03/08/2026
[Over rolluiken en vervallen bakmix en oude zonnepanelen (of: nog een vakantie-update)]
Vorige week gingen Tomas en ik naar de Verbeke Foundation (volledig geïnfluenced door de vroegere seizoenen van Stukken van Mensen, en nu wil ik ook nog eens naar het KMSKA).
'Hoarding for millionaires', dat is de tagline die ik hen zou voorstellen als ze me zouden inschakelen voor marketingadvies (ik bedoel hiermee niet dat ze per se advies nodig hebben hé).
Want: aan de ene kant 'echte' kunst (en ja ik weet het, wat is 'echte' kunst, lees verder), aan de andere kant ook bijvoorbeeld een oude Russische helikopter, stukken van een hoogspanningsmast, opeengestapelde containers, een oude bus, stukken van windturbines en oude zonnepanelen.
Ik kon me zo levendig voorstellen hoe het er bij het koppel dat het museum heeft opgericht aan toeging: 'Kijk hé, dat gij al dieë rommel wilt bewaren, ok, maar niet meer op onzen oprit! Ik kan hier amper nog over of door!'
Of dat de nieuwe zonnepanelen geïnstalleerd werden en dat de mannen van die firma die oude panelen al op de camion geladen hadden en dat die man dan halverwege de werken de (volle) oprit opreed: 'Hé waar zijn die oude panelen gebleven?' 'Al op de camion, je vrouw zei dat we die mochten afvoeren.' 'Neen neen, ik heb die nog nodig!' En dan die vrouw in zichzelf: 'S**t, ik had gehoopt dat die mannen al zouden vertrokken zijn met de camion voordat hij thuis kwam.'
Versta me niet verkeerd, ik vond ook die hoarding onderdelen interessant en leuk en fascinerend. En ook grappig dat we op den duur bij alles begonnen twijfelen: 'zijn ze hier nu echt aan het werken, of hoort deze puincontainer ook bij de installaties?'
En mijn voorstel aan Tomas om in ons huis ook bordjes te zetten bij de rommel. 'Glas voor de glasbak, 2026.' Of 'Woontijdschriften, 2019- 2022'. Of 'Vervallen brownie bakmix, 2021'.
Maar er was dus ook echte kunst. Waarmee ik dus nogmaals niet eens wil beweren dat een stapel containers geen kunst kan zijn en waarmee ik ook geen criteria wil definiëren van waaraan 'echte' kunst zou moeten voldoen.
Want het begint pas de afgelopen jaren tot me door te dringen dat er niet zoveel verschil is tussen kunst en wetenschap. Of tussen kunst en wetenschap en mijn eigen vak (dat ik dan effe ruim 'het doen en bevorderen en beschrijven van zelfonderzoek' noem).
Het is allemaal onderzoek. Heel diep in iets duiken. Iets ontdekken en dan nog dieper en nog meer in detail en nog beter willen begrijpen, heel monomaan.
Zo waren er een aantal installaties van de kunstenaar Bram Vreven, die na een bezoek aan de waterfabrieken van Spa zo gefascineerd geraakte door de weerkaatsing van het licht op de wateroppervlakken dat hij van 2001 tot 2008 de stromingspatronen van water heeft bestudeerd. Acht jaar lang!
Ik vind dat fantastisch.
Ja, ik wist wel dat kunstenaars en wetenschappers zich ook echt verdiepen in iets, maar het is alsof het nu pas echt tot me doordringt. Dat ik nu pas echt de gelijkenissen, de verbinding zie, dat het allemaal niet zoveel verschilt van elkaar.
En dat ik nu pas echt ten volle de waarde begin te zien van je volledig wijden aan 1 ding.
Ik bedoel daarmee niet dat elk mens zo in elkaar moet zitten hé.
Maar ik begin me meer en meer verbonden te voelen met mensen die dat ook hebben.
Zoals Bram Vreven die volledig in de stromingspatronen van water dook. Of toen ik naar de documentaire Human begon te kijken, die mensen die opgravingen doen. Jaren en jaren met een kwastje stof wegvegen.
