversar entre nosotros.
Ukhamaraki ullaña, qilqaña.
Así, también leer y escribir.

Aymara aruna ullañatakixa janjamakowa utjiti. Utjirixa juk'akirakiwa. Utjañapatakixa wakisiwa jiwaspacha qilqaña.
Textos en lengua aymara casí no hay. Lo que hay es muy poco. Por ello es que nosotros mismos tengamos que escribir.

¿Quieres que tu escuela/facultad sea el Escuela/facultad mas cotizado en Cochabamba?

Haga clic aquí para reclamar su Entrada Patrocinada.

Localización

Categoría

Teléfono

Dirección


Guaman Poma 113, Colcapirhua
Cochabamba
00000

Horario de Apertura

Lunes 09:00 - 17:00
Martes 09:00 - 17:00
Miércoles 09:00 - 17:00
Jueves 09:00 - 17:00
Viernes 09:00 - 17:00