Er waren ook werken van herman de vries. Bijvoorbeeld een stapel verdroogde bladeren. En er speelde een video af waarin hij vertelde over zijn werk. En dat ik dan eerst denk 'pfff nen oude man die amper nog kan stappen en die wat bladeren op nen hoop heeft gegooid en daar wat diepzinnige praat over strooit'.
En dat dat dan een geweldig intelligente mens blijkt te zijn die vertelt dat elk blad, élk blad anders is. En dat dat dan toch weer dieper tot me doordringt.
Ik vind dat ook zo enorm menselijk.
Dat het onderzoek niet alleen een middel is, maar een doel op zich.
Dat het onderzoek op zich vervulling geeft, zin geeft aan het leven.
En dat zo diep in iets duiken dus ook leidt tot enorme kennis. Een echt weten, een echt snappen, een echt iets in de vingers krijgen. Met je hoofd, maar meer nog met je lijf (ik weet het, ik verwoord dit alsof we hoofd en lijf zouden kunnen losmaken van elkaar).
En dat dat een traag proces is. Dat dat onderweg heel veel twijfel met zich mee kan brengen, juist ook door de traagheid. Want die traagheid, dat past niet in onze moderne wereld. Die traagheid wringt met onze wereld (of met een ander deel van ons mens zijn?) die alles raprap wil en waarin alles een middel is tot een doel.
Rap alles maken met AI, om maar één voorbeeld te noemen. Geen schrijven om te schrijven maar om klanten te krijgen. Terwijl voor mij de echte waarde zit in het proces.
Geen electronica om de wereld beter te leren kennen maar om zelf de rolluiken niet meer naar beneden te moeten doen en de thermostaat niet meer op te moeten zetten. Een zelfrijdende auto om niet meer zelf te moeten (mogen?) sturen.
Terwijl er zoveel mens zijn zit in de rolluiken naar beneden en naar boven doen. En we zoveel over onszelf en de wereld leren door te schrijven, door zelf te schrijven. En terwijl het zo interessant is om zelf aan het stuur te zitten.
Begrijp me niet verkeerd hé, ik heb ook (heel hard zelfs) dat gemakzuchtige stuk. Denk alleen al maar aan mijn hekel aan wandelen, dat ik alleen doe voor het doel, omdat ik gezond wil zijn en blijven, maar dat ik eigenlijk altijd denk 'ik wil liever in mijne zetel blijven zitten'. En ja ook dat ik denk 'als ik dat nu gewoon in chattie gooi, 'schrijf eens over traagheid en kunst en wetenschap en gooi er voorbeelden in van kunstenaars die momenteel exposeren in de Verbeke Foundation.' Dan moet ik zelf al die moeite niet doen.'
Maar neen, voel ik! Ik wil mijn schrijven niet uitbesteden, want in het schrijven zit de zin. En door het schrijven komt het inzicht. Een inzicht dat ik dan letterlijk kan voelen tot in de toppen van mijn tenen.
Ik was zaterdag bij de basismodule Polyvagaal theorie van Nele Mieke van De millimeter.
Ook zo iemand die traag wil en moet zijn. En die zich al 10 jaar verdiept in ons zenuwstelsel en daardoor zo'n expert geworden is in hoe ons zenuwstelsel voor ons zorgt. Die dat echt snapt, met hoofd en lijf. En tegelijk elke keer weer kan zeggen 'oh hier moet nog iets bij' en 'oh nu heb ik daar pas het juiste woord voor'.
(Nu zit ik hier al een kwartier te bedenken hoe ik kan afronden, met een of andere interessante clou ofzo. Maar er is vaak geen clou in het leven. Gewoon een nieuwe dag en nieuwe leerkansen)
(Geen foto van de installaties van Bram Vreven of van de bladeren van herman de vries, wel van de fantasiedoodskisten van Cedis Kwei van de Ga uit Ghana)
![[Over rolluiken en vervallen bakmix en oude zonnepanelen (of: nog een vakantie-update)]Vorige week gingen Tomas en ik na...](https://img3.schoolandcollegelistings.com/648/215/1656519606482152.jpg)
![Het is nooit te warm voor een verfrissende getuigenis, dus we doen nog eens van [Dinsdag stoefdag].Dit schreef L.T. na h...](https://img5.schoolandcollegelistings.com/837/774/1637563648377748.jpg)
